Uned 6

Termau ar gyfer ysgrifennu anllenyddol

Adran A: Adroddiad

Adran A: Adroddiad

Ysgrifennu Adroddiad

(Report)

Adroddiad

Testunau posib

llyfr ffeithiol e.e. daearyddiaeth

catalog

taflen wybodaeth

llythyr

darn o wybodaeth mewn gwyddoniadur

teithlyfr i dwristiaid

prosiect ysgol ar thema arbennig

Cynllunio Adroddiad Syml

Pryd?

Beth?

Pwy?

Ble?

rhagor o wybodaeth os oes angen

gwybodaeth wedi ei threfnu mewn categorïau

prif bwyntiau o fewn y categori

Pwnc

Nodweddion Ieithyddol

Mewn adroddiad (non chronological report) rydyn ni’n cyflwyno gwybodaeth am destun. Rhaid meddwl am gynnwys y testun a dewis a dethol yr hyn sydd angen ei gynnwys a’i drefnu yn baragraffau fel y gwelwyd yn y sleid flaenorol. Gall adroddiad fod yn destun sy’n cyflwyno gwybodaeth ar unrhyw fformat e.e. erthygl, llythyr, taflen wybodaeth ayyb.

Wrth ysgrifennu adroddiad ffeithiol rhaid defnyddio:-

• Yr amser presennol e.e. mae, ceir (heb law mewn adroddiad am destun hanesyddol)

• Geirfa sy’n cyffredinoli

• Disgrifiadau ffeithiol

• Geirfa sy’n berthnasol i’r pwnc

• Iaith ffurfiol amhersonol yn y trydydd person

• Cyflwyno gwybodaeth yn glir

Defnyddio’r amser presennol

• Dylid defnyddio’r amser presennol wrth ysgrifennu adroddiad ffeithiol, oni bai eich bod yn ysgrifennu am ddigwyddiad hanesyddol.
• Defnyddiwch ffurfiau fel mae, ceir, gwelir a.y.y.b.

​

e.e. Gwlad yng ngorllewin Ewrop yw Ffrainc. Mae hi’n wlad sy’n ffinio gyda sawl gwlad arall

Ceir pob math o fywyd gwyllt ar draethau Cymru.

Gwelir sawl math o adeiladau amrywiol yn nhref Llandysul.

Geirfa Sy’n Cyffredinoli

• Dylid defnyddio geirfa sy’n cyffredinoli mewn adroddiad ffeithiol yn hytrach na geirfa sy’n gwneud rhywbeth yn bersonol.

​

e.e. Ar wastadoedd Affrica mae’r rhan fwyaf o sebraod yn byw.

NID: Mae Swsi’r Sebra a’i ffrindiau yn byw yn hapus, braf gyda’i gilydd ar wastadoedd Affrica.

​

Disgrifiadau Ffeithiol

• Peidiwch a chynnwys disgrifiadau blodeuog, cadwch eich disgrifiadau yn fyr ac yn ffeithiol.

​

e.e. Fel arfer fe gewch chi arwyddion clir bod llosgfynydd ar fin echdorri. Yn gyntaf, bydd y ddaear yn dechrau crynu. Yna wrth i’r graig grasboeth gronni o dan yr wyneb, bydd ochrau’r côn yn chwyddo a bydd nwyon annifyr yn dianc o holltau yn y graig.

NID: Mae’n berffaith amlwg pan fydd llosgfynydd ar fin ffrwydro’n wyllt i’r ffurfafen. Yn gyntaf, bydd y ddaear yn crynu ac yn ysgwyd fel deilen cyn i’r graig grasboeth gronni o dan yr wyneb a chreu pwysau aruthrol na all y tir ei atal rhag rhwygo’r copa yn gafnau agored.

Geirfa Sy’n Berthnasol i’r Pwnc

• Defnyddiwch eirfa dechnegol sy’n berthnasol i’r pwnc

​

E.e. Os ydych yn trafod llosgfynyddoedd defnyddiwch eirfa megis echdorri, cramen, mantell, deunydd tawdd ayyb.

​

Sicrhewch eich bod wedi ymchwilio i’r pwnc cyn ei gyflwyno i’r disgyblion a bod yr eirfa berthnasol gyda chi wrth law.

Iaith ffrufiol yn y trydydd person

• Wrth ysgrifennu adroddiad ffeithiol dylech ddefnyddio iaith ffurfiol ac osgoi tafodiaith a iaith lafar

​

E.e. Wrth drafod y tywydd dylech ddefnyddio termau megis glaw trwm yn hytrach na bwrw hen wragedd a ffyn, neu haul crasboeth yn hytrach na haul berwedig.

​

• Dylech hefyd ddefnyddio’r trydydd person gan eich bod yn ysgrifennu am rywun neu rywbeth arall, nid amdanoch chi eich hunan.

Cyflwyno gwybodaeth yn glir

Mae’n bwysig iawn eich bod yn cyflwyno’r wybodaeth yn yr adroddiad ffeithiol mewn modd clir a threfnus. Gallwch wneud hyn wrth:

​

• Gynllunio eich gwaith yn fanwl, gan ddefnyddio’r diagram ar ddechrau’r cyflwyniad.
• Gosod y wybodaeth yn drefnus mewn paragraffau, gallwch ddefnyddio cwestiynau neu deitl ar gyfer agor y paragraffau e.e. Ble mae llewod yn byw? Yn aml mae llewod yn byw ar wastatir Affrica.
• Ddefnyddio diagramau er mwyn esbonio darn o wybodaeth.
• Ddefnyddio iaith glir a ffurfiol yn hytrach na iaith flodeuog disgrifiadol.