HALK

KÜTÜPHANELERİ İÇİN SOSYAL MEDYA VE WEB SİTESİ YÖNETİMİ

İsmail KARACA

Kütüphaneci

ismailkaraca.com.tr

HALK KÜTÜPHANELERİ

YEREL HİZMET TOPLANTISI

Van Programı

(Van, Ağrı, Batman, Bitlis, Hakkari, Muş)

28 Kasım – 01 Aralık 2022

Sunum Planı

Halk Kütüphaneleri ve Sosyal Medya

2

Kütüphanelerin çalışmalarında kullanılabilecekleri örnek dijital formlar

ÖRNEK

DİJİTAL FORMLAR

Sosyal Medya Kavramı

3

Kullanıcıların fikir, deneyim ve ortak ilgileri üzerine kurulu; doğal, samimi konuşma ortamı sağlayan çevrim içi platformlardır.

Sosyal medyanın temelinde paylaşım ve iletişim yatar.

4

Ocak ayında ülkemizde 68,90 milyon sosyal medya kullanıcısı vardı. Bu sayı, toplam nüfusun yüzde 80,8’ine eşit. Türkiye’deki sosyal medya kullanıcıları 2021 ile 2022 arasında 8,9 milyon (yüzde +14,8) arttı. 

Kaynak: Güvenli Web (2022). We Are Social Şubat 2022 - Türkiye Raporu. https://www.guvenliweb.org.tr/. guvenliweb.org.tr/dokuman-detay/we-are-social-subat-2022-turkiye-raporu

5

GELENEKSEL MEDYA VE SOSYAL MEDYA KARŞILAŞTIRMASI

GELENEKSEL MEDYA

SOSYAL MEDYA

Sosyal Medyanın Avantajları

6

• Etkileşim
• Zamansızlık
• Bireysel veya kitlesel iletişimde kullanılabilme

​

​

Bilgi teknolojilerinin hızla geliştiği günümüzde sosyal medya, geleneksel medyaya göre etkileşim, zaman ve kitlesel erişim konusunda çok daha fazla avantaj sunabilmektedir.

Halk Kütüphaneleri Sosyal Medyayı Neden Kullanıyor?

Halk Kütüphaneleri ve Sosyal Medya

7

01

02

04

03

Kütüphane hizmetlerini etkin ve hızlı bir şekilde pazarlamak

Bilgiye erişimde zaman ve mekân engelini ortadan kaldırmak

Yaratıcı fikirlerle kütüphane ve kütüphane materyallerine dikkat çekerek son kullanıcıya ulaşmak

Çeşitli duyuru ve haberleri paylaşmak

Kütüphanelerin Sosyal Medya Paylaşımlarında Uyması Gereken Evrensel İlkeler

8

Tüm sosyal medya aktivitelerinde şeffaf olacaklardır.

ŞEFFAFLIK

Telif hakları, ticari markalar, tanıtım hakları ve diğer üçüncü kişi haklarına

saygı gösterecektir.

Teknoloji kullanımlarından sorumlu olacak ve kurumu, aşırı izleme yazılımları, reklam yazılımları, kötü amaçlı yazılımlar veya casus yazılımla kullanan herhangi bir kuruluş veya web sitesi ile bilerek birlik hâline getirmeyecektir.

Geçerli gizlilik politikaları, bilişim güvenliği politikaları ve kanun, mevzuat vb. uyarınca kullanıcılarının gizliliğini koruyacaktır.

GİZLİLİK

SAYGI

SORUMLULUK

9

9

Kütüphanelerin Sosyal Medya Politikasında Kurumsal İlkeler

18%

12%

27%

25%

10%

SORUMLU PERSONEL BULUNMALIDIR

Sosyal medya hesaplarının şifreleri sadece sosyal medya hesaplarından sorumlu personelde bulunmalıdır.

ÜÇÜNCÜ KİŞİLER TARAFINDAN YAPILAN PAYLAŞIMLAR

Üçüncü kişiler tarafından yapılan paylaşımlarda sorumluluk kabul edilmediği belirtilmelidir.

