1

Β. Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

1. H ΕΞΟΔΟΣ

Μπακάλης Κώστας : history-logotexnia.blogspot.com

2

• Η ΕΞΟΔΟΣ

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ

ΣΤΗ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ (1919-1922)

3

►20 Μάϊου 1919, Σμύρνη, πανόραμα μετά την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού.

Πηγή: http://apogonoimikrasiaton.blogspot.gr

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(α)

4

►20 Μάϊου 1919, Σμύρνη, πανόραμα μετά την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού.

Πηγή: http://apogonoimikrasiaton.blogspot.gr

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(α)

5

► Ο Βενιζέλος υπογράφει τα κείμενα της Συνθήκης των Σεβρών - ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛ. Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(β)

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Συνθήκη Σεβρών #31327,

4. Ο εθνικός διχασμός (1915-1922), β. Από τη συνθήκη των Σεβρών έως την ήττα στη Μ. Ασία, «[…] Η Συνθήκη των Σεβρών … γίνεται απτή πραγματικότητα […]». Επίσης, ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930). ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ, Β. Η Μικρασιατική καταστροφή, 1. Η έξοδος, «[…] Τον Ιούλιο του 1920 … της περιοχής στην Ελλάδα […]».

6

► Ο Βενιζέλος υπογράφει τα κείμενα της Συνθήκης των Σεβρών - ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛ. Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(β)

(+σ.96)

β. Από τη συνθήκη των Σεβρών έως την ήττα στη Μ. Ασία

Η Συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920) αποτέλεσε τη μεγαλύτερη διπλωματική επιτυχία της Ελλάδας και δικαίωσε την τολμηρή πολιτική του Βενιζέλου. Η μικρή Ελλάδα των παραμονών των Βαλκανικών πολέμων γίνεται με την υπογραφή της Συνθήκης «η Ελλάδα των δύο Ηπείρων και των πέντε Θαλασσών». Το όραμα της Μεγάλης Ιδέας φαίνεται να γίνεται απτή πραγματικότητα.

7

◄ ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΤΗΝ ΑΝ. ΘΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΛΑΕΤΙ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟ 1920 ΤΥΠΩΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΧΡΟΝΟ -ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

http://anemourion.blogspot.gr/2015/08/20-1900-1910

8

► Οι εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 είχαν ως αποτέλεσμα την επάνοδο του Κωνσταντίνου στην εξουσία. Φωτογραφία από την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου στην Ελλάδα.�Αθήνα, Φωτογραφικό Αρχείο Πολεμικού Μουσείου. © Πολεμικό Μουσείο, Αθήνα.

http://www.fhw.gr/chronos/13/gr/general/gallery/domestic_policy/ind001.html

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(γ)

9

► Οι εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 είχαν ως αποτέλεσμα την επάνοδο του Κωνσταντίνου στην εξουσία. Φωτογραφία από την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου στην Ελλάδα.�Αθήνα, Φωτογραφικό Αρχείο Πολεμικού Μουσείου. © Πολεμικό Μουσείο, Αθήνα.

http://www.fhw.gr/chronos/13/gr/general/gallery/domestic_policy/ind001.html

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(γ)

10

► Γελοιογραφία της εποχής σχετικά με την εκλογική αναμέτρηση του 1920: Ο ψηφοφόρος εικονίζεται να πρέπει να επιλέξει μεταξύ Ελ. Βενιζέλου και Δ. Γούναρη, υπό το βλέμμα του πολέμου

► Γελοιογραφία της εποχής σχετικά με την εκλογική αναμέτρηση του 1920: Ο ψηφοφόρος εικονίζεται να πρέπει να επιλέξει μεταξύ Ελ. Βενιζέλου και Δ. Γούναρη, υπό το βλέμμα του πολέμου

11

• Ποιες ήταν οι σημαντικότερες εξελίξεις που επηρέασαν την έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας;(δ)

12

13

Η ΕΞΟΔΟΣ

Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

14

13 Σεπτεμβρίου 2015. Δεν είμαι ΑΕΚ αλλά… Σε μια πρωτοφανή κίνηση για τα ελληνικά ποδοσφαιρικά δεδομένα προχώρησε η ORIGINAL21 που συνηθίζει να ξεχωρίζει και να πρωτοτυπεί αφού ναύλωσε πούλμαν και έφερε στο ΟΑΚΑ περισσότερους από 50 πρόσφυγες, τους οποίους έβαλε στην κερκίδα δίπλα από το πέταλο.

Στην εξέδρα των οργανωμένων υπάρχει ένα τεράστιο πανό που αναφέρει «ΑΕΚ ΜΑΝΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ» και ένα στα αγγλικά με το μήνυμα «We are all refugees». Οπως ήταν γνωστό από τις προηγούμενες μέρες με μια ακόμη πρωτοβουλία της ORIGINAL21 συγκεντρώνονται είδη πρώτης ανάγκης μέχρι και την ολοκλήρωση του ματς με τον ΠΑΣ Γιάννινα, για να παραδοθούν στη συνέχεια στους πρόσφυγες.

