​

“Шығармашылық тапсырма беру арқылы оқушыларды шығармашылық ізденіске баулу жолдары”

Астана қаласының

№66 мектеп-лицейінің математика пәнінің мұғалімі, математика магистрі Тердікбай Күшай

23.04.2011

2008 – 2018 ж.ж

“Логикалық математика және ой дамыту” 4-16 жастағы балаларға арналған оқу әдістемелік кешен (Логикалық математика және математикалық сауаттылық)

авторық бағдарламасының негізгі әдістемелік ұстанымы

Авторлық құқықтың мемлекеттік тіркеу куәлігі

​

Астана қаласының Білім басқармасының

қалалық ғылыми-әдістемелік кеңес отырысының № 3 ХАТТАМАСЫ

04.01.2018 ж. Астана қаласы

Астана қаласы мектептеріне енгізу, Республикалық кеңестің қарауына ұсыну

​

Жетекші идеялары:

Білім берудің, бүгінгі сұранысқа ие ең тиімді әдіс тәсілі – ол, оқушыларды шығармашылықпен білім игеруге баулудың менежменті - деп көру.

Әр сатылы “Ой дамыту” оқытулары арқылы, жас өспірімдерді шығармашылық ізденіске баулып, талантын шыңдау, дарынын ерте ашып, ой қабілетін жетілдіруге болады.

“Кешенді авторлық бағдарлама” мұғалім үшін өз идеясын, шығармашылық мақсатын жүзеге асырудың, ұстаздық еңбегінде жетістікке жетудің ең тиімді жолы, оңтайлы құралы болып табылады.

Шығармашылық тапсырма орындауды 3 денгейде жүзеге асырамыз. Мұнда:

1-деңгей - танымдық дең-гейдегі есеп шығарып, талдау жасау,

2-деңгей - шығармашылық деңгейдегі есеп шығарып, талдау жасау,

3-деңгей -арнайы тақырып бойынша ғылыми жоба жазу арқылы.

а. Әр оқушы жарты жыл сайын кемінде бір рет жеке не топпен шығармашық тапсыр-ма орындап, кіші ғылыми жоба деңгейінде әзірлеп, қорғау,

ә. Тоқсан сайын рейтингілік бақылау жұмысы алынып, оқушының ой қабілеті деңгейі мен математикалық сауат-тылық деңгейі қорытынды-ланады.

Оқыту әдістемесінің ерекшелігі

“Тұлғаға бағытталған, шығармашылықпен білім игеру” оқыту технологиясын қолдану.

“Шығармашылық тапсырмадан ғылыми жобаға” іс шарасын жүзеге асыру арқылы айқындалады.

Бағдарламаның теориялық негіздері

«Конструктив» теориясының қағидасы бойынша:

1. Білім мұғалімнен оқушыға ауысып қана келетін нәрсе емес. Білімді оқушы өзінің белсенді іс әрекеті арқылы жасауы қажет.

2. Білім оқушының айналасында, қоршаған ортасында әр кез оқушыға игертуге арналып әзір тұрады.

3. Мұғалім - оқушылардың білімді игеру іс әрекетінің менжері, оларға көмекші, кеңесші, бақылап, үйлестіуші, ал оқушы білімді игеруші, жасаушы болып табылады.

​

Жалпы, мектептегі математика пәнінде оқушылардың іс әрекетін, олардың ой дамысына әсер етуші ықпалына қарай:

1. «амал орындау» -неізгі заңдылық, ережелер мен дайын алгоритмдер бойынша орындалатын жаттанды бағыттағы іс әрекет

2. «есеп шешу» - игерген білім дағдысын таныс емес жағдайда қолдану, қажетіне жаратуға арналған танымдық бағыттағы белсенді іс әрекет

3. «шығармашылық тапсырма орындау» - игерген білім дағдысын, ізденушілік жасап, жаңа жағдайда қолдану, зерттеп зерделеу арқылы жаңа білім жасау, өзіндік жаңалық ашуға арналған шығарма-шылық бағыттағы іс әрекет - деп бөлуге болады.