İSTENMEYEN İÇERİKLİ GÖNDERİLER KALDIRILMALIDIR

Sosyal medya içeriklerine gelecek yorumlarda nefret söylemleri, hakaret, reklam ve istenmeyen içerikli gönderiler hızlıca kaldırılmalıdır.

SOSYAL MEDYA AKTİF KULLANILMALIDIR

Belirlenen politikalara bağlı olarak sosyal medya aktif biçimde kullanılmalıdır. (Günlük, haftalık, aylık paylaşımlar, vb.)

BELİRLİ HESAPLAR TAKİP EDİLMELİDİR

Bağlı olunan kurumlar, kütüphanecilik alanında paylaşım yapan hesaplar ve kütüphaneler takip edilmelidir.

KÜTÜPHANE YÖNETİMİNİN GÖRÜŞÜ ALINMALIDIR

Sosyal medya içeriklerinin hazırlanması, kontrolü ve paylaşımı gibi uygulamalarda kütüphane yönetiminden görüş alınmalıdır.

8%

Kütüphanelerin Sosyal Medya Paylaşımlarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

10

Kütüphanelerin Sosyal Medya Paylaşımlarında Uyulması Gereken Hukuki İlkeler

11

Kütüphane personelinin, kütüphane kullanıcılarının ve tüm dış kullanıcıların kendi sosyal medya hesapları üzerinden kütüphanenin sosyal medya hesaplarında paylaşacakları mesajlarında aşağıda belirtilen etik kurallara ve kanunlara uymaları beklenmektedir:

● Anayasanın 20. Maddesi (IV. Özel hayatın gizliliği ve korunması)

● Anayasanın 26. Maddesi (Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti)

● İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Madde 12

● Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10. Maddesi (İfade özgürlüğü)

● 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Kişi hakları)

● 5651 Sayılı Kanun (İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun)

● 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (Özel hayatın Gizliliği)

● TCK Madde 125, Madde 132, Madde 134

● TCK Madde 213, Madde 215, Madde 216

● TCK Madde 225

● 5846 Fikir Sanat Eserleri Kanunu

● 556 Sayılı KHK (Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararname)

● 6698 Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

● Creative Commons (CC)

12

Kütüphanelerin Etkin Olarak Kullandığı

Dijital Mecralar

Etkili Sosyal Medya İçerik Takvimi Nasıl Hazırlanır?

13

Sosyal Medyada İçerik Planı ve Takvimi Nasıl Oluşturulur?

Ne Gibi İçerikler Hazırlanmalıdır?

15%

23%

29%

18%

41%

36%

İçerik Planı Hazırlamak İçin İpuçları

14

Takvim esasına göre kütüphane kullanıcılarını bilgilendirmek için özel içerikler derlenmelidir.

Kütüphane ve faaliyetleri hakkında genel bilgiyi hatırlatacak yinelemeler derlenmelidir.

​

Halk Kütüphanelerinin Sosyal Medya Hesaplarında Paylaşabileceği İçerikler

15

ETİKET

• Gerçekleştirilen etkinliklerin fotoğrafları (Çocukların velilerinden izin alarak veya yüzlerini kapatarak)
• Yeni gelen eserlerin fotoğrafları
• Kullanıcıların kütüphaneyle ilgili paylaşımlarının tekrar dolaşıma sokulması
• Komik görüntüler, karikatürler, listeler vb. mizahi içerik
• Soru, fotoğraf yarışması, bilgi yarışması veya boşluk doldurmalı cümlelerle kullanıcıları etkileşime çekme, uzman tavsiyesi veya kısa bir alıntı paylaşımı
• Kütüphane ile ilgili olumlu haberlerin paylaşımı
• Kullanıcıların ön plana çıkarılması ve hediyelerin, promosyon ürünlerinin dağıtımı
• Kütüphaneden samimi fotoğrafların paylaşımı veya bir çalışanın ön plana çıkarılması
• Hizmetler hakkında bilgilendirme yapılması(Kütüphanede erişilebilecek kaynakların veya kütüphane hizmetlerinin nasıl daha iyi kullanılacağı vb.)

