Ταξίδι στον χωροχρόνο

Μαρία Αναγνωστίδου

​

Το ταξίδι στον χρόνο είναι μια ευρέως αναγνωρισμένη έννοια τόσο στη λογοτεχνία όσο και στις φυσικές επιστήμες.

​

• Το ταξίδι προς τα εμπρός στον χρόνο, έξω από τη συνηθισμένη έννοια της αντίληψης του χρόνου, είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται εκτενώς και γίνεται προς το παρόν κατανοητό στο πλαίσιο της θεωρίας της ειδικής σχετικότητας και της γενικής σχετικότητας.
• Ωστόσο, το να κάνεις ένα σώμα να προχωρήσει ή να καθυστερήσει περισσότερο από μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου σε σύγκριση με ένα άλλο σώμα, δεν είναι εφικτό με την τρέχουσα τεχνολογία.

​

Ταξίδι στο μέλλον

• Όσο για το ταξίδι στον χρόνο προς τα πίσω, είναι δυνατό να βρεθούν λύσεις στη γενική σχετικότητα που να το επιτρέπουν, όπως μια περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα. Το ταξίδι όμως σε ένα αυθαίρετο σημείο του χωροχρόνου έχει πολύ περιορισμένη υποστήριξη στη θεωρητική φυσική και συνήθως συνδέεται μόνο με την κβαντική μηχανική ή τις λεγόμενες σκουληκότρυπες.

​

Ταξίδι

στο παρελθόν

Ινδουιστική μυθολογία

​

• Raivata Kakudmi

​

O βασιλιάς Raivata Kakudmi, ταξιδεύει στον ουρανό για να συναντήσει τον δημιουργό Brahma και εκπλήσσεται όταν επιστρέφοντας στη Γη μαθαίνει ότι έχουν περάσει πολλές γενιές.

Ταξίδι στον χρόνο

Μύθοι/λογοτεχνία

Pāli �����Ο βουδιστικός κανόνας Pāli αναφέρει τη σχετικότητα του χρόνου. Το Payasi Sutta εξηγεί ότι ο χρόνος στους Ουρανούς περνάει διαφορετικά από ό,τι στη Γη.�����Payasi Sutta

Urashima-no-ko

• Η ιαπωνική ιστορία του νεαρού ψαρά Urashima-no-ko αναφέρει ότι αυτός επισκέπτεται ένα υποθαλάσσιο παλάτι, και, όταν μετά από τρεις ημέρες, επιστρέφει στο σπίτι του στο χωριό του, βρίσκεται 300 χρόνια στο μέλλον, κανείς δεν τον αναγνωρίζει, το σπίτι του είναι ερειπωμένο και η οικογένειά του έχει πεθάνει.

​

Οι επτά κοιμώμενοι

• Στο Κοράνι υπάρχει η ιστορία των Επτά κοιμώμενων νεαρών που αναζήτησαν καταφύγιο σε μια σπηλιά και καθώς κοιμόντουσαν, ο Αλλάχ τους διατήρησε για αιώνες, και όταν ξύπνησαν, ανακάλυψαν έναν αλλαγμένο κόσμο.

​

Uzair

Σε μια άλλη ιστορία από το Ισλάμ, λέγεται ότι ο Θεός πήρε την ψυχή του Ουζάιρ και όταν τον επανέφερε στη ζωή, επιστρέφοντας στη γενέτειρά του, δεν τον αναγνώρισε κανείς, εκτός από μια ηλικιωμένη υπηρέτρια και τον γιο του, ο οποίος, παρά το γεγονός ότι ήταν πιο ηλικιωμένος από τον πατέρα του, τελικά τον αναγνώρισε(!)

Η ωραία κοιμωμένη

Πολλοί μύθοι και παραμύθια παρουσιάζουν χαρακτήρες που κοιμούνται για χρόνια και ξυπνούν σε μια αλλαγμένη κοινωνία ή μεταφέρονται στο παρελθόν με υπερφυσικά μέσα.

