6 of 51

80 εκ.

Kcal

26 τoν.

CO₂

2.000.000 Πετρέλαιο Θερμίδες Εκπομπές

άλογα/ημέρα

150 τόνοι

Πετρέλαιο

(>20 φορές)

1,5 δις Κcal

(>20 φορές)

7,8 τ. πετρέλαιο

495 τόνοι CO2

(>20 φορές)

2..000

άλογα Ισοδύναμο Θερμίδες Εκπομπές

/ημέρα Πετρελαίου

1900

2018

Διαχρονικές αλλαγές στην ενέργεια για διατροφή

Τροφοδοσία του Χάνδακα

2.000 άλογα για 20.000 κατοίκους �

Τροφοδοσία του Ηρακλείου

20.000 αυτοκίνητα ή 2.000.000 άλογα

για 200.000 κατοίκους

7 of 51

Διαχρονικές αλλαγές στη κρητική γεωργία � �Απώλεια γηγενών ειδών και αυτάρκειας, μείωση αγροτών, υπερανάπτυξη κλειστών και επιδοτούμενων καλλιεργειών

Κρήτη: 1960

488.000 στρ. σιτηρά

49.000 τόνοι καρπού

18.500 τόνοι σιτάρι

2006

50.000 στρέμματα

11.000 τόνοι σιτηρά

8 of 51

Η εξέλιξη της αγροτικής παραγωγής σε 50 χρόνια (1960-2010)�FAO (2007)�

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ (FAO)

Οι ντόπιοι σπόροι μειώθηκαν 90%
Το 95% των σπόρων στον έλεγχο της Monsanto

ΕΛΛΑΔΑ (Eurostat, Δεκέμβριος 2014)

Οι ποικιλίες σταριού μειώθηκαν 92% και οι ντόπιες ποικιλίες λαχανικών 97%

9 of 51

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι η επαρκής κατανάλωση φρούτων και λαχανικών θα μπορούσε να εξοικονομήσει έως και 2,7 εκατομμύρια ζωές ετησίως

Η μείωση κατανάλωσης φρούτων, χόρτων, λαχανικών και οι αλλαγές στις τεχνικές μαγειρέματος μείωσε τις αντιοξειδωτικές και αντικαρκινικές βιταμίνες, τις αμυντικές ουσίες, τις φυτικές ίνες, προκάλεσε έλλειμμα προστασίας και αδυναμία επιδιόρθωσης βλαβών στο DNA, επηρέασε τη φυσική ακεραιότητα και σταθερότητα του γονιδιώματος - αυτό που αναφέρεται ως "υγεία του γονιδιώματος" και προκάλεσε τις σοβαρές σημερινές χρόνιες ασθένειες

Τα συστατικά της τροφής για 4000 χρόνια ήταν υπεύθυνα για την υγεία των

γονιδίων και τη μακροζωία των Κρητικών

Fenech M.The Genome Health Clinic and Genome Health Nutrigenomics concepts: diagnosis and nutritional treatment

of genome and epigenome damage on an individual basis.Mutagenesis. 2005 Jul;20(4):255-69. Epub 2005 Jun 14.

10 of 51

Αντιφλεγμονώδης, αντικαταθλιπτική και νευροπροστατευτική η κρητική διατροφή

Η κρητική διατροφή, πλούσια πηγή ωμέγα-3 προστάτευε τους Κρητικούς από αρθρίτιδα, υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτη τύπου 2, ορισμένες μορφές καρκίνου. αύξηση τριγλυκεριδίων, αυτισμό και Alzheimer

Η φυσική και πλούσια σε συνδυασμούς διατροφή εξασφάλιζε σε ανθρώπους και ζώα το μεταβολισμό των λιπαρών, τη δέσμευση σιδήρου, ασβεστίου και βιταμινών

Η χρήση ζωοτροφών με συνθετικά πρόσθετα ή γενετικές αλλαγές αυξάνει το κίνδυνο για παχυσαρκία, οστεοπόρωση, αυτοάνοσες φλεγμονές, κόστος υγείας, νοσηρότητα και θνησιμότητα

11 of 51

�� Στη Κρήτη, αλλά και παγκόσμια δεν υποστηρίχθηκε η καλύτερη ντόπια τροφή: �ο μητρικός θηλασμός� ��

Μετά το 1960 μειώθηκε ο μητρικός θηλασμός. Το νωπό γάλα από αιγοπρόβατα έγινε εισαγόμενο εβαπορέ ή συμπυκνωμένο
Οι «βυζάστρες» αντικαταστάθηκαν από εισαγόμενα γάλατα σε σκόνες και έτοιμα βρεφικά γεύματα
The Lancet: «η πλήρης αξιοποίηση του θηλασμού μπορεί να σώσει τη ζωή 823.000 παιδιών και να συνεισφέρει

302 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στην παγκόσμια οικονομία»�

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ: Το βρέφος στερείται τη σχέση με τη μητέρα του και τα έτοιμα αντισώματα του μητρικού γάλακτος, έχει μεγαλύτερο κίνδυνο για λοιμώξεις, αλλεργίες, αυτοάνοσα, παχυσαρκία, διαβήτη και ισόβιο ανοσολογικό έλλειμμα

12 of 51

Η απώλεια της επάρκειας τροφίμων και των ντόπιων ποικιλιών κατέστρεψε τη Κρητική διατροφή στην ουσία της

Η «Μελέτη των Επτά Χωρών» το 1960 έδειξε ότι στη Κρήτη τα καρδιαγγειακά νοσήματα ήταν ελάχιστα και οι θάνατοι από καρκίνους και σακχαρώδη διαβήτη ήταν λιγότεροι από κάθε άλλη περιοχή του κόσμου

Η απώλεια της επάρκειας τροφίμων και των ντόπιων ποικιλιών στη Κρήτη μετά το1960, η αθρόα εισαγωγή και κατανάλωση ξένων και ντόπιων τροφίμων χημικής εντατικής καλλιέργειας, η κατανάλωση συντηρημένης ή επεξεργασμένης τροφής και η χρήση ξένων προτύπων διατροφής, ολοκλήρωσαν τη καταστροφή της Κρητικής Διατροφής

