1

2.2 Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ.)

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

2

Η γένεση της πόλης – κράτους

3

• Ποια ιστορική περίοδος ονομάζεται αρχαϊκή; Ποια είναι τα χρονικά της όρια; Ποια βασικά γεγονότα τη σηματοδοτούν;

​

• Οι ερευνητές της ελληνικής αρχαιότητας ονομάζουν συμβατικά αρχαϊκή την περίοδο από τα μέσα περίπου του 8ου αι. π.Χ. μέχρι και την πρώτη εικοσαετία του 5ου αι. π.Χ.,

✔γιατί αυτή ήταν η εποχή της προετοιμασίας και των απαρχών της οικονομικής, της πολιτικής και πολιτιστικής εξέλιξης του ελληνικού κόσμου.

• Η οικονομικοκοινωνική κρίση που προέκυψε στα τέλη της ομηρικής εποχής αντιμετωπίστηκε από τα μέσα του 8ου αι. π.Χ.
• στο πλαίσιο των οργανωμένων πόλεων-κρατών
• και με την ίδρυση αποικιών (δεύτερος ελληνικός αποικισμός).
• Ο 7ος και 6ος αι. π.Χ. υπήρξε η εποχή των πνευματικών αναζητήσεων και της διαμόρφωσης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

​

• Ποια ήταν η σημασία του νικηφόρου αποτελέσματος των περσικών πολέμων για την ιστορική πορεία των Ελλήνων;

​

• Η αρχαϊκή εποχή τελείωσε με τους αγώνες των Ελλήνων εναντίον των «βαρβάρων». Από τους αγώνες αυτούς
• οι Έλληνες εξήλθαν νικητές,
• ενίσχυσαν την εθνική τους συνείδηση
• και επικύρωσαν την αποτελεσματικότητα της οργάνωσης, που τους παρείχε ο θεσμός της πόλης-κράτους.

4

• Πώς γεννήθηκε η πόλη – κράτος; Ποια ήταν τα συστατικά της από γεωγραφική άποψη; 25349

​

🏛️ Η γένεση της πόλης-κράτους. Οι ιστορικοί χρησιμοποίησαν τον όρο πόλη-κράτος για να δηλώσουν

• την έννοια του χώρου
• και συγχρόνως της οργανωμένης κοινότητας ανθρώπων κάτω από μια εξουσία.

Η οργάνωση προϋποθέτει

• την κυριαρχία σε συγκεκριμένο χώρο,
• που αντιστοιχεί σε όρια μιας πόλης ή μιας ευρύτερης περιοχής μαζί με την πόλη,
• και τη συγκρότηση εξουσίας για την αντιμετώπιση των κοινών προβλημάτων.

�🏛️ Έτσι η πόλη-κράτος παρουσιάζει τα ακόλουθα συστατικά στοιχεία:

♦ Από άποψη γεωγραφική,

• διαμορφωνόταν συνήθως σε ένα χώρο, κέντρο άσκησης της εξουσίας, τειχισμένο τις περισσότερες φορές, που ονομαζόταν πόλις ή άστυ,
• και σε μια ευρύτερη περιοχή γύρω απ' αυτόν, καλλιεργήσιμη με διάσπαρτους μικρότερους οικισμούς, τις κώμες, που ήταν η ύπαιθρος χώρα.

▲ Η αρχαία Σμύρνη. Σχέδιο αναπαράστασης της πόλης προς τα τέλη τον 7ου αι. π.Χ. Τα ανασκαφικά δεδομένα απέδειξαν ότι η Σμύρνη είναι μία από τις πρώτες ελληνικές πόλεις που διαθέτουν τα χαρακτηριστικά αστικής οργάνωσης.

5

• Πώς γεννήθηκε η πόλη – κράτος; Ποια ήταν τα συστατικά της από γεωγραφική άποψη; 25349

​

🏛️ Η γένεση της πόλης-κράτους. Οι ιστορικοί χρησιμοποίησαν τον όρο πόλη-κράτος για να δηλώσουν

• την έννοια του χώρου
• και συγχρόνως της οργανωμένης κοινότητας ανθρώπων κάτω από μια εξουσία.

Η οργάνωση προϋποθέτει

• την κυριαρχία σε συγκεκριμένο χώρο,
• που αντιστοιχεί σε όρια μιας πόλης ή μιας ευρύτερης περιοχής μαζί με την πόλη,
• και τη συγκρότηση εξουσίας για την αντιμετώπιση των κοινών προβλημάτων.

�🏛️ Έτσι η πόλη-κράτος παρουσιάζει τα ακόλουθα συστατικά στοιχεία:

♦ Από άποψη γεωγραφική,

• διαμορφωνόταν συνήθως σε ένα χώρο, κέντρο άσκησης της εξουσίας, τειχισμένο τις περισσότερες φορές, που ονομαζόταν πόλις ή άστυ,
• και σε μια ευρύτερη περιοχή γύρω απ' αυτόν, καλλιεργήσιμη με διάσπαρτους μικρότερους οικισμούς, τις κώμες, που ήταν η ύπαιθρος χώρα.

▲ Η αρχαία Σμύρνη. Σχέδιο αναπαράστασης της πόλης προς τα τέλη τον 7ου αι. π.Χ. Τα ανασκαφικά δεδομένα απέδειξαν ότι η Σμύρνη είναι μία από τις πρώτες ελληνικές πόλεις που διαθέτουν τα χαρακτηριστικά αστικής οργάνωσης.

6

• α. Ποια ήταν τα βασικά συστατικά της πόλης – κράτους από οργανωτική άποψη και β. ποιες ήταν οι βασικές επιδιώξεις των πολιτών;

♦ Από άποψη οργανωτική, οι κάτοικοι της πόλης-κράτους, δηλαδή οι πολίτες,

• συμμετείχαν στη διαχείριση των κοινών και έπαιρναν μικρότερο ή μεγαλύτερο μέρος στη λήψη των αποφάσεων.
• Έτσι, ο τρόπος άσκησης της εξουσίας και η συμμετοχή ή μη των πολιτών σ' αυτήν όριζε το άλλο συστατικό της στοιχείο, το πολίτευμα.