​

​

​

​

​

​

� Örnek Sosyal Medya İçerik Takvimi��

16

17

MİZAH

Kütüphanenin iyi yanlarını göstermek için mizahi paylaşımlar mükemmel bir yoldur.

​

Karikatür, komik bir görsel veya esprili sözler kullanılabilir.

(Kütüphane ve kütüphanecilikle ilgili olursa daha iyi işe yarar. )

​

İnsanlar her zaman mizahla eğlenir. İyi yanınızı göstermek için insanların rahatlamaya ihtiyaç duyduğu Pazartesi veya Çarşamba günü önerilmektedir.

​

Sözcük oyunlarından veya soğuk esprilerden kaçınılmalıdır!

​

​

18

ETKİLEŞİM

Geleneksel medyanın aksine sosyal medyanın sağladığı şey etkileşimdir, bu yüzden tadını çıkarın!

​

İnsanların merakla beklediği filmler hakkında soru sorarak veya boşluk doldurmalı bilmeceler paylaşarak etkileşim oranı arttırılabilir.  

​

Karşılık beklenen paylaşımlar olduğu için de Salı, Perşembe, Cumartesi veya Pazar günü bu tür gönderilerinizi paylaşabilirsiniz.

19

GÜNCEL HABER

Haber ve güncel etkinlikler paylaşmak kolay bir gönderi paylaşım şeklidir ama olumlu haber paylaşıldığından emin olunmalıdır!

​

Olumsuz haberlere karşı hassas olunmalı ve kurumunuzu ileri taşımak için asla facia veya trajedi kullanılmamalıdır.

​

Olumsuz haberler paylaşılırsa kullanıcıların bilinçaltında hep olumsuz şekilde hatırlanılacağı bilinmelidir.

20

GERİ VERMEK

Geri verme günü tam anlamıyla kullanıcılarla ilgilidir.

​

Kullanıcılar sizden promosyon ürünü, bilet(konser, tiyatro, sinema) gibi hediyeler bekleyebilirler.

​

Kullanıcılarınızı ön plana çıkarmak veya kütüphanenin verdiği hizmetleri göstermek geri vermenin diğer yöntemleridir.

​

Bu tip gönderiler haftanın herhangi bir günü iyi iş görebilir.

21

HAYATIN İÇİNDEN

Facebook, Twitter ve Instagram profilleri çok fazla tüzel yapılmamalıdır.

​

İnsanlar kütüphanenin bir kalbi olduğunu ve birebir etkileşim içinde olabileceğini düşünmelidir. İşimizin insani yönünü göstermenin en mükemmel yolu işimizdeki insani unsurları göstermektir.

​

Bu tür gönderilerde, bir kütüphane çalışanı ön plana çıkarılabilir, kütüphaneden samimi bir fotoğraf paylaşılabilir veya teknik işlemlerin nasıl yapıldığı gösterilebilir.

​

Herhangi bir konuda uzman tavsiyesi veya kısa bir alıntı paylaşımı da yapılabilir.

​

Cuma, Cumartesi veya Pazar günü için iyi bir gönderi temasıdır.

22

EĞİTİM

İnsanların Facebook sayfalarını beğenmelerinin en temel sebeplerinden biri ürünler hakkında bilgi almaktır.

​

Takipçilere hizmetler ve materyallere erişim hakkında bilgi verilmeli veya bunları nasıl daha iyi kullanabilecekleri öğretilmelidir.

​

Bu gibi gönderiler Salı, Perşembe, Cumartesi veya Pazar günü için uygundur.

23

24

25

26

27

28

29

30

instagram.com/adnanotukenihk

33

34

35

36

İçerik Pazarlaması İçin Video Oluşturulabilecek Siteler

37

• Canva - canva.com
• Render Forest - renderforest.com
• Lumen5 - lumen5.com
• Rocketium - rocketium.com
• ViewedIt - viewedit.com
• GoAnimate - goanimate.com
• Magisto - magisto.com
• Viewbix - corp.viewbix.com

Kütüphanelerde Etiket (Hashtag) Kullanımı Önerileri

Etiketler, takipçilerinizle iletişim kurmanın yanı sıra, bağlılığı artırmak ve yeni takipçiler kazanmak için mükemmel bir araçtır.

