MADENLERDE �MADDE BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE

Dr. Rıfat Serttaş

Polyak Eynez Enerji Üretim Madencilik San. Ve Tic. A.Ş.

İşyeri Hekimi

• Madde bağımlılığında güncel durum
• Madenlerde riski yükselten faktörler
• Madde bağımlılığının sağlık üzerine etkisi
• Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz
• Örnek saha uygulaması

​

​

MADENLERDE �MADDE BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE

Bağımlılık, kişinin zarar görmesine rağmen madde kullanımına devam etmesi, kullandığı maddeyi uzun süre bırakamaması, sürekli madde arayışı içinde olması, kullandığı maddeyi giderek arttırması ile karakterize edilen bir tablodur

​

​

BAĞIMLILIKTA GÜNCEL DURUM

BAĞIMLILIKTA GÜNCEL DURUM

Kimyasal Bağımlılıklar

• Nikotin Bağımlılığı
• Alkol Bağımlılığı
• Madde Bağımlılığı

​

Davranışsal Bağımlılıklar:

• Kumar Bağımlılığı
• Alışveriş Bağımlılığı
• Yeme Bağımlılığı
• İş Bağımlılığı
• Oyun Bağımlılığı
• İnternet Bağımlılığı
• Egzersiz- Spor Bağımlılığı
• Vb.

BAĞIMLILIK YAPICI MADDE İSE,�Beyin işlevlerini ve tüm bedensel yapıları etkileyerek, zamanla organ sistemlerinde kalıcı değişikliklere yol açan, ruhsal ve davranışsal sorunlar oluşturan, yaşam için gerekli olmayan doğal ya da yapay sahte iyi oluş hali ortaya çıkaran maddelerdir.�AMATEM’e göre, yasal olan ya da olmayan, uyarıcı ya da uyuşturucu niteliği olan, bağımlılık yapan maddelerin tümüne “uyuşturucu madde” denilmektedir. 

​

MADDE BAĞIMLILIĞINDA GÜNCEL DURUM

MADDE BAĞIMLILIĞINDA GÜNCEL DURUM

Türkiye uyuşturucu kaçakçılığı bağlamında son derece önemli bir güzergah olan “Balkan Rotası” üzerinde yer almaktadır.

MADDE BAĞIMLILIĞINDA GÜNCEL DURUM

http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/2019-TURKIYE-UYUSTURUCU-RAPORU.pdf

MADDE BAĞIMLILIĞINDA GÜNCEL DURUM

MADDE BAĞIMLILIĞINDA GÜNCEL DURUM

%30

%19,6

(https://www.emcdda.europa.eu/system/files/publications/13838/2021.2256_TR_02.pdf)

MADELERDE RİSKİ YÜKSELTEN FAKTÖRLER

Cinsiyet

MADDE KULLANICILARI PROFİL ÇALIŞMASI 2019 Yılı NARKOLOG Proje Çıktısı: Analiz Raporuna göre;

​

​

MADDE KULLANICILARI PROFİL ÇALIŞMASI 2019 Yılı NARKOLOG Proje Çıktısı: Analiz Raporuna göre;

​

​

MADENLERDE RİSKİ YÜKSELTEN FAKTÖRLER

Eğitim Durumu

(YERALTI KÖMÜR İŞLETMELERİNDE ÇALIŞANLARIN PSİKOSOSYAL RİSKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ - https://ailevecalisma.gov.tr/media/1468/mertdursen.pdf)

http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/2019-TURKIYE-UYUSTURUCU-RAPORU.pdf

MADENLERDE RİSKİ YÜKSELTEN FAKTÖRLER

Gelir/ Düzenli İş

MADDE KULLANICILARI PROFİL ÇALIŞMASI 2019 Yılı NARKOLOG Proje Çıktısı: Analiz Raporuna göre;

​

​

​

.

​

http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/2019-TURKIYE-UYUSTURUCU-RAPORU.pdf

MADENLERDE RİSKİ YÜKSELTEN FAKTÖRLER

Yaş

MADDE KULLANICILARI PROFİL ÇALIŞMASI 2019 Yılı NARKOLOG Proje Çıktısı: Analiz Raporuna göre;

​

​

​

.

​

MADENLERDE RİSKİ YÜKSELTEN FAKTÖRLER

Tütün/Sigara Kullanımı

http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/2019-TURKIYE-UYUSTURUCU-RAPORU.pdf

MADDEYE BAŞLAMA NEDENLERİ?

http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/2019-TURKIYE-UYUSTURUCU-RAPORU.pdf

MADDEYE BAŞLAMA NEDENLERİ?

