RAČUNARSKA GRAFIKA

Šta je grafika?

• Grafika je posebna grana likovne umetnosti, odnosno umetnička tehnika u koju spada crtanje tušem i ugljem, ali i urezivanje crteža u matricu koja se potom premazuje bojom i štampa na papir kako bi se dobio crtež od boje koja je ušla u ureze (duboka štampa) ili ploče koje nisu urezane (visoka štampa).
• Primeri grafike su: fotografije, crteži, skice, grafovi, dijagrami, simboli, geometrijski oblici, karte, inžinjerski crteži i ostale vrste slika koje nisu tekst.

2.

U odnosu na osnovne elemente slike:

• Vektorska ili objektna grafika: osnovni elementi – objekti (prave i krive linije; otvoreni i zatvoreni, ispunjeni i neispunjeni geometrijski likovi). Slika se stvara preklapanjem, prekrivanjem ili uklapanjem objekata; raspored, veličina i oblik objekata se menja nezavisno od ostalih; koriste se za skice, nacrte, plakate...
• Bitmapirana ili rasterska grafika: osnovni element – piksel (mali kvadrat ili pravougaonik jedinstvene boje ili intenziteta osvetljenosti). Slika je skup piksela različitih boja (slike u koloru) ili različitih nivoa osvetljenosti (monohromatske ili crnobele slike).

U odnosu na dimenzije grafičkog objekta:

• Dvodimenziona (2D): objekat je slika u dve dimenzije
• Todimenziona (3D): trodimenzionalan objekat – svet

U odnosu na način prikaza:

• Interaktivna: dinamičan prikaz na izlaznom uređaju (monitor, projektor...)
• Neinteraktivna: štampani prikaz na izlaznom uređaju (štampač, ploter...)

Vrste računarske grafike

• slike na računaru mogu da budu:

​

• bitmape (paint ili rasterska grafika)
• Opisane u računaru kao kao skup istih površina - kvadratića (piksela) za koje se memoriše intenzitet osvetljenja i boja. Povećanje tih slika ne donosi nove detalje u slici, već samo uvećava svaki element.
• vektorske (drawn grafika)
• Opisuju se nizom matematičkih formula pomoću kojih se dobijaju elementi (tačke, linije, krive, poligoni) koji sačinjavaju sliku. Pri uveličanju slike ne gubi se kvalitet prikaza zato što pri svakoj izmeni slike računar ponovo izračunava boju svih piksela. Za razliku od rasterskih slika, njima nedostaje fotorealistični efekat.

​

Piksel (Picture Element)

• Na monitorima se slike prikazuju kao dvodimenzionalni nizovi pravougaonih piksela – malih elementarnih komponenata slike (obično kvadratnih). Svaki piksel se karakteriše ili bojom ili nijansom sive boje.

Bitmapirana grafika

• sastavljene od pojedinačnih tačaka - piksela (picture element)
• svaki piksel iste veličine
• rezolucija slike - broj piksela po kvadratnom inču - je mera kako fino uređaj za prikazivanje aproksimira kontinualnu sliku koristeći piksele.
• 72, 96 dpi – ekranska rezolucija (prikaz na monitoru, web stranice)
• 150 dpi – grayscale – štampa crno belih slika
• 300 dpi, 600 dpi – priprema kolor fotografija za štampu

Povećanje bitmapiranih slika ne donosi nove detalje u slici, već samo uvećava svaki element - piksel.

Primeri bitmapirane grafike

Vektorska grafika

• vektor – opisuje se dužinom i smerom u prostoru
• vektorska grafika ili geometijsko oblikovanje (eng. vector graphics, geometric modeling) je način prikazivanja slike pomoću geometrijskih oblika kao što su tačke, linije, krive i poligoni, a koji su zasnovani na matematičkim jednačinama.
• Npr. RECT 0,0,200,200�RECT 0,0,200,200,RED,BLUE

Vektorska grafika je dobra za uklanjanje nepotrebnih detalja sa neke fotografije. Na ovoj slici je prikazano kako se vektorska grafika može dobro upotrebiti u računarskoj grafici i prikazivanju linijske umetnosti.

Primeri vektorske grafike

Upoređivanje bitmape i vektorske grafike

• veličina datoteke (fajla) – kod vektorske grafike mala količina informacija omogućuje mnogo manju veličinu fajla, dok bitmapirane slike imaju mnogo veći fajl
• zumiranje – kod vektorske grafike imamo mogućnost približavanja (zoom) bez gubitka na kvalitetu slike
• pomeranje, skaliranje, rotiranje i popunjavanje kod vektorske grafike ne smanjuju kvalitet crteža kao kod rasterske slike
• povećanje slike – pri povećanju bitmap slike opada kvaliteta slike, dok se kod vektorskih slika ne gubi kvalitet prikaza zato što pri svakoj izmeni slike računar ponovo izračunava boju svih piksela
• pomeranje – delovi bitmap slike se ne mogu pomaknuti tako da se sačuvaju objekti koji su nacrtani ispod (kod pomicanja ostaje prazni prostor)

Najpopularniji programi za računarsku grafiku

2.6. Slojevi (Layers)

• Slojevi se mogu zamisliti kao nekoliko prozirnih plastičnih listova (folija) poslaganih jedan na drugog. Na svakom od njih može se crtati, slikati, umetati gotove slike, podešavati jačina svetla, kontrast, pisati tekst i slično. Pomoću njih mogu se izvesti bezbrojne manipulacije, mogu se slagati kolaži i drugo. Manipulacija slojevima može se poistovetiti sa fotomontažom.

Slojevi (Layers)

Boje

• RGB (Red, Green, Blue) model boja za monitore
• sve boje se dobijaju kao mešavina crvene, zelene i plave
• elektronski uređaju (TV, kolor skeneri, kolor monitori) rade u RGB modelu
• CMYK (Cyan, Magenta,Yellow, Black) model boja za štampanje
• sve boje se dobijaju kao mešavine osnovnih štamparskih boja (cijan, magenta, žuta) i crne
• štamparske mašine i štampači rade u ovom modelu boja.
• R+G+B = bela, R+B=magenta, R+G=žuta, G+B = cijan, crna - nema ni jedne boje

Palete boja

Kako se memoriše slika u računaru?

• piksel je na monitoru obično izražen kao određena količina R (crvene), G (zelene) i B (plave) boje
• svakom pikselu na slici pridružuje se 1 bit (ako je slika crno bela) ili više bitova (4, 8, 16, 24, 32)

Formati slika

6. Grafika za Web

• na web se obavezno postavljaju kompresovani formati slika zbog bržeg prenošenja mrežom i lakšeg učitavanja slike
• kompresija može biti uz gubitak informacionog sadržaja (lossy compression) i bez gubitaka sadržaja (lossless compression)
• vektorska grafika za Web: Scalable Vector Graphics (SVG)
• bitmap grafika za Web: GIF, JPEG, PNG