13 of 51

Επιπτώσεις στην υγεία από την αλλαγή των ποικιλιών στα σιτηρά�Peter R.Shewry, SandraHeya. Do “ancient” wheat species differ from modern bread wheat in their contents of bioactive components? Journal of Cereal Science. Volume 65, September 2015, Pages 236-243�

Το ντόπιο κρητικό αλεύρι είχε:

100% περισσότερες διαιτητικές ίνες και 12% περισσότερη λιγνίνη που προκαλούσαν καλύτερη λειτουργία στο παχύ έντερο και πλουσιότερη εντερική χλωρίδα

30% λιγότερες υδατοδιαλυτές ίνες και έκαναν το ψωμί πιο εύπεπτο

13% περισσότερες β-glucans, που μείωναν τα επίπεδα κορεσμένων λιπών στο αίμα και μείωναν το κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εξασφαλίζοντας επίσης ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα

50% περισσότερη αντιοξειδωτική α-tocopherol (Βιταμίνη Ε)

22% περισσότερες φυτοσερόλες που εμποδίζουν την απορρόφηση της χοληστερίνης από το έντερο και την αρτηριοσκλήρυνση

50% περισσότερα carotenoids που δυνάμωναν την ανοσολογική και αντιοξειδωτική άμυνα

50% περισσότερα φαινολικά αντιοξειδωτικά και αντικαρκινικά λιπίδια που δέσμευαν τις ελεύθερες ρίζες του οργανισμού

20% περισσότερη Lutein και 10% περισσόερη ξανθοφυλλίνη Zeaxanthin για αντιοξειδωτική προστασία της ωχράς κηλίδας στα μάτια

14 of 51

Μειώθηκε το ελαιόλαδο στη κρητική διατροφή�Ν. Ψιλάκης (1) Ν. Μαυράκης, Δ/ντης Αγροτικής Οικονομίας (2)Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (3) �Εurostat (4), Δρ Γ. Βασιλείου, αιματολόγος ερευνητής στο Ινστιτούτο Wellcome Trust Sanger, Cambridge (5)��

Οι Κρητικοί περιορίζοντας το ελαιόλαδο έχασαν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ουσίες, αύξησαν τη συσσώρευση λίπους στο συκώτι και τη θρόμβωση στα αγγεία, απέκτησαν σακχαρώδη διαβήτη και χοληστερίνη.

Σήμερα ένας στους 10 έχει σάκχαρο, ένας στους 4 πεθαίνει από καρκίνο, ένας στους 3 από καρδιαγγειακά νοσήματα και 8 στους 10 μετά την ηλικία των 65 ετών έχουν μεταλλάξεις και μορφές γονιδίων που θα συμβάλλουν στην εμφάνιση χρόνιων αιματολογικών νοσημάτων όπως λευχαιμία και λέμφωμα

1960: 34.6 κιλά/άτομο

1610: 75 κιλά/άτομο

2014: 17,5 κιλά/άτομο

1960

2014

125 ml/ημέρα

100 ml/ημέρα

40 ml/ημέρα

15 of 51

�Η διαστροφή της Κρητικής διατροφής �Δρ Βαγγέλης Α. Μπούρμπος, Γεωπόνος, Φυτοπαθολόγος, Οικοτοξικολόγος 2011�

«Δεν μπορεί να αποτελεί στοιχείο της κρητικής διατροφής το ελαιόλαδο που έχει δεχτεί καταιγισμό ψεκασμών καλύψεων για το δάκο με συνθετικά και νευροτοξικά εντομοκτόνα

Είναι δύσκολο να χαρακτηριστεί λειτουργικό τρόφιμο ο ντάκος, όταν το παξιμάδι είναι από στάρι που «λούζεται» στα ζιζανιοκτόνα και λιπάσματα, το τυρί ή η μυζήθρα παράγεται από αιγοπρόβατα με αντιβιοτικά και η τομάτα να περιέχει καρκινογόνο μεταβολίτη των διθειοκαρβαμιδικών μυκητοκτόνων»

Πόσο κρητικό είναι ένα πρόβατο γενοτυπικής ανομοιογένειας που εκτόπισε τις ράτσες των Σφακίων, των Μελάμπων, των Αστερουσίων, της Σητείας και του Ψηλορείτη και που εκτρέφεται σε κλειστούς χώρους με εισαγόμενες ζωοτροφές σόγιας;

Φυλή Ανωγείων

Φυλή Σφακίων

Ισπανικά πρόβατα Ασσάφ (Assaf)

16 of 51

Η απώλεια ντόπιων ζώων �και το κυνήγι των πρωτεϊνών

Ο μόνιμος φωτισμός, τα ειδικά φυράματα με ορμόνες και ψαράλευρα (!) ετοιμάζουν τα κοτόπουλα για σφαγή από τους 2 μήνες. Τα κοτόπουλα ελεύθερης βοσκής από 6-8 μήνες
Οι σολομοί εκτροφείων αποκτούν το εμπορεύσιμο βάρος στους 18 μήνες. Οι σολομοί ανοικτής θάλασσας σε 3 χρόνια
Η νόσος των τρελών αγελάδων προέκυψε επειδή έδιναν ζωοτροφές με επεξεργασμένα υπολείμματα σφαγείων
Το 80% της παγκόσμιας κατανάλωσης φαρμάκων χρησιμοποιείται στην εκτροφή ζώων

Σωροί νεκρών άρρωστων ζώων

πολυεθνικών εταιρειών εκτροφής ζώων

17 of 51

Πληθυσμός

σε δις

Κατανάλωση κρέατος �εκατ. τόνους

1960 πληθυσμός 483.258

Κρέας: 35 gr/ημέρα/άτομο

6.174 τόνοι/έτος

Χοιρινό: 9,5 gr/ημέρα/άτομο

2014 πληθυσμός 623.065 (29%)

Κρέας: 205 gr/ημέρα/άτομο (585%)

46.620 τόνοι/έτος (755%)

Χοιρινό: 90 gr/ημέρα/άτομο

3,5 δις

7 δις

100%

280

(400%)