�Διάβασε περισσότερα στο: Πρόσφυγες στο ΟΑΚΑ μέσω ORIGINAL21! (pics) | Superleague & ΑΕΚ | gazzetta.gr

15

• Πώς εξελίχθηκε η κατάσταση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης την περίοδο λίγο πριν και αμέσως μετά τον Αύγουστο του 1922;

​

Ήδη, πριν από τον Αύγουστο του 1922,

• ελληνικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας (Πόντου, Κιλικίας, Καππαδοκίας)
• είχαν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και είχαν καταφύγει στη Σμύρνη ή την Ελλάδα.

Μετά την καταστροφή της Σμύρνης σειρά είχαν

• τα Βουρλά, το Αϊβαλί και τα Μοσχονήσια.
• Διώξεις σημειώθηκαν και στη βορειοδυτική Μικρά Ασία (Προποντίδα και αλλού).
• Αιχμάλωτοι στρατιώτες και ντόπιοι άνδρες 18-45 ετών
• συγκεντρώθηκαν σε στρατόπεδα
• και σχηματίστηκαν πορείες αιχμαλώτων και ομήρων προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας.
• Πολλοί πέθαναν από κακουχίες και ασιτία.
• Στους κατοίκους της Ανατολικής Θράκης δόθηκε προθεσμία ενός μήνα για να εκκενώσουν την περιοχή.
• Με αυτόν τον τρόπο είχαν τη δυνατότητα να πάρουν μαζί τους όσα μπορούσαν να μεταφέρουν από την κινητή περιουσία τους.
• Οι Έλληνες της χερσονήσου της Καλλίπολης έφυγαν αργότερα.
• Συνολικά, το φθινόπωρο του 1922 έφθασαν στην Ελλάδα
• περίπου 900.000 πρόσφυγες (ανάμεσά τους και 50.000 Αρμένιοι).
• Περίπου 200.000 Έλληνες παρέμεναν στην Καππαδοκία και γενικότερα στην Κεντρική και Νότια Μικρά Ασία. Αυτοί μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα το 1924 και το 1925 με τη φροντίδα της Μικτής Επιτροπής.
• Ένα τμήμα των Ελλήνων του Πόντου κατέφυγε στη Ρωσία.

16

• Πώς εξελίχθηκε η κατάσταση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης την περίοδο λίγο πριν και αμέσως μετά τον Αύγουστο του 1922;

​

Ήδη, πριν από τον Αύγουστο του 1922,

• ελληνικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας (Πόντου, Κιλικίας, Καππαδοκίας)
• είχαν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και είχαν καταφύγει στη Σμύρνη ή την Ελλάδα.

Μετά την καταστροφή της Σμύρνης σειρά είχαν

• τα Βουρλά, το Αϊβαλί και τα Μοσχονήσια.
• Διώξεις σημειώθηκαν και στη βορειοδυτική Μικρά Ασία (Προποντίδα και αλλού).
• Αιχμάλωτοι στρατιώτες και ντόπιοι άνδρες 18-45 ετών
• συγκεντρώθηκαν σε στρατόπεδα
• και σχηματίστηκαν πορείες αιχμαλώτων και ομήρων προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας.
• Πολλοί πέθαναν από κακουχίες και ασιτία.
• Στους κατοίκους της Ανατολικής Θράκης δόθηκε προθεσμία ενός μήνα για να εκκενώσουν την περιοχή.
• Με αυτόν τον τρόπο είχαν τη δυνατότητα να πάρουν μαζί τους όσα μπορούσαν να μεταφέρουν από την κινητή περιουσία τους.
• Οι Έλληνες της χερσονήσου της Καλλίπολης έφυγαν αργότερα.
• Συνολικά, το φθινόπωρο του 1922 έφθασαν στην Ελλάδα
• περίπου 900.000 πρόσφυγες (ανάμεσά τους και 50.000 Αρμένιοι).
• Περίπου 200.000 Έλληνες παρέμεναν στην Καππαδοκία και γενικότερα στην Κεντρική και Νότια Μικρά Ασία. Αυτοί μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα το 1924 και το 1925 με τη φροντίδα της Μικτής Επιτροπής.
• Ένα τμήμα των Ελλήνων του Πόντου κατέφυγε στη Ρωσία.