​

• Να αναφέρετε και να εξηγήσετε ποιες ήταν οι βασικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη και εξέλιξη της πόλης – κράτους. 32274

Ανεξάρτητα από τον τρόπο λειτουργίας του πολιτεύματος, γίνεται κατανοητό ότι οι πολίτες είχαν τρεις βασικές επιδιώξεις που παράλληλα αποτελούσαν και προϋποθέσεις ύπαρξης της πόλης-κράτους:

• την ελευθερία, δηλαδή αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία τους υπερασπίζοντας την ελευθερία της πόλης,
• την αυτονομία, συνέβαλλαν στη διακυβέρνηση με νόμους που οι ίδιοι είχαν θεσπίσει,
• και την αυτάρκεια, συμμετείχαν στην παραγωγή για να καλύψουν τις ανάγκες τους και να ενισχύσουν την αυτάρκεια της πόλης τους.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

7

• α. Ποια ήταν τα βασικά συστατικά της πόλης – κράτους από οργανωτική άποψη και β. ποιες ήταν οι βασικές επιδιώξεις των πολιτών;

♦ Από άποψη οργανωτική, οι κάτοικοι της πόλης-κράτους, δηλαδή οι πολίτες,

• συμμετείχαν στη διαχείριση των κοινών και έπαιρναν μικρότερο ή μεγαλύτερο μέρος στη λήψη των αποφάσεων.
• Έτσι, ο τρόπος άσκησης της εξουσίας και η συμμετοχή ή μη των πολιτών σ' αυτήν όριζε το άλλο συστατικό της στοιχείο, το πολίτευμα.

​

• Να αναφέρετε και να εξηγήσετε ποιες ήταν οι βασικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη και εξέλιξη της πόλης – κράτους. 32274

Ανεξάρτητα από τον τρόπο λειτουργίας του πολιτεύματος, γίνεται κατανοητό ότι οι πολίτες είχαν τρεις βασικές επιδιώξεις που παράλληλα αποτελούσαν και προϋποθέσεις ύπαρξης της πόλης-κράτους:

• την ελευθερία, δηλαδή αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία τους υπερασπίζοντας την ελευθερία της πόλης,
• την αυτονομία, συνέβαλλαν στη διακυβέρνηση με νόμους που οι ίδιοι είχαν θεσπίσει,
• και την αυτάρκεια, συμμετείχαν στην παραγωγή για να καλύψουν τις ανάγκες τους και να ενισχύσουν την αυτάρκεια της πόλης τους.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

8

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

Βασικές προϋποθέσεις για την ύπαρξη της πόλης – κράτους:

9

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

29836 (ΙΙ) Να συμπληρώσετε τα κενά στο παρακάτω απόσπασμα επιλέγοντας τα κατάλληλα στοιχεία από αυτά που δίνονται στην παρένθεση. Δύο (2) στοιχεία περισσεύουν: (ακρόπολη, αυτάρκεια, οργανωτική, εξωτερική, γεωγραφική, ύπαιθρος, άστυ)

«Η πόλη-κράτος παρουσιάζει τα ακόλουθα συστατικά στοιχεία: Από άποψη _____(1)______, διαμορφωνόταν συνήθως σε ένα χώρο, κέντρο άσκησης της εξουσίας, που οναμαζόταν πόλις ή _____(2)_____και σε μια ευρύτερη περιοχή γύρω από αυτόν, καλλιεργήσιμη με διάσπαρτους οικισμούς, τις κώμες, που ήταν η _____(3)_____ χώρα. Από άποψη _____(4)_____, οι πολίτες συμμετείχαν στη διαχείριση των κοινών και έπαιρναν μέρος στη λήψη των αποφάσεων. Ανεξάρτητα από τον τρόπο λειτουργίας του πολιτεύματος, οι πολίτες είχαν τρεις βασικές επιδιώξεις που παράλληλα αποτελούσαν και προϋποθέσεις ύπαρξης της πόλης-κράτους: την ελευθερία, την αυτονομία και την _____(5)______.»

(μονάδες 5)

​

Η αρχαϊκή εποχή ακολουθεί χρονικά την κλασική. 35186,

Λ

Στις αρχαίες πόλεις-κράτη το άστυ και η ύπαιθρος χώρα περιβάλλονταν από τείχη. 29820

Λ

Η αυτονομία της πόλης-κράτους σχετιζόταν με την παραγωγή αγαθών για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών της. 32097

Λ

Οι τρεις προϋποθέσεις ύπαρξης της πόλης-κράτους ήταν η ελευθερία, η αυτονομία και η αυτάρκεια. 24173

Σ

10

Η κρίση του ομηρικού κόσμου

11

• Να αναφέρετε τους οικονομικούς λόγους που οδήγησαν στην κρίση της ομηρικής κοινότητας στα τέλη του 9ου αι. π.Χ.

Προς τα τέλη του 9ου αι. π.Χ. οι ομηρικές κοινότητες παρουσίαζαν

• σταδιακή πληθυσμιακή αύξηση, πράγμα το οποίο προκάλεσε στη συνέχεια 🡪 οικονομική κρίση
• λόγω των περιορισμένων εκτάσεων καλλιεργήσιμης γης,
• των περιορισμένων μέσων εκμετάλλευσης, λόγω της συγκέντρωσης της γης σε λίγους,
• της απουσίας εργασιακής ειδίκευσης
• αλλά και της έλλειψης άλλων πόρων πέρα από την εκμετάλλευση της γης.

​

• Πώς επηρέασε η κρίση του ομηρικού κόσμου, στα τέλη του 9ου αι. π.Χ., τον ρόλο του βασιλιά και των ευγενών; 26205

Η οικονομική αυτή κατάσταση συνδυάζεται

• με τον περιορισμό της βασιλικής εξουσίας
• και την αύξηση της δύναμης των ευγενών.
• Η έλλειψη ίσως οργανωμένου στρατού έδωσε τη δυνατότητα στους ευγενείς να αμφισβητήσουν την εξουσία του βασιλιά.
• Η δύναμή τους στηριζόταν στην κατοχή της γης.
• Ήταν γνωστοί με τα ονόματα αγαθοί, άριστοι, ευπατρίδες, εσθλοί, κ.ά., ονόματα που υποδήλωναν την προέλευση και την κοινωνική τους υπόσταση.
• Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους το αφιέρωναν στη σωματική άσκηση και στην καλλιέργεια του πνεύματος.
• Έτρεφαν άλογα και βρίσκονταν σε συνεχή πολεμική ετοιμότητα- γι' αυτό ονομάστηκαν και ιππείς.