Ως μέσο ταξιδιού στον χρόνο χρησιμοποιείται αργότερα η γνωστή μας μηχανή του χρόνου.

Το παλαιότερο λογοτεχνικό έργο σχετικά με το ταξίδι προς τα πίσω στο χρόνο είναι ίσως ένα κινεζικό μυθιστόρημα περίπου του 1640, στο οποίο υπάρχουν μαγικοί καθρέφτες και πύλες από νεφρίτη που συνδέουν διάφορα σημεία στον χρόνο. Ο πρωταγωνιστής ταξιδεύει πίσω στον χρόνο στον «Κόσμο των Αρχαίων» για να ανακτήσει ένα μαγικό κουδούνι και στη συνέχεια ταξιδεύει στον «Κόσμο του Μέλλοντος».

Το βιβλίο του Samuel Madden «Μνήμες από τον 20^ο αιώνα» γράφτηκε το 1733 και είναι μια σειρά επιστολών από Βρετανούς πρεσβευτές του 1997 και του 1998 προς διπλωμάτες του παρελθόντος, μεταφέροντας τις πολιτικές και θρησκευτικές συνθήκες του μέλλοντος.

​

Το έργο An Anachronism, γράφτηκε για το Dublin Literary Magazine από έναν ανώνυμο συγγραφέα το 1838. Ο πρωταγωνιστής μεταφέρεται πίσω στον χρόνο πάνω από χίλια χρόνια. Συναντά έναν ιερωμένο σε ένα μοναστήρι και του εξηγεί τις εξελίξεις των επόμενων αιώνων. Ωστόσο, η ιστορία δεν ξεκαθαρίζει αν αυτά τα γεγονότα είναι αληθινά ή όνειρα.

Στο A Christmas Carol (1843) του Charles Dickens, ο πρωταγωνιστής, Ebenezer Scrooge, μεταφέρεται στα Χριστούγεννα στο παρελθόν και στο μέλλον.

Στο δημοφιλές βιβλίο του 1861 Paris avant les hommes του Pierre Boitar, ο πρωταγωνιστής μεταφέρεται στο προϊστορικό παρελθόν όπου συναντά έναν Πλησιόσαυρο και έναν πίθηκο και είναι σε θέση να αλληλεπιδράσει με αυτά τα αρχαία πλάσματα.

​

​

​

​

​

​

Το "Hands Off" του Eduart E. Hale (1881) αφηγείται την ιστορία ενός ανώνυμου όντος που επιστρέφει στο παρελθόν, και παρεμβαίνει στην αρχαία αιγυπτιακή ιστορία αποτρέποντας την υποδούλωση του Ιωσήφ.

Η ιδέα μιας χρονομηχανής έγινε δημοφιλής από το μυθιστόρημα του H. G. Wells του 1895 The Time Machine.

Ταξίδι στον χρόνο….

Το ταξίδι στον χρόνο συγχέεται με την κβαντική θεωρία των πολλαπλών συμπάντων, όπου μέσω της χρονομηχανής ο χειριστής της αλλάζει την έκβαση ιστορικών γεγονότων και ο ίδιος έτσι μεταφέρεται σε έναν εναλλακτικό κόσμο με διαφορετική ιστορική εξέλιξη.

Isaac Newton: «Ο απόλυτος, πραγματικός και μαθηματικός χρόνος, ρέει αδιατάρακτα χωρίς αναφορά σε οποιονδήποτε εξωτερικό παράγοντα»

20os αιώνας

Το έργο του Αϊνστάιν συνέτριψε τη θεώρηση του Νεύτωνα τόσο για τον χώρο όσο και για τον χρόνο, αφαίρεσε το νόημα από την παγκόσμια διαίρεση του χρόνου σε παρελθόν, παρόν και μέλλον και έστρωσε τον δρόμο για το ταξίδι στον χρόνο.

• Στα 1905, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δημοσίευσε τη θεωρία της ειδικής σχετικότητας σε ηλικία είκοσι έξι ετών. Η θεωρία της σχετικότητας καθορίζει μια νέα περιγραφή του χώρου, του χρόνου, της μάζας και της βαρύτητας.

Σύμφωνα με τη νέα θεωρία ο χρόνος είναι ελαστικός και μπορεί να εκτα-θεί και να συρρικνωθεί μέσω της πολύ γρήγορης κίνησης. Η ροή του χρόνου δηλαδή, δεν είναι σταθερή. �Ο χρόνος μπορεί να επιταχυνθεί ή �να επιβραδυνθεί, ανάλογα με τις περιστάσεις.

� Ειδική Σχετικότητα 1905�� Γενική Σχετικότητα 1916�

Η θεωρία της σχετικότητας έχει ηλικία περίπου ενός αιώνα. Μετά τη δημοσίευσή της, στα 1905, η θεωρία της ειδικής σχετικότητας έγινε αμέσως αποδεκτή από τους φυσικούς, ενώ στις δεκαετίες που ακολούθησαν υπέστη εξαντλητικούς ελέγχους σε πληθώρα πειραμάτων.

Πείραμα Χάφελε-Κήτινγκ

Τίποτα δεν μπορεί να ξεπεράσει το όριο της ταχύτητας του φωτός: 299.792,458 km/sec � ≈ 300.000 km/sec

Τα διαστρικά ταξίδια μοιάζουν να διαρκούν λιγότερο για τους αστροναύτες, από ό,τι για εκείνους που παραμένουν στη γη.

Το παράδοξο των διδύμων

χρονικό παράδοξο/ταξίδι στο παρελθόν(;)

CERN: Ο επιταχυντής σωματιδίων LEP στο Ευρωπαϊκό κέντρο Σωματιδιακής Φυσικής (CERN) κατάφερε να προσδώσει σε ηλεκτρόνια ταχύτητα ίση με το 99,999999999% της ταχύτητας του φωτός. Η ταχύτητα αυτή που ελάχιστα διαφέρει από εκείνη του φωτός, έδωσε παράγοντες στρέβλωσης του χρόνου που πλησιάζουν το ένα εκατομμύριο.�

Όταν μιόνια κινήθηκαν στο εσωτερικό του επιταχυντή με 99,7% της ταχύτητας του φωτός, η μέση διάρκεια ζωής τους αυξήθηκε κατά δώδεκα φορές.

χωροχρόνος

Η ταχύτητα είναι μία από τις μεθόδους στρέβλωσης του χρόνου. Μια άλλη είναι η βαρύτητα.

Το φως καμπυλώνει με την επίδραση της βαρύτητας

Η βαρύτητα �επιβραδύνει τον χρόνο.

Vesssot - Levine� experiment

• Το 1976 στη Δυτική Βιρτζίνια οι Robert Vessot and Martin Levine εκτόξευσαν στο διάστημα με πύραυλο ένα ρολόι μέιζερ ατομικού υδρογόνου και το παρακολούθησαν προσεκτικά από το έδαφος. Το ρολόι κέρδισε περίπου ένα δέκατο του χιλιοστού του δευτερολέπτου πριν συντριβεί στον Ατλαντικό Ωκεανό, λίγες ώρες αργότερα.
• Παρατηρείται λοιπόν καθυστέρηση των ρολογιών και λόγω του βαρυτικού πεδίου

• Οσο κι αν ακούγεται απίστευτο, εξαιτίας αυτού του γεγονότος το κεφάλι μας γερνάει πιο γρήγορα απο τα πόδια μας! Ποια είναι όμως αυτή η δύναμη που ρυθμίζει τον χρόνο; Τα ρολόγια που βρίσκονται σε μεγαλύτερα υψόμετρα τρέχουν γρηγορότερα από τα άλλα εξαιτίας της ασθενέστερης βαρυτικής δύναμης που ασκείται πάνω τους. Πρόκειται για το φαινόμενο της βαρυτικής διαστολής του χρόνου.

