กิจกรรมที่ 2 �ถามอย่างไร...ให้มีปัญหา

โครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบ ระดับประถมศึกษา �ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 1

กิจกรรมที่ 2 ถามอย่างไร ให้มีปัญหา (3 ชั่วโมง)

อ.สมเกียรติ เพ็ญทอง

ดร.เสาวลักษณ์ บัวอิน

อ.กชพร วงศ์สว่างศิริ

อ.อุษณีย์ วงศ์อามาตย์

อ.ภีมวัจน์ ธรรมใจ

ดร.ปุณิกา พระพุทธคุณ

คณะวิทยากร

กิจกรรมที่ 2 ถามอย่างไร ให้มีปัญหา

กิจกรรม “ถามอย่างไร ให้มีปัญหา” เป็นกิจกรรมที่นักเรียนจะได้ฝึก�ตั้งคำถามจากสิ่งที่กำหนด ร่วมกันพิจารณาคำถามที่เพื่อนตั้งขึ้น และช่วยกันปรับปรุงคำถาม จนได้คำถามที่มีความชัดเจน นำไปสู่การศึกษาค้นคว้า ทดลองสร้างอุปกรณ์ หรือหาคำตอบได้ รวมทั้งจะได้ฝึกการเขียนผังโครงงาน�เพื่อเป็นแนวทางในการทำโครงงานต่อไป

สมรรถนะที่ได้รับการพัฒนา

• สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551
• ความสามารถในการสื่อสาร
• ความสามารถในการคิด
• สมรรถนะเฉพาะของผู้มีความสนใจพิเศษทางด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี
• ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
• ทักษะด้านความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ
• ทักษะด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ
• คุณลักษณะอันพึงประสงค์/จิตวิทยาศาสตร์
• สร้างเหตุผลเพื่อสนับสนุนแนวคิดของตนเอง หรือโต้แย้งแนวคิดของผู้อื่นอย่างสมเหตุสมผล
• ความอยากรู้อยากเห็น
• การใช้วิจารณญาณ

​

จุดประสงค์ของกิจกรรม

ตั้งคำถามจากสิ่งที่กำหนด พร้อมทั้ง�เขียนผังโครงงานที่สอดคล้องกับคำถาม

กิจกรรมที่ 2.1 กระตุ้นให้คิด ฝึกให้ถาม �เป็นการฝึกตั้งคำถามที่อยากรู้ อยากศึกษา หรือสงสัย �จากสิ่งที่กำหนด โดยช่วยกันปรับปรุงคำถามเพื่อให้สามารถศึกษาค้นคว้า ทดลอง สร้างอุปกรณ์ หรือ�หาคำตอบได้ (2 ชั่วโมง)

กิจกรรมที่ 2.2 มาเขียนผังโครงงานกันเถอะ �เป็นการฝึกวางแผนการทำโครงงานอย่างง่าย โดยร่วมกัน�คาดเดาคำตอบที่เป็นไปได้ พร้อมระบุวิธีที่ใช้ในการ�หาคำตอบ และระบุแหล่งข้อมูลที่ต้องใช้ในการศึกษา�(1 ชั่วโมง)

แนวการจัดกิจกรรม

กิจกรรมที่ 2.1 กระตุ้นให้คิด ฝึกให้ถาม

“สังเกตลักษณะของไข่ แล้วตั้งคำถามที่อยากรู้ �อยากศึกษา หรือสงสัยเกี่ยวกับไข่”

อย่างน้อยกลุ่มละ 10 คำถาม (15 นาที)

บันทึกลงในใบกิจกรรมที่ 2.1 ข้อ 1

ลักษณะคำถามที่ดีเป็นอย่างไร

(คำถามสำหรับตั้งปัญหา/หัวข้อในการทำโครงงาน)

ศึกษาใบความรู้ เรื่อง การตั้งคำถาม

ลักษณะของคำถามที่ดี

1. เป็นสิ่งที่ไม่รู้มาก่อนหรือสิ่งที่สงสัย
2. น่าสนใจและมีความท้าทาย
3. สามารถลงมือปฏิบัติเพื่อหาคำตอบได้ นั่นคือมีความเป็นไปได้ในการสังเกต การสำรวจ การทดลอง สร้างสิ่งประดิษฐ์ เพื่อหาคำตอบ หรือแก้ปัญหา
4. หาคำตอบได้ด้วยทรัพยากรและเวลาที่มี

เรียบเรียงจาก : นิตยสาร สสวท. ปีที่ 51 ฉบับที่ 241 มีนาคม – เมษายน 2566 หน้า 14-16

ลักษณะคำถามที่ดีเป็นอย่างไร

กิจกรรมที่ 2.1 กระตุ้นให้คิด ฝึกให้ถาม

“สังเกตลักษณะของไข่ แล้วตั้งคำถามที่อยากรู้ �อยากศึกษา หรือสงสัยเกี่ยวกับไข่”

อย่างน้อยกลุ่มละ 10 คำถาม

(15 นาที)

วิเคราะห์และปรับปรุงคำถามของกลุ่มตนเองอีกครั้ง �หรือตั้งคำถามใหม่เพิ่มเติม แล้วบันทึกในใบกิจกรรมที่ 2.1 ข้อ 2

กิจกรรมที่ 2.1 กระตุ้นให้คิด ฝึกให้ถาม (ปรับปรุงคำถาม)

วิเคราะห์และปรับปรุงคำถามของกลุ่มตนเองอีกครั้ง �หรือตั้งคำถามใหม่เพิ่มเติม แล้วบันทึกในใบกิจกรรมที่ 2.1 ข้อ 2