ΚΡΗΤΗ

0,009%

παγκόσμιας

κατανάλωσης

ΕΕ 13%

ΕΛΛΑΔΑ 0,3%

ΚΡΗΤΗ 0,017%

(755%)

Χοιρινό 90

Πουλερικά 60

Βόειο 50

Αιγ-πρ 40

Λοιπά 40

Βιολογικό: 0,4 gr/ημέρα/άτομο

Κρέας … η καλλιεργούμενη υπερτροφή

ΥΠΑΑΤ, FAO 2009

18 of 51

Ελεύθερη διατροφή

Διατροφή σε εκτροφεία

70 δις ζώα/έτος (2018)

Το 2050 η παραγωγή θα είναι

διπλάσια του 2000

Εκτροφείο βοοειδών στο Mato Grosso, Brazil

«Η βιομάζα και τα εκτροφεία ζώων είναι

εξίσου επιζήμια με τη καύση ορυκτών

πηγών ενέργειας στη παραγωγή

διοξειδίου άνθρακα και στη κατανάλωση

νερού και ενέργειας» Prof. Edgar Hertwich OHE

Οι ζωοτροφές υστερούν σε ζυμώσεις, στην αφομοίωση των ινών, προκαλούν ασθένειες, μειώνουν το ρυθμό ανάπτυξης των ζώων

και αλλάζουν τα διατροφικά πρότυπα

25% το παγκόσμιο έλλειμμα φυτικών ζωοτροφών το 2015�Ravi Kiran et al., 2012

19 of 51

Οι συνέπειες της διατροφής των ζώων με εισαγόμενα συστατικά ζωοτροφών�Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής της Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, 2015�

Αιγοπρόβατα Κρήτης: 2.290.000 (17% χώρας)
Παράγουν 15.952 τόνους κρέατος

175.107 τόνους γάλακτος

3.170 τόνους μαλλιού

7.398 τόνους δέρματος

Συνολικό ετήσιο

εισόδημα 158.538.461 ευρώ

Οι περικοπές στο σιτηρέσιο των εκτρεφόμενων ζώων,

οι ζωοτροφές που περιέχουν ισοφλαβόνες σόγιας και

ίσως βρογχοκηλογόνες ουσίες και ενδοκρινικούς

διαταράκτες έχουν αυξήσει τα τελευταία χρόνια

τη θνησιμότητα αμνοεριφίων στη Κρήτη

Βρογχοκήλη

Υποπλασία παρεγκεφαλίδας

Εκφύλιση ήπατος

20 of 51

Οι συνέπειες της αντικατάστασης ντόπιων ποικιλιών και καλλιεργητικών τεχνικών με αλλοδαπές�Δασκαλάκης Νικόλαος – Πρόεδρος ΕΑΣ Ιεράπετρας�

Οι συνέπειες της καλλιέργειας ξένων ποικιλιών και της εντατικής κλειστής χημικής καλλιέργειας οδήγησε

στο νέο εχθρό Tuta absoluta, στην αύξηση κατανάλωσης εισαγόμενων φυτοφαρμάκων, στην ανθεκτικότητα

του εντόμου στα περισσότερα εγκεκριμένα σκευάσματα, στη μεγάλη μείωση παραγωγής η οποία στις

υπαίθριες καλλιέργειες έφτασε στο 100%

Το ετήσιο κόστος ΦΦ σε ένα στρέμμα θερμοκηπιακής τομάτας είναι 1000-1200 ευρώ, ενώ σε πιπεριά,

μελιτζάνα, αγγούρι είναι 800 ευρώ

Η Ιεράπετρα παράγει το 0,07%

της παγκόσμιας παραγωγής

τομάτας και εισπράττει το 0,24%

του παγκόσμιου τζίρου

21 of 51

Κίνδυνοι υγείας ανθρώπων από �τη διατροφή των ζώων FAO 2012

Χημικές ουσίες: Διοξίνες, διβεζοφουράνια, αρωματικοί υδρογονάνθρακες και πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs)

Μυκοτοξίνες: Aflatoxin B1, ochratoxin A, zearalenone, fumonisin B1, eoxinivalenol, T-2 και HT-2

Μέταλλα: Αρσενικό (ψάρια και θαλασσινά), κάδμιο (όστρακα, φρούτα, αυγά, κρέας), Μόλυβδος (κόκαλα, εγκέφαλος, νεφρά), Υδράργυρος (θαλασσινά)

Κτηνιατρικά φάρμακα: χλωραμφενικόλη / νιτροφουράνια σε γαρίδες,σκόνη γάλακτος, αντιβιοτικά στη διαδικασία ζύμωσης σπόρων για παραγωγή οινοπνεύματος, φαινυλβουταζόνη ως

αντιφλεγμονώδες. Το 2011 πουλήθηκαν 8.481 τόνοι αντιβιοτικών για χρήση στην κτηνοτροφία σε σύνολο 25 χωρών της ΕΕ

Οργανοχλωρίνες, φυτοφάρμακα: Το 80% της παγκόσμιας καλλιέργειας σόγιας (κυρίως μεταλλαγμένης) προορίζεται για ζωοτροφή των ζώων που απαιτεί τεράστιες ποσότητες νερού και χημικών φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων (Greenpeace)

Mόλυνση χορτονομών, ζωοτροφών και βοσκοτόπων, ζωικά και φυτικά πρωτεϊνικά γεύματα που δίνονται απευθείας σε ζώα

Μικρόβια: Βρουκέλλα, Σαλμονέλλα, ενδοπαράσιτα (εχινόκοκκος, τοξόπλασμα, κιστίκερκος, τριχινέλλα)

Τοξικά φυτά

Echi-

Trichinella,

22 of 51

Η τροφική αλυσίδα έχει σημαντική τοξική επιβάρυνση�Πανεπιστήμιο Κρήτης, ΕΛΚΕΘΕ�

DDT: 37 - 2.236 pg/g

PCBs: 38-1.182 pg/g

PAHs: 9-60 ng/g

Υδρογονάνθρακες: 326-3.758 ng/g

M. Mandalakis et al./Chemosphere 106 (2014) 2

Αντιμόνιο 2,7 φορές πάνω

Από τα ευρωπαϊκά όρια

Στα ούρα 500 παιδιών προσχολικής ηλικίας βρέθηκαν

7 Φθαλικές, δισφαινόλη, Parabens και 6 Οργανοφωσφορικές ουσίες. Φθαλικά μητέρων 6,9μgr/l και παιδιών 1,4μgr/l