17

◄ Πηγή: http://www.venetokleio.gr/1717Παναγιώτης Αθανασόπουλος

18

• Αφού μελετήσετε τον πίνακα 1 που παρατίθεται στη σελ. 146 του σχολικού βιβλίου να αναφερθείτε στην προέλευση των προσφύγων που κατέφυγαν στην Ελλάδα κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20^ου αι., καθώς και στους παράγοντες που οδήγησαν στη δημιουργία των συγκεκριμένων προσφυγικών ρευμάτων.
• Αν ήσουν πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία (51,3% του συνόλου), πώς θα βίωνες το γεγονός ότι αποτελούσες μέρος μιας τόσο μεγάλης πληθυσμιακής ομάδας;�Πώς νομίζεις ότι αυτή η μαζικότητα θα επηρέαζε:�α) την προσωπική σου ταυτότητα;�β) την υποδοχή σου από την ελληνική κοινωνία;�Να στηρίξεις την απάντησή σου τόσο στα δεδομένα του πίνακα όσο και στις ιστορικές σου γνώσεις.

▲ Ομάδα ελλήνων αιχμαλώτων που επέστρεψαν από τα κεμαλικά στρατόπεδα. Αθήνα, http://www.fhw.gr/chronos/13/gr/general/gallery/domestic_policy/ind001.html

+ ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 137

19

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

• Ποια στρατιωτικά και διπλωματικά γεγονότα συνετέλεσαν ώστε να γίνουν πραγματικότητα οι εθνικές βλέψεις των Ελλήνων της Μ. Ασίας;
• Τι προέβλεπε η συνθήκη των Σεβρών σχετικά με την ελληνική παρουσία στη μικρασιατική ακτή;
• Ποιες υπήρξαν οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και στην Τουρκία μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών και ποια υπήρξε η αντίδραση των συμμάχων της Ελλάδας;
• Να αναφέρετε τα γεγονότα που οδήγησαν στη μικρασιατική καταστροφή και την έξοδο των προσφύγων προς την Ελλάδα.
• Από ποιες περιοχές και κάτω από ποιες συνθήκες εγκατέλειψαν τις εστίες τους οι Έλληνες της Μ.Ασίας και της Αν. Θράκης μετά την μικρασιατική καταστροφή;

20

Β.Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

2.ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

Μπακάλης Κώστας : history-logotexnia.blogspot.com

▲ Εικόνες προσφύγων κατά το πρώτο διάστημα της παραμονής τους στην Ελλάδα

21

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

 Η στέγαση αναφέρεται και στα κεφ.

Γ1, Γ2 και Γ3.

22

• Οι πρώτες απογραφές των προσφύγων που κατέφυγαν στην Ελλάδα
• δεν αποδίδουν την πραγματικότητα.
• Ο αριθμός πρέπει να ήταν πολύ μεγαλύτερος, αν υπολογίσουμε
• την υψηλή θνησιμότητα των πρώτων χρόνων λόγω:
• των άθλιων συνθηκών διαβίωσης
• και των επιδημιών,
• το μειωμένο αριθμό των γεννήσεων
• και τη μετανάστευση πολλών προσφύγων σε άλλες χώρες.
• Στην απογραφή του 1928 καταγράφηκαν 1.220.000 πρόσφυγες.

◄ Μικρασιάτες πρόσφυγες στο κατάστρωμα πλοίου.

• Ποιος ήταν ο αριθμός των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και ποιες συνθήκες αντιμετώπισαν τον πρώτο καιρό της εγκατάστασής τους; (α)

23

• Οι πρώτες απογραφές των προσφύγων που κατέφυγαν στην Ελλάδα
• δεν αποδίδουν την πραγματικότητα.
• Ο αριθμός πρέπει να ήταν πολύ μεγαλύτερος, αν υπολογίσουμε
• την υψηλή θνησιμότητα των πρώτων χρόνων λόγω:
• των άθλιων συνθηκών διαβίωσης
• και των επιδημιών,
• το μειωμένο αριθμό των γεννήσεων
• και τη μετανάστευση πολλών προσφύγων σε άλλες χώρες.
• Στην απογραφή του 1928 καταγράφηκαν 1.220.000 πρόσφυγες.

◄ Μικρασιάτες πρόσφυγες στο κατάστρωμα πλοίου.