Kullanıcı açısından bakıldığında, içeriği sınıflandırmak için de kullanılır.

​

Kütüphaneniz için bir etiket belirleyin ve tüm paylaşımlarınızda bu etiketi kullanın.

Farklı paylaşımlara özel etiketler de kullanabilirsiniz.

Örn.: #ankarakutuphaneleri, #okuyucularımızdan, #kutuphanedeatolyevar, #kütüphaneoryantasyonu şeklinde kategorilere ayırarak hem bulunabilirliği he de düzenini sağlamış oluruz.

38

Görsel, Afiş, Broşür vb. Tasarımı

39

Bütün tasarım ihtiyaçları için ücretsiz bir araç olan Canva ( canva.com ) sitesini kullanabilirsiniz.

Mobil uygulaması da bulunan sitenin kullanımı ücretsizdir. (bazı görseller ücretli)

​

Sosyal medya paylaşım afişinde bulunması gerekenler

• Etkinlik Adı
• Etkinlik Tarihi
• Etkinlik Saati
• Yaş Aralığı
• Kütüphanenin Sosyal Medya Adresleri
• Web Sitesi Adresi
• İletişim Numaraları
• Eğitmen Adı (Etkinlik Türü)
• Etkinlik ve hizmetlerin ücretsiz olduğuna dair bir ibare

canva.com

Canva kullanımı hakkında bilgi almak için tıklayınız.

40

canva.com

Görsel Kimlik İçin Öneriler�

Sosyal medya içerik yönetimi bazında takipçilerin karşısına platformların önerdiği en doğru ölçülerle çıkmak hem tasarımsal hem de algoritmik açıdan sağlıklı olacaktır. İlgili platforma uygun boyutta olmayan paylaşımlar Örneğin Facebook için  1200 x 630 px boyutlarında oluşturulan görsel Instagram’da paylaşıldığında Instagram bu boyutları desteklemediği için görselin kenarları görünmeyecektir.

​

Aşağıdaki örnekleri görülen çalışmalar Canva tasarım uygulaması üzerinden şablon olarak sunulmuştur.

​

Paylaşım yaparken dikkat edilmesi gerekenler

• Örnek bir taslak metin oluşturulmalı ve metinde bütün gerekli bilgiler paylaşılmalıdır.
• Her sosyal medya mecrasına farklı bir yaklaşımla paylaşım yapılması gerekmektedir.
• Karakter sınırlamaları ve link(bağlantı) kullanımları sosyal medya sitelerine göre farklılık göstermektedir. Örn.: Instagram’da paylaşımların altına link eklendiğinde linke tıklanamamaktadır. Bunun için Instagram’da paylaşım yaparken profildeki adrese yönlendirme yapabiliriz.
• Web sitesini etkinliklerin duyurusunda kullanmak tam da bu anda işimize yarayacaktır. Etkinlikler bağlantısını profildeki bağlantı olarak kullanabilir ve takipçileri o şekilde yönlendirebiliriz.

​

​

42

Örnek Sosyal Medya Paylaşım Metni

👋@adnanotukenihk'de 10 Mart Salı günü Yazar Hayati İnanç ile söyleşi gerçekleştirilecektir. 🤗

📢Etkinliğimize kayıtlar sınırlı sayıdadır.

ℹ️ https://adnanotuken.kutuphane.gov.tr/…/yapilacak-etkinlikle… adresinden etkinliklerimize göz atabilir ve size uygun etkinliklere kayıt olabilirsiniz. ℹ️

#adnanotukenihk #etkinkutuphane

@tckulturturizm @ktbkygm @etkin.kutuphane

📍 Kumrular Cad. No:3 Kızılay/ANKARA�☎️ Telefon & 🤳 WhatsApp: 0312 410 90 16�📧 E-Posta: kutuphane06@ktb.gov.tr

📢 Not: Tüm Etkinliklerimiz ve Hizmetlerimiz Ücretsizdir.