23 of 51

Οι ιχθυοκαλλιέργειες είναι σημαντική πηγή επίμονων οργανικών ρύπων (POPs)

Οι μέσες τιμές καθίζησης των PAHs κάτω από τους κλωβούς ήταν 24,4 μg/m2/d, σημαντικά

υψηλότερες σε σύγκριση με τις παρατηρούμενες ιζηματογενείς εναποθέσεις PAHs στην ανοικτή

Aν. Μεσόγειο

24 of 51

��. � Περιβαλλοντικά προβλήματα από τις καλλιέργειες στη Κρήτη Περδικάτσης Β, Κισλάρη Ε, Πασαδάκης Ν, Πεντάρη Δ,. Μελέτη ρύπανσης εδάφους θερμοκηπίων από φυτοφάρμακα. Πολυτεχνείο Κρήτης - Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων. 2ο Συνέδριο Επιτροπής Οικονομικής Γεωλογίας, Ορυκτολογίας και Γεωχημείας, 2005� ��

τα

φυτοφάρ

ακα

που

ανιχνεύθηκαν

στη

δειγ

ατοληψία

φαίνεται

πως

συνιστούν

όνι

ρύπανση

του

εδάφους

καθώς

αυτή

πραγ

ατοποιήθηκε

κατά

την

προετοι

ασία

του

εδάφους

και

πριν

την

εφαρ

ογή

των

φυτοφαρ

άκων

τα

φυτοφάρ

ακα

που

ανιχνεύθηκαν

στη

δειγ

ατοληψία

φαίνεται

πως

συνιστούν

όνι

ρύπανση

του

εδάφους

καθώς

αυτή

πραγ

ατοποιήθηκε

κατά

την

προετοι

ασία

του

εδάφους

και

πριν

την

εφαρ

ογή

των

φυτοφαρ

άκων

«Τα φυτοφάρμακα που ανιχνεύθηκαν στη δειγματοληψία φαίνεται πως συνιστούν μόνιμη ρύπανση του εδάφους καθώς αυτή πραγματοποιήθηκε κατά τη προετοιμασία του εδάφους και πριν την εφαρμογή των φυτοφαρμάκων»�

25 of 51

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΣΟΣΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 2014 - Οδηγία 2000/60/EK�

Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών

50-100mgr/l

26 of 51

Αλμερία: ετήσιο νερό άρδευσης/ στρέμμα 440 τόνους. Ιεράπετρα: 850 τόνους/στρέμμα

ΕΛΓΟ “ΔΗΜΗΤΡΑ”

Iνστιτούτο Εδαφοϋδατικών Πόρων

Ιεράπετρα, Αίθουσα Μελίνα Μερκούρη, 6 Οκτωβρίου 2016�

ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ, Γεωλόγος, MSc, PhD, Δ/τής Υδάτων - 2013

Περιεκτικότητα επιφανειακών εδαφών σε νιτρικά

27 of 51

«Κρητική διατροφή» … αγοράζω εισαγόμενα τρόφιμα που βαφτίζονται «ελληνικά» και τα μαγειρεύω με κρητικές συνταγές�ΥΠΑΑΤ 2011

Εισαγωγές προϊόντων το 2011 στην Ελλάδα

5.650 τόνους πορτοκάλια (αξία 3 εκατ. ευρώ)
29.485 τόνους λεμόνια (19 εκατ. ευρώ)
22.704 τόνους μήλα (18 εκατ. ευρώ)
174.352 τόνους πατάτες (77 εκατ. ευρώ)
Δώσαμε 382 εκατ. ευρώ για να εισαγάγουμε 102.036 τόνους βοδινού κρέατος
354 εκατ. ευρώ για να εισαγάγουμε 194.281 τόνους χοιρινού κρέατος από Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία
Για αρνιά και κατσίκια πληρώσαμε 39 εκατ. ευρώ
Ξοδέψαμε για εισαγωγή ψαριών 348 εκατ. ευρώ

Τα εισαγόμενα προϊόντα βαπτίζονται ελληνικά και οι καταναλωτές τα αγοράζουν ακριβά

Η Ελλάδα προτιμά να εισάγει ακριβά και να εξάγει φτηνά

2011: Εισαγωγές 15.553 τόνοι τομάτας αξίας 11.7 εκατ. ευρώ ή 0.75 ευρώ/kg

Εξαγωγές 14.470 τόνοι τομάτας με έσοδα 6.2 εκατ. ευρώ ή 0.43 ευρώ/kg

28 of 51

Κρητική διατροφή με εισαγόμενα τρόφιμα, ξένες ποικιλίες �και ζωοτροφές, σε κλειστές χημικές καλλιέργειες�ΠΑΤΡΙΣ. 18 Αυγ, 2017 Γιάννης Μπαξεβάνης, Σεφ Δίκτυο Κρητικής Γαστρονομίας και Πολιτισμού 2016� ��

«Σε πολλά πολυτελή ξενοδοχεία της Κρήτης τα ψάρια και κρέατα είναι εισαγωγής μέχρι και 100%, τα γαλακτοκομικά, όσπρια, μέλι, δημητριακά, πλιγούρι, ζυμαρικά, κονσέρβες, σπορέλαια εισάγονται κατά 80%, τα λαχανικά και φρούτα εισάγονται κατά 30%, τα κρασιά εισάγονται κατά 50%, τα είδη ζαχαροπλαστικής εισαγωγής κατά 100%»

Πολλοί θεωρούν πιστοποιούν και σηματοδοτούν φαγητό κρητικής κουζίνας το μαγειρευμένο με κρητική συνταγή. Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ηρακλείου κ.Αλιφιεράκης Μ. και ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Δ/ντων Ξενοδοχείων και του Παγκρήτιου συλλόγου Δ/ντων ξενοδοχείων κ. Πελακανάκης Γ. υποστηρίζουν χαρακτηριστικά ότι «στη κρητική κουζίνα δεν αρκεί το κουνέλι στιφάδο να έχει μαγειρευτεί με κρητική συνταγή, αλλά να είναι το κουνέλι κρητικής παραγωγής»

