4. gaia: Errestaurazioko Sistema Politikoa (1875-1923)
7. 1876ko Konstituzioa (1876-06-30)
8. Joaquin Costaren Oligarquía y caciquismo lanaren pasartea (1901)
1. Sistemaren oinarriak: 1876ko Konstituzioa eta kazikismoa
2. Sistemaren indarrak eta kontrako oposizioa
3. 1898, 1909 eta 1917ko krisialdiak eta hauen ondorioak
4. gaia: Errestaurazioko Sistema Politikoa (1875-1923)
AGINTARITZA
PERTSONAIAK
4. gaia: Errestaurazioko Sistema Politikoa (1875-1923)
4. gaia: Errestaurazioko Sistema Politikoa (1875-1923)
Alfontso XII.a (1875-1923)
Alfontso XII.a eta Mª Mercedes (1878)
¿Dónde vas, Alfonso XII,
dónde vas triste de ti?
Voy en busca de Mercedes
que ayer tarde no la vi.
Maria Kristina erreginaordea (1885-1902)
Maria Kristina erreginaordea (1885-1902)
Berrezarkuntza (1874-...)
Berrezarkuntza (1874-...)
Kazikismoa
Cánovas del Castilloren hilketa (1897)
«No hace ni un pellizco, ni un rasguño, ni nada. Es casi instantáneo. Tres cuartos de vuelta y en dos segundos...»
Michele Angioillo
ARRASATE: Michele Angiolillok 3 tiroz hil zuen Cánovas
Una
BERGARA: Michele Angiolillo GARROTE VIL erabiliz hilko zuten
Maine (1898)
Maine (1898)
Maine (1898)
Bartzelonako Aste tragikoa (1909)
Francisco Ferrer Guardia (1859-1909)
Pistolerismoa
1921
1920
Diktadura (1923-1931)
Annualgo hondamendia (1921)
Ez dago hildakoen kopuru fidagarri bat, baina 12.000 gizon esan ohi da…
Espainiako armadak bazituen 25.790 gizon Melillan; horietatik 5.000 tropa indígenak ziren eta ia gehienek desertatu eta riftarren bandora pasatu ziren
Annualgo hondamendia (1921)
PICASO INFORMEA
“Quien quiera enterarse de lo ocurrido en la zona de Melilla, por esta información había que dedicar un par de años de lectura, no se enterará de nada y acabará por perder la cabeza: veinte generaciones de ratones harán sus nidos en esta montaña de papel, He aquí en qué parará toda la depuración de responsabilidades a través de las investigaciones oficiales”. (INDALECIO PRIETO)
Abd-el-Krim (1882-1963)
Alhucemaseko lehorreratzea (1925)
Donostiako ituna (1930)
Lerroux, Azaña eta Alcalá Zamora, aurrean eta Prieto, berriz, atzean.
Bessemer
ce.
1876ko Konstituzioa (1876-06-30)
Alfonso XII.a, jainkoaren graziaz Espainiako errege konstituzionala denak, honako hau ikusi eta ulertzen duzuen guztioi jakinarazten dizue: gaur egun bildutako Erresumako Gorteekin batera eta haiekin bat etorriz, honako hau agindu eta berretsi dugula:
Espainiako Monarkiaren Konstituzioa
11. art. Erlijio Katoliko, Apostoliko eta Erromatarra da estatukoa. Nazioak kultuari eta bere ministroei eutsi behar die.
Espainiako lurraldean inor ezingo da eragotzi ez bere iritzi erlijiosoengatik ez bere kultua praktikatzeagatik, baldin eta kristau moralari zor zaion errespetua gordetzen bazaio.
Ez dira baimenduko, ordea, estatuko erlijioarenak ez diren jende aurreko beste zeremonia eta adierazpenak.(...)
13. art. Espainiar orok du eskubidea:
Bere iritzi eta ideiak askatasunez adierazteko, ahoz, idatziz, inprimaketaz edo antzeko beste prozedura batez baliatuz eta aurretiko zentsurari lotu gabe.
Bakean biltzeko.
Giza bizitzako xedeetarako elkartzeko (…).
18. art. Legeak egiteko ahalmena Gorteek eta Erregeak dute.
19. art. Gorteak ahalmen bereko bi gorputz legegilekidek osatzen dituzte: Senatuak eta Diputatuen Kongresuak.
20. art. Senatua norberaren eskubideko senatariek osatzen dute; Koroak izendatutako biziarteko senatariek; estatuko korporazioek eta zergapeko handiek hautatutako senatariek (…).
28. art. Legeak finkatzen duen metodoaren bitartez hautatu eta berrautatu ahal izango dira diputatuak (...).
50. art. Erregeak du legeak betearazteko ahalmena (…)
75. art. Monarkia osoan zehar kode berberek aginduko dute, zirkunstantzia jakin batzuen ondorioz legeek xedatzen dituzten aldaketei kalterik egin gabe. Epaiketa arrunt, zibil eta kriminaletan foru bakarra ezarriko da espainiar guztientzat (...)
Madrilen, 1876ko ekainaren 30ean
1876ko Konstituzioa (1876-06-30)
Alfonso XII.a, jainkoaren graziaz Espainiako errege konstituzionala denak, honako hau ikusi eta ulertzen duzuen guztioi jakinarazten dizue: gaur egun bildutako Erresumako Gorteekin batera eta haiekin bat etorriz, honako hau agindu eta berretsi dugula:
Espainiako Monarkiaren Konstituzioa
11. art. Erlijio Katoliko Apostoliko eta Erromatarra da estatukoa. Nazioak kultuari eta bere ministroei eutsi behar die.
