SOCIOLOGY OF SOCIAL PROCESS�UA04CSOC21
SEM-4
Dr. Alpesh
Shri. R. K. Parikh Arts and Science College, Petlad
યુનિટ-૧. સામાજિક સ્તરીકરણ
વર્ગ સ્તરીકરણ
જ્ઞાતિ સ્તરીકરણ
જાતિ સ્તરીકરણ
લિંગ સ્તરીકરણ
યુનિટ-૨ સામાજિક ગતિશીલતા
યુનિટ-૩. સામાજિક પરિવર્તન
ઉત્ક્રાંતિ
વિકાસ
પ્રગતિ
ક્રાંતિ
યુનિટ-૪. સામાજિક પરિવર્તનની પ્રક્રિયાઓ.
યુનિટ-૧/પ્રશ્ન. સામાજિક સ્તરીકરણનો અર્થ અને લક્ષણો સમજાવો.
૧. સાર્વત્રિકતા
૨. સ્તરીકરણ એ પ્રક્રિયા છે.
૩. બદલાની અસમાન વહેચણી.
૪. વિભિન્ન સ્તરોની વિભિન્ન વર્તનઢબ.
૫. સામાજિક દરજ્જાનો કોટીક્રમ.
પ્રશ્ન-૨. સામાજિક સ્તરીકરણના સ્વરૂપો કે પ્રકારો સમજાવો.
૧. વર્ગ સ્તરીકરણ
૨. જ્ઞાતિ સ્તરીકરણ
૩. જાતી સ્તરીકરણ
૪. લિંગ સ્તરીકરણ
પ્રશ્ન-૩. સામાજિક સ્તરીકરણના સ્વરૂપ તરીકે વર્ગ સ્તરીકરણ સમજાવો.
૧. આત્મલક્ષી પરિબળો.
૨. વસ્તુલક્ષી પરિબળો
(સંપતિ, મિલકત અને આવક, કુટુંબ, રહેઠાણનું સ્થળ, રહેઠાણનો સમયગાળો, વ્યવસાય, શિક્ષણ, ધર્મ, સતા)
પ્રશ્ન-૪. સામાજિક સ્તરીકરણ તરીકે જ્ઞાતિ, જાતિ અને લિંગ સમજાવો.
૧. સ્તરરચનાનું એકમ જ્ઞાતિ. ૨. કોટીક્રમ
૩. સંસ્થીકૃત અસમાનતા ૪. પરસ્પરાવલંબન
૫. ખંડ વિભાજન ૬. બંધ વ્યવસ્થા
યુનિટ/૨. સામાજિક ગતિશીલતાનો અર્થ, લક્ષણો અને સ્વરૂપ કે
૧. સાર્વત્રિકતા ૨. ગતિશીલતાની માત્રામાં તફાવત
૩. સામાજિક દરજ્જામાં પરિવર્તન
૧. આડી ગતિશીલતા
૨. ઉભી ગતિશીલતા
૨.૧ ઊર્ધ્વગામી ગતિશીલતા
૨.૨ નિમ્નગામી ગતિશીલતા
(વ્યક્તિલક્ષી અને જૂથલક્ષી)
યુનિટ/૨. સામાજિક ગતિશીલતા ઉપર અસર કરતા કે જવાબદાર પરિબળો સમજાવો
યુનિટ/૩. સામાજિક પરિવર્તનનો અર્થ, લક્ષણો અને પ્રકારો.
૧. સામાજિક પરિવર્તન પ્રક્રિયા છે.
૨. સામાજિક પરિવર્તન સાર્વત્રિક પ્રક્રિયા છે.
૩. સામાજિક રચનાતંત્ર અને કાર્યમાં ફેરફાર સૂચવે છે.
૪. સ્વયંમજનિત અને આયોજિત પ્રક્રિયા તરીકે
૧. સામાજિક મૂલ્યોમાં પરિવર્તન
૨. સંસ્થાકીય પરિવર્તન
૩. મિલકત-વસ્તુ અને બદલાઓની વહેચણીમાં પરિવર્તન
૪. કર્મચારીઓ અને તેમની શક્તિઓ અને વલણોમાં પરિવર્તન
યુનિટ/૩. સામાજિક પરિવર્તનની પ્રક્રિયા તરીકે ઉત્ક્રાંતિ, વિકાસ અને પ્રગતિ સમજાવો.
૧. સામુદાયિક રિવાજોનો પ્રથમ તબક્કો.
૨. સામુદાયિક સંસ્થાઓમાં વિભીન્નીકરણ બીજો તબક્કો.
૩.સામાજિક ઉત્ક્રાંતિની ત્રીજો તબક્કો.
૧. હેતુપૂર્વક અને ઇચ્છિત પરિવર્તન.
૨. પ્રગતિનો ખ્યાલ બદલાતો રહે છે.
૩. સાર્વત્રિક
૪. પ્રગતિ મૂલ્યાંકનનો ખ્યાલ છે.
યુનિટ/૩. સામાજિક ક્રાંતિના તબક્કાઓ અને લક્ષણો.
૧. ક્રાંતિની પૂર્વભૂમિકા તરીકે અસંતોષનું પ્રગટીકરણ
૨. પ્રારંભિક હળવો તબક્કો
૩. ક્રાંતિ પછીની પરિસ્થિતિ
૧. જૂની વ્યવસ્થામાં સંપૂર્ણ કે આંશિક ભંગાણ
૨. સીધા પગલાં દ્વારા લોકોનો ટેકો મેળવવા પ્રયાસ
૩. રાજકીય અને સામાજિક વ્યવસ્થામાં મૂળભૂત પરિવર્તનની માંગ.
૪. હિંસના ઉપયોગની સંભાવના
૫. સામાજિક કોટીક્રમના જુના માળખામાં પરિવર્તન
૬. ક્રાંતિના પરિબળોનું સર્જન અસંતોષમાંથી થાય છે.
યુનિટ-૪/ સામાજિક પરિવર્તનની પ્રક્રિયા તરીકે સંસ્કૃતિકરણ, બિનસાંપ્રદાયિકતા અને પ્રશ્રિમીકરણ સમજાવો
યુનિટ/૪. આધુનિક અને અનુ:આધુનિક સમાજ
૧. આધુનિક સમાજ
૨. અનુ:આધુનિકત સમાજ
પરિક્ષા માટે શુભેચ્છાઓ...