1

Ο Πελοποννησιακος πόλεμος (431-404 π.Χ.)

Μπακάλης Κώστας:history-logotexnia.blogspot.com

2

♦ Στη φυλετική διαφορά:

🠞 Αθηναίοι - Ίωνες και

• Σπαρτιάτες - Δωριείς·

♦ στην πολιτειακή συγκρότηση των δύο αντιπάλων, δηλαδή

🠞 της δημοκρατικής Αθήνας 🠞και της ολιγαρχικής Σπάρτης·

♦ στις ηγεμονικές τάσεις της Αθήνας.

1. Ποια ήταν τα αίτια του Πελοποννησιακού πολέμου;

​

Οι τοπικές συγκρούσεις μεταξύ των Αθηναίων και των αντιπάλων τους, κυρίως Σπαρτιατών, Θηβαίων, Κορινθίων, που έληξαν με την υπογραφή τριακονταετούς ειρήνης (445 π.Χ.), δεν έδωσαν λύσεις στις διαφορές τους.

​

Οι δύο μεγάλες συμμαχίες, δηλαδή η Αθηναϊκή και η Πελοποννησιακή, που βρίσκονταν πίσω από την Αθήνα και τη Σπάρτη, υποδαύλιζαν τους ανταγωνισμούς και οδηγούσαν σε ανοικτή ρήξη. Η αντιπαράθεση, εξάλλου, είχε τις ρίζες της και σε άλλους παράγοντες:

3

♦ Στη φυλετική διαφορά:

🠞 Αθηναίοι - Ίωνες και

• Σπαρτιάτες - Δωριείς·

♦ στην πολιτειακή συγκρότηση των δύο αντιπάλων, δηλαδή

🠞 της δημοκρατικής Αθήνας 🠞και της ολιγαρχικής Σπάρτης·

♦ στις ηγεμονικές τάσεις της Αθήνας.

1. Ποια ήταν τα αίτια του Πελοποννησιακού πολέμου;

​

Οι τοπικές συγκρούσεις μεταξύ των Αθηναίων και των αντιπάλων τους, κυρίως Σπαρτιατών, Θηβαίων, Κορινθίων, που έληξαν με την υπογραφή τριακονταετούς ειρήνης (445 π.Χ.), δεν έδωσαν λύσεις στις διαφορές τους.

​

Οι δύο μεγάλες συμμαχίες, δηλαδή η Αθηναϊκή και η Πελοποννησιακή, που βρίσκονταν πίσω από την Αθήνα και τη Σπάρτη, υποδαύλιζαν τους ανταγωνισμούς και οδηγούσαν σε ανοικτή ρήξη. Η αντιπαράθεση, εξάλλου, είχε τις ρίζες της και σε άλλους παράγοντες:

4

◄ Αττικό ερυθρόμορφο

αγγείο. Το αγγείο

δείχνει έναν

πολεμιστή την ώρα

που αποχαιρετά

τη σύζυγο και τους

γονείς του, πριν

φύγει για τον πόλεμο,

430 π.Χ. περίπου.

Μόναχο (Γερμανία),

Κρατική Αρχαιολογική

Συλλογή.

▲ Εξηγήστε με ποιο τρόπο το καθένα από τα παρακάτω αίτια συνέβαλε στο ξέσπασμα του Πελοποννησιακού Πολέμου. Εξηγήστε με ποιο τρόπο το ένα πρόβλημα μπορεί να συνδέεται με το άλλο, π.χ. πώς ο έλεγχος των εμπορικών δρόμων από την Αθήνα συνδέεται με την ανάπτυξη της πόλης τους κ.ο.κ.

5

• Παρατηρήστε στο χάρτη τις δυνάμεις των αντιπάλων.
• Ποιος κυριαρχεί στη στεριά; Ποιος στη θάλασσα;
• Σε τι θα διαφέρει αυτός ο πόλεμος από τους Περσικούς;
• Στη γενιά των παππούδων σας η χώρα μας δοκιμάστηκε από ένα σκληρό πόλεμο, την περίοδο 1946-1949. Πώς έχει χαρακτηριστεί αυτός ο πόλεμος;

6

2. Σε ποιες περιόδους διακρίνονται τα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου και ποια η συνολική του διάρκεια;

​

Όλος σχεδόν ο ελληνικός κόσμος πριν ξεσπάσει ο πόλεμος είχε χωριστεί σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα·

• οι αφορμές απέμεναν για την έναρξη της σκληρότερης εμφύλιας σύγκρουσης του αρχαίου ελληνικού κόσμου.
• Ο πόλεμος είχε διάρκεια περίπου τριάντα χρόνια.
• Τα γεγονότα του υπήρξαν το αντικείμενο έρευνας δύο ιστορικών της αρχαιότητας,
• του Θουκυδίδη και ✔του Ξενοφώντα.

