1 of 34

DYSGU SUT I DDARLLEN BILIAU YNNI

2 of 34

Amcan:

    • cyfrifo costau biliau ynni domestig
    • cymharu sgôr pŵer offer cartref
    • gwneud penderfyniadau gwybodus sy’n effeithio ar ein hamgylchedd a’n lles
    • datrys problemau drwy wneud cyfrifiadau, defnyddio fy atebion i wneud cymariaethau a dewisiadau gwybodus ar gyfer sefyllfaoedd bywyd go iawn

​

​

Mae'r gweithgaredd hwn hefyd yn mynd i'r afael â'r Nodau Datblygu Cynaliadwy canlynol

3 of 34

Yn yr uned hon byddwn yn ymdrin â:

    • chymharu faint o ynni mae offer yn ei ddefnyddio
    • cyfrifo ein defnydd o ynni
    • darllen biliau ynni
    • deall terminoleg

4 of 34

Rhan 1

Faint o drydan mae eich offer cartref yn ei ddefnyddio?

https://energysparks.uk

5 of 34

Datrysydd

Mesur faint o ynni rwyt ti'n ei ddefnyddio. Nid yw'n ymwneud â nifer y cilowatau rwyt ti'n eu defnyddio fesul awr. Yn lle hynny, mae'n uned fesur sy'n cyfateb i faint o ynni y byddet ti'n ei ddefnyddio pe baet, er enghraifft, yn cadw teclyn 1,000 wat yn rhedeg am awr. Felly pe baet yn troi bwlb golau 100 wat ymlaen, byddai'n cymryd 10 awr i gronni 1 kWh o ynni. A byddai peiriant 2,000 wat yn defnyddio 1 kWh mewn dim ond hanner awr.

https://cy.energysparks.uk

jargon

Cilowat-awr (kWh)

wat (W)

Cilowat (kW)

uned o faint o bŵer rydyn ni'n ei ddefnyddio

mae 1000 W yn 1 kW

6 of 34

Siarad amdano

Ar gyfer beth wyt ti'n defnyddio trydan yn y cartref?

https://cy.energysparks.uk

7 of 34

Mae'r siart cylch hwn yn dangos dadansoddiad o'r mathau o offer a ddefnyddir yn y cartref. Pa fath sy'n cyfateb i ba liw?

https://cy.energysparks.uk

Sut ydyn ni'n defnyddio trydan yn y cartref?

8 of 34

Sut ydyn ni'n defnyddio trydan yn y cartref?

https://cy.energysparks.uk

Wnest ti ddyfalu'n gywir?

9 of 34

https://cy.energysparks.uk

Sut ydyn ni'n defnyddio trydan yn y cartref?

​

​

Cwblha'r cyfrifiadau ar y tudalennau canlynol ar y daflen waith gysylltiedig.

10 of 34

Rho'r dyfeisiau hyn mewn trefn o'r defnydd trydan isaf i'r uchaf

https://cy.energysparks.uk

Sut ydyn ni'n defnyddio trydan yn y cartref?

11 of 34

2000W

3000W

500-1200W

200-400W

20-65W

2.5-5W

Rho'r dyfeisiau hyn mewn trefn o'r defnydd trydan uchaf i'r isaf

https://cy.energysparks.uk

Sut ydyn ni'n defnyddio trydan yn y cartref?

12 of 34

https://cy.energysparks.uk

https://www.cse.org.uk/advice/advice-and-support/how-much-electricity-am-i-using

*Mae pob cyfrifiad yn seiliedig ar gyfradd uned dybiedig o £0.15c y kWh

13 of 34

3 awr

x

50W

Galli di gyfrifo faint mae dy offer dy hun yn ei gostio i redeg drwy luosi eu watedd â faint o amser maen nhw ymlaen ac yna â chost trydan fesul kWh.

https://cy.energysparks.uk

x

30c y kWh

*Gad i ni dybio cyfradd uned o

*Mae hyn yn dibynnu ar sawl ffactor y byddwn yn ymdrin â nhw yn nes ymlaen.

14 of 34

https://cy.energysparks.uk

50W = 0.050kW x 30c/kWh =1.5c

1.5 x 3 awr = 4.5c

3 awr

50W

Mae'n costio 4.5c i ddefnyddio gliniadur am 3 awr.

Galli di gyfrifo faint mae dy offer dy hun yn ei gostio i redeg drwy luosi eu watedd â faint o amser maen nhw ymlaen ac yna â chost trydan fesul kWh.