12

• Να αναφέρετε τους οικονομικούς λόγους που οδήγησαν στην κρίση της ομηρικής κοινότητας στα τέλη του 9ου αι. π.Χ.

Προς τα τέλη του 9ου αι. π.Χ. οι ομηρικές κοινότητες παρουσίαζαν

• σταδιακή πληθυσμιακή αύξηση, πράγμα το οποίο προκάλεσε στη συνέχεια 🡪 οικονομική κρίση
• λόγω των περιορισμένων εκτάσεων καλλιεργήσιμης γης,
• των περιορισμένων μέσων εκμετάλλευσης, λόγω της συγκέντρωσης της γης σε λίγους,
• της απουσίας εργασιακής ειδίκευσης
• αλλά και της έλλειψης άλλων πόρων πέρα από την εκμετάλλευση της γης.

​

• Πώς επηρέασε η κρίση του ομηρικού κόσμου, στα τέλη του 9ου αι. π.Χ., τον ρόλο του βασιλιά και των ευγενών; 26205

Η οικονομική αυτή κατάσταση συνδυάζεται

• με τον περιορισμό της βασιλικής εξουσίας
• και την αύξηση της δύναμης των ευγενών.
• Η έλλειψη ίσως οργανωμένου στρατού έδωσε τη δυνατότητα στους ευγενείς να αμφισβητήσουν την εξουσία του βασιλιά.
• Η δύναμή τους στηριζόταν στην κατοχή της γης.
• Ήταν γνωστοί με τα ονόματα αγαθοί, άριστοι, ευπατρίδες, εσθλοί, κ.ά., ονόματα που υποδήλωναν την προέλευση και την κοινωνική τους υπόσταση.
• Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους το αφιέρωναν στη σωματική άσκηση και στην καλλιέργεια του πνεύματος.
• Έτρεφαν άλογα και βρίσκονταν σε συνεχή πολεμική ετοιμότητα- γι' αυτό ονομάστηκαν και ιππείς.

13

• Ποια κοινωνική ομάδα των πόλεων-κρατών, αν και δεν ανήκε στους ευγενείς, απέκτησε πλούτο μέσα από τη βιοτεχνία, το εμπόριο και τη ναυτιλία, χωρίς όμως να αποκτήσει αμέσως ίσα πολιτικά δικαιώματα;

​

​

Στις πόλεις-κράτη πολίτες δεν ήταν μόνο οι ευγενείς

• αλλά και μεγάλος αριθμός μικρών ή μεσαίων καλλιεργητών
• ή και ακτημόνων.

Αυτοί ήταν γνωστοί με τα ονόματα: 

πλήθος

όχλος

κακοί

Πολλοί απ' αυτούς στη συνέχεια ασχολήθηκαν

• με τη βιοτεχνία,
• το εμπόριο,
• τη ναυτιλία
• και πλούτισαν.
• Δεν εξισώθηκαν όμως εξαρχής πολιτικά με τους ευγενείς.

Αν σε έλεγαν «πλήθος» ή «όχλο», πώς θα ένιωθες;

​

Γη – Εμπόριο – Ναυτιλία – Βιοτεχνία

Αν ζούσες τότε, ποιο θα διάλεγες; Πού θα είχες περισσότερες ευκαιρίες;

14

• Ποια κοινωνική ομάδα των πόλεων-κρατών, αν και δεν ανήκε στους ευγενείς, απέκτησε πλούτο μέσα από τη βιοτεχνία, το εμπόριο και τη ναυτιλία, χωρίς όμως να αποκτήσει αμέσως ίσα πολιτικά δικαιώματα;

​

​

Στις πόλεις-κράτη πολίτες δεν ήταν μόνο οι ευγενείς

• αλλά και μεγάλος αριθμός μικρών ή μεσαίων καλλιεργητών
• ή και ακτημόνων.

Αυτοί ήταν γνωστοί με τα ονόματα: 

πλήθος

όχλος

κακοί

Πολλοί απ' αυτούς στη συνέχεια ασχολήθηκαν

• με τη βιοτεχνία,
• το εμπόριο,
• τη ναυτιλία
• και πλούτισαν.
• Δεν εξισώθηκαν όμως εξαρχής πολιτικά με τους ευγενείς.

Αν σε έλεγαν «πλήθος» ή «όχλο», πώς θα ένιωθες;

​

Γη – Εμπόριο – Ναυτιλία – Βιοτεχνία

Αν ζούσες τότε, ποιο θα διάλεγες; Πού θα είχες περισσότερες ευκαιρίες;

15

• α. Ποια είναι η αντίληψη πάνω στην οποία θεμελιώνεται η ύπαρξη και η ανάπτυξη του θεσμού της δουλείας στην αρχαϊκή εποχή;
• β. Ποιοι παράγοντες ευνοούσαν την ανάπτυξη των δούλων στην εποχή αυτή;

​

Τα πρώτα στάδια της ιστορικής πορείας των πόλεων-κρατών ήταν συνδεδεμένα με την ανάπτυξη της δουλείας. Η ανάπτυξη του θεσμού της δουλείας

• συνδέεται άμεσα με την αντίληψη ότι ο πολίτης πρέπει να είναι απαλλαγμένος από τις εργασίες για να ασχολείται μόνο με τις υποθέσεις της πόλης, με τα κοινά.

Βέβαια, ο αριθμός των δούλων σε άλλες πόλεις αυξήθηκε

• εξαιτίας των χρεών προς τους ευγενείς, όπως συνέβαινε στην Αθήνα μέχρι τις αρχές του 6ου αι. π.Χ.,
• και σε άλλες εξαιτίας των κατακτητικών πολέμων, όπως συνέβη στη Σπάρτη.

▲Ποια στοιχεία της στάσης των δύο μορφών δείχνουν ποιος έχει εξουσία και ποιος υπηρετεί;

16

• α. Ποια είναι η αντίληψη πάνω στην οποία θεμελιώνεται η ύπαρξη και η ανάπτυξη του θεσμού της δουλείας στην αρχαϊκή εποχή;
• β. Ποιοι παράγοντες ευνοούσαν την ανάπτυξη των δούλων στην εποχή αυτή;

​

Τα πρώτα στάδια της ιστορικής πορείας των πόλεων-κρατών ήταν συνδεδεμένα με την ανάπτυξη της δουλείας. Η ανάπτυξη του θεσμού της δουλείας

• συνδέεται άμεσα με την αντίληψη ότι ο πολίτης πρέπει να είναι απαλλαγμένος από τις εργασίες για να ασχολείται μόνο με τις υποθέσεις της πόλης, με τα κοινά.