​

Әдістеменің маңыздылығы

Ақпараттық жүктемесі аз мөлшердегі шығармашылық деңгейлі тапсырма арқылы оқушыны дамытудың айрықша мүмкіндігі болатындығы.

Күнделікті «үй тапсырма» деген атпен беріліп, көбінесе ұстаз тарапынан тексеріле бермейтіндіктен, оқушының дамысына белгілі әсер ете қойматын,тиімділігі төмен әдіс тәсілді, тиімділігі жоғары оқушыны өз бетімен ізденіс жасап, шығармашылықпен білім игеруге баулитын. бүгінгі талапқа сай әдіс тәсілмен алматсыру мүмкіндігі.

Оққыту процесінің қандай да формасында ең тиімді нітижеге жетуге болады.

Арнайы график бойынша әр оқушының тапсырмасын ауызша қорғату арқылы ғана онлайн оқытуда оқушымен шынайы кері байланыс жасауға болатынын ескерсек, бұл тәсілді онлайн оқыту кезінде де тиімді жүзеге асыру мүмкіндігін қарастыру. Формативті бағалаудың ең тиімді тәсілі болуы да мүмкін. БЖБ-ны да осы форматта өткізудің оңтайлы жолдарын қарастыру қажет болатын сияқты.

​

“Шығармашылық тапсырма” берілу жолдары мен тәсілдері

1. Пән арқылы. Өтілген тақырып мазмұны бойынша.
2. Ғылыми жоба жазу. “Шығармашылық тапсырмадан ғылыми жобаға” іс шарасы.
3. Олимпиадалық дайындық. Олимпиадалық тапсырмалар беру, орындату, ауызша қорғау. Тапсырма құрастыру.
4. Олимпада, әртүрлі сайстар өткізу. “Зерде”, “Зерделі тұлға” “Ой дамыту”авторлық олимпиадаларын ұйымдастырып өткізу.
5. Семинар, курстар өткізу барысында.

​

Пән бойынша “Шығармашылық тапсырма”орындау

• Оқушылар пікірі ескеріле отырып, сапалық деңгейі бірдей топтар ұйымдастырып, топ жетекшісін тағайындайды.
• Тапсырма жартысы “танымдық”, жартысы “шығармашылық” деңгейдегі, өтілген тараудың мазмұнын толық қамтитын 6 не 8 есептен тұрады.
• Шығармашылық тапсырманы жаңа тарау басталған кезде, 1 - 2 апта уақытпен беріледі. БЖБ, ТЖБ -ға дайындық жасаумен байланыстырылады.
• Орындау жазбаша шешім жасау және қорғау(ауызша және БЖБ, ТЖБ нәтижесі ) деген 2 кезеңнен тұрады.
• Белгіленген уақыт ішінде тапсыманы арнайы дәптерге жазып мұғалімге тапсырады да мұғалім тексереді. Жарамсыз деп көрсе қайта жазу.

Пән бойынша “Шығармашылық тапсырма”орындау

• Қорғау кезеңі толық дайындық жасаған оқушы жеке өзі қорғайды
• Тапсырманы орындау, қорғауға дайындық жасау топпен бірлесіп атқаруға мүмкіндік беріледі.
• Қорғауға әр оқушыға екі есеп мұғалім ұсынады, деңгей төмен оқушыға шығармашылық деңгейдегі бір есепті өзі таңдауға мүмкіндік береді.
• Сынып оқушылар алдында тақтаға жазып, немесе слайд арқылы ауызша қорғайды.
• Қорғау қанағатсыз болса қосыша уақыт беріп, қайта дайындалуды тапсырады.

МАТЕМТИКА ПӘНІНІҢ “ОЙ ДАМЫС” ДИАГРАММАСЫ

Қолданылатын оқу құралдарын даярлау

�АҚШ ғалымы А.Маслоудың негіздеген «Қажеттілік � теориясының» қағидасы бойынша:�Адамға әр кез қандай да бір қажеттілік туындап тұрады да осы қажеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған түйсік пайда болуы дәйекті іс әрекет-ке апарады. Осындай іс әрекеттің нәтижесінде адам өзгеріп, жетіліп отырады. �

“Шығармашылық тапсырмадан ғылыми жобаға” іс шарасы.