Σήμερα τα ξενοδοχεία της Κρήτης κατά κανόνα εισάγουν νωπό Ολλανδικό χοιρινό με 3,5 ευρώ/κιλό, αρνάκι… γαλλικής κοπής, τομάτα και αλάτι Ιταλίας, κατεψυγμένο κρέας Ιαπωνίας ή Αργεντινής, ρίγανη Αλβανίας, πιπεριά, μελιτζάνα Ολλανδικών ποικιλιών και κρητικής χημικής θερμοκηπιακής καλλιέργειας, σολωμό Νορβηγίας ή μύδια καταψυγμένα εισαγωγής, πατάτα Αιγύπτου, φάβα Τουρκίας, κρεμμύδια Ολλανδίας, γιαούρτι Γερμανίας και άλλα Με αυτά σερβίρονται σε τουρίστες τα «κρητικά» πιάτα, επειδή οι συνταγές είναι κρητικές!! Ευτυχώς που το ελαιόλαδο, τα κοτόπουλα, τα αλεύρια και τα μικρά ψάρια και τα γλυκά είναι ελληνικά. Τέλος να μη ξεχάσουμε τα αμερικάνικα κουλούρια, ντόνατς, χάμπουργκερ και χοτ- ντογκ που συμπληρώνουν τη διατροφή των τουριστών στη Κρήτη

29 of 51

Ραδιενέργεια – Πυρηνικά

Μικροσωματίδια

καυσαερίων (PM2.5)

Φωτοχημικά νέφη

Πτητικοί υδρογονάνθρακες

Ακτινοβολίες

Τοξικά

καυσαέρια

Όπλα

Αύξηση

νοσηρότητας

ATP

Φυτοφάρμακα

Βαρέα μέταλλα

CO₂

Κλιματική

αλλαγή

Πλαστικά-χημικά

Χημικά

συντηρητικά

Μικρόβια

Ιοί Η₁Ν₁

⁹⁰Sr ¹³⁷Cs ²⁴⁰Pu

30 of 51

Αλλαγή εγγραφής στο πυρήνα των κυττάρων

Επαναπρογραμματισμός δράσεων,

εκφυλιστικά νοσήματα

Διαταραχή μετασχηματισμού επιθηλίων σε άλλους ιστούς

Φλεγμονές, καρκίνος παγκρέατος και προστάτη

Αναστολή ενζύμων ενέργειας

Αυτοάνοσα, φλεγμονές

Ενδοικρινική δράση π.χ. μετατροπή

τεστοστερόνης σε οιστρογόνα

Υπογονιμότητα, καρκίνος μαστού

Ένωση στο DNA

Αλλαγές γονιδίων - επιγενετικές

EDCs

Xenobiotic

Μηχανισμοί δράσης περιβαλλοντικών διαταρακτών�Πετράκης Δημήτριος, 31ο Πανελλήνιο Συνέδριο Χειρουργών Παίδων Θεσσαλονίκη 2017

Βράχυνση τελομερών στα χρωμοσώματα

Πρόωρη γήρανση, αύξηση νοσηρότητας

31 of 51

Η Κρήτη θα μπορούσε να γίνει Διεθνές Πρότυπο Υγιούς Διατροφής �Έκθεση Τράπεζας Πειραιώς 2013

«Τα φυτοφάρμακα θεωρούνται σήμερα σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία, αφού σύμφωνα με τις μελέτες, ακόμη και μια σχετικά χαμηλή έκθεση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα υγείας που θα εκδηλωθούν μετά από δεκαετίες

Οι μακροχρόνιες επιδράσεις της χρόνιας έκθεσης αφορούν κυρίως νευροτοξικότητα, διαταραχές στην αναπαραγωγή και καρκίνους ενώ αναφέρονται και πολλές αρνητικές επιπτώσεις στα νεογνά και στα παιδιά μικρής ηλικίας
Σύμφωνα με τις μελέτες αυτές τα φυτοφάρμακα συνδέονται με διάφορες μορφές καρκίνου (κυρίως του ουροποιητικού και του πεπτικού συστήματος), το διαβήτη τύπου Β, αναπτυξιακές ασθένειες, υπογονιμότητα, γενετικά προβλήματα, ν. parkinson

Μετά την 5ετία η βιολογική καλλιέργεια είναι πιο κερδοφόρα, με νόστιμα, υγιεινά και ποιοτικά προϊόντα»

32 of 51

Οι «εκτεθειμένες» σε φυτοφάρμακα γυναίκες σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες μπορεί να έχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης βλαβών για καρκίνο του μαστού �

Η μακροχρόνια έκθεση γυναικών σε

φυτοφάρμακα θερμοκηπίων

προκαλεί αύξηση του κινδύνου

εμφάνισης προκαρκινικών και

καρκινικών παθήσεων

Οι εκτεθειμένες γυναίκες είχαν σημαντικά

μεγαλύτερο κίνδυνο από τις μη

εκτεθειμένες να αναπτύξουν όγκους

μαστού, κυστική και φλεγμονώδη

μαστοπάθεια

Οι γυναίκες ηλικίας 40-49 χρονών είχαν

μεγαλύτερο κίνδυνο από τις γυναίκες

ηλικίας 50-75 ετών

Dolapsakis G, Vlachonikolis IG, Ververis C, Tsatsakis A. Mammographic findings and occupational

exposure to pesticides currently in use on Crete Eur. J. Cancer. 2001. Aug: 37(12):1531- 6

33 of 51

Τα φυτοφάρμακα είναι αιτιολογικοί παράγοντες καρκινογένεσης στη παιδική ηλικία�Δρ. Θεόδωρος Ντόλατζας τ. Δ/της Α’ Παιδοχειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Παίδων «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ»�ΙΑΤΡΙΚΟ ΒΗΜΑ - Δεκέμβριος 1993

«Οργανοχλωρίνες, οργανοφωσφορικά, ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα κ.ά. μολύνουν τα παιδιά

