​

​

​

​

​

​

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC

CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

​

Giảng viên: CN. Dương văn Quí

ĐT: 0903 064 133

Email:vanquiduong.1966@gmail.com

​

HỌC VIỆN ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN

CATIEDU

Mục tiêu�Kiến thức�Xác định vai trò giáo dục của âm nhạc, nêu được những đặc điểm về khả năng cảm thụ và hoạt động âm nhạc của học sinh tiểu học.�Phân tích, đánh giá được những phương pháp dạy học âm nhạc, hiểu biết về nội dung chương trình và cấu trúc của sách giáo khoa bộ môn ở trường tiểu học.�Kĩ năng�Soạn kế hoạch bài học (giáo án).�Sử dụng phương pháp dạy học âm nhạc để tổ chức các giờ học và các hoạt�động âm nhạc ngoài giờ học ở trường tiểu học.�Thái độ�Sinh viên có lòng yêu nghề và có trách nhiệm với công việc dạy học âm nhạc cho học sinh tiểu học.�Thể hiện sự năng động, sáng tạo trong việc sưu tầm, lựa chọn, tiếp nhận những thông tin mới.�

II/Giới thiệu tiểu mô đun�Nội dung tiểu mô đun�

III/Tài liệu và thiết bị để thực hiện tiểu mô đun�Thiết bị, đồ dụng trực quan cần phải có:�Phòng học rộng rãi gắn bảng kẻ nhạc, bảng phụ.�Máy nghe nhạc, máy xem băng hình, nhạc cụ đàn phím điện tử và nhạc cụ gõ thông dụng sẵn có như: phách, mõ, song loan, sênh tiền, trống lắc…�Tranh ảnh minh họa, băng hình/ băng tiếng.�

2. Tài liệu học tập và tham khảo �a/ Tài liệu học tập�- Sách giáo khoa, sách giáo viên môn âm nhạc và những tập bài hát dành cho học sinh các lớp ở tiểu học.�- Tài liệu “Phương pháp dạy học âm nhạc cho học sinh tiểu học”. �b/ Tài liệu tham khảo� - Các tập bài hát thiếu nhi, dân ca Việt Nam, các tập bài hát thiếu nhi nước ngoài.�- Các tài liệu về giáo dục âm nhạc trong nhà trường.����

Chủ đề 1� MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG�Hoạt động 1: Xác định vai trò giáo dục của âm nhạc đối với học sinh tiểu học��Thông tin cho hoạt động 1.�Việc dạy và học âm nhạc ở trường tiểu học nhằm góp phần thực hiện được mục tiêu giáo dục của nhà trường là đào tạo con người toàn diện về Đức -Trí -Thể - Mĩ���

Phát triển thể chất

​

�

Có sự khác nhau giữa học sinh học âm nhạc ở trường tiểu học và học sinh học âm nhạc ở các trường đào tạo chuyên về âm nhạc, trong nhạc viện hay ở các trường văn hóa nghệ thuật (VHNT).�

 �Sự khác nhau:�Học sinh tiểu học - Không làm nghề âm nhạc, không họat động âm nhạc chuyên nghiệp.��Học sinh nhạc viện, trường văn hóa nghệ thuật.-Làm nghề âm nhạc, hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp����

Như vậy mục đích của môn âm nhạc ở tiểu học là:�Ở trường tiểu học, thông qua môn học âm nhạc mà trẻ em được hoạt động, được nhận thức, được cảm thụ âm nhạc… và trang bị cho các em có một số kiến thức về văn hoá âm nhạc phổ thông, góp phần cùng các môn học khác giáo dục nhân cách cho học sinh

Hoạt động 2:�Tìm hiểu về đặc điểm khả năng âm nhạc của học sinh tiểu học� Kết thúc giai đoạn ở trường mầm non, các em bước vào giai đoạn học ở trường tiểu học. So với lứa tuổi mầm non, các em học sinh tiểu học có những sự biến đổi khá khác biệt.�Về tâm sinh lí:�Tai các em khá tinh, tay chân mềm mại thuận lợi cho làm các động tác múa�Sự hứng thú, năng lực tiếp thu và hoạt động âm nhạc của các em trong cùng một lớp không hoàn toàn giống nhau.�Ca hát là một nhu cầu không thể thiếu được đối với các em.�Điểm nổi bật là các em dễ bị ảnh hưởng bởi sự tác động của người khác