Espainiako lurraldean inor ezingo da eragotzi ez bere iritzi erlijiosoengatik ez bere kultua praktikatzeagatik, baldin eta kristau moralari zor zaion errespetua gordetzen bazaio.
Ez dira baimenduko, ordea, estatuko erlijioarenak ez diren jende aurreko beste zeremonia eta adierazpenak.(...)
13. art. Espainiar orok du eskubidea:
Bere iritzi eta ideiak askatasunez adierazteko, ahoz, idatziz, inprimaketaz edo antzeko beste prozedura batez baliatuz eta aurretiko zentsurari lotu gabe.
Bakean biltzeko.
Giza bizitzako xedeetarako elkartzeko (…).
18. art. Legeak egiteko ahalmena Gorteek eta Erregeak dute.
19. art. Gorteak ahalmen bereko bi gorputz legegilekidek osatzen dituzte: Senatuak eta Diputatuen Kongresuak.
20. art. Senatua norberaren eskubideko senatariek osatzen dute; Koroak izendatutako biziarteko senatariek; estatuko korporazioek eta zergapeko handiek hautatutako senatariek (…).
28. art. Legeak finkatzen duen metodoaren bitartez hautatu eta berrautatu ahal izango dira diputatuak (...).
50. art. Erregeak du legeak betearazteko ahalmena (…)
75. art. Monarkia osoan zehar kode berberek aginduko dute, zirkunstantzia jakin batzuen ondorioz legeek xedatzen dituzten aldaketei kalterik egin gabe. Epaiketa arrunt, zibil eta kriminaletan foru bakarra ezarriko da espainiar guztientzat (...)
Madrilen, 1876ko ekainaren 30ean
Errestaurazioaren hasiera
baina… Pardoko Ituna sinatu zuten, encasillado, Txandakako sistema..
Foruak, Cánovasen jarrera
Botere banaketa, 2 ganbera...
Eskubideak 1869koan baino gutxigo, baina… liberalismoa aurrerantz doa
Joaquin Costaren Oligarquía y Caciquismo lanaren pasartea (1901)
Honen bitartez, gobernu mota hau osatzen duten faktoreak eta bakoitzak gainerakoekiko okupatzen duen posizioa erabakitzen ditugu.
Hiru dira kanpoko osagai horiek: 1. Talde bakoitzeko oligarkak (primate deiturikoak), gizon itzaltsuak edo gailenak, euren "buruzagitza" osatzen dutenak eta, oro har, erdialdean bizi direnak; 2. Lehen, bigarren edo goragoko mailako jauntxoak, lurraldean sakabanatutakoak; 3. Komunikazio organo eta tresna lana egiten dien gobernadore zibila. Funtsean horixe da bere atsekabearen azpian amore emandako eta ahuldutako nazio osoari intziri eginarazten dion trikimailu guztia.
Oligarka eta jauntxoek osatzen dute klase gidari edo gobernatzaile deitzen dioguna eta 'alderditan' banatuta eta sailkatuta dagoena. Baina deitzen badiogu ere, ez da horrela; horrela balitz, nazioaren zati eta bere ordezkari organiko izango litzateke. Baina gorputz arrotza baino ez da, zergak ezarri eta kobratzeko, ministerioak, kapitaintzak, telegrafoak, trenbideak, bateriak eta gotorlekuak indarrean hartutako atzerritar talde bat izango litzatekeen bezala.
Hauteskundeetan (…), ez da herria bozkatzea faltsifikatu eta sistema galbidera eramaten duena, klase kontserbadoreak eta gobernatzaileak baizik. Horretarako, euren posizioaz, aberastasunaz eta masak zuzentzeko eman zitzaien aginteaz eta botereaz baliatzen dira.
Joaquin Costa, Oligarkia eta jauntxokeria Espainiako egungo gobernu mota gisa, Madril, 1901.
Joaquin Costaren Oligarquía y Caciquismo lanaren pasartea (1901)
Honen bitartez, gobernu mota hau osatzen duten faktoreak eta bakoitzak gainerakoekiko okupatzen duen posizioa erabakitzen ditugu.
Hiru dira kanpoko osagai horiek: 1. Talde bakoitzeko oligarkak (primate deiturikoak), gizon itzaltsuak edo gailenak, euren "buruzagitza" osatzen dutenak eta, oro har, erdialdean bizi direnak; 2. Lehen, bigarren edo goragoko mailako jauntxoak, lurraldean sakabanatutakoak; 3. Komunikazio organo eta tresna lana egiten dien gobernadore zibila. Funtsean horixe da bere atsekabearen azpian amore emandako eta ahuldutako nazio osoari intziri eginarazten dion trikimailu guztia.
Oligarka eta jauntxoek osatzen dute klase gidari edo gobernatzaile deitzen dioguna eta 'alderditan' banatuta eta sailkatuta dagoena. Baina deitzen badiogu ere, ez da horrela; horrela balitz, nazioaren zati eta bere ordezkari organiko izango litzateke. Baina gorputz arrotza baino ez da, zergak ezarri eta kobratzeko, ministerioak, kapitaintzak, telegrafoak, trenbideak, bateriak eta gotorlekuak indarrean hartutako atzerritar talde bat izango litzatekeen bezala.
Hauteskundeetan (…), ez da herria bozkatzea faltsifikatu eta sistema galbidera eramaten duena, klase kontserbadoreak eta gobernatzaileak baizik. Horretarako, euren posizioaz, aberastasunaz eta masak zuzentzeko eman zitzaien aginteaz eta botereaz baliatzen dira.
Joaquin Costa, Oligarkia eta jauntxokeria Espainiako egungo gobernu mota gisa, Madril, 1901.
Agintaritza kritikatzeko xedean
Pardoko Ituna, encasillado, Txandakako sistema...
Kazikismoa
Errestaurazioa
Alderdiak