1 of 3

โรคปากและเท้าเปื่อย ซีโรไทป์ SAT-1

FAO และ WOAH รายงานพบการอุบัติใหม่ของ FMD SAT1 ในพื้นที่ตะวันออกกลาง เมื่อเดือนเมษายน 2568 โดยมีลักษณะการระบาดโดยทั่วไปคล้ายคลึงกับ FMD ซีโรไทป์อื่น พบอัตราป่วยประมาณ 10 - 42% โดยสัตว์ที่ติดเชื้อแล้วมีอัตราการตายน้อยกว่า1% และพบการตายในบางพื้นที่เท่านั้น
ประเทศไทยและประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังไม่พบการระบาด และไม่มีวัคซีนสำหรับ FMD SAT1
ผลการประเมินความเสี่ยงโดยรวมพบว่าอยู่ในระดับ “สูง” ซึ่งมีแนวโน้มจากการลักลอบนำเข้าสัตว์มีชีวิตรวมถึงยานพาหนะ วัสดุรองนอน สิ่งปฏิกูล และวัสดุอุปกรณ์ต่างๆที่ปนเปื้อนเชื้อ ตลอดจนอัตราการป่วยสูงและแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว
โดยเฉลี่ยในโคพบว่าอัตราการแพร่กระจายของเชื้อในกลุ่มประชากรที่ไม่มีภูมิคุ้ม (R₀) ประมาณ 2 – 6 ดังนั้น ต้องดำเนินการฉีดวัคซีนในโคกระบือไม่ต่ำกว่า 80% เพื่อที่จะลดการแพร่กระจายของเชื้อได้

การประเมินความเสี่ยงเชิงคุณภาพของการนำเข้าเชื้อไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อย ซีโรไทป์ SAT1 แล้วก่อให้เกิดโรคในโค-กระบือของประเทศไทย จากพื้นที่มีรายงานการระบาด ระหว่าง เดือนพฤษภาคม – ธันวาคม พ.ศ. 2568

องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) และองค์การสุขภาพสัตว์โลก (WOAH) รายงานพบการระบาดของโรคปากและเท้าเปื่อย(FMD) ซีโรไทป์ SAT1 ในพื้นที่ตะวันออกกลาง ได้แก่ ประเทศคูเวต บาห์เรนและอิรัก และทางตะวันออกของประเทศตุรกีในช่วงเดือนเมษายน พ.ศ. 2568 เป็นต้นมา จากการวิเคราะห์เบื้องต้นพบว่ามีความใกล้เคียงกับเชื้อที่มีการระบาดในแอฟริกาตะวันออกเมื่อประมาณ 5 ปี ที่แล้ว สำหรับ SAT1 จัดเป็นซีโรไทป์อุบัติใหม่ในทวีปเอเชีย ที่เคยครั้งล่าสุดในโคในประเทศการ์ต้า เมื่อเดือน กรกฎาคม พ.ศ. 2566
ทั้งนี้ FAO ได้ออกประกาศเตือนพื้นที่ใกล้เคียงเพื่อการยกระดับการป้องกันและเตรียมความพร้อมอย่างเข้มงวด เพื่อป้องกันการแพร่กระจายไปยังพื้นที่อื่นๆในทวีปเอเชีย โดยเฉพาะช่วงของเทศกาลทางศาสนาที่กำลังจะมีขึ้นในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อนนี้

จัดทำโดย สพ.ญ. วรุณศิริ เจริญลาภ

14 กรกฎาคม 2568

สถานการณ์โรค

ที่มา: องค์การสุขภาพสัตว์โลก (https://wahis.woah.org) ข้อมูล ณ วันที่ 30 พ.ค. 2568

สำนักควบคุม ป้องกันและบำบัดโรคสัตว์

กรมปศุสัตว์

จัดทำเมื่อวันที่

รับรองโดย คณะทำงานประเมินความเสี่ยงโรคระบาดสัตว์ สคบ.