Βέβαια, ο αριθμός των δούλων σε άλλες πόλεις αυξήθηκε

• εξαιτίας των χρεών προς τους ευγενείς, όπως συνέβαινε στην Αθήνα μέχρι τις αρχές του 6ου αι. π.Χ.,
• και σε άλλες εξαιτίας των κατακτητικών πολέμων, όπως συνέβη στη Σπάρτη.

▲Ποια στοιχεία της στάσης των δύο μορφών δείχνουν ποιος έχει εξουσία και ποιος υπηρετεί;

17

• Ποιες λύσεις δόθηκαν για να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση του ομηρικού κόσμου; Να αναφέρετε χαρακτηριστικές περιπτώσεις πόλεων-κρατών που εφάρμοσαν κάποια από τις προαναφερθείσες λύσεις.

​

Η αντιμετώπιση της κρίσης. Η οικονομική κρίση των ομηρικών χρόνων συνεχίστηκε και στα πρώτα στάδια της οργάνωσης των πόλεων, καθώς δεν ήταν δυνατό να αντιμετωπιστεί από το υπάρχον σύστημα της κλειστής αγροτικής οικονομίας. Οι λύσεις που δόθηκαν ήταν οι ακόλουθες:

Κάποιες πόλεις-κράτη εφάρμοσαν

• μια από τις προαναφερθείσες λύσεις,
• κάποιες άλλες τις συνδύασαν για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους.
• Έτσι, η Αθήνα ξεπέρασε την κρίση με την ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εμπορίου:
• Η Σπάρτη, το Αργός, η Ήλιδα κ.ά. με την κατάκτηση γειτονικών τους περιοχών,
• ενώ η Κόρινθος, τα Μέγαρα, η Χαλκίδα, η Μίλητος κ.ά. συνδύασαν αυτές τις λύσεις με την ίδρυση αποικιών.
• Ποιοι Έλληνες της αρχαϊκής εποχής διατήρησαν τη φυλετική οργάνωση και ποιος ήταν ο λόγος;

Όσα τμήματα του ελληνικού κόσμου

• παρέμειναν απομονωμένα και δεν είχαν συνεχείς επαφές με τους άλλους Έλληνες,
• όπως οι Αρκάδες, οι Αιτωλοί, οι Ακαρνάνες, οι Ηπειρώτες, οι Μακεδόνες και άλλοι,
• δεν ακολούθησαν την ίδια οικονομική πορεία και διατήρησαν τη φυλετική* οργάνωση

♦ ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εμπορίου,�♦ κατακτητικοί πόλεμοι και εδαφική επέκταση,�♦ ίδρυση αποικιών.

18

• Ποιες λύσεις δόθηκαν για να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση του ομηρικού κόσμου; Να αναφέρετε χαρακτηριστικές περιπτώσεις πόλεων-κρατών που εφάρμοσαν κάποια από τις προαναφερθείσες λύσεις.

​

Η αντιμετώπιση της κρίσης. Η οικονομική κρίση των ομηρικών χρόνων συνεχίστηκε και στα πρώτα στάδια της οργάνωσης των πόλεων, καθώς δεν ήταν δυνατό να αντιμετωπιστεί από το υπάρχον σύστημα της κλειστής αγροτικής οικονομίας. Οι λύσεις που δόθηκαν ήταν οι ακόλουθες:

Κάποιες πόλεις-κράτη εφάρμοσαν

• μια από τις προαναφερθείσες λύσεις,
• κάποιες άλλες τις συνδύασαν για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους.
• Έτσι, η Αθήνα ξεπέρασε την κρίση με την ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εμπορίου:
• Η Σπάρτη, το Αργός, η Ήλιδα κ.ά. με την κατάκτηση γειτονικών τους περιοχών,
• ενώ η Κόρινθος, τα Μέγαρα, η Χαλκίδα, η Μίλητος κ.ά. συνδύασαν αυτές τις λύσεις με την ίδρυση αποικιών.
• Ποιοι Έλληνες της αρχαϊκής εποχής διατήρησαν τη φυλετική οργάνωση και ποιος ήταν ο λόγος;

Όσα τμήματα του ελληνικού κόσμου

• παρέμειναν απομονωμένα και δεν είχαν συνεχείς επαφές με τους άλλους Έλληνες,
• όπως οι Αρκάδες, οι Αιτωλοί, οι Ακαρνάνες, οι Ηπειρώτες, οι Μακεδόνες και άλλοι,
• δεν ακολούθησαν την ίδια οικονομική πορεία και διατήρησαν τη φυλετική* οργάνωση

♦ ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εμπορίου,�♦ κατακτητικοί πόλεμοι και εδαφική επέκταση,�♦ ίδρυση αποικιών.

19

Ο δεύτερος αποικισμός

20

Ο δεύτερος αποικισμός (8ος-6ος αι. π.Χ.). Ο όρος προέρχεται από το ρ. αποικίζω (στέλνω μακριά από τον οίκο, από την πατρίδα)

• και δηλώνει την αναγκαστική μετακίνηση, την εγκατάσταση σε άλλη περιοχή και τη δημιουργία νέας πόλης.
• Το φαινόμενο αυτό διαφέρει από την εξάπλωση των ελληνικών φύλων στα μικρασιατικά παράλια (11ος - 9ος αι. π.Χ.).
• Η ίδρυση αποικιών την αρχαϊκή εποχή
• ήταν επιχείρηση οργανωμένη εξ ολοκλήρου από τη μητέρα-πόλη (μητρόπολη).
• Οι αποικίες, ωστόσο, ήταν νέες πόλεις-κράτη, αυτόνομες και αυτάρκεις.
• Οι δεσμοί τους με τις μητέρες-πόλεις
• ήταν χαλαροί,
• σε μερικές περιπτώσεις ανύπαρκτοι,
• ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις οι σχέσεις ήταν εχθρικές⁹.

