หัวข้อเรื่อง (Topics)
3.1 ความหมายของภาพลักษณ์และคำที่เกี่ยวข้อง
3.2 การเกิดภาพลักษณ์
3.3 ภาพลักษณ์ในอดีตและปัจจุบันของวัยรุ่น
3.4 ภาพลักษณ์ของเพศชายและเพศหญิง
หัวข้อเรื่อง (Topics)
3.5 ผลกระทบจากภาพลักษณ์ที่เปลี่ยนไปของวัยรุ่น
3.6 การปรับปรุงภาพลักษณ์ให้เหมาะสม
3.1 ความหมายของภาพลักษณ์และคำที่เกี่ยวข้อง
ภาพลักษณ์ หมายถึง ลักษณะหรือท่าทีของบุคคล เป็นส่วนหนึ่งของบุคลิกลักษณะ ความสามารถที่ แสดงออก แล้วส่งผลต่อการรับรู้ของผู้อื่นหรือความรู้สึกนึกคิดของสาธารณชน
ภาพลักษณ์คือลักษณะหรือท่าทีของบุคคลและเป็นส่วนหนึ่งของบุคลิกลักษณะ
เพศทางสรีระ (Sex) หมายถึง เพศที่เป็นไปโดยธรรมชาติ เป็นสิ่งที่บ่งบอกว่าคนเราเกิดมาเป็นผู้หญิงหรือ ผู้ชาย โดยดูจาก โครโมโซม ฮอร์โมน และอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบสืบพันธุ์ในร่างกาย
เพศสภาพ (Gender) หมายถึง เพศทางสังคมหรือเพศที่ถูกกำหนดโดยเงื่อนไขทางสังคมหรือวัฒนธรรม ให้แสดงบทบาทหญิงหรือบทบาทชาย เช่น เพศหญิงต้องดูแลบ้านช่อง เพศชายต้องเข้มแข็ง
อัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity) คือ สำนึกของเพศที่แต่ละคนรู้สึกต่อตัวเอง บางคนเกิดมาเพศสรีระเป็นชาย จึงควรมีเพศสภาพเป็นชายตามสายตาของคนอื่นที่มองเห็น แต่เขากลับรู้สึกว่าตัวเองมี ความเป็นหญิง ต้องการเป็นผู้หญิง
วิถีทางเพศ (Sexual Orientation) หมายถึง ความรู้สึกทางอารมณ์ ความรู้สึก เสน่หา รักใคร่ หรือรู้สึก ติดเนื้อ ต้องใจต่อบุคคลหนึ่งที่คิดอยู่อย่างต่อเนื่อง
3.2 การเกิดภาพลักษณ์
ภาพลักษณ์ของบุคคลเกิดขึ้นได้ 2 ทาง ดังนี้
3.2.1 ภาพลักษณ์ที่เกิดขึ้นเองโดยธรรมชาติ
คือ การเกิดที่ปล่อยให้เป็นไปตามสภาวะแวดล้อมที่เป็นอยู่ อาจจะผิดจากความเป็นจริง ไปบ้าง เนื่องจากอิทธิพลของทัศนคติของแต่ละสังคมที่แตกต่างกัน
3.2.2 ภาพลักษณ์ที่เกิดขึ้นจากการปรุงแต่ง
คือ การใช้กระบวนการเพื่อใช้ในการสร้างภาพลักษณ์ที่ต้องการให้เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็น เรื่องจริงหรือสิ่งสมมุติ
3.3 ภาพลักษณ์ในอดีตและปัจจุบันของวัยรุ่น
ภาพลักษณ์ของวัยรุ่นในอดีตกับปัจจุบันมีความแตกต่างกันในหลายเรื่อง พอสรุปได้ดังนี้
3.3.1 ภาพลักษณ์ในอดีตของวัยรุ่น
1. ไม่มีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควรหรือก่อนแต่งงาน ผู้หญิงจะรักนวลสงวนตัว
2. ผู้หญิงมีกิริยามารยาทเรียบร้อย ไม่แสดงกิริยาอาการการยั่วยวน
3. แต่งกายสุภาพเรียบร้อย มิดชิด ถูกกาลเทศะ ไม่เปิดเผยให้เห็นของสงวนมากเกินไป
4. ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน ไม่โดดเรียน
5. ไม่เถลไถลไปไหนตามลำพัง ไม่เที่ยวกลางคืน
6. เชื่อฟังคำสั่งสอนของพ่อแม่และผู้ปกครอง
7. ปฏิบัติตามกฎระเบียบ ข้อบังคับต่าง ๆ ได้
8. การคบเพื่อนต่างเพศอยู่ในสายตาของผู้ใหญ่
9. ไม่ค่อยใส่ใจกับรูปลักษณ์ภายนอกมากนัก แต่จะใส่ใจกับความสำเร็จในชีวิตมากกว่า
10. ไม่ค่อยมีความเชื่อมั่น ไม่กล้าตัดสินใจ ไม่กล้าแสดงออก
3.3.2 ภาพลักษณ์ในปัจจุบันของวัยรุ่น
1. ผู้หญิงกับผู้ชายได้รับสิทธิที่เท่าเทียมกัน มีโอกาสมากขึ้นเกี่ยวกับเรื่องเพศ
2. ใช้ชีวิตฟุ้งเฟ้อ ชอบความสะดวกสบาย ต้องการให้ตนเองทัดเทียมกับผู้อื่น
3. แต่งกายตามสมัยนิยม จนบางครั้งเปิดเผยให้เห็นของสงวนมากเกินไปและไม่ถูกกาลเทศะ
4. ให้ความสนใจกับรูปลักษณ์ภายนอกมากจนเกินไป
5. มองว่าการแสดงออกเกี่ยวกับพฤติกรรมทางเพศเป็นเรื่องธรรมดา
6. มีอิสระในการคบเพื่อนต่างเพศ ทำให้มีโอกาสเสี่ยงต่อการมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร
7. เป็นตัวของตัวเอง กล้าคิด กล้าพูด กล้าแสดงออก
8. รักพวกพ้องมากกว่าตัวเอง ต้องการการยอมรับจากกลุ่มเพื่อน
9. ไม่ค่อยเชื่อฟังพ่อแม่ ครูอาจารย์
10. ใจร้อน ควบคุมตัวเองไม่ค่อยได้ บางคนมีพฤติกรรมก้าวร้าว
ภาพลักษณ์ในปัจจุบันของวัยรุ่นจะแต่งกายตามสมัยนิยม
จนบางครั้งเปิดเผยให้เห็นของสงวนมากเกินไป
3.4 ภาพลักษณ์ของเพศชายและเพศหญิง
เพศหญิงและเพศชายมีภาพลักษณ์ที่แตกต่างกันทั้งภายนอกและภายใน ดังนี้
3.4.1 ภาพลักษณ์ของเพศชาย
1. ภาพลักษณ์ภายนอก
(1) ร่างกายสูงใหญ่ แข็งแรง บึกบึน สามารถทำงานหรือเล่นกีฬาหนัก ๆ ได้
(2) กิริยาท่าทางคล่องแคล่ว ทะมัดทะแมง ชอบเสี่ยงภัย
(3) มีน้ำเสียงห้าวและดัง พูดน้อยกว่าผู้หญิง
(4) ขอบแต่งตัวตามสบาย
(5) ไม่ค่อยรักษาความสะอาด
(6) รับประทานอาหารมากแต่ไม่ค่อยสนใจเรื่องคุณค่าของอาหาร
(7) ไม่ค่อยใส่ใจเรื่องเกี่ยวกับสุขภาพ
ภาพลักษณ์ภายนอกของเพศชายร่างกายจะแข็งแรง บึกบึน สามารถทำงานหรือเล่นกีฬาหนัก ๆ ได้
2. ภาพลักษณ์ภายใน
(1) ชอบวางอำนาจโดยเฉพาะกับเพศตรงข้ามหรือผู้ที่อ่อนแอกว่า
(2) มักไม่ใช้อารมณ์ในความคิดและการตัดสินใจ
(3) ไม่ค่อยพิถีพิถันในการทำสิ่งต่าง ๆ
(4) กล้าตัดสินใจ กล้าได้กล้าเสีย ตัดสินใจได้รวดเร็ว
(5) มีความเป็นผู้นำและกล้าหาญ
(6) ไม่ค่อยมีความอดทนต่อความทุกข์
(7) ชอบหาความสบายให้ตนเอง
(8) มีความรักได้ง่ายแต่ก็เบื่อเร็ว
3.4.2 ภาพลักษณ์ของเพศหญิง
1. ภาพลักษณ์ภายนอก
(1) ร่างกายบอบบาง มีทรวดทรงส่วนเว้าส่วนโค้ง