MADDE KULLANIMI OLAN KİŞİ SAYISI TAHMİNİ

Madde bağımlılığı, sahte iyi oluş hali veren bir maddenin, belirgin bir etkiyi elde etmek için alınması sürecinde ortaya çıkan fiziksel, ruhsal ve sosyal sorunlara rağmen, madde alımının devam etmesi ve madde alma isteğinin durdurulamaması durumudur. 

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Madde bağımlılığının Sağlık Üzerine Etkisi

Madde, beyin işlevlerini etkilediği gibi tüm bedensel yapıları da etkiler. Zamanla tüm organlarda kalıcı hasarlara yol açar. Ruhsal ve davranışsal sorunlar oluşturarak kişinin yakın ilişkilerini ve sosyal ve mesleki hayatını olumsuz etkiler. Madde bağımlılığı kişinin her alandaki kapasitesini azaltır. 

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Maddeler, beyni etkileyerek dikkati yoğunlaştırmayı bozar, hız ve mekan kavramını  etkiler, refleksleri yavaşlamasına neden olur.

​

​

Konuşma ve hareket bozuklukları yapabilir

​

​

Sara nöbetlerine neden olabilir.,

​

​

Duyu organlarını körelterek tat, koku, görme, işitme bozuklukları ve his kaybı yapabilir.

​

​

.

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Dolaşım sistemindeki zararları sonucu, çarpıntı, yüksek tansiyon, kalp yetmezliği, kalp kası hastalıkları, inme sonucu felç ve dolaşım bozukluğu sonucu uzuvlarda kangren yapabilir. 

​

​

Kan hücrelerinde değişiklikler yaparak kan kanserine neden olabilir

​

​

Ciltte değişiklikler görülebilir, yara iyileşmesini geciktirir, saç dökülmesini arttırabilir.

​

​

Böbrek hastalıklarına neden olabilir.

​

​

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Nefes darlığı, öksürük, boğulma hissi ve daha ileri aşamada solunum felci yaparak ölüme neden olabilir.

​

​

İlk kullanımda cinsel gücü arttırdığı düşünülse de sürekli kullanımda cinsel işlevlerde azalma ve kısırlığa yol açabilir.

​

​

Ayrıca ortak şırınga kullanımı ve kontrolsüz cinsel ilişki deneyimleri nedeniyle sifiliz, tüberküloz, hepatit ve AIDS gibi bulaşıcı hastalıklara yakalanma riski büyük oranda artar. 

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Kişide sıkıntı, gerginlik, uyku bozuklukları, diğer depresif belirtiler, maddenin etkisi ile görülen hayaller ve şüphecilik görülebilir.

​

​

Madde kullanan kişilerde birtakım davranışsal belirtiler de gözlemlenir. İçe kapanma, sevdiklerinden uzaklaşma, ilgi ve isteklerinde hızlı değişimler, sık arkadaş değiştirme, karar verememe, ani duygu değişimleri yaşama, çabuk sinirlenme, alınganlık, iştahta bozulma, aktivite ve hobilere ilgi duymama, gelecekle ilgili motivasyon kaybı bunlardan bazılarıdır.

​

​

Madde bağımlıları, aile ve dostları ile iletişim kopukluğu nedeniyle onları kaybetmekte ve maddeden başka arkadaşları kalmamaktadır.

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

ABD’de, alkol kullanımı ve alkolle ilişkili bozuklukların, cinayetlerin yaklaşık %50’sinden, intiharların ise %25’inden sorumlu olduğu tespit edilmiştir. Çalışmalara bakıldığında, madde kötüye kullanımı (abuse) veya bağımlılığı (dependence) teşhisi konulan hastaların %35 ila 60’ı aynı zamanda antisosyal kişilik bozukluğu teşhisi de almıştır. (http://yenisymposium.com/Pdf/EN-YeniSempozyum-85894e27.pdf)

​

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Muayene ile madde bağımlılığının tespiti mümkün mü?

Yüksek doz kullanımlarında veya yeni kullanmış ve madde etkisi geçmemiş etki altında iken anlaşılabilir,

rutin muayene takiplerinde uzun soluklu etkileri gözlemlemek ve madde bağımlısı olduğunu saptamak

mümkün değil bu safhada ancak tetkik yapılarak saptanabilir.