*Mae prisiau trydan mewn gwirionedd yn agosach at 26-28c/kWh

x

x

£0.30c y kWh

*Gad i ni dybio cyfradd uned o

Dim llawer ond mae'r cyfan yn cyfrif!

15 of 34

Gweithgaredd:

https://cy.energysparks.uk

Defnyddia £0.30c y kWh ar gyfer pob un ohonynt

haearn ar 1000W am 1 awr

​

sychwr dillad ar 2000W am 1 awr

​

sychwr gwallt ar 2000W am 30 munud

​

tegell ar 3000W am 15 munud

​

​

​

​

​

​

​

cyfrifiadur bwrdd gwaith ar 100W am 5 awr

​

teledu ar 300W am 2 awr

​

sugnwr llwch ar 750W am 1 awr

​

dadleithydd ar 500W am 1/2 awr

16 of 34

haearn ar 1000W am 1 awr

​

sychwr dillad ar 2000W am 1 awr

​

sychwr gwallt ar 2000W am 30 munud

​

tegell ar 3000W am 15 munud

​

​

​

​

​

​

​

cyfrifiadur bwrdd gwaith ar 100W am 5 awr

​

teledu ar 300W am 2 awr

​

sugnwr llwch ar 750W am 1 awr

​

dadleithydd ar 500W am 1/2 awr

Rho gynnig ar y rhain:

https://cy.energysparks.uk

Defnyddia 30c y kWh ar gyfer pob un ohonynt

30c

60c

30c

22.5c

15c

18c

22.5c

7.5c

Her: Darganfod beth yw pris trydan heddiw a defnyddio'r ffigwr hwnnw i ateb y cwestiynau uchod.

17 of 34

https://cy.energysparks.uk

30c

22.5c

30c

7.5c

60c

22.5c

15c

18c

Nid yw'n swnio'n llawer ond wrth adio i fyny dyna...

18 of 34

https://cy.energysparks.uk

Nid yw'n swnio'n llawer ond wrth adio i fyny dyna...

205.5c y dydd

Heb sôn am yr hyn y gallai fod angen ei wario ar wresogi, goleuo a choginio.

30c

22.5c

30c

7.5c

60c

22.5c

15c

18c

19 of 34

Mae gen ti £70 ar gyfer dy fil ynni misol (30 diwrnod).

(Er mwyn symlrwydd, gad i ni gadw pob dydd yn union yr un fath.)

https://cy.energysparks.uk

Her

Mae'r gweddill i fyny i ti.

​

Ar beth fyddi di'n gwario dy arian?

Beth allai fod angen i ti ei gadw ymlaen drwy'r amser?

Rhaid i ti gynnwys coginio a goleuo.

20 of 34

https://cy.energysparks.uk

Darllen labeli Ynni

Mae labeli ynni yn rhoi arweiniad cyflym a hawdd i effeithlonrwydd ynni offer. Mae hyn yn helpu defnyddwyr i wneud dewisiadau gwybodus am eu pryniannau a hefyd yn ysgogi cystadleuaeth rhwng gweithgynhyrchwyr i ddatblygu nwyddau mwy ynni-effeithlon.

Gwylia hyn

* Sylwer! Ym mis Ebrill 2021, newidiwyd y labeli hyn - yn flaenorol fe allet ti gael lefelau A+ A++ A+++!

https://youtu.be/DA3b3URQAZg

21 of 34

https://cy.energysparks.uk

graddfa effeithlonrwydd ynni

defnydd o ynni mewn kWh mewn 100 awr

gwybodaeth arall am berfformiad yr offer

22 of 34

https://cy.energysparks.uk

Bydd yr oergell-rhewgell hon yn defnyddio 395 kWh mewn blwyddyn

ac yn costio £59.25 y flwyddyn

Bydd y teledu hwn yn defnyddio 33 kWh ac yn costio £4.95 am bob 1000 awr y caiff ei ddefnyddio

Sylwer - mae rhai yn rhoi ffigwr ar gyfer blynyddoedd (blwyddyn) a rhai yn rhoi ffigwr ar gyfer yr oriau a ddefnyddiwyd. Allet ti ddarganfod pam?

23 of 34

E

C

https://cy.energysparks.uk

Cyfrifa gost rhedeg y peiriannau hyn am flwyddyn.

350

75

24 of 34

E

https://cy.energysparks.uk

Cyfrifa gost rhedeg y peiriannau hyn am flwyddyn.