Η περιβαλλοντική ρύπανση είναι αιτιολογικός παράγοντας της πιο συχνής κακοήθειας στα παιδιά, της λευχαιμίας»

34 of 51

Διαχρονική και η αύξηση ασθενειών, χρήσης φυτοφαρμάκων και κόστους υγείας�

Διαβήτης

Αυτισμός

Υπογεννητικότητα

Φυτοφάρμακα

Παγκόσμιες δαπάνες

Κατάθλιψη

Alzhimer’s

Non Hodkgin’s L

35 of 51

��Η βασική αιτία της τοξικότητας βρίσκεται στα χημικά υποπροϊόντα των ορυκτών καυσίμων που είναι η βάση του υφιστάμενου ενεργειακού μοντέλου� ��

Obesity, Persistent Organic Pollutants

and Related Health Problems

Loukia Vassilopoulou, Christos Psycharakis,

Demetrios Petrakis, John Tsiaoussis, Aristides M Tsatsakis

Obesity and Lipotoxicity. Pages 81-110

Springer International Publishing. 2017

Η διαταραχή ισορροπίας στην ενέργεια είναι η αιτία

της κλιματικής αλλαγής αλλά και της παχυσαρκίας

37 of 51

�

Αποικία A. pullulans σε επιφάνεια PVC. Πρώιμο

στάδιο ανάπτυξης σε 95 εβδομάδες (Μεγέθυνση Χ 250)

Εγκατεστημένη αποικία A. pullulans σε

επιφάνεια PVC (Μεγέθυνση, Χ 125)

Η ΕΕ παράγει 1 εκατομμύριο τόνους φθαλικών ενώσεων, κύρια για πλαστικοποίηση PVC

Ηomo plastic

Πλαστικοποιητές 2014

8 εκ. τόνοι

1 κιλό /έτος/κάτοικο

Πλαστικά 2014

314.69 εκ. τόνοι

46 Κιλά /έτος/κάτοικο

38 of 51

�Το πλαστικό στη Κρητική Διατροφή

39 of 51

Ηράκλειο 2014

Τα φθαλικά είναι ενδοκρινείς διαταράκτες και συμμετέχουν

στην αύξηση νοσηρότητας

40 of 51

Φθαλικοί εστέρες στο νερό ύδρευσης στη Κρήτη

Το νερό ύδρευσης στη Κρήτη είναι επιβαρυμένο από φθαλικές ενώσεις πριν τις υδραυλικές εγκαταστάσεις των κατοικιών
Οι φθαλικοί εστέρες στο νερό ύδρευσης Κρήτης έχουν ποικιλία συγκεντρώσεων από ND-48.942 ngr/l
H τιμή των DEHP δεν ξεπέρασε το όριο των 6000 ngr/l, ωστόσο οι συγκεντρώσεις του Diisobutyl Phthalate (DiBP) προσδιορίστηκαν πολύ υψηλές (48.942 ngr/l). Ο DiBP βρέθηκε στο νερό ύδρευσης Ηρακλείου σε ποσοστό 77,5%
Οι συγκεντρώσεις φθαλικών στο νερό ύδρευσης επηρεάζονται από: θερμοκρασία νερού χρήσης και περιβάλλοντος, βροχοπτώσεις, διαφυγή φθαλικών σε ΧΥΤΑ - ΧΑΔΑ, είδος πλαστικού διανομής, αποθήκευση και χρόνο παραμονής σε σωλήνες
Η μέγιστη πρόσληψη φθαλικών για ενήλικα είναι 3,35 μgr/Kgr/ημέρα και για τα παιδιά είναι 11,7 μgr/Kgr/ημέρα
Το εμφιαλωμένο νερό είχε τιμές από ND - 689 ngr/l (134 φορές μικρότερες της ύδρευσης)

Ηράκλειο 2014

1 milligram = 1.000 micrograms(μg) = 1.000.000 nanogram

41 of 51

��Όλες οι αλλαγές κατανάλωσης ενέργειας, κλίματος και διατροφής έχουν επιπτώσεις στην υγεία στη Κρήτη�Allbaugh LG 1953 Crete: a case study of an underdeveloped area. In: Princeton NJ: Princeton University Press�Keys A, 1970 Coronary heart disease in Seven Countries Study. Circulation 41: Suppl 1: 1-211�Kromhout D, et al, 1989 Food consumption patterns in the 1960s in Seven Countries Study. Am J Clin Nutr 49: 889-894� ��

1960

Η κρητική διατροφή πρότυπο του ΠΟΥ για καρδιαγγειακές

παθήσεις, καρκίνο και διαβήτη (Ίδρυμα Rockefeller)

2017

Η Κρήτη κατέχει τη 1η θέση στην Ευρώπη στα ποσοστά των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών ηλικίας 13-17 ετών. Στην Κρήτη, 1 στα 3 παιδιά είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο (Έκθεση ΟΟΣΑ, Μελέτη ΡΕΑ)
1960-2011: 3.881 θάνατοι στη Κρήτη από καρκίνο (ΕΛΣΤΑΤ, CHRISTOS M. HATZIS et al. 2013). 1992-2014: 30.000 θάνατοι από καρκίνο (Κέντρο καταγραφής καρκίνου). Ένας στους 4 άνδρες της Κρήτης πεθαίνει από καρκίνο εντέρου, προστάτη ή πνεύμονα.
8,5% του πληθυσμού έχουν διαβήτη (Παγκρήτιος Σύλλογος Διαβητικών. 2003)
Το 2013, ο χάρτης στρατηγικού σχεδιασμού της περιφέρειας Κρήτης, είχε εντοπίσει περιοχές με περιβαλλοντικά προβλήματα (πάνω). Σε άλλο χάρτη φαίνεται η αστική περιβαλλοντική επιβάρυνση στην αύξηση νέων κρουσμάτων καρκίνου (κάτω)

Η έρευνα PESETA (Ευρωπαϊκή

Ένωση) προβλέπει μείωση έως

και 27% σε αύξηση θερμοκρασίας

κατά 2,5⁰C.

