1 of 19

ვე ნაწილაკიან სახელთა მართლწერა

ავტორი: სსიპ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ქედის საჯარო სკოლის ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი მაია კურეტიშვილი

2 of 19

ვე ნაწილაკის გამოყენება ნაცვალსახელებსა და რიცხვით სახელებში

3 of 19

ნაცვალსახელთა უკანასკნელი ჯგუფები (მიმართებითი, განუსაზღვრელობითი და უარყოფითი) ძირითადად ნაწილაკების დართვით არის წარმოქმნილი. ნაცვალსახელებს სხვა ნაწილაკებიც (-ვე, -ღა) დაერთვის. გასათვალისწინებელია, რომ ნაცვალსახელთა ბრუნების დროს ეს ნაწილაკებიც ფუძეს შეხორცებული სახით გამოიყენება; ვე ნაწილაკი დაერთვის შემდეგ ნაცვალსახელთა ბრუნვის ფორმებს: ეს, ეგ, ის, იგი, ასეთი, ეგეთი, ისეთი, ამდენი, მაგდენი, იმდენი და ყოველი.მათ სრული პარადიგმა აქვთ.

4 of 19

5 of 19

  • აღნიშნული ნაცვალსახელებისგან ვე ნაწილაკით იწარმოება ახალი ფუძეები და შესაბამისად-ნაწილაკფუძიანი ფორმები,რომლებიც ქმნიან ახალ პარადიგმებს:
  • ასეთ-ი-< ასეთივე
  • ეგეთ-ი-< ეგეთივე
  • ისეთ-ი-< ისეთივე
  • ყოველ-ი-< ყოველივე

6 of 19

  • სახ. ასეთი-ვე ამდენი-ვე ისეთი-ვე ყოველი-ვე
  • მოთხრ. ასეთი-ვე- ამდენი-ვე- ისეთი-ვე- ყოველი-ვე-
  • მიც. ასეთი-ვე- ამდენი-ვე- ისეთი-ვე- ყოველი-ვე-
  • ნათ. ასეთი-ვე- ამდენი-ვე- ისეთი-ვე- ყოველი-ვე-
  • მოქმ. ასეთი-ვე -თი ამდენი-ვე-თი ისეთი-ვე-თი ყოველი-ვე-თი
  • ვით. ასეთი-ვე- ამდენი-ვე- ისეთი-ვე- ყოველი-ვე-

ამგვარადვე იბრუნვის ეგეთივე, მაგდენივე და იმდენივე.

7 of 19

ვე-ნაწილაკდართული ნაცვალსახელების ვე-ნაწილაკფუძიანი ვარიანტებით ჩანაცვლება დასაშვებია,მაგრამ ყოველთვის მიზანშეწონილი არ არის. ასეთადვე ესახებოდა ცხოვრების ბოლო წამიც.-ჩანაცვლება: ასეთივედ ესახებოდა ცხოვრების ბოლო წამიც.�

  • სტატისტიკური მონაცემებისა და სემანტიკური თავისებურების საფუძველზე ასეთი,ეგეთი,ისეთი,ამდენი,მაგდენი,იმდენი და ყოველი ნაცვალსახელთა ვე- ნაწილაკიანი ფორმები მიჩნეულია ძირითად ვარიანტებად, ხოლო ვე-ნაწილაკდართულები-დასაშვებად.

8 of 19

.

ეს ეგ, ის და იგი ნაცვალსახელები ფუძემონაცვლენი არიან,შესაბამისად, ვე-ნაწილაკდართული ფომებიც ფუძემონაცვლეა:

  • სახ. ეს-ვე ეგ-ვე ის-ვე იგი-ვე
  • მოთხრ. ამა--ვე მაგა--ვე იმა--ვე მა--ვე
  • მიც. ამა--ვე მაგა--ვე იმა--ვე მა--ვე
  • ნათ. ამ-ის-ვე მაგ-ის-ვე იმ-ის-ვე მ-ის-ვე
  • მოქმ. ამ-ით-ვე მაგ-ით-ვე იმ-ით-ვე მ-ით-ვე
  • ვით. ამა--ვე მაგა--ვე იმ-ად-ვე [ მა--ვე]

9 of 19

ეს,ეგ,ის და იგი ნაცვალსახელებისგან ვე ნაწილაკით იწარმოება ახალი ფუძეები და შესაბამისად-ნაწილაკფუძიანი ფორმები,რომლებიც ქმნიან ახალ პარადიგმებს:

ეს-> ესევე

ეგ-> ეგვე

ის-> ისვე

იგი-> იგივე

10 of 19

ესვე,ეგვე და ისვე ნაწილაკფუძიანი ნაცვალსახელები ისევე ფუძემონაცვლეა,როგორც ეს, ეგ, ის:

  • სახ. ეს-ვე ეგ-ვე ის-ვე
  • მოთხრ. ამა-ვე-მ მაგა-ვე- იმა-ვე-
  • მიც. ამა-ვე- მაგა-ვე- იმა-ვე-
  • ნათ. ამა-ვე- მაგა-ვე- იმა-ვე-
  • მოქმ. ამა-ვე-თი მაგა-ვე-თი იმა-ვე-თი
  • ვით. ამა-ვე- მაგა-ვე- იმა-ვე-

11 of 19

  • სტატისტიკური მონაცემებისა და სემანტიკური სხვაობის გამო თანამედროვე ქართულ სალიტერატურო ენაში ორივე წარმოების ფორმები ( იმანვე და იმავე,იმასვე და იმავეს...)მართებულ ვარიანტებად უნდა იყოს განხილული.

