Ikaapat na Markahan: Ibong Adarna
Pamantayang Pangnilalaman at Pagganap
Pamantayang Pangnilalaman
Naipamamalas ng mga mag-aaral ang kasanayang komunikatibo, malikhain, at kritikal na pag-unawa at pagsusuri ng Obra Maestra – Ibong Adarna para sa paghubog ng kaakuhan at pagpapahalagang Pilipino.
Pagbuo ng Teksto
Nakabubuo ng mga teksto sa iba't ibang paraan (multimodal) para sa tiyak na layunin, pagpapakahulugan, at target na babasa o awdiyens.
Pamantayang Pagganap
Nakabubuo ng iskrip para sa shadow play tungkol sa mahahalagang pangyayari sa Ibong Adarna na maiuugnay sa pagiging Pilipino.
Etikal na Kasanayan
Isinasaalang-alang ang mga elemento ng biswal at multimodal na may paglalapat ng kasanayang komunikatibo at etikal na kasanayan at pananagutan.
Mga Kasanayang Pampagkatuto
Ang mga sumusunod ay ang mahahalagang kasanayang dapat matamo sa pag-aaral ng Ibong Adarna:
1. Nakapipili ng mahahalagang pangyayari
Ang mga mag-aaral ay matututong pumili ng mga makabuluhang eksena mula sa akda na nagpapakita ng pagpapahalagang Pilipino.
2. Nakasusulat ng plano at borador
Matututong bumuo ng maayos na plano at borador para sa kanilang shadow play tungkol sa Ibong Adarna.
3. Nakasusulat ng iskrip para sa shadow play
Makapagsusulat ng kompletong iskrip na may malinaw na banghay, tauhan, at diyalogo para sa pagtatanghal.
4. Natutukoy ang mga elemento ng puppet
Matutukoy ang mga angkop na materyales at disenyo para sa mga puppet na gagamitin sa shadow play.
5. Nakapagsasagawa ng shadow play
Makapagsasagawa ng maayos na pagtatanghal gamit ang mga nabuong puppet at iskrip batay sa Ibong Adarna.
Nilalaman/Paksa: Ibong Adarna
Obra: Ibong Adarna
Saknong 1363-1717
Performance Task
Pagbuo ng iskrip para sa shadow play tungkol sa mahahalagang pangyayari sa Ibong Adarna na maiuugnay sa pagiging Pilipino.
Panimulang Gawain
Tanong 1
Magbigay ng tatlong mahahalagang pangyayari sa Ibong Adarna na nagpapakita ng kaugalian o pagpapahalagang Pilipino. Ipaliwanag kung paano ito maiuugnay sa ating kultura.
Tanong 2
Ano ang mensaheng hatid ng Ibong Adarna tungkol sa pamilya? Ipaliwanag kung paano ito maiuugnay sa buhay ng isang Pilipino.
Tanong 3
Gumuhit ng isang eksena mula sa Ibong Adarna na nagpapakita ng isang pagpapahalagang Pilipino. Isulat sa ibaba ng iyong iginuhit kung anong pagpapahalaga ang iyong ipinakita at kung bakit ito mahalaga sa ating lipunan.
Ang Kahalagahan ng Iskrip
Pre-writing
Dito isinasagawa ang pag-iisip at pagpaplano. Binubuo rito ang konsepto ng kwento tulad ng kung sino-sino ang mga tauhan, lugar ng kwento, banghay, mga simbolo at paksa.
Writing Stage
Dito binubuo ang sentence outline o ang de-numerong pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa kwento.
Rewriting Stage
Ito ang pinal na pagsasagawa ng mga plano sa bawat element ng isang dula. Isinasaalang-alang ang mga puna at mga dapat ayusin, idagdag o maaaring baguhin sa pagbuo ng iskrip.
Shadow Play o Karilyo
Ang pag-play ng shadow na kilala rin bilang anino ng pagkakatawang-tao. Ito ay isang sinaunang anyo ng pagkukuwento o pagsasalaysay at entertainment na gumagamit ng flat articulated cut-out figure (anino puppets) na gaganapin sa pagitan ng isang pinagmulan ng liwanag at isang translucent screen.
Maaaring makamit ang iba't ibang mga epekto sa pamamagitan ng paggalaw sa parehong mga puppets at sa liwanag na mapagkukunan.
Shadow Play
Tradisyonal na pagtatanghal gamit ang mga puppet at liwanag.