Η Αν. Κρήτη θα έχει τις

μεγαλύτερες επιπτώσεις

Μertz et al. (2007)

42 of 51

Θα περιοριστούν οι βροχοπτώσεις στη Κρήτη �Μαρία Κανακίδου, Πρόεδρος Τμήματος Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης� �

Σύμφωνα με τη μελέτη για τη περιοχή του Ηρακλείου, προβλέπεται σταδιακά τις επόμενες δεκαετίες αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5° C το χειμώνα και μέχρι 3^ο C το καλοκαίρι και μείωση των βροχοπτώσεων κατά 20%

Αντίστοιχα, αναμένεται μείωση της αγροτικής παραγωγής

Όγκος βροχοπτώσεων Ελλάδας 115 δισεκ. κυβικά μέτρα

43 of 51

Η μέση κατανάλωση τροφίμων και η σχέση της διατροφής με τη θνησιμότητα στη Κρήτη�Α. Τριχοπούλου, Πρόγραμμα «DAFNE» 2003 - Γ. Κυριόπουλος, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας 2008 - Α. Καφάτος 2016� ��

ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟ

Ψάρι, θαλασσινά 100 gr/εβδομάδα (28% ΣΠ)
Kοτόπουλο 100 gr/εβδομάδα (40% ΣΠ)
Kόκκινο κρέας Κρήτη με αυξητική τάση 100 -205 gr/ημέρα (250-500% ΗΣΠ)
Όσπρια 14 gr/ημέρα (20% ΗΣΠ)
Ξηροί καρποί 40gr/εβδομάδα (25% ΣΠ)
Αυγά 1-2/εβδομάδα (50% ΣΠ)
Δημητριακά 150 gr/εβδομάδα (50% ΣΠ)
Φρούτα με πτωτική τάση 305 gr/ημέρα ή 2 μερίδες/ημέρα (50% ΗΣΠ)
Λαχανικά με πτωτική τάση 248gr/ημέρα (50% ΗΣΠ)
Γαλακτοκομικά 2 μερίδες/ημέρα (100% ΗΣΠ)
Γλυκά 3/εβδομάδα, 150% ΗΣΠ

ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

Ημερήσια πρόσληψη θερμίδων 3.666 θερμίδες/ημέρα, 146% ΗΣΠ
Ημερήσια κατανάλωση ζάχαρης (2004) 96 gr/ημέρα/άτομο 110% ΗΣΠ
Ημερήσια πρόσληψη πρωτεϊνών 117,2 gr/άτομο, 210% ΗΣΔ
Ημερήσια πρόσληψη λίπους 84-144,9 gr/άτομο, 170% ΗΣΠ, λάδι 40gr/ημέρα/άτομο, με πτωτική τάση
Ημερήσια πρόσληψη φυτικών ινών 12 gr/ημέρα (50%ΗΣΠ)
45% τρώνε εκτός κατοικίας (60% άνδρες)
33% δεν καταναλώνει πρωινό
43% του πληθυσμού < 25 ετών είναι υπέρβαροι. Αύξηση κιλών 50%. Πρωτιά στη παιδική παχυσαρκία
Αλκοόλ 50 gr/ημέρα με αυξητική τάση κύρια σε νέους
40% είναι αδρανείς και δεν γυμνάζονται
10% του πληθυσμού δηλώνει ότι έχει υψηλές τιμές χοληστερόλης

44 of 51

Δεν υπάρχει παγκόσμια έλλειψη τροφής αλλά έλλειμμα τροφής σε κάποιες πληθυσμιακές ομάδες �Παγκόσμιο Πρόγράμμα ∆ιατροφής UN: WFP (1), ΕΛΣΤΑΤ (2)��

Σήμερα, με πληθυσμό 7 δις., παράγονται τρόφιμα στον πλανήτη με θρεπτικό περιεχόμενο 2.868 θερμίδες/άτομο. Το 1/3 της παγκόσμιας παραγόμενης τροφής δεν καταναλώνεται αλλά σαπίζει ή πετιέται
Παράγεται τροφή 40% παραπάνω από τις 2100 θερμίδες/άτομο που χρειαζόμαστε
Η ποσότητα αυτή αρκεί να θρέψει πληθυσμό 9 δις (1)
Ο μέσος Έλληνας καταναλώνει 3.300 θερμίδες/ημέρα (+ 60%). Στην Ελλάδα υπάρχουν 650.000 παιδιά κάτω από το όριο της φτώχειας (2)

2100 θερμίδες/άτομο 2868 θερμίδες/άτομο 3300 θερμίδες/άτομο

Δανία

Ηράκλειο

Σομαλία

45 of 51

Εταιρείες και τράπεζες γενετικού υλικού φυτών παίρνουν τους ντόπιους σπόρους από το 2008

Θησαυροφυλάκιο σπόρων στο νησί Svalbard

Ιδιοκτήτες: Bill Gates, ίδρυμα Rockefeller, Monsanto, Syngenta, κυβέρνηση Νορβηγίας

Κόκκινο: το παγκόσμιο θησαυροφυλάκιο σπόρων στο Νορβηγικό νησί Svalbard

Κίτρινο: οι θέσεις των διεθνών ιδρυμάτων

Πράσινο: οι Εθνικές τράπεζες γονιδίων. Στην Ευρώπη υπάρχει συνωστισμός

46 of 51

��«Ναι στους αναπτυξιακούς κόμβους … αλλά με υγεία»�Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής. Μάρτιος 2016��

Το υπάρχον μοντέλο διατροφής δυτικού τύπου αύξησε το καρκίνο και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ο καρκίνος προκαλεί 6.854 νέα κρούσματα στη Κρήτη/έτος και 1.581 θανάτους/έτος. Τα καρδιαγγειακά νοσήματα προκαλούν 2.032 θανάτους/έτος στη Κρήτη. Είναι γνωστό ότι το 2015, η συνολική δαπάνη υγείας ήταν 15 δις ευρώ και η αύξηση νοσηρότητας ήταν 55,5%

Στη Κρήτη, η προβλεπόμενη μείωση του πληθυσμού, της αγροτικής παραγωγής εξ αιτίας κλιματικής αλλαγής, η αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας και οι συνέπειες της ανάπτυξης με βάση τον ενεργειακό κομβικό ρόλο δημιουργούν κινδύνους και απειλές για τη διατροφή, την υγεία και το περιβάλλον

47 of 51

Η παραγωγή ενέργειας από φυσικές πηγές της Κρήτης που το μεγαλύτερο μέρος της καταναλωνόταν επί χιλιετίες για παραγωγή και κατανάλωση τροφής των κατοίκων αντικαταστάθηκε βίαια από τα ορυκτά καύσιμα

Το 90% της ετήσιας κατανάλωσης καυσίμων στη Κρήτη (750.000 τόνοι πετρελαίου) αφορά το τουρισμό, τη κίνηση αεροπλάνων, αυτοκινήτων, πλοίων, τις ενεργειακές ανάγκες πόλεων και βιομηχανιών.