• Κινηματογραφικά & τηλεοπτικά ταξίδια στον χρόνο

Doctor Who

​

• Η σειρά διαδραματίζεται στον Γαλαξία κοντά στη δεκαετία του 2260

Στο Βack to the Future, ο Doc Brown εξηγεί τι απαιτείται προκειμένου να διασπάσει το φράγμα του χρόνου

Αν και το ταξίδι στο χρόνο είναι κεντρικό σε πολλά έργα επιστημονικής φαντασίας, γενικά παίζει δευτερεύοντα ρόλο στα έργα του Star Wars. Ωστόσο, το ταξίδι στο χρόνο έχει κάποιες εμφανίσεις στο Διευρυμένο Σύμπαν του Πολέμου των Άστρων.

• Η ιστορία του Interstellar ακολουθεί τον Joseph Cooper καθώς προσπαθεί να βρει μια σκουληκότρυπα μέσω της οποίας η ανθρωπότητα μπορεί να ξεφύγει από μια ετοιμοθάνατη Γη. H ταινία εξερευνά το ταξίδι στο μέλλον, μέσω της διαστολής του χρόνου.

The time machine

Ο Alexander, επιστήμονας, πιστεύει ότι το ταξίδι στο χρόνο είναι δυνατό. Ωστόσο, οι προθέσεις του να αποδείξει τη θεωρία του μετατρέπονται σε εμμονή όταν αποφασίζει να γυρίσει το χρόνο πίσω για να σώσει την κοπέλα του από τον θάνατο.

Σκουληκότρυπες και ταξίδια στον χωροχρόνο

• Οι σκουληκότρυπες είναι το αγαπημένο τέχνασμα στα σενάρια ταινιών επιστημονικής φαντασίας, που μεταφέρει ταχύτατα τους πρωταγωνιστές από το ένα άκρο του γαλαξία στο άλλο ή σε άλλους γαλαξίες, παρακάπτοντας τις τεράστιες συμπαντικές αποστάσεις.
• Όμως, παρά το πλήθος των έργων επιστημονικής φαντασίας που αναφέρονται σ’ αυτές (π.χ. Πόλεμος των Άστρων, Interstellar), τα ταξίδια μέσα από τις σκουληκότρυπες είναι δύσκολο να δικαιολογηθούν επιστημονικά.

• Μια γνωστή αναφορά σε κάποιο είδος σκουληκότρυπας, έστω και παραμυθένια, αποτελεί ο καθρέφτης που χρησιμοποιεί η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Στην μια πλευρά του καθρέφτη βρίσκεται η εξοχή της Οξφόρδης στην Αγγλία και στην άλλη πλευρά ο φανταστικός κόσμος των θαυμάτων όπου μεταφέρεται ακαριαία η Αλίκη περνώντας μέσα από τον καθρέφτη.

Μέχρι στιγμής, αυτό που μπορούμε να πούμε με σιγουριά είναι ότι το ταξίδι στο μέλλον είναι εφικτό, αλλά το ταξίδι στο παρελθόν είναι είτε εξαιρετικά δύσκολο είτε απολύτως αδύνατο.�

Βιβλιογραφία/δικτυογραφία

• Το χρονικό του χρόνου, Stephen Hawking, Κάτοπτρο
• Το τέλος τηε βεβαιότητας, Ilya Prigogine, Κάτοπτρο
• Το μεγάλο, το μικρό και η ανθρώπινη νόηση, Roger Penrose, Κάτοπτρο
• Στον τρίτο βράχο από τον Ήλιο, Δημήτρης Νανόπουλος, Πατάκη
• Η αυτοβιογραφία του φωτός, Γιώργος Γραμματικάκης, Παν. Εκδ. Κρήτης
• Η άνοιξη του Σύμπαντος, Διονύσης Σιμόπουλος, Μεταίχμιο
• https://einstein.stanford.edu/SPACETIME/spacetime3.html
• https://physicsgg.me/2021/03/11/%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B7%CE%BA%CF%8C%CF%84%CF%81%CF%85%CF%80%CE%B5%CF%82-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%81%CE%AD%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B4%CE%B9/
• https://www.tanea.gr/2010/10/02/world/to-kefali-mas-gernaei-pio-grigora-apo-ta-podia-mas/