Sock Puppet
Pagbuo gamit ng medyas at ibang materyales para sa mga bata.
Finger Puppet
Paggamit ng mga daliri para sa maliliit na karakter sa kwento.
Carnival Puppet
Isinusuot sa buong katawan para sa mga malakihang pagtatanghal.
Ang shadow play ay nagbibigay ng sining at kasiyahan sa maraming kultura sa buong mundo, mula sa tradisyonal na Wayang Kulit ng Indonesia hanggang sa modernong pagtatanghal ng mga Pilipino.
Mga Susing-Salita sa Pagbuo ng Iskrip
Mga Batayan ng Iskrip
Iskrip, Diyalogo, Pamagat, Tauhan, Tagpuan, Banghay, Konsepto, Adlib
Elemento ng Shadow Play
Shadow Play, Screen, Spotlight, Rekwisito (Props), Kompanya ng Pagtatanghal
Direksiyon at Plano
Tagubilin sa Pagtatanghal, Eksena, Storyboard, Blocking, Narrator
Mga Elemento ng Tunog
Sound Effects, Musika, Naratibo, Bokal na Ekspresyon
Mga Elemento ng Iskrip para sa Shadow Play
Pamagat
Pangalan ng shadow play na nakakakuha ng atensyon ng manonood
Tauhan at Tagpuan
Mga karakter at lugar ng kwento na nagbibigay-buhay sa shadow play
Banghay (Simula, Gitna, Wakas)
Pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa kwento
Diyalogo at Direksyon
Usapan ng mga tauhan at tagubilin para sa kilos ng mga puppet
Ang mga elemento ng iskrip ay nagsisilbing pundasyon ng isang maayos na shadow play. Ang pamagat ay dapat nakakakuha ng atensyon ng manonood. Ang tauhan ay dapat malinaw kung sino ang bida, kontrabida, at iba pang karakter. Ang tagpuan ay naglalarawan ng lugar at oras kung saan nagaganap ang kwento. Ang banghay ay may malinaw na simula, gitna, at wakas. Ang diyalogo ay nagpapahayag ng damdamin at kilos ng mga tauhan. Ang direksyon sa pagtatanghal ay nagbibigay ng tagubilin para sa kilos ng mga tauhan, paggalaw ng anino, tunog, at musika.
Hakbang sa Pagsulat ng Iskrip para sa Shadow Play
Pumili ng paksa o kwento
Maaaring lumikha ng orihinal na kwento o gumamit ng alamat, pabula, o mito na maaaring ipakita gamit ang shadow play.
Gumawa ng balangkas ng kwento
Tukuyin ang simula, gitna, at wakas ng dula upang mapanatili ang malinaw na daloy ng istorya.
Isulat ang diyalogo at direksyon
Gumamit ng simple ngunit malinaw na pananalita upang madaling maunawaan ang kwento sa pamamagitan ng boses ng mga gumaganap.
Isama ang tunog at musika
Pumili ng mga tunog na magpapalakas sa epekto ng kwento, tulad ng tunog ng hangin, yabag, o alon.
Subuking ipakita ang kwento gamit ang anino
Siguraduhin na ang mga tauhan, kilos, at eksena ay epektibong nakikita sa screen gamit ang anino.
Rebisahin at pagandahin ang iskrip
Siguruhing malinaw ang kwento, diyalogo, at direksyon para sa pagtatanghal.
Halimbawa ng Maikling Bahagi ng Iskrip para sa Shadow Play
Pamagat: Ang Alamat ng Paru-paro
Tauhan: Inang Diwata, Batang Maria, Mga Bulaklak
Tagpuan: Isang mahiwagang hardin
Simula
(Madilim ang entablado. Unti-unting lumilitaw ang anino ng Inang Diwata sa harap ng isang mahiwagang hardin.)
Inang Diwata: (Mahinahon) Maria, nais kitang bigyan ng kakayahang lumipad tulad ng hangin. Ngunit kailangan mong alagaan ang mga bulaklak sa harding ito.
Gitna
(Si Maria ay nagsisimulang diligan at alagaan ang mga bulaklak. Naririnig ang tunog ng tubig at pag-awit ng mga ibon.)
Maria: (Masaya) Napakaganda ng harding ito! Sisiguraduhin kong hindi malalanta ang mga bulaklak.
Wakas
(Biglang lumiwanag ang entablado. Lumitaw ang anino ng isang paru-paro.)