• Ποιος ήταν ο αριθμός των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και ποιες συνθήκες αντιμετώπισαν τον πρώτο καιρό της εγκατάστασής τους; (α)

24

◄ Αναζητώντας τους χαμένους συγγενείς. Αρχείο Κώστα Φωτιάδη.

http://anemourion.blogspot.gr/2016/01/blog-post_4.html

► Αγγελία της εποχής

Εφημερίς των Βαλκανίων (12.9.1922)

Ποιο είναι το θέμα της αγγελίας;

25

• Οι αρρώστιες κατέβαλλαν τους πρόσφυγες
• που ήταν ταλαιπωρημένοι,
• πρόχειρα στεγασμένοι
• και υποσιτίζονταν.
• Τους θέριζαν
• Ο τύφος,
• η γρίπη,
• η φυματίωση (κυρίως στις πόλεις)
• και η ελονοσία (κυρίως στην ύπαιθρο). (+ σ.32/52)
• Σύμφωνα με στοιχεία της Κοινωνίας των Εθνών,ένας σημαντικός αριθμός προσφύγων πέθαναν μέσα σ' ένα χρόνο από την άφιξη τους στην Ελλάδα.
• Εκτός από τις αρρώστιες, οι πρόσφυγες ήταν και ψυχικά τραυματισμένοι

από την απώλεια

• συγγενών και φίλων,
• της πατρογονικής γης
• και του ευρύτερου κοινωνικού χώρου όπου είχαν ζήσει.

• Ποιος ήταν ο αριθμός των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και ποιες συνθήκες αντιμετώπισαν τον πρώτο καιρό της εγκατάστασής τους; (β)

26

• Οι αρρώστιες κατέβαλλαν τους πρόσφυγες
• που ήταν ταλαιπωρημένοι,
• πρόχειρα στεγασμένοι
• και υποσιτίζονταν.
• Τους θέριζαν
• Ο τύφος,
• η γρίπη,
• η φυματίωση (κυρίως στις πόλεις)
• και η ελονοσία (κυρίως στην ύπαιθρο). (+ σ.32/52)
• Σύμφωνα με στοιχεία της Κοινωνίας των Εθνών,ένας σημαντικός αριθμός προσφύγων πέθαναν μέσα σ' ένα χρόνο από την άφιξη τους στην Ελλάδα.
• Εκτός από τις αρρώστιες, οι πρόσφυγες ήταν και ψυχικά τραυματισμένοι

από την απώλεια

• συγγενών και φίλων,
• της πατρογονικής γης
• και του ευρύτερου κοινωνικού χώρου όπου είχαν ζήσει.

• Ποιος ήταν ο αριθμός των προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και ποιες συνθήκες αντιμετώπισαν τον πρώτο καιρό της εγκατάστασής τους; (β)

27

• Πώς αντιμετωπίστηκαν οι πρώτες και πιεστικές ανάγκες των προσφύγων μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα και ποιοι συνέβαλαν στην κάλυψή τους;

Αντιμετώπιση από πλευράς κράτους και ιδιωτών άμεσων αναγκών

Στην αρχή το κράτος αντιμετώπισε με τα μέσα που διέθετε τις πρώτες στοιχειώδεις και πιεστικές ανάγκες των προσφύγων:

• διατροφή, 🗹 προσωρινή στέγαση, 🗹 ιατρική περίθαλψη.

Κινητοποιήθηκαν επίσης ιδιώτες, ατομικά ή οργανωμένα.

Αποφασιστική,

• ιδιαίτερα για την ιατρική περίθαλψη
• και την παροχή φαρμάκων,
• υπήρξε η δραστηριοποίηση στην Ελλάδα ξένων φιλανθρωπικών οργανώσεων.

Διενεργήθηκαν

• έρανοι,

οργανώθηκαν

• πρόχειρα συσσίτια

και έγινε προσπάθεια

• για καθημερινή διανομή ψωμιού,
• παροχή ρουχισμού
• και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης.

28

• Πώς αντιμετωπίστηκαν οι πρώτες και πιεστικές ανάγκες των προσφύγων μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα και ποιοι συνέβαλαν στην κάλυψή τους;

Αντιμετώπιση από πλευράς κράτους και ιδιωτών άμεσων αναγκών

Στην αρχή το κράτος αντιμετώπισε με τα μέσα που διέθετε τις πρώτες στοιχειώδεις και πιεστικές ανάγκες των προσφύγων:

• διατροφή, 🗹 προσωρινή στέγαση, 🗹 ιατρική περίθαλψη.

Κινητοποιήθηκαν επίσης ιδιώτες, ατομικά ή οργανωμένα.

Αποφασιστική,

• ιδιαίτερα για την ιατρική περίθαλψη
• και την παροχή φαρμάκων,
• υπήρξε η δραστηριοποίηση στην Ελλάδα ξένων φιλανθρωπικών οργανώσεων.

Διενεργήθηκαν

• έρανοι,

οργανώθηκαν

• πρόχειρα συσσίτια

και έγινε προσπάθεια

• για καθημερινή διανομή ψωμιού,
• παροχή ρουχισμού
• και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης.

29

◄ Από το αρχείο της ΕΡΤ. Αθήνα. Χαυτεία. Πρόσφυγες καθισμένοι έξω από το κατάστημα Αφοι Λαμπρόπουλοι περιμένοντας να πραγματοποιηθεί η διανομή συσσιτίου Πολίτες κρατούν στα χέρια τους πιάτα με φαγητό και ψωμί. Πλήθος κόσμου είναι συγκεντρωμένο.