3 of 3

FMD SAT1: ผลการประเมิน Rapid risk assessment

14 กรกฎาคม 2568

ระดับโอกาสของความเสี่ยง 5 ระดับ ได้แก่ น้อยมาก น้อย ปานกลาง สูง และสูงมาก

ระดับความเชื่อมั่น 3 ระดับ ได้แก่ ต่ำ ปานกลาง และสูง

สรุปผลการประเมิน �Rapid Risk Assessment

ที่	ปัจจัยเสี่ยงของการนำโรคจากต้นทาง	ประเภท	Entry Assessment		Exposure Assessment		สรุปโอกาสการเกิดโรคในปศุสัตวในพื้นที่	เหตุผลประกอบการประเมิน
ที่	ปัจจัยเสี่ยงของการนำโรคจากต้นทาง	ประเภท	โอกาสของการนำโรคเข้าประเทศ (Likelihood)	ระดับความเชื่อมั่นของการประเมิน	โอกาสที่ปศุสัตว์ในประเทศจะติดเชื้อ (Likelihood)	ระดับความเชื่อมั่นของการประเมิน	Entry X Exposure Likelihood	เหตุผลประกอบการประเมิน
1	การนำเข้าสัตว์มีชีวิต	ถูกกฎหมาย	น้อย	สูง	สูง	ปานกลาง	น้อย	มีการตรวจสุขภาพ และกักโรคก่อนเคลื่อนย้าย พร้อมทั้งฉีดวัคซีนป้องกันโรค
2	การนำเข้าสัตว์มีชีวิต	ลักลอบ	สูง	ต่ำ	สูงมาก	ต่ำ	สูง	ถึงแม้จะไม่สามารถตรวจจับได้แต่คาดว่าจะมีการเคลื่อนย้ายอย่างต่อเนื่อง
3	การนำเข้าผลิตภัณฑ์	ถูกกฎหมาย	น้อยมาก	สูง	น้อยมาก	สูง	น้อยมาก	เนื่องจากมีการนำเข้าจากประเทศปลอดโรค
4	การนำเข้าผลิตภัณฑ์	ลักลอบ	สูง	ต่ำ	น้อย	ต่ำ	น้อย	เนื่องจากโอกาสที่สัตว์เคี้ยวเอื้องจะสัมผัสเชื้อจากผลิตภัณฑ์จากสัตว์กลุ่มเดียวกันเป็นไปได้น้อย
5	วัตถุดิบอาหารสัตว์	ถูกกฎหมาย	น้อย	ต่ำ	ปานกลาง	ต่ำ	น้อย
6	วัตถุดิบอาหารสัตว์	ลักลอบ	น้อย	ต่ำ	สูง	ต่ำ	น้อย
7	อาหารสำเร็จรูป	ถูกกฎหมาย	น้อย	ต่ำ	ปานกลาง	ต่ำ	น้อย
8	อาหารสำเร็จรูป	ลักลอบ	น้อย	ต่ำ	สูง	ต่ำ	น้อย
9	สัตว์ป่ามีชีวิต	ถูกกฎหมาย	ปานกลาง	ปานกลาง	น้อย	ปานกลาง	น้อย	เพราะหากไม่ใช่สัตว์ตาม พรบ. โรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 จะไม่ได้รับการตรวจสุขภาพโดยด่านกักกันสัตว์
10	สัตว์ป่ามีชีวิต	ลักลอบ	สูง	ต่ำ	ปานกลาง	ต่ำ	ปานกลาง
11	น้ำเชื้อ	ถูกกฎหมาย	น้อยมาก	สูง	น้อยมาก	สูง	น้อยมาก	เนื่องจากมีการตรวจพ่อพันธุ์และฟาร์มต้นทางอย่างเข้มงวด รวมทั้งมีการตรวจน้ำเชื้อที่จtนำเข้า ตามข้อแนะนำของ WOAH
12	น้ำเชื้อ	ลักลอบ	ปานกลาง	ต่ำ	น้อยมาก	ต่ำ	น้อยมาก	เชื้อสามารถติดต่อผ่านน้ำเชื้อได้ แต่ปริมาณน้อยมาก

ระดับโอกาส	สูง
ระดับผลกระทบ	สูง
สรุประดับความเสี่ยง	สูง

ที่	ประเภทผลกระทบ	รายละเอียด	ระดับความรุนแรงของผลกระทบ	เหตุผลประกอบการประเมิน
1	เชิงชีววิทยาต่อปศุสัตว์ไทย	อัตราป่วยในสัตว์ที่ติดเชื้อ	สูง	รายงาน WOAH จากตะวันออกกลางเมื่อเมษายน 2568 พบอัตราป่วยประมาณ 10 - 42% (R₀ สัตว์เคี้ยวเอื้องประมาณ 2 – 6 และสุกร ประมาณ 10 -20) โดยสัตว์ที่ติดเชื้อแล้วมีอัตราการตายน้อยกว่า1% และพบการตายในบางพื้นที่เท่านั้น ทั้งนี้เชื้อสามารถแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว และยังไม่มีวัคซีนในประเทศไทยและภูมิภาคใกล้เคียง
		อัตราการติดเชื้อในกลุ่มประชากรที่ไม่มีภูมิคุ้มกัน (R₀)	สูง
2		อัตราตายในสัตว์ที่ติดเชื้อ	ปานกลาง
3		จำนวนชนิดสัตว์ที่ติดเชื้อได้	สูง	โค กระบือ แพะ แกะ ยังไม่เคยพบรายงานในสุกร เนื่องจากส่วนใหญ่เกิดการระบาดในกลุ่มประเทศที่นับถือศาสนาอิสลาม
4	เชิงสาธารณสุข	การป่วย/ตายของคน	ต่ำมาก	ไม่เป็นโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน
5		ผลทางจิตวิทยาต่อผู้บริโภค	ต่ำ	ไม่เป็นโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน
6	เชิงเศรษฐกิจและการค้าระหว่างประเทศ	การกีดกันทางการค้า	สูง	มีผลต่อการกีดกันทางการค้าระหว่างประเทศ ตามข้อกำหนดของ WOAH
7	เชิงสิ่งแวดล้อม	การตกค้างในสิ่งแวดล้อม	ปานกลาง	การกระจายของเชื้อตามยานพนะ สิ่งของต่างๆ เป็นไปได้อย่างรวดเร็ว แต่ยังสามาฆ่าได้ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อทั่วไป
สรุปผลกระทบ			สูง