Η ετήσια καύση 1 εκατομμυρίου τόνων φυτικών υπολειμμάτων ελαιόδεντρων και 500.000 τόνων ελαιοπυρήνα παράγει ενέργεια ισοδύναμη με 500.000 τόνους πετρελαίου

Η φυσική τροφή από φυσική ενέργεια και ντόπιες ποικιλίες σέβεται την υγεία και αυξάνει το πληθυσμό

Η τροφή από ορυκτά καύσιμα και γενετικά ή χημικά τροποποιημένα είδη αυξάνει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα

48 of 51

��Η μείωση του κατά κεφαλή εισοδήματος, της κατανάλωσης τροφής, του προσδόκιμου επιβίωσης και του πληθυσμού, η αύξηση της υπογεννητικότητας και των θανάτων στην Ελλάδα είναι δείγματα αρνητικής ανάπτυξης και κακής ποιότητας ζωής �

Ελληνική Στατιστική Αρχή 2016

16.181

21.845�

41δις ευρώ/7έτη
4.100 ευρώ/άτομο

GR: ΑΕΠ 26.809 δολάρια

49 of 51

Προτάσεις για υγιεινή διατροφή και μακροζωία� Πετράκης Δημήτρης - παιδοχειρουργός�

Λιτή τροφή, περιορισμός πρόσληψης θερμίδων
Διατροφή με φρέσκα, εποχιακά, ντόπια, βιολογικά προϊόντα
Περιορισμός κατανάλωσης κρέατος ιδιαίτερα των εκτροφείων
Εμφιαλωμένο πόσιμο νερό. Μέτρα συνεχούς παρακολούθησης και απομάκρυνσης φθαλικών από το νερό ύδρευσης και αντικατάσταση του δικτύου με νέους σωλήνες πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας
Καλλιέργεια ντόπιων σπόρων και συνειδήσεων «η διατροφή είναι για υγεία και όχι μόνο για θρέψη»
Κατανάλωση περισσότερων φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, χόρτων και ψαριών
Αντιμετώπιση "επιδημίας" των χρόνιων νοσημάτων με τρόφιμα χωρίς χημικά
Αύξηση της άσκησης
Απεξάρτηση από το μοντέλο ανάπτυξης στη βάση χρήσης ενέργειας από ορυκτές πηγές, ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών και λήψη μέτρων για εξοικονόμηση ενέργειας/ κιλό παραγόμενης τροφής
Προστασία και εκπαίδευση παιδιών από τη διατροφική κακοποίηση, υιοθετώντας θετικά πρότυπα και σωστές συμπεριφορές κατανάλωσης υγιεινών τροφών

50 of 51

�� Τα κύρια θέματα της παρουσίασης� ��

1^ο Δεν είμαστε μόνο ότι τρώμε, αλλά ότι έτρωγαν και οι πρόγονοι μας

Η τροφή είναι σημαντικός επιγενετικός παράγοντας, που οι επιπτώσεις του μεταφέρονται σε αρκετές γενιές

2^ο Η μείωση του πληθυσμού είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης ότι στην Ελλάδα δεν έχουμε δημογραφική ανάπτυξη

3^ο Η διατροφή όπως και κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα εξαρτάται από την ενέργεια Μέχρι το 1950, η ενέργεια για παραγωγή τροφής ήταν φυσική. Η σύγχρονη διατροφή παράγεται με ενέργεια από ορυκτά καύσιμα, είναι ακριβή, χημικά επεξεργασμένη, συντηρημένη, την απολαμβάνει μέρος του πληθυσμού, είναι ανάλογη με το εισόδημα, τη παιδεία, τη κατανάλωση πετρελαίου και διαταράσσει την οικολογική ισορροπία του πλανήτη
4^ο Οι πολυεθνικές της διατροφής, όπως και οι υπόλοιπες είναι παντοδύναμες, έχουν κινητήρια δύναμη το κέρδος και χρησιμοποιούν κάθε μέσο για την επίτευξη του
5^ο Η καλλιέργεια ντόπιων σπόρων, η ελεύθερη κτηνοτροφία με βελτιωμένες ντόπιες ράτσες ζώων και η χρήση φυσικής ενέργειας στις καλλιέργειες είναι ο μοναδικός και ρεαλιστικός δρόμος για καλύτερη διατροφή, υγεία και καθαρό περιβάλλον.
6^ο Η ένταξη προϊόντων από ντόπιες ποικιλίες στη Κρητική κουζίνα εστιατορίων και χώρων μαζικής εστίασης θα δημιουργήσει πολλαπλασιαστικά οφέλη για όλους τους παραγωγικούς τομείς της Κρήτης

1 of 51

2 of 51

3 of 51

4 of 51

5 of 51

6 of 51

7 of 51

8 of 51

9 of 51

10 of 51

11 of 51

12 of 51

13 of 51

14 of 51

15 of 51

16 of 51

17 of 51

18 of 51

19 of 51

20 of 51

21 of 51

22 of 51

23 of 51

24 of 51

25 of 51

26 of 51

27 of 51

28 of 51

29 of 51

30 of 51

31 of 51

32 of 51

33 of 51

34 of 51

35 of 51

36 of 51

37 of 51

38 of 51

39 of 51

40 of 51

41 of 51

42 of 51

43 of 51

44 of 51

45 of 51

46 of 51

47 of 51

48 of 51

49 of 51

50 of 51

51 of 51