Học phần: Triết Học Mác-Lênin – ML014

1

CÁC CẶP PHẠM TRÙ

CHUNG - RIÊNG - ĐƠN NHẤT

& NGUYÊN NHÂN - KẾT QUẢ

CHỦ ĐỀ BÁO CÁO:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

Trường Đại Học Cần Thơ

2

Chung - Riêng - Đơn Nhất

Chung - Riêng - Đơn Nhất

Part 1

Part 2

NỘI DUNG CHÍNH

Cặp Phạm Trù:

Nguyên Nhân – Kết Quả

Nguyên Nhân – Kết Quả

Cặp Phạm Trù:

Trường Đại Học Cần Thơ

3

Chung - Riêng - Đơn Nhất

Cặp Phạm Trù:

Mối Quan Hệ Biện Chứng

Ý Nghĩa Cặp Phạm Trù

Định Nghĩa

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Trường Đại Học Cần Thơ

4

Nhắc lại về Phạm Trù:

Cặp Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Trường Đại Học Cần Thơ

5

Nhắc lại về Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

CÁI RIÊNG

CÁI ĐƠN NHẤT

CÁI CHUNG

- Cái đơn nhất chỉ các mặt, đặc điểm vốn có của sự vật hiện tượng nào đó mà không lặp lại ở sự vật hiện tượng khác.

- Cái riêng để chỉ một sự vật, hiện tượng nhất định.

- Cái chung chỉ những mặt, thuộc tính yếu tố quan hệ tồn tại phổ biến trong nhiều sự vật hiện tượng.

Sinh Viên Trường Đại Học Cần Thơ

Các Khoa/Các Chuyên Ngành Riêng Biệt

Mã Số Sinh Viên Là Duy Nhất

Trường Đại Học Cần Thơ

6

Chung - Riêng - Đơn Nhất

Cặp Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Mối Quan Hệ Biện Chứng

Ý Nghĩa Cặp Phạm Trù

Định Nghĩa

Trường Đại Học Cần Thơ

7

• Giữa cái riêng, cái chung và cái đơn nhất có mối quan hệ biện chứng với nhau và tồn tại khách quan.

​

• Để chỉ sự quy định, tác động và chuyển hóa lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng, hay giữa các mặt, các yếu tố của mỗi sự vật, hiện tượng trong thế giới.

​

Mối quan hệ biện chứng:

Trường Đại Học Cần Thơ

8

• Cái chung không tồn tại trừu tượng bên ngoài cái riêng, mà tồn tại trong chính mỗi cái riêng.

​

Mối quan hệ biện chứng:

Trường Đại Học Cần Thơ

9

- Cái chung không tồn tại trừu tượng bên ngoài cái riêng, mà tồn tại trong chính mỗi cái riêng.

- Cái chung và cái đơn nhất có thể chuyển hóa cho nhau trong qua trình vận động và phát triển.

​

Mối quan hệ biện chứng:

• Cái riêng chỉ tồn tại trong mối quan hệ với cái chung, không có cái riêng tồn tại độc lập tuyệt đối tách rời cái chung.

Trường Đại Học Cần Thơ

10

- Cái chung không tồn tại trừu tượng bên ngoài cái riêng, mà tồn tại trong chính mỗi cái riêng.

-

Mối quan hệ biện chứng:

• Cái chung và cái đơn nhất có thể chuyển hóa cho nhau trong qua trình vận động và phát triển.

​

Trường Đại Học Cần Thơ

11

Chung - Riêng - Đơn Nhất

Cặp Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Mối Quan Hệ Biện Chứng

Ý Nghĩa Cặp Phạm Trù

Định Nghĩa

Trường Đại Học Cần Thơ

12

• Cái chung nào cũng chỉ tồn tại trong cái riêng, như một thuộc tính chung của những cái riêng nên để nhận thức được cái chung thì phải bắt đầu từ cái riêng.

​

Cái Riêng

Cái Chung

Ý NGHĨA :

Trường Đại Học Cần Thơ

13

VÍ DỤ

• Tỉnh Long An tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri chuyên đề, tham vấn ý kiến các hộ dân về quy hoạch chung đô thị.

Trường Đại Học Cần Thơ

14

• Cái chung là cái bản chất có mối quan hệ chặt chẽ với cái riêng, nên cần nhận thức được cái chung để cải tạo cái riêng. Tránh việc tuyệt đối hóa cái riêng và xem thường cái chung.

​

Cái Chung

Cái Riêng B

Cái Riêng A

A

B

Ý NGHĨA :

Trường Đại Học Cần Thơ

15

VÍ DỤ

• Hai bạn sinh viên thắc mắc kết quả học tập.

Trường Đại Học Cần Thơ

16

• Trong hoạt động thực tiễn cái chung có thể biến thành cái đơn nhất hoặc ngược lại, nên cần linh hoạt tạo điều kiện thuận lợi để cái đơn nhất có lợi thành cái chung và những cái chung bất lợi trở thành cái riêng.

​

Ý NGHĨA :

Trường Đại Học Cần Thơ

17

VÍ DỤ

• Bạn sinh viên có phương pháp học tốt môn chuyên ngành.

Trường Đại Học Cần Thơ

18

VÍ DỤ

• Quan niệm trọng nam khinh nữ trong xã hội.

Trường Đại Học Cần Thơ

19

Nguyên Nhân – Kết Quả

Cặp Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Mối Quan Hệ Biện Chứng

Ý Nghĩa Cặp Phạm Trù

Định Nghĩa

Trường Đại Học Cần Thơ

20

• Nguyên nhân là sự tác động lẫn nhau giữa các mặt vật trong cùng một sự hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra một hoặc hơn sự biến đổi nhất định.