“สังเกตลักษณะของไข่ แล้วปรับปรุงคำถามเดิม�หรือตั้งคำถามใหม่เกี่ยวกับที่อยากรู้ �อยากศึกษา หรือสงสัยเกี่ยวกับไข่”

อย่างน้อยกลุ่มละ 10 คำถาม

(15 นาที)

เกณฑ์การประเมิน

ตั้งคำถามได้มากกว่า

5 คำถามที่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

ตั้งคำถามได้ 4-5

คำถามที่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

ตั้งคำถามได้ 1-3คำถามที่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

คำถามที่ตั้งไม่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

ในการปรับปรุงคำถาม ต้องอภิปรายร่วมกันก่อนปรับปรุงคำถามอย่างสร้างสรรค์ ไม่ตำหนิ หรือทำให้รู้สึกไม่ดีต่อคำถามที่สร้างขึ้น ครูต้องแสดงเหตุและผลที่ต้องการปรับปรุงคำถาม ซึ่งครูไม่ควรปรับปรุงคำถามจากประสบการณ์หรือมุมมองของตนเองเพียงอย่างเดียว ควรให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็นและเห็นพ้องกับคำถามที่ปรับปรุง �ทั้งนี้ คำถามที่ไม่ปรับปรุง ครูควรให้นักเรียนแสดงเหตุผลประกอบด้วย

กิจกรรมที่ 2.2 มาเขียนผังโครงงานกันเถอะ

เลือกคำถามที่น่าสนใจ อย่างน้อยกลุ่มละ 5 คำถาม โดยพิจารณาประเด็น�ประกอบการตัดสินใจ ดังนี้

• ระดับความรู้ ความสามารถของนักเรียน
• ความยาก-ง่ายในการจัดหาวัสดุ อุปกรณ์
• งบประมาณที่ใช้ แหล่งความรู้ที่จะใช้
• ระยะเวลาในการดำเนินโครงงาน
• ความปลอดภัยของนักเรียน

ร่วมกันคาดเดาคำตอบที่เป็นไปได้อย่างน้อย 1 คำตอบของแต่ละคำถาม พร้อมระบุวิธีที่ใช้ ในการหาคำตอบและระบุแหล่งข้อมูลที่ต้องใช้ในการศึกษา เช่น สอบถามจากผู้รู้ สัมภาษณ์ สำรวจ ทดลอง ค้นคว้าข้อมูลจากหนังสือ หรืออินเทอร์เน็ต (15 นาที)

บันทึกลงในใบกิจกรรมที่ 2.2

วิธีการใดใช้จำแนกขนาดของไข่

แต่ละเบอร์

- วัดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง

- ชั่งน้ำหนัก

- สืบค้น

• สอบถาม

- ทดลอง

- อินเทอร์เน็ต

- หนังสือ

- ถามผู้รู้

เกณฑ์การประเมิน

ระบุคำตอบที่คาดเดา �วิธีที่ใช้ในการหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้ตั้งแต่ 5 คำถามขึ้นไป

ระบุคำตอบที่คาดเดา �วิธีที่ใช้ในการหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้ 3-4 คำถาม

ระบุคำตอบที่คาดเดา �วิธีที่ใช้ในการหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้ 1-2 คำถาม

ไม่สามารถระบุคำตอบ�ที่คาดเดา วิธีที่ใช้ใน�การหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้

นำเสนอผังโครงงาน สมาชิกกลุ่มอื่น ๆ ร่วมกันอภิปราย�เพื่อแสดงความคิดเห็น และให้ข้อเสนอแนะ

เสนอผลงาน

ไลน์กลุ่ม “ครูพลังสิบประถม”

คำตอบที่นักเรียนคาดเดาบางคำตอบอาจจะเป็นไปได้ หรืออาจจะเป็นไปไม่ได้ อาจจะเป็นจริง หรืออาจจะไม่สามารถพิสูจน์ให้เห็นจริงได้ ครูควรให้นักเรียนแสดงเหตุผลประกอบหรือให้คำแนะนำถึงความสมเหตุสมผล �และความเป็นไปได้ของคำตอบที่คาดเดา หรืออาจเสนอแนะคำตอบบางคำตอบที่นักเรียนไม่ทราบเนื่องจากประสบการณ์ยังไม่เพียงพอ

การวัดและประเมินผล

1. การตั้งคำถาม

ประเมินจากการบันทึกผลในใบกิจกรรมที่ 2.1 ข้อ 2

ใบกิจกรรมที่ 2.1

ระดับดีขึ้นไป

2. การเขียนผังโครงงาน

ประเมินจากการบันทึกผลในใบกิจกรรมที่ 2.2

ใบกิจกรรมที่ 2.2

เกณฑ์การประเมิน

ตั้งคำถามได้มากกว่า

5 คำถามที่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

ตั้งคำถามได้ 4-5

คำถามที่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

ตั้งคำถามได้ 1-3คำถามที่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

คำถามที่ตั้งไม่สอดคล้องกับลักษณะการตั้งคำถามที่ดี

ระบุคำตอบที่คาดเดา �วิธีที่ใช้ในการหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้ตั้งแต่ 5 คำถามขึ้นไป

ระบุคำตอบที่คาดเดา �วิธีที่ใช้ในการหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้ 3-4 คำถาม

ระบุคำตอบที่คาดเดา �วิธีที่ใช้ในการหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้ 1-2 คำถาม

ไม่สามารถระบุคำตอบ�ที่คาดเดา วิธีที่ใช้ใน�การหาคำตอบ และแหล่งข้อมูลที่สอดคล้องกับคำถามได้