Về giọng hát:�Bộ phận phát thanh phát triển còn chậm cho đến 10 tuổi, dung lượng không khí chứa trong phổi của các em nam và nữ tương đương nhau.�Tầm cữ giọng hát các em nam và nữ gần giống nhau.�Về phẩm chất giọng hát các em có thể tạm chia các loại :�Giọng vang , sáng , khỏe, đôi khi hơi chói.�Giọng vang , êm , nhẹ , có nhạc cảm ,âm sắc dễ chịu.�Giọng tối, mờ , nhỏ, hay rung.�Giọng rè , khàn, kém chuẩn xác.�

Tầm cữ giọng hát:�Giọng lớp 1,2: Từ nốt La(quãng tám nhỏ) tới nốt Si giáng ở quãng tám 1.�Giọng hát lớp 3,4,5 : Từ nốt Son (quãng tám nhỏ) tới nốt Si giáng ở quãng tám 1��Hoạt động 3 : Tìm hiểu về cấu trúc chương trình và cách trình bày sách giáo khoa âm nhạc tiểu học�

Thông tin cho hoạt động 3.� �Môn học âm nhạc ở trường tiểu học hiện nay nằm trong chương trình đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kèm theo quyết định số 43/2001/QĐ-BGD&ĐT ngày 9/1/2001.�Phân bố thời gian như sau :�Tiểu học ( từ lớp 1 đến lớp 5 ) bao gồm có 35 tuần trong một năm học.�Mỗi tuần học 1 tiết âm nhạc và thời gian 1 tiết là 35 phút

CẤU TRÚC CỦA CHƯƠNG TRÌNH�Ở tiểu học, từ lớp 1 đến lớp 3 theo chương trình đã được ban hành thì âm nhạc nằm trong môn Nghệ thuật (bao gồm các phần : Âm nhạc, Mĩ thuật và Thủ công). Chương trình các lớp 1,2,3 qui định dạy các nội dung sau đây:�Học hát: Học sinh học các bài hát qui định và một số bài có thể bổ sung thay thế. ( Đây là nội dung quan trọng của chương trình)�Phát triển khả năng âm nhạc�

Học sinh được nghe những bài hát chọn lọc, những trích đoạn nhạc không lời. Nghe và phân biệt những âm thanh cao thấp, dài ngắn. Tập sử dụng một và nhạc cụ gõ với các tiết tấu đơn giản, nghe và nhận biết được màu sắc âm thanh, hình dáng một vài nhạc cụ dân tộc. Ngoài ra học sinh còn được nghe những câu chuyện kể về âm nhạc, những bài viết về âm nhạc và đời sống …�Ở lớp 4 và lớp 5, âm nhạc được tách ra thành một môn học độc lập với tên gọi “Âm nhạc 4”, “Âm nhạc 5”.�

Chương trình các lớp 4,5 qui định dạy các nội dung sau đây:�Học hát: Vẫn học hát các bài theo qui định và một số bài có thể thay thế, đồng thời tiếp tục rèn luyện kĩ năng ca hát thông thường.�Tập đọc nhạc: Nhận biết các ký hiệu ghi chép nhạc thông dụng và luyện đọc xướng âm các bài nhạc ngắn gọn, dễ thể hiện trong phạm vi cao độ từ Đô 1 đến Đô 2 của giọng Đô trưởng ở các loại nhịp thông dụng như : 2/4, 3/4.4/4. Các bài tập đọc nhạc thường có 5 nốt ( Đồ –Rê – Mi - Son –La) hoặc có 7 nốt ( Đồ – Rê – Mi – Pha – Son –La – Si )�

Phát triển khả năng âm nhạc bao gồm:�+ Nghe nhạc: Nghe các bài hát chọn lọc, những bài dân ca và một số trích đoạn nhạc không lời.�+ Một số nội dung khác như: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, các loại nhạc cụ, các hình thức biểu diễn âm nhạc, một số sinh hoạt âm nhạc truyền thống và những bài viết về âm nhạc với đời sống

CẤU TRÚC SÁCH GIÁO KHOA�Các lớp 1,2, 3 không có sách giáo khoa, chỉ có sách giáo viên với tên gọi “Nghệ thuật 1”, ”Nghệ thuật 2”, “Nghệ thuật 3” gồm 3 môn in chung là Âm nhạc, Mĩ thuật và Thủ công. Học sinh có một tập bài hát gồm các bài trong chương trình để học hát.�Đến lớp 4, 5 mới có sách giáo khoa dành riêng cho học sinh có tên gọi là “Âm nhạc 4”, “Âm nhạc 5” và kèm theo là sách hướng dẫn cho giáo viên(sách giáo viên).�

Mỗi tiết học là một nội dung hoặc 2 -3 nội dung kết hợp giữa học hát, tập đọc nhạc, nghe nhạc và âm nhạc thường thức.�Ví dụ:�Tiết dạy hát�Tiết ôn hát kết hợp nghe giới thiệu về nhạc cụ gõ dân tộc.�Tiết ôn hát kết hợp nghe nhạc�Tiết ôn tập các nốt nhạc kết hợp tập biểu diễn các bài hát và nghe nhạc …�

Chủ đề 2�PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HÁT�Thông tin cho hoạt động 1�Ca hát là hoạt động âm nhạc chủ yếu trong chương trình giáo dục âm nhạc cho học sinh ở trường tiểu học.�Thông tin cho hoạt động 2�CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HÁT THÔNG DỤNG�Có nhiều phương pháp dạy hát khác nhau có thể vận dụng trong khi dạy. Sau đây là một số phương pháp cơ bản để dạy hát cho học sinh tiểu học:�Phương pháp dùng lời�Phương pháp trình bày tác phẩm âm nhạc�Phương pháp trực quan�Phương pháp làm mẫu�Phương pháp luyện tập.�Phương pháp ôn tập�

II. TIẾN TRÌNH DẠY HÁT�Việc dạy hát cho học sinh nên được tiến hành theo một qui trình gồm các bước như sau:�1. Giới thiệu bài hát�2. Hát mẫu�3. Dạy hát từng câu�4. Ôn luyện, củng cố theo tổ, nhóm, cá nhân�5. Hát kết hợp các hoạt động�6. Tập biểu diễn trước lớp�

Thông tin cho hoạt động 3.�Phương tiện sử dụng trong dạy hát bao gồm những thiết bị dạy học dành cho giáo viên và những dụng cụ dành cho học sinh�Thiết bị dành cho giáo viên�Nhạc cụ: Đàn phím điện tử, Kèn phím Melodion hay có thể là các loại nhạc cụ khác như đàn Guitar, sáo dọc…�Băng đĩa nhạc (bao gồm băng tiếng và băng hình) các bài hát trong chương trình và các bài sử dụng để nghe nhạc.�Máy nghe băng đĩa nhạc và Tivi, đầu máy Video, đầu dĩa để xem băng hình.�Tranh ảnh, hình vẽ, bản đồ… dùng để minh họa phục vụ cho bài hát.��

Dụng cụ dành cho học sinh�Một số nhạc cụ gõ dành cho học sinh sử dụng như: song loan, mõ, chuông nhạc, trống nhỏ, trống lắc…�Giáo viên và học sinh cũng có thể tự tạo ra những nhạc cụ gõ bằng các vật liệu dễ kiếm như thanh phách tre, vỏ lon bia, chai nhựa chứa các viên sỏi.….tạo ra âm sắc khác nhau để học sinh gõ đệm khi hát các bài hát�

Hoạt động 5 :�Thực hành dạy một bài hát trong chương trình âm nhạc tiểu học ( 3 tiết)�Thông tin cho hoạt động� �Để có thể tiến hành tập dạy một bài hát nằm trong chương trình môn âm nhạc tiểu học, bạn phải có trong tay những tài liệu bao gồm:�Tập bài hát lớp 1,2,3 (kèm theo băng Cassette hoặc đĩa CD)�Sách giáo khoa môn âm nhạc dành cho học sinh và sách hướng dẫn giảng dạy dành cho giáo viên(sách giáo viên) của các lỡp 4,5 (kèm theo băng Cassette hoặc đĩa CD)�Ngoài ra bạn cũng phải chuẩn bị những phương tiện hỗ trợ cho việc dạy hát như: Nhạc cụ, tranh ảnh minh họa phục vụ cho việc giới thiệu bài hát, bảng phụ, thước chỉ bảng, các thanh phách để học sinh dùng gõ đệm theo bài hát…�Thực hành tập dạy một bài hát với những họat động dạy học chủ yếu như sau:�Dạy bài hát.�Tập hát kết hợp với gõ theo nhịp, phách và tiết tấu lời ca.�

Chủ đề 3�PHƯƠNG PHÁP DẠY PHÁT TRIỂN �KHẢ NĂNG ÂM NHẠC�Thông tin cho hoạt động 1�Mục đích dạy học sinh nghe nhạc�Giúp học sinh phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc.�Mở rộng sự hiểu biết về các tác phẩm âm nhạc của những tác giả tên tuổi.�Định hướng thị hiếu thẩm mĩ âm nhạc đúng đắn

Yêu cầu�1.Về chọn tác phẩm:�Các tác phẩm hay, đặc sắc của các nhạc sĩ nổi tiếng thế giới và của các nhạc sĩ Việt Nam, phù hợp với lứa tuổi để cho các em nghe.�Chọn ca khúc hay những trích đoạn trong các tác phẩm nhạc không lời, những bản nhạc ngắn hoặc những giai điệu bài hát được soạn cho các nhạc cụ độc tấu hay dàn nhạc thể hiện.�2. Hình thức nghe:�Cho học sinh nghe qua băng đĩa hoặc nghe từ chính sự trình bày của giáo viên.�

Chủ đề 4�PHƯƠNG PHÁP DẠY TẬP ĐỌC NHẠC�Thông tin cho hoạt động 1�Ở tiểu học, đối với các lớp 1,2,3 thì chương trình môn học nghệ thuật (trong đó có âm nhạc) không có nội dung dạy tập đọc nhạc. Đến lớp 4 và lớp 5, khi môn âm nhạc được tách riêng thành một môn học độc lập thì học sinh mới được học phần này.� �Mục đích của tập đọc nhạc(TĐN)�

Giúp cho học sinh:�Phát triển tai nghe nhạc, làm quen và biết phân biệt được các âm thanh với độ cao - thấp, dài - ngắn, nhanh - chậm…�Tập thể hiện những âm thanh đã được “ký hiệu hoá” và tập “giải mã” các ký hiệu đó, tức là tập đọc đúng độ cao và độ dài của chúng. - Việc tập đọc nhạc nhằm hỗ trợ cho việc ca hát đúng và chuẩn xác

Yêu cầu �Các em luyện tập nhớ vị trí nốt trên khuông, đọc đúng cao độ, trường độ, tiết tấu, tiến tới đọc bài nhạc trên khuông nhạc với phần giai điệu và sau đó đọc ghép với lời ca hát lên.�Các bài tập đọc nhạc phần lớn là những khúc nhạc ngắn, không quá phức tạp, thường là những khúc trích đoạn trong các bài hát.�

Những điểm cần lưu ý:�Việc dạy học sinh tập đọc nhạc bao giờ cũng đi kèm với việc giải thích về các ký hiệu dùng để ghi chép âm nhạc ( lí thuyết ký âm). Tuy nhiên giáo viên chỉ trình bày như là sự mô tả hiện tượng để học sinh nhận biết mà thôi, không nên phát biểu thành qui tắc, định nghĩa….�

Giáo viên có thể tìm tòi những cách thức, hình tượng để học sinh liên tưởng, ghi nhớ khắc sâu những kí hiệu đó trong trí nhớ.�Nói chung nội dung của tập đọc nhạc cũng mang một ý nghĩa giáo dục sâu sắc, góp phần nâng cao chất lượng cảm thụ âm nhạc và tri giác âm nhạc cho học sinh.�nốt.�

Hoạt động 4 : Thực hành tập dạy một bài Tập đọc nhạc trong sách giáo khoa âm nhạc tiểu học�Thông tin cho hoạt động� Phần chuẩn bị trước khi tiến hành tập dạy (dạy thử ) như sau:�Phải có sách giáo khoa, sách giáo viên của môn âm nhạc tiểu học.�Nhạc cụ quen dùng�Bảng phụ chép bài Tập đọc nhạc�

Chủ đề 5��THỰC HÀNH SOẠN GIÁO ÁN VÀ TẬP DẠY TIẾT ÂM NHẠC TIỂU HỌC��Hoạt động 1: Thực hành xây dựng giáo án��

Thông tin cho hoạt động 1� �VỀ CÁC YÊU CẦU SOẠN GIÁO ÁN�Theo tinh thần đổi mới về phương pháp giảng dạy hiện nay thì tên gọi của “Giáo án ” trước đây được đổi lại là “ KẾ HOẠCH BÀI HỌC”.�Việc soạn “Kế hoạch bài học ” ( hay giáo án ) là việc rất cần thiết đối với người giáo viên, kể cả giáo viên đã giảng dạy lâu năm và đã có kinh nghiệm lẫn những người mới vào nghề dạy học. Cần phải quán triệt một nguyên tắc: Giáo án phải giúp giáo viên tổ chức một cách lành mạnh, làm cho tiết học đạt kết quả cao chứ không phải vì tính chất hình thức, đối phó với việc kiểm tra chuyên môn của cấp quản lí. Đối với giáo viên mới vào nghề thì phải trình bày chi tiết về nội dung cũng như phương pháp và biện pháp hoạt động của cả giáo viên và học sinh. Đối với giáo viên đã có thâm niên giảng dạy thì có thể lập giáo án tóm tắt. Tuy nhiên dù là giáo viên lâu năm thì việc soạn giáo án cũng là điều cần thiết và bắt buộc. Có như vậy mới tránh được tính tự phát trong công tác tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh.� �

Sau đây là một bản mẫu tóm tắt về cách trình bày Kế hoạch bài học (Giáo án)� KẾ HOẠCH BÀI HỌC�Môn :�Tên bài dạy : Lớp :�Tên giáo viên : Trường : Ngày dạy�MỤC TIÊU�Kiến thức�Kĩ năng�Thái độ

CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH�Chuẩn bị của giáo viên�Đồ dùng dạy học�Các chuẩn bị khác phục vụ cho việc dạy học�Chuẩn bị của học sinh�Sách giáo khoa�Một số dụng cụ gõ…�

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU�Ổn định tổ chức�Kiểm tra bài cũ (có thể tiến hành ngay đầu tiết học hoặc xen kẽ giữa tiết học)�Dạy bài mới ( trong mục này sẽ chia trang giấy thành 4 cột theo mẫu dưới đây )�Phần mở đầu(giới thiệu bài học)�Tiến trình dạy: Nên ghi theo dạng cột như dưới đây.�

 �Kết thúc bài (tóm tắt bài, dặn dò, giao bài tập)�Nói chung giáo án chi tiết thì không ai soạn giống ai, bởi vì dạy học cũng là một quá trình sáng tạo mang dấu ấn riêng của từng người dạy. Chính vì vậy, mẫu giáo án trình bày trên đây cũng chỉ là cái khung cơ bản, còn người soạn phải soạn chi tiết hơn

HƯỚNG DẪN GHI TỪNG MỤC TRONG GIÁO ÁN�Phần mục tiêu gồm có 3 nội dung :�Phần kiến thức : Ghi những trọng tâm kiến thức mà học sinh cần nắm được qua bài học. Phần kĩ năng : Nêu những kĩ năng âm nhạc mà học sinh cần phải làm được khi thực hành các nội dung của bài học.�Phần thái độ : Ghi những nét phẩm chất đạo đức, hành vi xã hội tốt đẹp do tác dụng của bài học mang lại.�Phần chuẩn bị của giáo viên: Cần ghi rõ , cụ thể những đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết dạy để chuẩn bị đầy đủ, đỡ mất thời gian, khi cần có thể nhờ người khác giúp chuẩn bị

Ghi rõ những công việc cần chuẩn bị của giáo viên như “học thuộc bài hát” , “nghĩ ra các động tác vận động cho học sinh”, “chép lời ca vào bảng phụ”, “chuẩn bị trò chơi”, “tìm hiểu về tác giả – tác phẩm”, “ luyện tập kể diễn cảm câu chuyện”…�Chuẩn bị của học sinh: Ghi cụ thể học sinh cần chuẩn bị những gì?�Thời gian: Xác định thời gian cụ thể cho từng họat động�

Hoạt động của thầy, họat động của trò: Ghi những vấn đề giáo viên cần đặt ra và hình dung cách giải quyết của học sinh có thể diễn ra; cách gợi mở giúp cho học sinh giải quyết; Những sai lầm học sinh có thể mắc phải và hướng khắc phục; những yêu cầu, đề nghị của giáo viên; những biện pháp tổ chức đặc biệt; cách chuyển bước từ hoạt động này sang hoạt động khác v.v…�Cột “ghi chú” ghi những vấn đề cần lưu ý hay giải thích thêm cho rõ hơn trong các họat�động.�

Chúng ta vừa cùng nhau tìm hiểu phần 1, môn học PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC�CHO HỌC SINH TIỂU HỌC, ��Xin hẹn gặp lại các bạn bài học ở những phần tiếp theo, xin chào tạm biệt