(2) ร่างกายเหมาะที่จะทำงานเบา ๆ และไม่เสี่ยงภัย
(3) กิริยาท่าทางอ่อนช้อย นุ่มนวล
(4) พูดเสียงเบา พูดชัดถ้อยชัดคำ และพูดเก่งกว่าผู้ชาย
(5) ชอบแต่งตัว รักสวยรักงาม
(6) รักความสะอาด เอาใจใส่ต่อสุขภาพ
(7) รับประทานอาหารน้อยเพราะกลัวอ้วน แต่ชอบกินจุบจิบ
ภาพลักษณ์ภายนอกของเพศหญิงร่างกายจะบอบบาง มีทรวดทรงส่วนเว้าส่วนโค้ง
2. ภาพลักษณ์ภายใน
(1) มีความรอบคอบ ละเอียด ถี่ถ้วน
(2) รักยากแต่รักแล้วมั่นคง ไม่เปลี่ยนใจง่าย ๆ
(3) ต้องการข้อมูลประกอบการตัดสินใจ จึงตัดสินใจได้ช้ากว่าผู้ชาย
(4) มีความลังเล วิตกกังวล
(5) ชอบคิดเล็กคิดน้อย หยุมหยิม ขี้น้อยใจ
(6) มีความอดทนต่อความทุกข์และความเจ็บปวด
3.5 ผลกระทบจากภาพลักษณ์ที่เปลี่ยนไปของวัยรุ่น
ภาพลักษณ์ที่เปลี่ยนไปอาจส่งผลกระทบกับวัยรุ่นในหลายด้าน ดังนี้
3.5.1 ร่างกายที่เปลี่ยนไป
วัยรุ่นชายจะมีร่างกายที่มีความแข็งแรง บึกบึน จึงมักชอบทำกิจกรรมที่เสี่ยงภัยหรือกิจกรรม ที่ต้องออกแรง จนอาจเกิดอันตรายได้หากไม่รู้จักระมัดระวัง
3.5.2 รูปร่างหน้าตา
คนเรามีรูปร่างหน้าตาไม่เหมือนกัน บางคนมีรูปร่างหน้าตาที่ดีอยู่แล้ว ในขณะที่บางคนอาจจะมี จุดบกพร่อง เช่น อ้วน เตี้ย ผิวคล้ำ เป็นสิว จมูกแบน เป็นต้น
รูปร่างที่อ้วนซึ่งถือเป็นจุดบกพร่องของร่างกายอาจทำให้วัยรุ่นบางคนขาดความมั่นใจและรู้สึกอาย
3.5.3 กิริยาท่าทาง
เมื่อเข้าสู่วัยรุ่นเพศชายจะมีกิริยาท่าทางที่ทะมัดทะแมง องอาจ ห้าวหาญ เอะอะโครมคราม และชอบเสี่ยงภัย กิริยาดังกล่าวอาจนำไปสู่ปัญหาความขัดแย้ง ทะเลาะเบาะแว้งกันในกลุ่มเพื่อน
3.5.4 น้ำเสียง
เมื่อเข้าสู่วัยรุ่นเพศชายจะมีน้ำเสียงห้าวและดัง พูดไม่ทันผู้หญิง จึงทำให้บางครั้งจะใช้เสียง ในการวางอำนาจ ส่วนฝ่ายหญิงจะเสียงเบา พูดจาไพเราะ พูดเก่งกว่าผู้ชาย แต่บางครั้งก็พูดมากเกินไปหรือจู้จี้ขี้บ่น จนทำให้คนฟังรู้สึกรำคาญได้
3.5.5 การแต่งตัว
เพศหญิงเมื่อเข้าสู่วัยรุ่นจะเริ่มรักสวยรักงาม ชอบแต่งตัว ใช้เครื่องสำอาง สนใจเครื่องประดับ บางคนชอบใช้ของแบรนด์เนม ทำให้สิ้นเปลืองเงินทองทั้งที่ยังหาเงินเองไม่ได้
3.5.6 ความสะอาด
วัยรุ่นชายมักไม่ค่อยใส่ใจในเรื่องของความสะอาดของทั้งร่างกายและข้าวของเครื่องใช้ จึงทำให้อาจมีปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพตามมา
3.5.7 การรับประทานอาหาร
วัยรุ่นชายจะรับประทานอาหารได้มาก ไม่ค่อยวางแผนในเรื่องการรับประทานอาหาร จึงทำให้ อาจมีปัญหาเรื่องน้ำหนักตัวที่มากเกินไป ไม่สมส่วน รับประทานอาหารไม่ครบตามความต้องการ ของร่างกาย
