www.turkceailesi.net
HAZIRLIK SORULARI
Bildiğiniz halk türküleri hangileridir?
Çıktım Belen Kahvesine Baktım Ovaya,
Dersini Almış Ediyor Ezber,
Deniz Üstü Köpürür.
Yüksek Yüksek Tepelere Ev Kurmasınlar
Ozanlık geleneği hakkında neler biliyorsunuz?
Âşıklık ve halk ozanlığı Anadolu’da toplumun öncüsü olmuş bir gelenek, halka mal olmuş bir kültürdür. Yaşamını halkla birlikte idame ettiren ozan, sazıyla sözüyle halkın sesidir.
• Halk ozanlarından hangilerini tanıyorsunuz?
AŞIK MAHZUNİ
ALİ EKBER ÇİÇEK
NEŞET ERTAŞ
“Aşık atışması” ne demektir?
Ozanlar, sazlı sözler söyleyerek şiirleri anlık olarak da yazabilirler. Bu durumda sazlı söz söyleyen ozanlara “aşık” denir. Aşıkların karşılıklı olarak şiirler söyleyip daha iyisini dile getirme yarışmasına da aşık atışması denir.
YAZARI TANIYALIM
KELİME
TAHMİN
SÖZLÜK ANLAMI
SEFERBERLİK
FELEK
Bir ülkenin silahlı kuvvetlerini savaşa hazır duruma getiren, ülkenin ekonomisini, yönetimini savaş gereklerine uyacak duruma sokan hazırlık ve önlemlerin tümü
Talih, baht, şans
KELİME
TAHMİN
SÖZLÜK ANLAMI
KEVEN
DEYİŞ
Baklagillerden, çok yıllık, bazı türlerinden kitre denilen zamk çıkarılan, dikenli bir çalı, geven
Deme, söyleme işi
KELİME
TAHMİN
SÖZLÜK ANLAMI
ATIŞMA
ENSTİTÜ
Saz şairleri, belli bir ayak üzerine karşılıklı deyiş söyleme.
Bir üniversiteye bağlı veya bağımsız bir kuruluş olarak genellikle araştırma yapan ve bazı durumlarda öğretime de yer veren eğitim kurumu:
KELİME
TAHMİN
SÖZLÜK ANLAMI
KAYGI
ŞENLİK
Üzüntü, endişe duyulan düşünce, gam(I), tasa
Belli günlerde yapılan, coşku veren eğlendirici gösterilerin tümü, bayram
KELİME
TAHMİN
SÖZLÜK ANLAMI
KUTLAMA
TESELLİ
Kutlama töreni.
Avunma, avuntu, avunç
1. Âşık Veysel, ne zaman ve nerede doğmuştur?
1894 yılında Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde doğmuştur.
2. Âşık Veysel’in gözlerini kaybetmesine neden olan olayları anlatınız.
Veysel yedi yaşında iken çiçek hastalığı nedeniyle sol gözünü kaybeder. Bir gün inek sağarken babasının arkasında bir değnekle durduğunu fark etmez ve aniden arkasını dönünce babasının elindeki değnek sağ gözüne saplanır, sağ gözünü de kaybeder.
3. Babası Aşık Veysel’e neden saz almıştır?
Oynaması için almıştır.
4. Âşık Veysel’in babasının yerinde olsaydınız, gözlerini kaybeden Âşık Veysel için neler yapardınız?
Ben de bir enstrüman alırdım. Aynı zamanda ona halk hikayeleri okurdum.
5. Okuduğunuz metinde adı geçen âşıklar hangileridir? Bunların dışında tanıdığınız âşık ya da âşıklar var mıdır? Arkadaşlarınızla paylaşınız.
Âşık Ala, Karacaoğlan, Emrah, Âşık Sıtkı, Âşık Veli.
6. 5 Aralık 1931’in Âşık Veysel için neden dönüm noktası olduğunu açıklayınız.
Kendisi de bir şair olan Sivas Lisesi Edebiyat Öğretmeni Ahmet Kutsi Tecer “Sivas Halk Ozanlarını Koruma Derneği”ni kurmuştur. 5 Aralık 1931’de başlayan ve üç gün süren şenliklerde Aşık Veysel halk tarafından tanınmış ve çok beğenilmiştir.