Жоғары деңгейде қорғалған тапсырмалардан оқушының өз ұйғарымы бойынша тақырыпты жалғастырып зерттеу арқылы ғылыми жоба деңгейіне жеткізу жұмысы жоспарлы түрде жасалады

Әр оқу жылында 3-тен кем емес жұмыс қолға алынады.

Екі оқушы бірігіп жоба жасау ұйғарылыды.

Қалалық, республикалық конкурстарға қатысу арқылы оқушылардың талантын шыңдауды мақсат ету.

Жыл сайын республикалық, халықаралық конкурс жеңімпаздары дәрежесіне 1-3 оқушы жетіп отырады.

​

​

Санды пішіндердің тамаша қасиеттері

Есеп-1: 3–тен 11–ге дейінгі сандармен шаршының жол , баған , диоганаль бойындағы сандардың қосындысы тең болатындай етіп, 3х3 шаршының көздерін толықтыр.� �

3 4 5 6 7 8 9 10 11

7·3 = 21 қосынды

4, 6, 8, 10 жұп сандар

3, 5, 9, 11 тақ сандар

Есеп-2: 5–тен 13–ке дейінгі сандарды үшбұ-рыштың әр қабырғасындағы 4 дөңгелектегі сандардың қосындысы 36-ға тең болатындай етіп дөңгелектерге орналастыр. �

5 + 6 + 7 + …+

+12 +13 = 81

36·3 = 108

108 – 81 = 27

a + b + c = 27

8 + 9 + 10 = 27

7 + 9 + 11 = 27

........

​

​

Сан тізбегіндегі тамаша заңдылық

Есеп-3: Келесі сан тізбегінің өзгеру заңдылықтарын анықтап, келесі мүшесі мен 21–ші және 60–шы мүшелерін тап: 0; 2; 6; 12; 20; 30; . . .

Тізбектің мүшелері тізбектелген жұп сандармен қосылып жатқанымен қатар екі тізбектес санның көбейтіндісі болады.

​

​

​

​

​

Бұдан: 21-ші мүше

​

Қол жеткізген нәтиже

​

• Дайярлаған шәкірттері халықаралық, республикалық математика олимпиада-сының алтын, күміс, қола медаль иегерлері, ғылыми жоба конкурсының жеңімпаздары.
• Осы бағдарлама бойынша экспериментті түрде оқып, 2017, 2018 жылдары бітірген «Зерде» ДБМ-нің 11- сыныптарының қол жеткізген жоғары жетістіктері.
• 11ә сынып оқушысы Мейрам Серікболсын Халықаралық математика олимпиадалардың алтын, күміс, қола медаль(2016-2018 ж) иегері, 2017 жылғы республикалық олимпиаданың жеңімпазы.
• 5-сыныптан бастап оқытып, 2017 жылы бітірткен «Зерде» ДБМ-нің 11-ә сыныбынан 7 оқушы Назарбаев университетінің, 4 оқушы шетелдік жоғарғы оқу орындарының грантына ие болды.
• 11ә сынып оқушысы Мамырбекова Мадина Республикалық Ғылыми жоба конкурсының ІІ орын, қалалық І орын, Халықаралық конкурс жолдама иегері(2017-2018ж).
• Тұрашева Анел қалалық конкурстың І орын жүлдегері, қалықаралық конкурс жолдама иегері(2017-2018ж).
• Тілеген Құралай Республикалық Ғылыми жоба конкурсының ІІ орын жүлдегері, Республикалық математика олимпиадасының қалалық кезеңінің ІІІ орын жүлдегері. (2014-2016ж)
• 2015-2018 жылдары шәкіртерінен маиематика бағытында Ғылыми жоба конкурстарында республикалық жүлдегер 4 оқушы, қалалық жүлегер 10 оқушы шықты. (Жыл сайын тұрақты 3-5 оқушы қатысады)

​

​