350

350 kWh y flwyddyn

0.30c y kWh

​

​

£105

25 of 34

Rhan 2

Darllen biliau ynni

https://cy.energysparks.uk

26 of 34

Datrysydd

https://cy.energysparks.uk

jargon

Adolyga - beth yw ystyr y geiriau hyn?

wat (W)

cilowat (kW)

cilowat-awr (kWh)

27 of 34

datrysydd

https://cy.energysparks.uk

jargon

Adolyga - beth yw ystyr y geiriau hyn?

wat (W)

cilowat (kW)

mesur o bŵer

1000 wat

cilowat-awr (kWh)

mesur faint o ynni rydyn ni'n ei ddefnyddio

28 of 34

datrysydd

Pecyn neu fargen eich cyflenwad trydan/nwy/y ddau.

Gallai hyn fod yn "sefydlog" sy'n golygu y byddi di'n talu'r un pris am hyd dy gontract.

Os yw'n "safonol" neu'n "amrywiol" gall y pris newid drwy gydol y flwyddyn.

Galli di ddewis tariff “gwyrdd” sy’n golygu y bydd dy gyflenwr ynni yn cyfateb dy defnydd o ynni â chynhyrchu ynni adnewyddadwy.

Mae tariff economi 7 neu dariff amser o’r dydd yn golygu dy fod yn talu symiau gwahanol yn dibynnu ar ba bryd y byddi di'n defnyddio trydan.

https://cy.energysparks.uk

jargon

tariff

tâl sefydlog

amcangyfrif personol

Tâl misol neu ddyddiol sefydlog y mae'n rhaid i ti ei dalu i dy gyflenwr ynni dim ond i gael trydan wedi'i ddarparu i dy dŷ.

Bydd dy gyflenwr ynni yn amcangyfrif faint mae'n disgwyl i ti ei ddefnyddio mewn mis/blwyddyn.

29 of 34

https://cy.energysparks.uk

Darllen biliau ynni

30 of 34

https://cy.energysparks.uk

Darllen biliau ynni

Bydd dy gwmni ynni yn amcangyfrif faint rwyt ti wedi'i wario - dyfaliad yn seiliedig ar ffactorau amrywiol megis faint o ynni rwyt ti wedi'i ddefnyddio yn y gorffennol, pa adeg o'r flwyddyn yw hi, faint o bobl sy'n byw yn eich tŷ ac ati.

Os oes gen ti fesurydd clyfar, bydd yn anfon diweddariadau rheolaidd at dy gwmni ynni fel y codir tâl arnat ti am yr hyn rwyt ti'n ei ddefnyddio mewn gwirionedd, yn hytrach nag amcangyfrif.

Gall hyn fod yn gyfleus - nid oes rhaid i ti ddarllen y mesurydd dy hun - ond yn aml mae'n golygu y codir tâl arnat ti am fwy o ynni nag rwyt ti wedi'i ddefnyddio mewn gwirionedd.

31 of 34

https://cy.energysparks.uk

Darllen biliau ynni

Dyma dy ddarlleniad o faint o ynni rwyt ti wedi'i ddefnyddio.

Mae mesuryddion trydan yn mesur mewn kWh ac fel arfer mae ganddynt arddangosfa analog neu ddigidol hawdd ei darllen.

Wyt ti'n gwybod ble i ddod o hyd i'r mesurydd yn dy dŷ? Fel arfer mae mewn cwpwrdd yn rhywle. Mewn tai hŷn gall fod y tu allan hyd yn oed.

32 of 34

https://cy.energysparks.uk

Darllen biliau ynni

Ymarfer cyfrifo'r gwahaniaeth rhwng darlleniadau amcangyfrifedig a darlleniadau gwirioneddol gyda'r daflen waith hon.

33 of 34

https://cy.energysparks.uk

Darllen biliau ynni

Ymarfer cyfrifo dy ddefnydd o ynni a chost gyda'r daflen waith hon.

34 of 34

Gellir dod o hyd i ragor o wersi ar lythrennedd ynni a gweithgareddau sy’n canolbwyntio ar ddisgyblion sy’n ymchwilio i effeithlonrwydd ynni a gweithredu arno yn https://cy.energysparks.uk

​

Dilyn Sbarcynni ar Twitter @EnergySparks

Cofrestru ar gyfer ein cylchlythyrau

​

​

​

Mae Sbarcynni yn elusen gofrestredig yng Nghymru a Lloegr,

rhif cofrestru 1189273.