Οι νεότεροι ιστορικοί διέκριναν τα γεγονότα του πολέμου σε τρεις επιμέρους περιόδους:

◄ Η κυριότερη πηγή για τον Πελοποννησιακό πόλεμο είναι η ιστορία του Θουκυδίδη. Τμήματα του έργου του διασώθηκαν σε παπύρους. Ο πάπυρος της Οξυρρύγχου αρ. 16.  Pensylvannia, University of Pennsylvania.

7

2. Σε ποιες περιόδους διακρίνονται τα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου και ποια η συνολική του διάρκεια;

​

Όλος σχεδόν ο ελληνικός κόσμος πριν ξεσπάσει ο πόλεμος είχε χωριστεί σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα·

• οι αφορμές απέμεναν για την έναρξη της σκληρότερης εμφύλιας σύγκρουσης του αρχαίου ελληνικού κόσμου.
• Ο πόλεμος είχε διάρκεια περίπου τριάντα χρόνια.
• Τα γεγονότα του υπήρξαν το αντικείμενο έρευνας δύο ιστορικών της αρχαιότητας,
• του Θουκυδίδη και ✔του Ξενοφώντα.

Οι νεότεροι ιστορικοί διέκριναν τα γεγονότα του πολέμου σε τρεις επιμέρους περιόδους:

◄ Η κυριότερη πηγή για τον Πελοποννησιακό πόλεμο είναι η ιστορία του Θουκυδίδη. Τμήματα του έργου του διασώθηκαν σε παπύρους. Ο πάπυρος της Οξυρρύγχου αρ. 16.  Pensylvannia, University of Pennsylvania.

8

9

3. Ποιες ήταν οι συνέπειες του Πελοποννησιακού πολέμου για τις ελληνικές πόλεις;

​

Ο Πελοποννησιακός πόλεμος ήταν εξοντωτικός για όλες τις ελληνικές πόλεις

☠και ιδιαίτερα για εκείνες που μεταβλήθηκαν σε πεδία συγκρούσεων

☠ ή για εκείνες που υπέστησαν τις συνέπειες της αντιπαράθεσης με μια από τις δύο μεγάλες δυνάμεις,

🠞 όπως συνέβη με τις Πλαταιές, τη Μυτιλήνη, τη Μήλο και άλλες.

​

Οι επιπτώσεις ήταν καθοριστικές για το μέλλον των ελληνικών πόλεων, γιατί

• εκτός από τις υλικές καταστροφές
• και την εξαχρείωση των ανθρώπων,
• δημιουργήθηκαν και οι προϋποθέσεις ανάμειξης των Περσών στα εσωτερικά θέματα του ελληνικού κόσμου.

Άμεση και φανερή συνέπεια του πολέμου ήταν

• η ήττα των Αθηναίων
• και κατ' επέκταση η αναγνώριση της Σπαρτιατικής ηγεμονίας από τις ελληνικές πόλεις (404 π.Χ.).

Οι έμμεσες όμως συνέπειες έκριναν την τύχη των πόλεων-κρατών στη διάρκεια του επόμενου αιώνα.

► Η μάχη των Αιγών Ποταμών

Ο Λύσανδρος (Εκδοτική Αθηνών)

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

1. Τη συγγραφή του Πελοποννησιακού πολέμου την έκανε κυρίως ο Ξενοφώντας (σελ. 103, 33093, 30402)

Λ

2) Άμεση συνέπεια του Πελοποννησιακού Πολέμου ήταν η ήττα των Σπαρτιατών.(σελ. 104, 33091, 33059)

Λ

3) Η Σπαρτιατική ηγεμονία ήταν αποτέλεσμα των περσικών πολέμων. (σελ. 104, 31665 29816, 29534, 27787 )

Λ

​

4) Ηγεμονική θέση μεταξύ των ελληνικών πόλεων-κρατών μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο απέκτησε η: (σελ 104, 34172 32290 27788)

α. Αθήνα

β. Θήβα

γ. Σπάρτη

δ. Κόρινθος

γ.

​

5) Ένα από τα συμπτώματα της παρακμής της αρχαίας ελληνικής πόλης-κράτους κατά την κλασική περίοδο ήταν: (σελ 104, 29535 29534)

α. η οργάνωση μεγάλου κύματος αποικισμού β. η υποχώρηση της πανελλήνιας ιδέας

γ. ο παρεμβατικός ρόλος των Περσών στις ελληνικές υποθέσεις δ. η εφαρμογή της πανελλήνιας ιδέας από τον Φίλιππο Β΄

γ.

​

6) Οι προϋποθέσεις για την ανάμειξη των Περσών στις εσωτερικές υποθέσεις του ελληνικού κόσμου ήταν συνέπεια:(σελ 104, 27787)

α. του Πελοποννησιακού πολέμου β. των περσικών πολέμων γ. του Κορινθιακού πολέμου δ. της Θηβαϊκής ηγεμονίας

α