​

Sürekli madde kullanımı olan birinde ruhsal ve fiziksel değişiklikler ileri aşamaya geldi ise anlaşılabilir.

​

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Madde bağımlılığının Sağlık Üzerine Etkisi

Madde kullanan kişi nasıl anlaşılır?

• Odasında yalnız vakit geçirmeyi tercih eder.
• Arkadaş çevresi sürekli değişir.
• Para harcamasında artış görülür, harcamaları arasında dengesizlik vardır. Çalma davranışı görülebilir.
• Okula/İşe devamlılığı azalır, okul/iş başarısı düşer.
• Maddeye gereksinimleri yaklaştığında, gözlerinde sulanma, burun akıntısı görülür.
• Göz bebekleri büyüyebilir veya küçülebilir. Bunu gizlemek için güneş gözlüğü takar.
• Aşırı terleme görülür.
• Vücutlarında iğne izleri, morarma, damarları üzerinde iltihaplanmış bölgeler görülür. İğne izlerini saklamak için sıcak havalarda uzun kollu giyinir.
• Uyuşuk, uykulu, huzursuz görünür.
• Madde elde etmek amacıyla belirli zamanlarda ortadan kaybolur ve kanunsuz işlere karışabilir.

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Biz saptayana kadar geçen sürede;

​

Çalışan ani ölüm sonucu kaybedilebilir.

Çalışan iş kazası geçirebilir, ölüm veya yaralanma ile sonuçlanabilir.

Çalışan iş kazasına sebep olabilir, bir başkasının ölümüne ve yaralanmasına sebep verebilir.

Çalışan idari boyutta ise kontrol ve takip mekanizmaları atlayabilir, gerekli aksiyonları hızlı alamaz mantıklı düşünme yapamaz

Çalışan işyerinde arkadaş çevresinde huzursuzluk ve kavga çıkartabilir ,iş huzurunu bozabilir, işin işleyişini engelleyebilir

Çalışan işe devamlılıkta sorun yaşar, devamsızlık artar

Çalışan başka çalışanların bu maddelere ulaşımını ve başlamasını kolaylaştırır

Çalışanın sağlığı gün ve gün daha kötüye gider

​

MADDE BAĞIMLILIĞININ SAĞLIK ÜZERİNE ETKİSİ

Türkiye’nin bağımlılık yapıcı madde geçiş rotası üzerinde bulunması,

madde bağımlılığın her yıl giderek artması ve yaygınlaşması,

sağlık üzerine olan etkilerin muayene ile geç tespit edilmesi,

İş ve sosyal hayat düzeninin huzurunun bozulması,

yukarıda geçen işyerinde oluşabilecek olayların önüne geçilebilmesi adına çalışma hayatında madde bağımlılığı ile mücadele etmeliyiz.

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

Tek bir odak üzerinden değil tüm kollardan düzenli bir takvime göre hareket edilmeli ve sonuçlarından etki kazanım sağlanabilir olmalıdır.

​

Amaç madde bağımlılığı olan çalışanları saptamak değil, madde bağımlılığı ile mücadele ederek o kişileri kazanmak olmalıdır.

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

Yasal boyutunun hazırlanması

Bölge araştırması

Çalışanların algı yönetiminin sağlanması / bilgilendirme ve eğitimlerinin yapılması

Madde bağımlılığı ile mücadelede ilgili devlet kuruluşu ve kurumların görüş ve yardımlarının alınması, işbirliğinin sağlanması

Madde bağımlılığı olan çalışanların tedavi hizmetlerine ulaşımının sağlanması kolaylaştırılması /çalışanın tedavi sürecinde ki iş planlamalarının yapılması

Çalışanların kullandıkları ilaçların kontrol altına alınması, reçetesiz ilaç kullanımın önüne geçilmesinin sisteme entegre edilmesi

Madde bağımlılığı olan çalışanların kullanımını önlemesine yönelik sistem kurulması (madde kullanımı olanların tespit edilmesi)

Madde bağımlılığı olan çalışanın tespit edilmesi halinde izlenecek yollar ile ilgili akış şemalarının düzenlenmesi

​

​

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

Madde bağımlılığı tespitinde kullanılan yöntemler;

​

Kan tahlili

Saç / Kıl Analizi

Tükürük testi

Göz taraması

İdrar tahlili

​

​

MADDE TARAMA TESTLERİ

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

İdrarda madde tarama testleri;