12 of 19

იგივე ნაცვალსახელი ფუძემონაცვლეა (სახელობითის გარდა ყველა სხვა ბრუნვაში ენაცვლება ფუძე იმავე): იმავე-მ,იმავე-ს,იმავე-ს(ი)და ა.შ.სალიტერატურო ქართულისთვის მიუღებლად არის მიჩნეული ფორმები; იგივემ,იგივეს...სალიტერატურო ენის მართებულ ვარიანტებად უნდა მივიჩნიოთ იმავე-ფუძიანები,რადგან ნაცვალსახელი იგი ფუძემონაცვლეა და შესაბამისად,ნაწილაკფუძიანი იგივე-ც ფუძემონაცვლე უნდა იყოს.პარადიგმა ასეთ სახეს მიიღებს:

13 of 19

  • სახ. იგი-ვე
  • მოთხრ. იმა-ვე-
  • მიც. იმა-ვე-
  • ნათ. იმა-ვე-
  • მოქმ. იმა-ვე-თი
  • ვით. იმა-ვე-

იგივე ნაცვალსახელს აქვს ნარიანი მრავლობითის ფორმა სახელობით ბრუნვაში: იგივე-ნ-ი

14 of 19

ფუძემონაცვლე იქნება აგრეთვე ნაცვალსახელი იგივე შესიტყვებაში ერთი და იგივე:

  • სახ. ერთი და იგი-ვე
  • მოთხრ. ერთ-მა და იმა-ვე-მ
  • მიც. ერთ(-სა) და იმა-ვე-ს
  • ნათ. ერთი(-სა) და იმა-ვე-ს(ი)
  • მოქმ. ერთი(-თა) და იმა-ვე-თი
  • ვით. ერთ(-სა) და იმა-ვე-დ

15 of 19

რიცხვით სახელებთან მხოლოდ ვე ნაწილაკი გამოიყენება ფუძის წარმომქმნელ აფიქსად; ენაში დასტურდება როგორც ვე-ნაწილაკფუძიანი,ისე ვე-ნაწილაკდართული ფორმები:

ნაწილაკდართული ნაწილაკფუძიანი

  • სახ. ორ--ვე ორივე
  • მოთხრ. ორ-მა-ვე ორივე-
  • მიც. ორ-ს(ა)-ვე ორივე-
  • ნათ. ორ-ის(ა)-ვე ორივე-
  • მოქმ. ორ-ით-ვე ორივე-თი
  • ვით. ორ-ად-ვე ორივე-

16 of 19

  • თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენისათვის მართებულად უნდა იქნეს მიჩნეული ნაწილაკფუძიანი ფორმები : (ორივემ,ორივეს,ორივესთვის...),

  • ნაწილაკდართულები (ორმავე,ორსავე,ორისთვისვე...)კი-არა.

17 of 19

  • ასეთი, ეგეთი, ისეთი, ამდენი, მაგდენი, იმდენი და ყოველი ნაცვალსახელთა ვე-ნაწილაკფუძიანი ფორმები (ასეთივემ,ასეთივეს...)მიჩნეული უნდა იყოს თანამედროვე ქართული სალიტერატურ ენის ძირითად ფორმებად, ხოლო ვე-ნაწილაკდართულები(ასეთმავე, ასეთსავე...)-დასაშვებ ვარიანტებად.

  • ეს, ეგ, ის, იგი ნაცვალსახელთა ვე-ნაწილაკდართული ფორმები (ამანვე, იმანვე,იმასცე...) და ვე-ნაწილაკფუძიანები (ამაცემ,იმავემ, იმავეს...) თანამედროვე ქართულ სალიტერატურო ენაში მართებულ ვარიანტებად უნდა იყოს განხილული;

18 of 19

  • თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენისათვის მართებულად უნდა იქნეს მიჩნეული ნაწილაკფუძიანი რიცხვითი სახელები (ორივემ,ორივეს,ორივესთვის...),
  • ნაწილაკდართულები (ორმავე,ორსავე,ორისთვისვე...) კი მოძველებული ფორმებია,ამიტომ ისინი თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ერთეულებად არ განიხილება.

  • სემანტიკური სხვაობის შემთხვევაში უნდა გამოვიყენოთ რიცხვით სახელთა ნაწილაკდართული ფორმები.

19 of 19

გმადლობთ ყურადღებისთვის!