1 of 13

Ervaringsgericht literatuuronderwijs: kansen en uitdagingen

​

​

​

​

​

​

​

​

​

dr. Jeroen Dera�Radboud Universiteit Nijmegen

www.jeroendera.nl�

2 of 13

3 of 13

Gabrielsen e.a.: vastgesteld patroon

4 of 13

Een prototypische opgave in het Nederlandse poëzieonderwijs

5 of 13

De lezer centraal in het literatuuronderwijs

​

​

Centrale uitgangspunten

​

  • ‘Transactional theory’: ‘reciprocal, mutually defining�relationship’ tussen tekst en lezer

​

  • Efferente versus esthetische leeservaringen

​

  • Paradigma: reader-response criticism

​

6 of 13

Rosenblatt, p.54

7 of 13

8 of 13

Ervaringsgericht poëzieonderwijs

  • RES-model:

​

Receptive – de lezer recipieert de �literaire tekst

​

Expressive – de lezer zet de �leeservaring om in een eigen creatie

​

Symbolic – de lezer-schrijver sluit�de beleving af door middel van�performance / ritueel

9 of 13

De ervaring in het literatuuronderwijs: �Woorden temmen

​

  • Uitgangspunt: poëzie als (lichamelijke) ervaring
  • Nadruk op gedichten waarover (maatschappelijk) debat �mogelijk is; géén opzoekbare antwoorden
  • Combinatie van interpretatie en creatie
  • Veel hedendaagse dichters, met aandacht voor diversiteit�in poëtica’s, gender, etniciteit

10 of 13

De didactiek van Woorden temmen

​

  • LEES: een vraag over de ervaring die het gedicht oproept bij de lezer
  • DENK: een discussievraag naar aanleiding van het gedicht
  • DOE: een activiteit die de lezer naar aanleiding van het gedicht kan ondernemen
  • SCHRIJF: een creatieve schrijfmogelijkheid gerelateerd aan het gedicht of de bijbehorende leeservaring
  • WEET: een literatuurtheoretisch concept dat de interpretatie verder kan verdiepen
  • MEER: extra informatie naar aanleiding van het gedicht, de dichter en/of de context
  • WEERHAAKJE: een persoonlijke reflectie van een van de auteurs over de regel / het beeld dat het meest voor haar/hem betekende

11 of 13

12 of 13

13 of 13

Feminisme en postkolonialisme in de literatuurles…

  • Max Pam, de Volkskrant, 29 juni 2021

​

Over ‘moreel lezen’: “Als literatuur uitgroeit tot een handvat om mee opgevoed te worden, dan wordt zij saai en vervelend.”

​

  • Tommy Wieringa, NRC Handelsblad, 19 juni 2021

​

Over een leerlinge die Turks fruit misogyn vindt: “Het boek deugde niet omdat de hoofdpersoon niet deugde. Volgens deze logica vervalt ook het onderscheid tussen een racistisch personage en een racistisch boek – waarbij een wezenlijke kwaliteit van de roman verloren gaat: de mens laten zien in al zijn manifestaties tussen engel en duivel.”