İdari kolluk kuvvetlerine ihtiyaç olmaması

Hızlı sonuç vermesi

Maliyeti yönünde diğer yöntemlere göre uygun olması

​

MADDE TARAMA TESTLERİ

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

MADDE TARAMA TESTLERİ

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

MADDE TARAMA TESTLERİ

Madde bağımlılığı ile nasıl mücadele edebiliriz

MADDE TARAMA TESTİ ANINDA KARŞILŞILAN DURUMLAR

​

• Şu kadar süre önce bıraktım kullanmıyorum yine de çıkar mı
• İdrarım yok
• Arkadaşımda yanımda olabilir, test değerlendirmesini oda görebilir
• Ben ilaç kullandım ondan olabilir
• Test yanlış sonuç veriyor benim böyle bir şeyim yok
• Başka yolu yok mu
• Dün arkadaş ortamında idim ben kullanmadım sadece ortamda bulundum
• 1 dal kullandım fazla içmedim
• Pozitif çıktı şimdi ne yapacağım
• Ben hapse mi gereceğim, sicilime işlenecek mi

​

​

UYGULAYICI TARAFINDAN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

• Çalışan tedavi olma amacıyla sağlık birimine başvuru yaparsa adli mercilere bildirim yapma zorunluluğu yoktur. İlgili kuruluşlara yönlendirme ve sistemsel takip kurularak kişinin kimliği ifşa edilmeden tedavisi yapılabilir.

​

• Çalışanın yapılan testlerinin herhangi birinde pozitif çıkması halinde bu yasal mercilere bildirilmek zorundadır. Bildirilmemesi halinde savcılık tarafından suçu gizlemek nedeniyle tarafınıza soruşturma açılabilir. Tedavi talebi test öncesi herhangi bir şekilde pozitif saptanmadan önce dile getirmesi gereklidir.

​

• Yasal alt zemin oluşturulmadan kişiden herhangi bir vücud sıvısı alınamaz. Bu nedenle yasal muvafakatname alınmadan yapılan testler hakkında şikayet olur ise savcılık tarafınıza soruşturma açabilir.

​

• Kan testi talebi ile kişi sevk edilemez, ancak yerel kolluk güçleri/savcılık tarafından talep edilerek alınabilir. Veya kişi bireysel olarak amatem2e başvurması sonucu alınabilir.

​

• Çalışanın ilk saptanması ise kişi hakkında dosya açılmaz serbest denetimliğe tabi olur. Mevcut dosyasına işlenmez. Burada aralıklı kontroller yapılır. Takipte alınan Herhangi bir numune pozitif saptanması halinde 2 ile 5 yıl arasında bir ceza ile yargılanır.

​

• Bu testler uygun ortam ve odada uygulanır. KVKK gereği 3. kişiler ile bilgiler kesinlikle paylaşılmaz.

​

​

​

​

YASAL BOYUT – Çalışanın sosyal hayatta karşılacağı yaptırımlar / Durumlar

• Anayasamızın 58. Maddesinde “Devlet gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır”

​

• Hukuki açıdan kişinin medeni haklarını kullanabilmesi için 3 temel koşul gereklidir. Bunlar; reşit olmak, sezginlik gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamaktır. Bağımlılık özellikle sezginlik yani eylemlerin güdülerini ve sonuçlarını algılayabilme gücünü etkilediği için medeni hukuk açısından bağımlı kişilere TMK’nın ilgili maddesi gereğince vasi ataması yapılabilir. (TDK 13)

​

• Kanıtlanmış, uzun süreli bir alkol almama döneminden sonra, uzman tabiplerin görüşlerine ve düzenli tıbbi kontrollere başvurularak, geçmişte alkol bağımlısı olan kimselere sürücü belgesi verilebilir. Sürücü belgesinin yenilenmesi de aynı şartlara tabidir.
• Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanım bozukluğu ya da bağımlılığı olan kişilerde remisyon ölçütleri karşılanana kadar sürücü belgesinin en az 6 ay süreyle geri alınmasına karar verilir. Remisyon sonrası hastalığın gidişatı, yeti yitimi ve kullanılan ilaçların özelliklerine göre kontrol süresi belirlenir. Tedavi yanıtı düşük ve kronikleşme eğilimi göstermesi ya da kullanılan ilaçların giderilemeyen yan etkilerinin varlığı gibi durumlarda kalıcı olarak sürücü belgesinin alınması kararı verilebilir.
• Bağımlılık yapan uyarıcı madde ( esrar, bonzai, hap vb.) ya da uyuşturucu kullandığı tespit edilen sürücülerin ehliyetine 5 yıl süreyle el konulur ve 4660 ₺ para cezası verilir.