21

• Πότε πραγματοποιήθηκε ο β΄ ελληνικός αποικισμός και ποια βασικά γνωρίσματά του μπορούμε να αναφέρουμε;

​

Ο δεύτερος αποικισμός (8ος-6ος αι. π.Χ.). Ο όρος προέρχεται από το ρ. αποικίζω (στέλνω μακριά από τον οίκο, από την πατρίδα)

• και δηλώνει την αναγκαστική μετακίνηση, την εγκατάσταση σε άλλη περιοχή και τη δημιουργία νέας πόλης.
• Το φαινόμενο αυτό διαφέρει από την εξάπλωση των ελληνικών φύλων στα μικρασιατικά παράλια (11ος - 9ος αι. π.Χ.).
• Η ίδρυση αποικιών την αρχαϊκή εποχή
• ήταν επιχείρηση οργανωμένη εξ ολοκλήρου από τη μητέρα-πόλη (μητρόπολη).
• Οι αποικίες, ωστόσο, ήταν νέες πόλεις-κράτη, αυτόνομες και αυτάρκεις.
• Οι δεσμοί τους με τις μητέρες-πόλεις
• ήταν χαλαροί,
• σε μερικές περιπτώσεις ανύπαρκτοι,
• ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις οι σχέσεις ήταν εχθρικές9.

22

• Ποια ήταν τα αίτια του β΄ ελληνικού αποικισμού; Να αναφέρετε ονομαστικά τέσσερα από αυτά. 24182

Τα αίτια που συνέβαλαν στην ίδρυση των αποικιών ήταν:

♦ η στενοχωρία, όπως αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς, δηλαδή το πρόβλημα που προέκυψε:

🠞 από την αύξηση του πληθυσμού και 🠞 τις περιορισμένες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης·�♦ η έλλειψη πρώτων υλών, ιδιαίτερα μετάλλων

​

�♦ η αναζήτηση νέων αγορών για την προμήθεια και την πώληση αγαθών

​

​

♦ οι εσωτερικές πολιτικές κρίσεις που οδηγούσαν σε απομόνωση μια ομάδα των κατοίκων

​

♦ οι γνώσεις που διέθεταν για τους θαλάσσιους δρόμους και τις περιοχές εγκατάστασης·

​

�♦ ο ριψοκίνδυνος χαρακτήρας των Ελλήνων εκείνης της εποχής, όπως αντανακλάται μέσα από την Οδύσσεια.

23

• Ποια ήταν τα αίτια του β΄ ελληνικού αποικισμού; Να αναφέρετε ονομαστικά τέσσερα από αυτά. 24182

Τα αίτια που συνέβαλαν στην ίδρυση των αποικιών ήταν:

♦ η στενοχωρία, όπως αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς, δηλαδή το πρόβλημα που προέκυψε:

🠞 από την αύξηση του πληθυσμού και 🠞 τις περιορισμένες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης·�♦ η έλλειψη πρώτων υλών, ιδιαίτερα μετάλλων

​

�♦ η αναζήτηση νέων αγορών για την προμήθεια και την πώληση αγαθών

​

​

♦ οι εσωτερικές πολιτικές κρίσεις που οδηγούσαν σε απομόνωση μια ομάδα των κατοίκων

​

♦ οι γνώσεις που διέθεταν για τους θαλάσσιους δρόμους και τις περιοχές εγκατάστασης·

​

�♦ ο ριψοκίνδυνος χαρακτήρας των Ελλήνων εκείνης της εποχής, όπως αντανακλάται μέσα από την Οδύσσεια.

24

• Σε ποιες περιοχές εξαπλώθηκαν οι Έλληνες κατά τον δεύτερο αποικισμό και ποιες ήταν οι συνέπειες της εξάπλωσής τους στον τομέα του πολιτισμού;

​

Από τα μέσα του 8ου αι. π.Χ. μέχρι και τα μέσα του 6ου αι. π.Χ. οι Έλληνες εξαπλώθηκαν

• στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο, στα όρια του τότε γνωστού κόσμου,
• περιορίζοντας έτσι τη δραστηριότητα άλλων λαών και ιδιαίτερα των Φοινίκων.
• Η αποικιστική εξάπλωση επανασύνδεσε ουσιαστικά τους Έλληνες με τη Μεσόγειο και είχε σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία, την κοινωνία και την πολιτιστική εξέλιξη αυτής της περιόδου.

�Όλα τα στοιχεία που καθορίζουν τον ελληνικό πολιτισμό,

όπως ☑οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, ☑ οι πολιτικές πρακτικές, ☑ οι αισθητικές αντιλήψεις και γενικότερα ο τρόπος ζωής, οι Έλληνες τα μετέφεραν 🡪στις νέες τους πατρίδες.

​

Οι αποικίες εξελίχθηκαν σε χώρους πειραματισμού για τον Ελληνισμό.

Στις επαφές τους με τους γηγενείς πληθυσμούς

• έδωσαν πολιτιστικά στοιχεία
• και πήραν.
• Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση είναι η διάδοση της γραφής·
• το χαλκιδικό αλφάβητο, μια μορφή του ελληνικού αλφαβήτου, διαδόθηκε από τους Χαλκιδείς αποίκους στους ιταλικούς λαούς και έγινε στη συνέχεια το πρότυπο διαμόρφωσης του λατινικού.

25

• Σε ποιες περιοχές εξαπλώθηκαν οι Έλληνες κατά τον δεύτερο αποικισμό και ποιες ήταν οι συνέπειες της εξάπλωσής τους στον τομέα του πολιτισμού;

​

Από τα μέσα του 8ου αι. π.Χ. μέχρι και τα μέσα του 6ου αι. π.Χ. οι Έλληνες εξαπλώθηκαν

• στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο, στα όρια του τότε γνωστού κόσμου,
• περιορίζοντας έτσι τη δραστηριότητα άλλων λαών και ιδιαίτερα των Φοινίκων.
• Η αποικιστική εξάπλωση επανασύνδεσε ουσιαστικά τους Έλληνες με τη Μεσόγειο και είχε σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία, την κοινωνία και την πολιτιστική εξέλιξη αυτής της περιόδου.

�Όλα τα στοιχεία που καθορίζουν τον ελληνικό πολιτισμό,

όπως ☑οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, ☑ οι πολιτικές πρακτικές, ☑ οι αισθητικές αντιλήψεις και γενικότερα ο τρόπος ζωής, οι Έλληνες τα μετέφεραν 🡪στις νέες τους πατρίδες.

​

Οι αποικίες εξελίχθηκαν σε χώρους πειραματισμού για τον Ελληνισμό.