30

• Να περιγράψετε τις ενέργειες του κράτους και τις πρακτικές λύσεις που εφαρμόστηκαν για την προσωρινή στέγαση των προσφύγων κατά την πρώτη περίοδο της άφιξής τους στην Ελλάδα.

Κρατικοί φορείς που ανέλαβαν τη στέγαση των προσφύγων το πρώτο διάστημα

Υπουργείο Περιθάλψεως

Με την άφιξη των προσφύγων, το έργο της προσωρινής στέγασης ανέλαβε το Υπουργείο Περιθάλψεως,

• που ενισχύθηκε με έκτακτο προσωπικό.

Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων

Στη συνέχεια το Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων (ιδρύθηκε το Νοέμβριο του 1922) ανήγειρε 🠞 ξύλινα παραπήγματα για τη στέγαση των προσφύγων. (+ σ. 155)

Αυτοσχέδιες κατασκευές

Πλήθος ξεπρόβαλαν οι αυτοσχέδιες κατασκευές

• που χρησίμευαν ως προσωρινά καταλύματα (καλύβες, παράγκες, σκηνές)
• γύρω από τις πόλεις, σε πλατείες ή στα κενά οικόπεδα των πόλεων.

Χρήση στεγασμένων χώρων

Δεν έμεινε χώρος στεγασμένος που να μη χρησιμοποιήθηκε:

• σχολεία, εκκλησίες και τζαμιά,
• στρατώνες, θέατρα, δημόσια κτίρια,
• αποθήκες, υπόγεια.

Επιτάξεις

Επιτάχθηκαν τα άδεια σπίτια σε όλη την Επικράτεια.

Κατοικούμενοι χώροι

Καταλήφθηκαν ακόμη και κατοικούμενοι χώροι,

• οι ένοικοι των οποίων μοιράστηκαν την κατοικία τους με τους πρόσφυγες.

31

• Να περιγράψετε τις ενέργειες του κράτους και τις πρακτικές λύσεις που εφαρμόστηκαν για την προσωρινή στέγαση των προσφύγων κατά την πρώτη περίοδο της άφιξής τους στην Ελλάδα.

Κρατικοί φορείς που ανέλαβαν τη στέγαση των προσφύγων το πρώτο διάστημα

Υπουργείο Περιθάλψεως

Με την άφιξη των προσφύγων, το έργο της προσωρινής στέγασης ανέλαβε το Υπουργείο Περιθάλψεως,

• που ενισχύθηκε με έκτακτο προσωπικό.

Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων

Στη συνέχεια το Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων (ιδρύθηκε το Νοέμβριο του 1922) ανήγειρε 🠞 ξύλινα παραπήγματα για τη στέγαση των προσφύγων. (+ σ. 155)

Αυτοσχέδιες κατασκευές

Πλήθος ξεπρόβαλαν οι αυτοσχέδιες κατασκευές

• που χρησίμευαν ως προσωρινά καταλύματα (καλύβες, παράγκες, σκηνές)
• γύρω από τις πόλεις, σε πλατείες ή στα κενά οικόπεδα των πόλεων.

Χρήση στεγασμένων χώρων

Δεν έμεινε χώρος στεγασμένος που να μη χρησιμοποιήθηκε:

• σχολεία, εκκλησίες και τζαμιά,
• στρατώνες, θέατρα, δημόσια κτίρια,
• αποθήκες, υπόγεια.

Επιτάξεις

Επιτάχθηκαν τα άδεια σπίτια σε όλη την Επικράτεια.

Κατοικούμενοι χώροι

Καταλήφθηκαν ακόμη και κατοικούμενοι χώροι,

• οι ένοικοι των οποίων μοιράστηκαν την κατοικία τους με τους πρόσφυγες.

32

Η στάση των προσφύγων πριν και μετά τη Σύμβαση της Λοζάνης

• Ποια ήταν η αρχική στάση των προσφύγων απέναντι στις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στην Ελλάδα και πώς επηρέασε η υπογραφή της Σύμβασης της Λοζάνης τη στάση τους και τη διαδικασία ένταξής τους;

​

Το πρώτο διάστημα, οι περισσότεροι πρόσφυγες:

ΣΤΑΣΗ: ανέχονταν τις αντίξοες συνθήκες διαβίωσης,

ΑΙΤΙΟ: θεωρώντας προσωρινή την παραμονή τους στην Ελλάδα.

• Πίστευαν ότι δεν θα αργήσει η μέρα της επιστροφής.

ΣΥΝΕΠΕΙΑ: Η αίσθηση αυτής της προσωρινότητας καθυστερούσε, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες,

• την κοινωνική και οικονομική τους ένταξη και την ταύτιση τους με το γηγενή πληθυσμό.