Maria: (Namamangha) Ako'y naging isang paru-paro! Salamat, Inang Diwata, sa regalong ito.
(Nagtatapos ang kwento sa tunog ng hangin at masayang musika.)
Mga Gagamitin sa Pagbuo ng Shadow Play
Bond paper o manila paper
Para sa iskrip
Karton, colored paper, o recycled materials
Para sa mga shadow puppets
Puting kumot o tela
Bilang screen
Flashlight o ilaw
Upang ipakita ang anino
Sound effects o background music
Para sa pagtatanghal
Panuto sa Paggawa ng Shadow Play
Bumuo ng grupo
May 5-7 miyembro
Pumili ng tema o paksa
Kuwentong-bayan, pabula, o makabagong kuwento
Magsulat ng iskrip
5-7 minuto ang haba ng pagtatanghal
Gumawa ng shadow puppets
Gamit ang papel o karton
Magsanay sa pagtatanghal
Ayusin ang blocking at paggalaw ng puppets
Itanghal ang shadow play
Sa klase
Paglalapat at Paglalahat
Aking Natutuhan
Ilahad ang iyong sariling pananaw batay sa iyong natutuhan sa aralin. Isulat ang pahayag sa loob ng kahon.
Kahalagahan ng Shadow Play
Ang shadow play ay isang malikhaing paraan upang ipakita ang mga kuwentong Pilipino at magpahayag ng mga pagpapahalagang Pilipino sa pamamagitan ng sining.
Kahalagahan ng Iskrip
Ang iskrip ay nagsisilbing pundasyon ng isang matagumpay na pagtatanghal, na naglalaman ng lahat ng mahahalagang elemento tulad ng diyalogo, direksyon, at banghay.
Pagtataya ng Natutuhan
Ano ang pangunahing elemento ng isang iskrip para sa shadow play?
A) Musika at sayaw
B) Pamagat, tauhan, tagpuan, diyalogo, at banghay
C) Kostyum at make-up
D) Kamera at editing
Ano ang pinakamahalagang aspeto sa pagsusulat ng diyalogo para sa shadow play?
A) Dapat itong detalyado at mahaba
B) Dapat itong maikli ngunit malinaw at madaling ipahayag
C) Dapat itong nakasulat sa dayuhang wika
D) Dapat walang diyalogo, puro kilos lamang
Bakit mahalaga ang tagpuan sa isang shadow play?
A) Nagbibigay ito ng konteksto at setting sa kwento
B) Nagsisilbi itong pangunahing tauhan
C) Wala itong kinalaman sa shadow play
D) Ginagamit ito upang magkaroon ng special effects
Pagtataya ng Natutuhan (Pagpapatuloy)
Tanong 1
Alin sa sumusunod ang hindi kabilang sa proseso ng paggawa ng shadow play?
A) Pagsulat ng iskrip
B) Paggawa ng mga shadow puppets
C) Pagbuo ng storyboard at pagsasanay sa pagtatanghal
D) Paggamit ng 3D animation sa pagtatanghal
Tanong 2
Ano ang pangunahing layunin ng isang shadow play?
A) Makapagbigay ng impormasyon gamit ang graph at chart
B) Maglahad ng kwento sa malikhaing paraan gamit ang anino
C) Magpakita ng sayaw at awit sa entablado
D) Gumamit ng modernong teknolohiya sa pagtatanghal
Tanong 3
Bakit mahalaga ang tagpuan sa isang shadow play?
A) Nagbibigay ito ng konteksto at setting sa kwento
B) Nagsisilbi itong pangunahing tauhan
C) Wala itong kinalaman sa shadow play
D) Ginagamit ito upang magkaroon ng special effects
Mga Uri ng Puppet
Sock Puppet
Ang sock puppet ay ginagawa gamit ang medyas. Ito ay madaling gawin at angkop para sa mga batang mag-aaral. Maaaring gumamit ng iba't ibang kulay at disenyo ng medyas upang lumikha ng iba't ibang karakter.
Finger Puppet
Ang finger puppet ay ginagawa gamit ang mga daliri. Ito ay maliit at madaling kontrolin. Angkop ito para sa mga eksena na nangangailangan ng maraming karakter na sabay-sabay na gumagalaw.
Mga Uri ng Puppet
Carnival Puppet
Ang carnival puppet ay isinusuot sa buong katawan. Ito ay malaki at angkop para sa mga pagtatanghal sa malaking entablado. Nangangailangan ito ng mas maraming paghahanda at materyales.