​

ĐỊNH NGHĨA

• Kết quả là sự biến đổi xuất hiện do sự tác động lẫn nhau của các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau.

Trường Đại Học Cần Thơ

21

VÍ DỤ

Nguyên Nhân

Kết Quả

Bão đổ bộ vào đất liền gây thiệt hại về người và tài sản

Trường Đại Học Cần Thơ

22

VÍ DỤ

Nguyên Nhân

Kết Quả

Sự tương tác giữa dây tóc và dòng điện khiến đèn phát sáng

Trường Đại Học Cần Thơ

23

Cặp Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Mối Quan Hệ Biện Chứng

Ý Nghĩa Cặp Phạm Trù

Định Nghĩa

Nguyên Nhân – Kết Quả

Trường Đại Học Cần Thơ

24

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG

Nguyên Nhân

Kết Quả

Nguyên Nhân

Kết Quả

- Nguyên nhân sinh ra kết quả, xuất hiện trước kết quả. Không có nguyên nhân nào không dẫn đến kết quả và ngược lại không có kết quả nào không có nguyên nhân.

Trường Đại Học Cần Thơ

25

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG

Nguyên Nhân A

Kết Quả A

Nguyên Nhân B

Kết Quả B

- Vị trí mối quan hệ nhân - quả có tính tương đối. Cho nên, trong mối quan hệ này thì nó đóng vai trò là nguyên nhân, trong mối quan hệ khác lại là kết quả.

Trường Đại Học Cần Thơ

26

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG

Nguyên Nhân A

Kết Quả A

Nguyên Nhân B

Kết Quả B

- Vị trí mối quan hệ nhân - quả có tính tương đối. Cho nên, trong mối quan hệ này thì nó đóng vai trò là nguyên nhân, trong mối quan hệ khác lại là kết quả.

Trường Đại Học Cần Thơ

27

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG

Nguyên Nhân:

Bên trong (quyết định nhất).

Cơ bản.

Chủ yếu.

- Vị trí mối quan hệ nhân - quả có tính tương đối. Cho nên, trong mối quan hệ này thì nó đóng vai trò là nguyên nhân, trong mối quan hệ khác lại là kết quả.

Trường Đại Học Cần Thơ

28

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG

- Một kết quả thường không phải do một nguyên nhân mà do nhiều nguyên nhân gây ra; đồng thời một nguyên nhân cũng có thể sản sinh ra nhiều kết quả.

- Những nguyên nhân có tác động cùng hướng hoặc khác hướng sẽ tăng cường hoặc triệt tiêu tác dụng của nhau trong quá trình sinh ra kết quả.

Trường Đại Học Cần Thơ

29

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG

- Những nguyên nhân có tác động cùng hướng hoặc khác hướng sẽ tăng cường hoặc triệt tiêu tác dụng của nhau trong quá trình sinh ra kết quả.

Tăng cường: Hai cơn bão cùng hướng gió va chạm nhau

Triệt tiêu: Hai cơn bão khác hướng gió va chạm nhau

Trường Đại Học Cần Thơ

30

Cặp Phạm Trù:

- Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực.

Mối Quan Hệ Biện Chứng

Ý Nghĩa Cặp Phạm Trù

Định Nghĩa

Nguyên Nhân – Kết Quả

Trường Đại Học Cần Thơ

31

Ý NGHĨA CỦA CẶP PHẠM TRÙ

• Trong nhận thức và thực tiễn cần tôn trọng tính khách quan của mối liên hệ nhân quả, không được lấy ý muốn chủ quan thay cho quan hệ nhân quả.

Trường Đại Học Cần Thơ

32

VÍ DỤ

• Phân tích hiện tượng sinh viên làm việc trái ngành.

​

Trường Đại Học Cần Thơ

33

Ý NGHĨA CỦA CẶP PHẠM TRÙ

• Muốn tạo ra kết quả tốt cần phải tạo ra điều kiện cho những nguyên nhân tích cực, phù hợp, đồng thời đấu tranh loại bỏ những nguyên nhân tiêu cực, không phù hợp tác động đến quá trình ra đời của kết quả.

Trường Đại Học Cần Thơ

34

• Thói quen lành mạnh, từ bỏ thói quen xấu.

​

VÍ DỤ

Trường Đại Học Cần Thơ

35

VÍ DỤ

Trường Đại Học Cần Thơ

36

Ý NGHĨA CỦA CẶP PHẠM TRÙ

• Trong nhận thức và thực tiễn cần phải đứng trên nguyên tắc toàn diện và lịch sử - cụ thể trong phân tích, giải quyết và vận dụng hệ nhân quả, tập trung giải quyết những nguyên nhân cơ bản và nguyên nhân chủ yếu.

Trường Đại Học Cần Thơ

37

VÍ DỤ

• Phân tích toàn diện các phương diện về các vấn đề.

​

Trường Đại Học Cần Thơ

38

Ý NGHĨA CỦA CẶP PHẠM TRÙ

Vì kết quả có thể tác động trở lại nguyên nhân nên cần làm tốt công tác tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm, phát huy những kết quả tích cực. Đối với những vẫn đề yếu kém cũng phải tổng kết, đánh giá lại và rút kinh nghiệm để tìm ra những nguyên nhân và loại bỏ những điều kiện dẫn đến kết quả yếu kém.

Trường Đại Học Cần Thơ

39

• Bạn sinh viên có phương pháp học tập hiệu quả đã đạt được nhiều thành tích trong học kỳ này.

VÍ DỤ

Trường Đại Học Cần Thơ

40

CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE VÀ THEO DÕI!

Trường Đại Học Cần Thơ

41