Στις επαφές τους με τους γηγενείς πληθυσμούς

• έδωσαν πολιτιστικά στοιχεία
• και πήραν.
• Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση είναι η διάδοση της γραφής·
• το χαλκιδικό αλφάβητο, μια μορφή του ελληνικού αλφαβήτου, διαδόθηκε από τους Χαλκιδείς αποίκους στους ιταλικούς λαούς και έγινε στη συνέχεια το πρότυπο διαμόρφωσης του λατινικού.

26

• Ποιες ήταν οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες από τον δεύτερο ελληνικό αποικισμό;

​

Η οικονομική κρίση αντιμετωπίστηκε έξω από τα όρια των πόλεων-κρατών, σε ευρύτερο οικονομικό χώρο με την ανάπτυξη του του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα της οικονομίας. Το εμπόριο δεν περιορίστηκε στην ανταλλαγή αγαθών, απέκτησε χαρακτήρα εμπορευματοχρηματικό με την κοπή και τη χρήση του νομίσματος. Η εφεύρεση του νομίσματος

• δεν ήταν μια απλή καινοτομία που διευκόλυνε τις οικονομικές σχέσεις εκείνης της εποχής.
• Το νόμισμα γίνεται τώρα το κύριο μέσο συναλλαγής.

​

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Οι οικονομικές μεταβολές είχαν συνέπειες και στην κοινωνία των πόλεων-κρατών.

• Νέα κατηγορία πολιτών, αυτοί που πλούτισαν, διεκδίκησε 🡪 μερίδιο στην άσκηση της εξουσίας.
• Έτσι, η αριστοκρατικά οργανωμένη κοινωνία πέρασε κρίση.

Η δουλεία, τέλος, αναπτύχθηκε

• λόγω της ανάγκης για περισσότερα και φθηνότερα χέρια.
• Για πρώτη φορά αυτή την εποχή χρησιμοποιήθηκαν δούλοι αργυρώνητοι, δηλαδή αγορασμένοι, ως παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης.

27

• Ποιες ήταν οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες από τον δεύτερο ελληνικό αποικισμό;

​

Η οικονομική κρίση αντιμετωπίστηκε έξω από τα όρια των πόλεων-κρατών, σε ευρύτερο οικονομικό χώρο με την ανάπτυξη του του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα της οικονομίας. Το εμπόριο δεν περιορίστηκε στην ανταλλαγή αγαθών, απέκτησε χαρακτήρα εμπορευματοχρηματικό με την κοπή και τη χρήση του νομίσματος. Η εφεύρεση του νομίσματος

• δεν ήταν μια απλή καινοτομία που διευκόλυνε τις οικονομικές σχέσεις εκείνης της εποχής.
• Το νόμισμα γίνεται τώρα το κύριο μέσο συναλλαγής.

​

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Οι οικονομικές μεταβολές είχαν συνέπειες και στην κοινωνία των πόλεων-κρατών.

• Νέα κατηγορία πολιτών, αυτοί που πλούτισαν, διεκδίκησε 🡪 μερίδιο στην άσκηση της εξουσίας.
• Έτσι, η αριστοκρατικά οργανωμένη κοινωνία πέρασε κρίση.

Η δουλεία, τέλος, αναπτύχθηκε

• λόγω της ανάγκης για περισσότερα και φθηνότερα χέρια.
• Για πρώτη φορά αυτή την εποχή χρησιμοποιήθηκαν δούλοι αργυρώνητοι, δηλαδή αγορασμένοι, ως παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης.

▲ Περιγράψτε τη σκηνή. Τι νομίζετε ότι κάνουν αυτοί οι άνθρωποι;

◄ Κάπηλος.

Αρχαιοκάπηλος

Πατριδοκάπηλος

Τι σημαίνει σήμερα η λέξη;

▲ Οι πόλεις-κράτη, στα νομίσματα που κόβουν, βάζουν στη μια όψη το σύμβολό τους. Αντιστοιχίστε τις εικόνες των νομισμάτων με τις πόλεις-κράτη που τα έκοψαν.

http://museduc.gr/docs/Istoria/A/LAI_K3K4.pdf

Αριστοτέλης: «Τα πράγματα που ανταλλάσσονται πρέπει να μπορούν να συγκρίνονται μεταξύ τους. Η ανάγκη αυτή γέννησε το νόμισμα που αποτελεί το μέσο. Το νόμισμα μετρά τα πάντα και τη διαφορά και την έλλειψη».

29

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Η ίδρυση αποικιών την αρχαϊκή εποχή (8ος-6ος αι. π.Χ.) ήταν επιχείρηση οργανωμένη εξολοκλήρου από τη μητέρα-πόλη (μητρόπολη). 35596

Σ

Ένα από τα αίτια που συνέβαλαν στην ίδρυση αποικιών από τους αρχαίους Έλληνες ήταν η έλλειψη πρώτων υλών, ιδιαίτερα μετάλλων. 23711

Σ

Ο δεύτερος ελληνικός αποικισμός κατευθύνθηκε κυρίως προς τον Εύξεινο Πόντο και την Κύπρο.

Λ

Οι περιορισμένες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και τα περιορισμένα μέσα εκμετάλλευσης οδήγησαν τις ομηρικές κοινότητες σε παρακμή. 24173

Σ

Η Αθήνα κατά την αρχαϊκή εποχή ξεπέρασε την οικονομική κρίση με κατακτητικούς πολέμους. 24174

Λ

Κατά την αρχαϊκή εποχή η «στενοχωρία» προέκυψε από την αύξηση του πληθυσμού και τις περιορισμένες καλλιεργήσιμες εκτάσεις. 24174

Σ

Οι «άριστοι» αντλούσαν τη δύναμή τους από την καταγωγή και την κατοχή γης. 24174

Σ

Οι «εσθλοί» αντλούσαν τη δύναμή τους από την καταγωγή και την κατοχή γης. 24174

Σ

Το χαλκιδικό αλφάβητο έγινε το πρότυπο διαμόρφωσης του λατινικού. 24229

Σ

Ένα από τα αίτια που συνέβαλαν στην ίδρυση αποικιών κατά την αρχαϊκή εποχή ήταν και η έλλειψη πρώτων υλών, ιδιαίτερα μετάλλων. 24161

Σ

30

Στην αρχαία Ελλάδα, ταυτόχρονα με τις πόλεις-κράτη, υπήρχαν και φυλετικά κράτη. 25417