​

YASAL BOYUT – İş Feshi

İş Kanunu

Madde 25 - Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir: 

I- Sağlık sebepleri:

1. İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi.⁽¹⁾

II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.⁽¹⁾

​

​

• 4857 Sayılı İş Kanunu Madde 84’e göre; işyerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmek ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmak yasaktır

​

84/1’e göre ‘ İş yerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmek ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmak yasaktır’.

Haklı fesih nedeninin doğumu için işçinin mutlaka alkolik veya uyuşturucu bağımlısı olması gerekli olmayıp 84/I’de belirtilen durumlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir.

İşyerinde huzur ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanması amacıyla işçinin alkol dışında afyon, eroin, kokain ve esrar gibi uyuşturucu bir madde alarak işyerine gelmesi sarhoşluk derecesine ulaşmasa da iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedilmesine sebep olur.

Bu madde uyarınca, işçinin işyerine uyuşturucu madde alarak gelmesi yasak olmasına rağmen alkollü içki almış olarak gelmiş olması yasak değildir.

İşyeri dışında alınan alkol sarhoşluğa yol açmışsa, bu şekilde işyerine sarhoş olarak gelmek yasaktır. Bu nedenle alkollü içki almış olmakla birlikte sarhoşluk belirtileri göstermeyen işçinin işyerine gelmesi bu madde kapsamında haklı neden olarak kabul edilmemektedir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, işyerine gelmeden önce içki içmiş olmanın haklı nedenle fesih için yeterli olmamasıdır.

Buna karşılık işyerinde alkollü içki kullanmak, sarhoşluğa yol açmasa bile haklı nedenle fesih için yeterli bir sebeptir. Bu bakımdan işçiye zorla içki içirilmesi veya kendisine verilen içkinin alkollü olduğunu bilmemesi gibi iradesi dışında ortaya çıkan sarhoşluk halleri işverene haklı fesih imkânı vermemektedir.

(https://datassist.com.tr/ahlak-ve-iyi-niyet-kurallarina-uymayan-haller-4857-sayili-is-kanunu-25-ii-d/)

​

Örnek Dava;

Esas No: 2016/1000 E.

Karar No: 2016/21771 K.

(http://al.av.tr/2017/01/17/yargitay-karari-iscinin-alkollu-ve-uyusturucu-madde-kullanarak-ise-gelmesi/)

​

YASAL BOYUT – İş Feshi

İşverenin genel yükümlülüğü

MADDE 4 –

1. İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;

a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

YASAL BOYUT - Sorumluluk

MADENLERDE �MADDE BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE

• https://www.egm.gov.tr/narkotik-suclar

​

• http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/2019-TURKIYE-UYUSTURUCU-RAPORU.pdf

​

• https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/maddebagimliligi.pdf

​

• http://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/TUB%C4%B0M/Ulusal%20Yay%C4%B1nlar/ANALIZRAPORU2020.pdf

​

• https://www.researchgate.net/profile/Zeynep-Erdogan-8/publication/345963794_Comparison_of_the_Effect_of_Individual_and_Group_Smoking_Cessation_Interventions_on_Smoking_Cessation_among_Coal_Miners/links/60a8bebca6fdcc6d6266afa4/Comparison-of-the-Effect-of-Individual-and-Group-Smoking-Cessation-Interventions-on-Smoking-Cessation-among-Coal-Miners.pdf

​

• https://ailevecalisma.gov.tr/media/1468/mertdursen.pdf

​

• http://yenisymposium.com/Pdf/EN-YeniSempozyum-85894e27.pdf

​

• https://polisdergisi.pa.edu.tr/erken-uyari-sistemi-ews-early-warning-system-ve-yeni-nesil-psikoaktif-maddelerle-mucadelede-yeni-bir-yaklasim-e2809cjenerik-siniflandirmae2809d-1419-haber

​

• https://www.emcdda.europa.eu/system/files/publications/13838/2021.2256_TR_02.pdf

​

Dr. Rıfat Serttaş

İletişim;

​

Dr. Rıfat Serttaş

İşyeri Hekimi

Polyak Eynez Enerji Üretim Madencilik San. Ve Tic A.Ş.

​

0542 164 1772

dr_rifat_serttas@hotmail.com

​

MADENLERDE �MADDE BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE