MEKÂNSAL SORUNLAR KARŞISINDA COĞRAFYA BİLİMİ
ÖĞRENME
ÇIKTILARI
COĞ.11.1.1. Mekânsal sorunların çözümünde coğrafya biliminin katkılarını yapılandırabilme
a) Coğrafya biliminin mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkıları inceleyerek nedensel veya mantıksal ilişkiler ortaya koyar.
b) Coğrafya biliminin mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılarla ilgili elde ettiği bilgileri uyumlu bir bütün hâline getirir.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
MEKÂNSAL SORUNLAR KARŞISINDA COĞRAFYA BİLİMİ
Mekân; insanların bireysel ve toplumsal olarak doğal çevreyle etkileşime girerek karşılıklı anlam yüklediği, kimlik kazandırdığı ve kimlik kazandığı; fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel süreçlerin bir araya geldiği dinamik yeryüzü parçasıdır. Mekân dinamik yapısı nedeniyle zaman içinde değişir ve dönüşür. Örneğin bir şehir hem doğal özellikleri hem de sosyal, ekonomik ve kültürel yapısı bakımından sürekli değişen bir mekândır. Bu değişimler insanların baş etmesi gereken sorunları da beraberinde getirebilir.
Mekânsal sorun; yerel, bölgesel veya küresel ölçekte ortaya çıkan fiziksel, sosyal, ekonomik ve çevresel problemlerdir.
Çevre kirliliği, plansız kentleşme, arazinin yanlış kullanımı, su yetersizliği gibi durumlar mekânın değişime uğramasıyla ortaya çıkan bazı sorunlardandır.
Coğrafya bilimi, mekânsal sorunun ne olduğunu belirledikten sonra soruna sebep olan mekân özelliklerini ve koşullarını tespit eder.
Sorunun gerçekleştiği yerde ne tür etkilere yol açabileceğini ortaya koyar. Bunun yanında benzer sorunlar yaşayan veya benzer özelliklerinden dolayı aynı sorunları yaşaması muhtemel mekânların dağılışını inceleyerek sorunun çözümüne nasıl ve hangi yönlerden katkı sağlayabileceği gibi konularla ilgilenir.
ığdır
Sanayi-ulaşım-enerji kaynakları-sağlık
Hava kirliliği ile birlikte ekosistemin zarar görmesi, canlı yaşamının etkilenmesi
Bursa Ovası
Marmara Denizi’nin güneyinde yer alan ova
tarımsal üretim tehlikeye girecek, gıda güvenliği ve çevre sağlığı açısından ciddi sorunlar oluşacak
Rusya'nın Temryukskiy (Temrukski) ve Anapa (Anapa) bölgelerindeki sahil şeridi
Karadeniz ile Azak denizi arasında kalan boğaz (kerç boğazı)
Ulaşım-enerji kaynağı-ekosistem-ekonomi
Kuraklığın Kırsal Alanlar Üzerindeki Etkileri
Tarımsal Faaliyetler: Kuraklık tarım sektörünü doğrudan etkiler. Toprak nemindeki azalma ve su eksikliği bitki büyümesini ve verimliliğini düşürür.
Hayvancılık ve Yaylacılık: Kuraklık su kaynaklarının azalmasına, yem bitkilerinin yetersizliğine, hayvan sağlığı sorunlarına ve hayvan göçlerine neden olur.
Balıkçılık Faaliyetleri: Kuraklık, su kaynaklarının seviyesini düşürerek balık habitatlarını daraltır. Bu da balık ölümlerine neden olur.
Ormancılık Faaliyetleri: Kuraklık orman yangınlarını artırır, ağaçları hastalıklara ve zararlılara daha yatkın hâle getirir. Yer altı su seviyesinin düşmesine neden olarak ağaç beslenmesini olumsuz etkiler.
Kuraklığın Kentleşme Süreçlerine Etkisi
Kuraklık, kırsal alanlardan kentlere göçü hızlandıran önemli bir faktördür. Kırsal kesimde yaşanan ekonomik darboğazlar; sektör değişikliği, göç, üretimden vazgeçme gibi radikal kararlara yol açmaktadır.
Plansız kentleşme, su kaynakları üzerinde baskı oluşturmakta ve bu kaynakların sürdürülebilir yönetimini zorlaştırmaktadır. Artan nüfus ve sanayi faaliyetleri su talebini artırarak kaynakların tükenmesine neden olmaktadır.
Su kaynaklarındaki azalmalar tarım alanlarının verim kaybına uğramasına, gıda arz güvenliğinde sorunların derinleşmesine ve kentlerde yaşam kalitesinin düşmesine yol açmaktadır.
Kuraklığı Hafifletme Stratejileri
Gelişmiş meteorolojik ölçümler ve uzaktan algılama teknolojisiyle kuraklığın tahmin edilmesi mümkündür. Erken uyarı sistemleri, riskli alanların belirlenmesi ve su kaynaklarının yönetilmesi için etkili bir araçtır. Bununla birlikte kırsal alanlardaki geçim kaynakları çeşitlendirilmeli ve tarım dışı faaliyetler teşvik edilmelidir.
Kuraklık
Erken uyarı sistemleri, riskli alanların belirlenmesi ve su kaynaklarının yönetilmesi, kırsal alanlardaki geçim kaynakları çeşitlendirilmeli ve tarım dışı faaliyetler teşvik edilmesi.
Su kaynaklarının sürdürülebilirliği
Su ekosistemini doğanın işleyişine benzer bir sistemle sürdürülebilir hale getirmek, su kirliliğini önlemek ve doğal çözümler sunmak.
Günümüzde giderek büyüyen çevre sorunlarının azaltılması ve önlenmesinde devlet ve sivil toplum kuruluşlarının yanında bireylerin de sorumluluk üstlenmesi beklenir.
Bu sorunların azaltılması ve önlenmesinde aşağıdakilerden hangisi bireysel sorumluluk kapsamında değerlendirilemez?
2024 – AYT
KAYNAK
MEB COĞRAFYA
11. SINIF
DERS KİTABI
Dr. Gülten İÇEL
Dr. Osman SARIGÜL
Alper SOYATLAR
İsmail SOLAK
Mehmet EKİCİ
Evrim DENİZ TİKEN
Livan Ozan ATAŞ
Yalçın AYKANAT
YAZARLAR