Σ

Η Αθήνα ξεπέρασε την οικονομική κρίση των ομηρικών χρόνων με την ίδρυση αποικιών. 26106

Λ

Κατά τον πρώτο ελληνικό αποικισμό τα ελληνικά φύλα κατευθύνθηκαν στον Εύξεινο Πόντο. 26194

Λ

Τα πρώτα στάδια της ιστορικής πορείας των πόλεων-κρατών ήταν συνδεδεμένα με την ανάπτυξη της δουλείας. 25425

Σ

Ο δεύτερος ελληνικός αποικισμός (8ος-6ος αι. π.Χ.) μοιάζει ως διαδικασία με την εξάπλωση των ελληνικών φύλων στα μικρασιατικά παράλια (πρώτος ελληνικός αποικισμός, 11ος-9ος αι. π.Χ.). 25424

Λ

Ο δεύτερος ελληνικός αποικισμός κατευθύνθηκε κυρίως προς τα μικρασιατικά παράλια. 29034

Λ

​

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

• χαλκιδικό αλφάβητο (32310, σελ 89 )
• πλήθος (και για την ομηρική εποχή και για την αρχαϊκή εποχή) (25420, σελ 81 & 87)
• στενοχωρία (αρχαϊκή εποχή) (26202, σελ 88-89)

31

Η κοπή και χρήση του νομίσματος: 29816

α. οδήγησε σε οικονομικές μεταβολές με συνέπειες και στην κοινωνία των πόλεων-κρατών

β. ήταν μια απλή καινοτομία διευκόλυνσης των συναλλαγών

γ. οδήγησε σε οικονομική κρίση τις πόλεις-κράτη

δ. περιόρισε το εμπόριο στην ανταλλαγή αγαθών

α

​

Στην κρίση της αριστοκρατικής δομής στην αρχαϊκή εποχή συνέβαλαν: 25418

α. η απουσία εργασιακής ειδίκευσης και η “στενοχωρία”

β. η ενίσχυση της βασιλικής εξουσίας και η βουλή των γερόντων

γ. η αύξηση του πληθυσμού και ο 1ος αποικισμός

δ. η ανάπτυξη του εμπορίου και της βιοτεχνίας και η εφεύρεση του νομίσματος

δ

32

Τα πολιτεύματα.

33

• Ποιος υπήρξε ο βασικός θεσμός πολιτικής οργάνωσης κατά την αρχαιότητα; Ποιες μεταβολές πολιτευμάτων πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια της λειτουργίας του θεσμού της πόλης-κράτους;

1.Η πόλη – κράτος ήταν ο βασικός θεσμός πολιτικής οργάνωσης�2. Στο εσωτερικό της αναπτύχθηκαν κοινωνικοί ανταγωνισμοί και η εξουσία ασκήθηκε από τις εκάστοτε ισχυρές κοινωνικές τάξεις.�3. Σε κάθε πόλη – κράτος ήταν διαφορετική η εξέλιξη του πολιτεύματος(οι πολιτειακές μεταβολές).�

Θεωρητικά η εξέλιξη του πολιτεύματος ακολουθεί την εξής πορεία: 

βασιλεία → αριστοκρατία → ολιγαρχία → τυραννίδα → δημοκρατία

​

34

• Ποιο πολίτευμα παρήκμασε και ποιο αναδείχθηκε στα πρώτα στάδια συγκρότησης της πόλης – κράτους;

​

Η δημιουργία των πόλεων-κρατών συνδέετε

• με την παρακμή και την πτώση της βασιλείας.

Το πολίτευμα της βασιλείας παρέμεινε

• μόνο σε περιοχές που διατήρησαν το φυλετικό τρόπο οργάνωσης και δε δημιούργησαν πόλεις-κράτη, όπως π.χ. η Ήπειρος, η Μακεδονία κ.ά.

​

• Ποιοι οικονομικοί και στρατιωτικοί παράγοντες συνέβαλαν στην κρίση της αριστοκρατικής κοινωνίας κατά την αρχαϊκή εποχή (1);

​

Ο ιστορικός βίος του θεσμού της πόλης-κράτους ξεκίνησε με την επικράτηση των ευγενών και την εγκαθίδρυση αριστοκρατικών πολιτευμάτων.

Στα αριστοκρατικά καθεστώτα η εξουσία βρισκόταν στα χέρια των αρίστων, εκείνων δηλαδή που αντλούσαν τη δύναμη ❶από την καταγωγή τους και ❷την κατοχή γης.

35

Ποιοι οικονομικοί και στρατιωτικοί παράγοντες συνέβαλαν στην κρίση της αριστοκρατικής κοινωνίας κατά την αρχαϊκή εποχή (2);

1) Κρίση των αριστοκρατικών πολιτευμάτων επειδή:

α) ήρθαν στην επιφάνεια νέες κοινωνικές τάξεις (έμποροι, βιοτέχνες, ναυτικοί, τεχνίτες)

ΑΙΤΙΑ: λόγω ανάπτυξης του εμπορίου και της βιοτεχνίας,

β) αυτές οι κοινωνικές τάξεις διεκδίκησαν μερίδιο στην εξουσία (κοινωνικός ανταγωνισμός) και

γ) εμφανίστηκε το καινούργιο στρατιωτικό σώμα της οπλιτικής φάλαγγας,.

✔Ανήκαν όσοι από τους πολίτες απέκτησαν την ιδιότητα του πολεμιστή και είχαν την οικονομική ευχέρεια να εξοπλίζονται με δικά τους έξοδα. Η φάλαγγα των οπλιτών οδήγησε στην ανάπτυξη της ιδέας της ισότητας ακόμη και ως προς την άσκηση της εξουσίας.

2) Όξυνση των κοινωνικών διαφορών και των συγκρούσεων μεταξύ ευγενών από τη μία και πλουσίων και πλήθους απ’ την άλλη (τέλη του 7ου και αρχές του 6ου αι. π.Χ.).

3) Αντιμετώπιση της κατάστασης με την κωδικοποίηση του άγραφου, εθιμικού δικαίου, η οποία ανατέθηκε σε πρόσωπα κοινής αποδοχής από την τάξη των ευγενών

• νομοθέτες/αισυμνήτες: Λυκούργος (Σπάρτη), Δράκων – Σόλων (Αθήνα), Πιττακός (Μυτιλήνη), Ζάλευκος και Χαρώνδας (αποικίες της Δύσης) κ.λπ.)