วัยรุ่นหญิงจะเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์กับร่างกายมากกว่าวัยรุ่นชาย
3.5.8. ความคิด
วัยรุ่นหญิงจะมีความคิดที่ละเอียด ถี่ถ้วน รอบคอบ แต่ตัดสินใจช้า และไม่ค่อยมีความอดทน จึงเหมาะกับอาชีพที่เกี่ยวกับเรื่องเงิน
3.6.1 ค้นหาเอกลักษณ์ของตนเอง
พยายามค้นหาจุดเด่นที่ซ่อนอยู่ในตัวเองหรือสิ่งที่สามารถทำได้ดี เพื่อนำจุดเด่นนั้นมาพัฒนาต่อให้ดียิ่งขึ้น
3.6.2 การแต่งกาย
ควรแต่งกายให้เหมาะสมและถูกกาลเทศะ ต้องดูว่าเราจะไปที่ไหน ไปพบใคร แล้วแต่งตัว ให้เหมาะกับสถานที่ที่จะไป ถ้าต้องไปพบผู้ใหญ่ก็ควรแต่งตัวให้เรียบร้อย ไม่ควรแต่งหน้าจัดและทำสีผม แต่ควรทำทรงผม ที่ดูเป็นธรรมชาติ
3.6.3 การสร้างความคิดที่ดี
ความคิดที่ดีเริ่มจากการมองตัวเองด้วยความคิดดี ๆ บอกตัวเองด้วยความคิดดี ๆ รักตัวเอง มีความ มั่นใจ อย่าดูถูกตนเอง
3.6.4 การปรับปรุงกิริยาท่าทาง
ต้องควบคุมกิริยาท่าทางให้เป็นไปอย่างเหมาะสมและถูกกาลเทศะ ไม่แสดงกิริยาอาการ แข็งกระด้าง เพราะกิริยาดังกล่าวอาจนำไปสู่ปัญหาความขัดแย้งและการทะเลาะเบาะแว้งกันได้
3.6.5 การพูด
ควรพูดด้วยน้ำเสียงที่ไพเราะ ไม่ตะคอก อย่าใช้เสียงข่มขู่ และต้องไม่พูดมากจนเกินไป หรือจู้จี้ ขี้บ่น เพราะจะทำให้คนฟังรู้สึกรำคาญ
3.6.6 การรักษาความสะอาด
ต้องรักษาความสะอาดทุกส่วนของร่างกายอยู่เสมอ อย่าปล่อยให้สกปรก หน้าตาต้องสะอาด ไม่เป็นสิว เนื้อตัวไม่มีคราบเหงื่อไคล แปรงฟันให้สะอาด อย่าปล่อยให้มีกลิ่นปาก
การอาบน้ำเพื่อรักษาความสะอาดของร่างกายเป็นวิธีที่ใช้ในการปรับปรุงภาพลักษณ์วิธีหนึ่ง
3.6.7 การรับประทานอาหาร
เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ให้ครบทั้ง 5 หมู่ และเพียงพอต่อ ความต้องการ ของร่างกาย เพื่อให้มีสุขภาพที่แข็งแรง ร่างกายจะได้เจริญเติบโต สมส่วน
3.6.8 การออกกำลังกาย
ควรออกกำลังกายเป็นประจำและสม่ำเสมอ เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง อย่าใช้เวลาไปทำกิจกรรมที่ ไม่มีประโยชน์มากเกินไป เช่น เล่นเกมคอมพิวเตอร์ อ่านหนังสือการ์ตูน คุยโทรศัพท์ เป็นต้น
ควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อปรับปรุงภาพลักษณ์ให้ดีขึ้น
3.6.9 ทำจิตใจให้ร่าเริงแจ่มใส
อย่าหมกมุ่นอยู่กับเรื่องใดหรือสิ่งใดมากจนเกินไป
3.6.10 การรู้จักเสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม
ควรหาเวลาทำกิจกรรมร่วมกับคนอื่น ทำกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ช่วยเหลือผู้อื่น หรือเป็น จิตอาสา เป็นต้น