​

Μετά την υπογραφή της Σύμβασης της Λοζάνης,

οι πρόσφυγες άρχισαν να συνειδητοποιούν

• ότι το όνειρο της επιστροφής δεν επρόκειτο να πραγματοποιηθεί.

Στόχος τους τώρα έγινε:

• η βελτίωση των συνθηκών της ζωής τους
• και η ενσωμάτωση στη νέα πατρίδα.

​

33

Η στάση των προσφύγων πριν και μετά τη Σύμβαση της Λοζάνης

• Ποια ήταν η αρχική στάση των προσφύγων απέναντι στις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στην Ελλάδα και πώς επηρέασε η υπογραφή της Σύμβασης της Λοζάνης τη στάση τους και τη διαδικασία ένταξής τους;

​

Το πρώτο διάστημα, οι περισσότεροι πρόσφυγες:

ΣΤΑΣΗ: ανέχονταν τις αντίξοες συνθήκες διαβίωσης,

ΑΙΤΙΟ: θεωρώντας προσωρινή την παραμονή τους στην Ελλάδα.

• Πίστευαν ότι δεν θα αργήσει η μέρα της επιστροφής.

ΣΥΝΕΠΕΙΑ: Η αίσθηση αυτής της προσωρινότητας καθυστερούσε, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες,

• την κοινωνική και οικονομική τους ένταξη και την ταύτιση τους με το γηγενή πληθυσμό.

​

Μετά την υπογραφή της Σύμβασης της Λοζάνης,

οι πρόσφυγες άρχισαν να συνειδητοποιούν

• ότι το όνειρο της επιστροφής δεν επρόκειτο να πραγματοποιηθεί.

Στόχος τους τώρα έγινε:

• η βελτίωση των συνθηκών της ζωής τους
• και η ενσωμάτωση στη νέα πατρίδα.

​

34

► 1922. Συνοικισμός προσφύγων στη Θεσσαλονίκη με τον προσφυγοπατέρα Λεωνίδα Ιασονίδη. Αρχείο Άννας Θεοφύλακτου.

http://anemourion.blogspot.gr/2016/01/blog-post_4.html

35

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Με την άφιξη των προσφύγων, το έργο της προσωρινής στέγασης ανέλαβε το Υπουργείο Περιθάλψεως. #29687

Σ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Ποιος ήταν ο συνολικός αριθμός των προσφύγων που κατέφυγαν στην Ελλάδα και ποιες οι συνθήκες διαβίωσής τους το πρώτο διάστημα της άφιξής τους;
2. Ποιοι παράγοντες δραστηριοποιήθηκαν για να καλυφθούν οι ανάγκες των προσφύγων της μικρασιατικής καταστροφής αμέσως μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα;
3. Πώς αντιμετωπίστηκαν οι ανάγκες των προσφύγων της μικρασιατικής καταστροφής κατά το πρώτο διάστημα;
4. Πώς αντιμετώπιζαν οι πρόσφυγες την παραμονή τους στην Ελλάδα πριν και μετά την υπογραφή της Σύμβασης Ανταλλαγής της Λοζάνης;
5. Να ερμηνεύσετε το αίσθημα της προσωρινότητας που είχαν οι πρόσφυγες σε σχέση με την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα και να επισημάνετε τις συνέπειες που είχε αυτό το γεγονός για την ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία.

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ:

✰ Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων

36

Β.Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

3. Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΛΟΖΑΝΗΣ

ΚΑΙ Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ

Μπακάλης Κώστας : history-logotexnia.blogspot.com

► Ελληνορθόδοξοι πρόσφυγες διασχίζουν με σχεδία τον Έβρο. 1925.

37

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΛΟΖΑΝΗΣ

ΚΑΙ Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ

• Σχετίζεται με το κεφ. Δ1.

38

• Τι προέβλεπε η ελληνοτουρκική Σύμβαση ανταλλαγής των πληθυσμών της 3Οής Ιανουαρίου 1923 και σε τι διέφερε από προηγούμενες ανάλογες συμφωνίες;(α)

39

• Τι προέβλεπε η ελληνοτουρκική Σύμβαση ανταλλαγής των πληθυσμών της 3Οής Ιανουαρίου 1923 και σε τι διέφερε από προηγούμενες ανάλογες συμφωνίες;(α)

40

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ

Η συμφωνία αυτή για ανταλλαγή πληθυσμών διέφερε από τις προηγούμενες.

▲ Μαθητές του ελληνορθόδοξου σχολείου στη Σινασό της Καππαδοκίας. Η φωτογραφία τραβήχτηκε μια μέρα πριν αναχωρήσουν οι Ελληνορθόδοξοι της Σινασού για την Ελλάδα (1924), στο πλαίσιο της ανταλλαγής των πληθυσμών.