43

Hangi Sosyal Medya Mecralarında Bulunulmalıdır?

• Kütüphaneler öncelikle son zamanlarda etkileşim oranı yüksek olan Instagram, Twitter, Facebook, Youtube mecralarında aktif olarak paylaşımlarda bulunmalıdır.

Ayrıca LinkedIn, Pinterest, Tumblr gibi mecralardan da hesap açılıp paylaşımlar yapılabilir.

• Örnek olması açısından Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi hesapları incelenebilir.
• twitter.com/adnanotukenihk
• instagram.com/adnanotukenihk
• facebook.com/adnanotukenihk
• youtube.com/adnanotukenihk
• Google İşletmeler Hesabı
• Kurumsal WhatsApp Hesabı

​

• Kütüphane web sitesi de ayrıca bir sosyal medya aracı olarak düşünüldüğünde aktif bir şekilde kullanılmalıdır.

45

twitter.com/adnanotukenihk

46

instagram.com/adnanotukenihk

facebook.com/adnanotukenihk

48

youtube.com/@adnanotukenihk

g.page/adnanotukenihk

51

bit.ly/aoihkwa

linkedin.com/in/adnanotukenihk

linkedin.com/company/adnanotukenihk

pinterest.com/adnanotukenihk

adnanotukenihk.tumblr.com

55

https://open.spotify.com/show/2Tzo0f8Yahfj0TH47xqUmF

bit.ly/sincankutup

dash.shor.by

Sosyal medyada takipçi iletişimi yönetimi nasıl yapılmalıdır?

57

• Sosyal medya hesaplarınızın gelen kutularını sık sık kontrol edin.

​

• Otomatik ve şablon cevapları çok fazla kullanmayın.

​

• Yazdığınız mesaj ve yorumların kişiye özel olmasına mümkün olduğunca özen gösterin.

​

• Çok uzun ve detaylı cevap vermek yerine girizgah yapıp daha fazlası için kullanıcıyı web sitenizde bulunan ilgili bölüme yönlendirin.

​

• Her gelen yoruma veya mesaja cevap vermek zorunda değilsiniz!

​

58

• İçeriklerinize yorum yapan profilleri inceleyin.

​

• Gerçek profillerle iletişim kurduğunuza emin olun.

​

• Sahte profillerin yaptığı yorumların ekran görüntülerini kaydedip "gizle" veya "sil" seçeneklerini kullanın.

​

• Verdiğiniz cevaplarda şeffaf olun.

​

• Gelen yorumlardaki sorulara açıklayıcı ve içten cevaplar vermeye özen gösterin.

​

• Herhangi bir kriz anında şu süreci takip edin: Dinleyin, analiz edin, aksiyon alın.

59

HALK KÜTÜPHANELERİNE ÖNERİLER

Tam zamanlı olmasa da en azından günde bir kere sorular, mesajlar ve gelen yorumlar kontrol edilmelidir.

Sorular yanıtsız bırakılmamalıdır.

Belirli bir paylaşım trafiği olmasına özen gösterilmelidir.

Eğer fazla konu/içerik var ise bunlar zaman aşımına uğramayacak şekilde belirli bir sıraya konulmalıdır.

Fazla ve sık içerik paylaşımının takipçileri rahatsız edeceği unutulmamalıdır.

Kullanılan dile ve imlâ kurallarına özen gösterilmeli.

Bir kurumun temsil edildiği unutulmamalıdır.

İlçe Halk Kütüphaneleri ise kullanıcı adlarını bütün platformlarda aynı olacak şekilde ilçe ismi veya kütüphane ismi ile birlikte sonuna «kutuphane» gelecek şekilde açmalı/güncellemelidir. Örn. Kahtakutuphane

​

Kullanıcı adı değiştirme konusunda aşağıdaki bağlantılardan bilgi alabilirsiniz.

• Instagram Kullanıcı Adı değiştirme konusunda bilgi almak için tıklayınız.
• Facebook Kullanıcı Adı değiştirme konusunda bilgi almak için tıklayınız.
• Twitter Kullanıcı Adı değiştirme konusunda bilgi almak için tıklayınız.