7. Ahmet Kutsi TECER’le tanışan Âşık Veysel’in hayatında metinde anlatılanların dışında ne gibi değişiklikler meydana gelmiş olabilir? Anlatınız.
Aşık Veysel Ahmet Kutsi Tecer’le tanıştıktan sonra müziğe ve sanata bakış açısı gelişmiştir. Ahmet Kutsi Tecer sayesinde pek çok sanatçıyla tanışmış olan Aşık Veysel’in müziği de gelişmiştir.
8. Âşık Veysel’in şiirlerinin halk tarafından sevilmesinin nedenleri neler olabilir? Anlatınız.
Âşık Veysel’in şiirleri, halkın yaşayışını, duygularını, kültürünü birebir yansıtmaktadır. Halk onun şiirlerinde kendisinden bir şeyler bulmaktadır. Bu nedenle çok sevilmektedir.
ÖZNEL YARGILAR
Babasının teselli bulması için aldığı saz ile yakın arkadaş olur.
Veysel kör olduğundan savaşa katılamadığı için çok üzülmektedir.
Ahmet Kutsi Tecer ile arkadaşlığını ilerleterek onun sayesinde ozanlığını geliştirdi.
NESNEL YARGILAR
Bu çocuğun babası Şatıroğullarından “Karaca” lakaplı Ahmet Bey, annesi Gülizar Hanım’dır.
Veysel’den önce iki ablası çiçek hastalığından vefat etmiştir.
Emlek Yöresi denen, halk ozanlarının, âşıkların çok olduğu bir yörededir Sivrialan.
Açıklayıcı anlatım biçimi kullanılmıştır. Yazar Aşık Veysel hakkında bilgi vermiştir. Onun hakkında okuyucuyu bilgilendirmek, okuyucuya bir şeyler öğretmek amacıyla sade ve anlaşılır bir dille anlatım yapmaktadır.
Duvar yazısında İstanbul’da akıp giden zamanı anlatmaktadır.
Kişilerin yetenekleri ve bu yeteneklerini kullanarak elde ettiği başarılar zaman içinde ortaya çıkar. Yaşadığı çevre ile olan etkileşimi ve fiziksel durumu insanları gittiği yolu etkiler. Mesela gözleri görmeyen bir kişinin duyma yetisi gelişir. Böylece müziğe daha yatkın hale gelebilir. Yaşadığı çevredeki sosyal, ekonomik ve kültürel etmenler de kişinin yeteneğini ortaya çıkarabilir. Yoksul bir ortamda, şairlerin yoğun olduğu bir çevrede yetişen kişi, yaşadığı duygu yoğunluğunu şiirler ile dışa aktarmanın yolunu bulur ve şairlik yeteneği ortaya çıkar ve gelişir.
Tatile ailesiyle çıkacaktı.
Gereksiz kelime
Bu yıl tiyatroda perdeler erken kapandı
Bizi lafa tutması son aracı kaçırmamıza neden oldu.
Sıcaklar, bahçedeki çiçekleri hatta ağaçları bile kuruttu.
Aşık Veysel’in Benim Sadık Yarim Kara Topraktır (Dostlar Beni Hatırlasın) türküsü adeta kendi hikayesini anlatır niteliktedir. Veysel, küçük yaşta çiçek hastalığı salgınına tutulmuş ve bir gözünü kaybetmiş, diğer gözünün ise görme yetisi oldukça azalmıştır. Genç yaşta Sivaslı saz şairlerine olan ilgisini gören babası ona da çalması ve söylemesi için fırsat vermiştir. Aşık Veysel, yirmi beş yaşında evlenmiş, evlendikten bir süre sonra da annesi ve babasını kaybetmiştir. İlk eşinden olan iki çocuğunu da küçük yaşta kaybetmiştir. Veysel’in ikinci eşinden ise altı çocuğu olmuştur. Uzun bir süre boyunca kendi deyişlerini utandığından söyleyememiştir. Veysel’in yaşadığı bölgede hiç meyve ağacı bulunmamasına rağmen o uğraşmış, çabalamış köyünün etrafına her türlü meyve ağacını ekmiş ve büyütmüştür. Veysel, bu ağaçları o insanlara bırakmıştır.
Gelecek Derse Hazırlık
Yanda verilen geleneksel el sanatlarından birini seçiniz. Seçtiğiniz sanatla ilgili (kullanılan malzemeler, yapım aşamaları vb.) araştırma yapınız.