• Τι προέβλεπε η ελληνοτουρκική Σύμβαση ανταλλαγής των πληθυσμών της 3Οής Ιανουαρίου 1923 και σε τι διέφερε από προηγούμενες ανάλογες συμφωνίες;(β)

41

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ

Η συμφωνία αυτή για ανταλλαγή πληθυσμών διέφερε από τις προηγούμενες.

▲ Μαθητές του ελληνορθόδοξου σχολείου στη Σινασό της Καππαδοκίας. Η φωτογραφία τραβήχτηκε μια μέρα πριν αναχωρήσουν οι Ελληνορθόδοξοι της Σινασού για την Ελλάδα (1924), στο πλαίσιο της ανταλλαγής των πληθυσμών.

• Τι προέβλεπε η ελληνοτουρκική Σύμβαση ανταλλαγής των πληθυσμών της 3Οής Ιανουαρίου 1923 και σε τι διέφερε από προηγούμενες ανάλογες συμφωνίες;(β)

42

▲ Ελληνορθόδοξοι φτάνουν πρόσφυγες στη Θεσσαλονίκη. 1925.

◄ Μουσουλμάνος πρόσφυγας από την Κρήτη που έφτασε στην Τουρκία με την ανταλλαγή των πληθυσμών.

43

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

◄ Πρόχειρα προσφυγικά καταλύματα

• Να εξετάσετε τις προσφυγικές αντιδράσεις στη Σύμβαση της Λοζάνης και να αιτιολογήσετε την αναγκαιότητα της υπογραφής της.

44

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

◄ Πρόχειρα προσφυγικά καταλύματα

• Να εξετάσετε τις προσφυγικές αντιδράσεις στη Σύμβαση της Λοζάνης και να αιτιολογήσετε την αναγκαιότητα της υπογραφής της.(α)

45

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ

• Να εξετάσετε τις προσφυγικές αντιδράσεις στη Σύμβαση της Λοζάνης και να αιτιολογήσετε την αναγκαιότητα της υπογραφής της.(β)

• μετά την έξοδο χιλιάδων Ελλήνων από τις πατρογονικές εστίες τους
• και την άρνηση της Τουρκίας να δεχτεί την επιστροφή τους,
• ανάγκασε την ελληνική αντιπροσωπεία να συμφωνήσει.

υποβοηθούσε τις βλέψεις των ηγετών των δύο χωρών (Βενιζέλου και Κεμάλ)

• για τη διασφάλιση και αναγνώριση των συνόρων τους,
• την επίτευξη ομοιογένειας
• και την απρόσκοπτη ενασχόληση με την εσωτερική μεταρρύθμιση και ανάπτυξη.

• Σύμφωνη ήταν

• ότι το δίκαιο και τα συμφέροντά τους θυσιάστηκαν στο βωμό των συμφερόντων του ελληνικού κράτους.

46

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ

• Να εξετάσετε τις προσφυγικές αντιδράσεις στη Σύμβαση της Λοζάνης και να αιτιολογήσετε την αναγκαιότητα της υπογραφής της.(β)

• μετά την έξοδο χιλιάδων Ελλήνων από τις πατρογονικές εστίες τους
• και την άρνηση της Τουρκίας να δεχτεί την επιστροφή τους,
• ανάγκασε την ελληνική αντιπροσωπεία να συμφωνήσει.

υποβοηθούσε τις βλέψεις των ηγετών των δύο χωρών (Βενιζέλου και Κεμάλ)

• για τη διασφάλιση και αναγνώριση των συνόρων τους,
• την επίτευξη ομοιογένειας
• και την απρόσκοπτη ενασχόληση με την εσωτερική μεταρρύθμιση και ανάπτυξη.

• Σύμφωνη ήταν

• ότι το δίκαιο και τα συμφέροντά τους θυσιάστηκαν στο βωμό των συμφερόντων του ελληνικού κράτους.

47

Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης

• ιδρύθηκε η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής
• με έδρα την Κωνσταντινούπολη.

​

Την αποτελούσαν έντεκα μέλη

• τέσσερις Έλληνες,
• τέσσερις Τούρκοι
• και τρία μέλη-πολίτες ουδέτερων κατά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο κρατών

​

με αρμοδιότητα

• τον καθορισμό του τρόπου μετανάστευσης των πληθυσμών
• και της εκτίμησης της ακίνητης περιουσίας των ανταλλαξίμων.

Με εκτίμηση...

Με εκτίμηση...

Με εκτίμηση...

Με εκτίμηση...

• Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής: ορισμός

ΜΙΚΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ

​

48

Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης

• ιδρύθηκε η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής
• με έδρα την Κωνσταντινούπολη.