HALK KÜTÜPHANELERİNE ÖNERİLER

62

Web Sitesi İçin Öneriler

• Hiç web sitesi olmayan kütüphanelerin HİTİT Başvuru Yönetim Sisteminden (http://hitit.ktb.gov.tr) aşağıdaki adımları izleyerek talepte bulunması gerekmektedir.
• Başvuru Tipi > Talep – Başvurulan Muhatap Birim > Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü – Başvuru Konusu > Kurumsal Web Siteleri – Başvuru Detayı > Yeni Web Sayfası Talebi �
• Mevcutta eski şablonlu bir site varsa aşağıdaki adımları izleyerek yeni şablona geçiş için talepte bulunulması gerekmektedir.
• Başvuru Tipi > Talep – Başvurulan Muhatap Birim > Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü – Başvuru Konusu > Kurumsal Web Siteleri – Başvuru Detayı > Kütüphane Eski Şablondan Yeni Şablona Geçiş Talebi
• �Kütüphane ismine göre aşağıdaki örneklerde görüldüğü şekilde adres verilmektedir.
• adnanotuken.kutuphane.gov.tr, osmaniyeeminekeskiner.kutuphane.gov.tr;�
• Kütüphane isimleri bazen uzun olduğundan kütüphane ismiyle alınan alan adlarında maalesef erişim kolaylığı sağlanamamaktadır.
• Bu gibi durumlarda hem kütüphanenin ismi hem de il veya ilçenin isminin olduğu adresi aynı anda alabilirsiniz. Web sitesi talebinde bulunurken bu durumu de belirtmeniz gerekmektedir.
• Bu kapsamda örnek olması açısından adnanotuken.kutuphane.gov.tr adresi de ankara.kutuphane.gov.tr adresi de Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesinin web sitesine gitmektedir.

63

Web Sitesi Kullanımı

Web sitelerinin yönetimi yonetim.kultur.gov.tr adresinden yapılmaktadır.

Kullanıma ilişkin yardım dokümanına sol menüdeki «Yardım» bölümünden ulaşabilirsiniz.

64

Örnek Web Sitesi Şablonu ve Menüleri

65

66

68

tawk.to

tawk.to

KÜTÜPHANELERİN ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLECEKLERİ ÖRNEK DİJİTAL FORMLAR

70

bit.ly/oryantasyonform

bit.ly/etkinlikplan

bit.ly/gonullusozlesme

bit.ly/aoihkbasvuru

bit.ly/etkinlikdegerlendirme

İsmail KARACA

Kütüphaneci�

ismail.karaca@ktb.gov.tr

ismailkaraca.com.tr

​

Sorularınız için iletişime geçebilirsiniz.

KAYNAKLAR

• Başay, A., & Başay, M. (2020). Sosyal Medya Yönetimi [PPTX]. İstanbul: OKUYAY Platformu.
• Karaca, İ. (2021). Halk Kütüphaneleri için dijital kimlik çalışmaları ve Sosyal Medya Kullanımı Hakkında Öneriler. 21 Kasım 2022 tarihinde https://www.ismailkaraca.com.tr/hksosyal adresinden erişildi.
• Karaca, İ. (2022). Halk kütüphanelerinde dijital itibar yönetimi: Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi örneği / Digital reputation management in public libraries: The case of Ankara Adnan Ötüken Provincial Public Library. (Yüksek lisans tezi).
• Kütüphaneler İçin Sosyal Medya Politikası – Türk Kütüphaneciler Derneği. (2017). 21 Kasım 2022 tarihinde http://kutuphaneci.org.tr/yayinlar/kutuphaneler-icin-sosyal-medya-politikasi/ adresinden erişildi.
• Sosyal Medya – Başkent Üniversitesi Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü. (t.y.). 21 Kasım 2022 tarihinde http://bukik.baskent.edu.tr/sosyal-medya/ adresinden erişildi. 

​

​

DİNLEDİĞİNİZ

İÇİN TEŞEKKÜRLER

www.bit.ly/vandijitalegitimi