​

Την αποτελούσαν έντεκα μέλη

• τέσσερις Έλληνες,
• τέσσερις Τούρκοι
• και τρία μέλη-πολίτες ουδέτερων κατά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο κρατών

​

με αρμοδιότητα

• τον καθορισμό του τρόπου μετανάστευσης των πληθυσμών
• και της εκτίμησης της ακίνητης περιουσίας των ανταλλαξίμων.

Με εκτίμηση...

Με εκτίμηση...

Με εκτίμηση...

Με εκτίμηση...

• Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής: ορισμός

ΜΙΚΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ

​

49

◄ Η τελική συνθήκη ειρήνης ανάμεσα στους εμπόλεμους υπογράφτηκε στην ελβετική πόλη Λοζάνη στις 24 Ιουλίου 1923. Στις συνομιλίες πήραν μέρος ανάμεσα σε άλλους η Ελλάδα, η κεμαλική κυβέρνηση, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία. Την Ελλάδα εκπροσώπησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος και την κεμαλική κυβέρνηση ο Ισμέτ Ινονού. Με τη Συνθήκη της Λοζάνης, που ισχύει μέχρι σήμερα, καθορίστηκαν, ανάμεσα στ’ άλλα, τα ανατολικά σύνορα της Ελλάδας. Επίσης, το Ορθόδοξο Πατριαρχείο παρέμεινε στην Κων/πολη, αλλά είχε πια μόνο θρησκευτικό ρόλο. Σκίτσο που σατιρίζει τις συζητήσεις στη διάσκεψη της Λοζάνης.

50

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής #33276, 31326,  #31324,  #29983,  #29979,#27930, #27384, #25967

«Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης… των ανταλλαξίμων […]»

Με βάση το άρθρο 11 της Συνθήκης της Λοζάνης ιδρύθηκε η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής με έδρα την Κωνσταντινούπολη #32915

Λ

Σύμφωνα με τη Σύμβαση Ανταλλαγής των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας οι ανταλλάξιμοι θα αποκτούσαν την ιθαγένεια της χώρας στην οποία θα εγκαθίσταντο, διατηρώντας όμως και την παλιά τους ιθαγένεια. #30905

Λ

Σύμφωνα με την ελληνοτουρκική Σύμβαση ανταλλαγής των πληθυσμών (30 Ιανουαρίου 1923) οι ανταλλάξιμοι θα διευκολύνονταν στην μετακίνησή τους από την Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (Ε.Α.Π.). #29982

Λ

 Η συνθήκη της Λωζάννης υπογράφτηκε πριν την αντίστοιχη ελληνοτουρκική σύμβαση. #28552

Λ

 Σύμφωνα με την ελληνοτουρκική Σύμβαση (30 Ιανουαρίου 1923) εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή των πληθυσμών: #32917

α. οι Έλληνες ορθόδοξοι της Κωνσταντινούπολης β. οι Έλληνες ορθόδοξοι της Ίμβρου και της Τενέδου γ. οι Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης δ. όλα τα παραπάνω

δ

Να τοποθετήσετε τα ακόλουθα ιστορικά γεγονότα στη σωστή χρονολογική σειρά, αρχίζοντας από το αρχαιότερο:#28553

α. Ιδρύεται η «Μακεδονική Επιτροπή». β. Ιδρύεται η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής. γ. Ιδρύεται η Εθνική Τράπεζα.

δ. Ιδρύεται η Τράπεζα της Ελλάδος. ε. Η Ελλάδα μπαίνει σε καθεστώς Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου.

γ – α – ε – β - δ

51

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Τι προέβλεπε η σύμβαση της Λοζάνης (30-1-1923) για τους πρόσφυγες; Να λάβετε υπ’ όψιν και την πηγή 12 που παρατίθεται στις σελ. 150-151 του σχολικού βιβλίου.
2. Ποια υπήρξε η αντίδραση των προσφύγων όταν έγινε γνωστό το περιεχόμενο της Σύμβασης της Λοζάνης σχετικά με την ανταλλαγή των πληθυσμών; Να λάβετε υπ’ όψιν και την πηγή 13 που παρατίθεται στις σελ. 151-152 του σχολικού βιβλίου.
3. α) Να αναφέρετε τους βασικούς όρους της ελληνοτουρκικής σύμβασης (30-1-1923) β) Σε ποιους από τους όρους αυτούς αντέδρασαν εντονότερα οι πρόσφυγες; Να λάβετε υπ’ όψιν και την πηγή 13 που παρατίθεται στις σελ. 151-152 του σχολικού βιβλίου.
4. Ποια ήταν τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα της Ελληνοτουρκικής Σύμβασης (30-1-1923) για την Ελλάδα;

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ:

• Σύμβαση της Λοζάνης (30/1/1923)
• Μικτή επιτροπή