Συνέπειες καταγραφή νόμων:

• Διεύρυνση της πολιτικής βάσης (συμμετοχή στη διακυβέρνηση της πολιτείας ανάλογα με την οικονομική κατάσταση των πολιτών, δηλ. με βάση το εισόδημα, άρα
• μεταβολή του πολιτεύματος από αριστοκρατικό σε ολιγαρχικό / τιμοκρατικό (=κριτήριο της διάκρισης των πολιτών ήταν τα «τιμήματα»=εισοδήματα).

36

Ποιοι οικονομικοί και στρατιωτικοί παράγοντες συνέβαλαν στην κρίση της αριστοκρατικής κοινωνίας κατά την αρχαϊκή εποχή (2);

1) Κρίση των αριστοκρατικών πολιτευμάτων επειδή:

α) ήρθαν στην επιφάνεια νέες κοινωνικές τάξεις (έμποροι, βιοτέχνες, ναυτικοί, τεχνίτες)

ΑΙΤΙΑ: λόγω ανάπτυξης του εμπορίου και της βιοτεχνίας,

β) αυτές οι κοινωνικές τάξεις διεκδίκησαν μερίδιο στην εξουσία (κοινωνικός ανταγωνισμός) και

γ) εμφανίστηκε το καινούργιο στρατιωτικό σώμα της οπλιτικής φάλαγγας,.

✔Ανήκαν όσοι από τους πολίτες απέκτησαν την ιδιότητα του πολεμιστή και είχαν την οικονομική ευχέρεια να εξοπλίζονται με δικά τους έξοδα. Η φάλαγγα των οπλιτών οδήγησε στην ανάπτυξη της ιδέας της ισότητας ακόμη και ως προς την άσκηση της εξουσίας.

2) Όξυνση των κοινωνικών διαφορών και των συγκρούσεων μεταξύ ευγενών από τη μία και πλουσίων και πλήθους απ’ την άλλη (τέλη του 7ου και αρχές του 6ου αι. π.Χ.).

3) Αντιμετώπιση της κατάστασης με την κωδικοποίηση του άγραφου, εθιμικού δικαίου, η οποία ανατέθηκε σε πρόσωπα κοινής αποδοχής από την τάξη των ευγενών

• νομοθέτες/αισυμνήτες: Λυκούργος (Σπάρτη), Δράκων – Σόλων (Αθήνα), Πιττακός (Μυτιλήνη), Ζάλευκος και Χαρώνδας (αποικίες της Δύσης) κ.λπ.)

Συνέπειες καταγραφή νόμων:

• Διεύρυνση της πολιτικής βάσης (συμμετοχή στη διακυβέρνηση της πολιτείας ανάλογα με την οικονομική κατάσταση των πολιτών, δηλ. με βάση το εισόδημα, άρα
• μεταβολή του πολιτεύματος από αριστοκρατικό σε ολιγαρχικό / τιμοκρατικό (=κριτήριο της διάκρισης των πολιτών ήταν τα «τιμήματα»=εισοδήματα).

▲ Α ν α π α ρ ά σ τ α σ η οπλιτικής φάλαγγας. Οι οπλίτες παρατάσσονται πολύ κοντά ο ένας δίπλα στον άλλον σχηματίζοντας μια πυκνή γραμμή, που ονομάζεται φάλαγγα. Ο κάθε οπλίτης προστατεύει με την ασπίδα το αριστερό μισό του σώματός του και το δεξί μισό τού συμπολεμιστή του, ενώ η δική του δεξιά πλευρά προστατεύεται από την ασπίδα του οπλίτη που βρίσκεται στα δεξιά του. Έτσι ο κάθε ένας εξαρτάται από το διπλανό του και όλοι μαζί υπερασπίζονται την πόλη τους.

38

• Πώς επιβλήθηκε το πολίτευμα της τυραννίδας στις πόλεις-κράτη του 6ου αι. π.Χ.; Να αναφέρετε χαρακτηριστικές περιπτώσεις τυράννων.

​

• Η επικράτηση των «ολίγων» όμως δεν έδωσε λύσεις στα προβλήματα του πλήθους.
• Οι αντιθέσεις διατηρήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις υποδαυλίστηκαν από πρόσωπα που ήθελαν
• να εκμεταλλευτούν τις κοινωνικές αναταραχές για να επιβάλουν 🡪 τη δική τους εξουσία.
• Τέτοια πρόσωπα συνήθως ήταν ευγενείς
• που είχαν αναδειχθεί ηγέτες των κατώτερων κοινωνικών ομάδων,
• με την υποστήριξη των οποίων κατόρθωναν να καταλάβουν την εξουσία.
• Η προσωπική εξουσία που επέβαλλαν ονομαζόταν τυραννίδα.
• Η λέξη «τύραννος» ήταν μάλλον λυδικής προέλευσης.
• Ορισμένοι από τους τυράννους αναδείχθηκαν σε καλούς ηγέτες, που φρόντισαν για την ανάπτυξη της πόλης τους και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των πολιτών. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις τυράννων ήταν ο Πολυκράτης στη Σάμο, ο Περίανδρος στην Κόρινθο, ο Θεαγένης στα Μέγαρα, ο Πεισίστρατος στην Αθήνα κ.ά..
• Οι περισσότεροι τύραννοι είχαν βίαιο τέλος.
• Οι δολοφονικές απόπειρες εναντίον τους εκφράζουν με σαφήνεια και τις διαθέσεις των πολιτών.

▲Μαρμάρινα αγάλματα του Αρμόδιου και του Αριστογείτονα, που σκότωσαν τον Ίππαρχο. Ο Ιππίας εκτέλεσε τους δύο τυραννοκτόνους, ξεκίνησε διώξεις ενάντια σε οποιονδήποτε υποψιαζόταν και έβαλε νέους φόρους.

39

• Πώς επιβλήθηκε το πολίτευμα της τυραννίδας στις πόλεις-κράτη του 6ου αι. π.Χ.; Να αναφέρετε χαρακτηριστικές περιπτώσεις τυράννων.

​

• Η επικράτηση των «ολίγων» όμως δεν έδωσε λύσεις στα προβλήματα του πλήθους.
• Οι αντιθέσεις διατηρήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις υποδαυλίστηκαν από πρόσωπα που ήθελαν
• να εκμεταλλευτούν τις κοινωνικές αναταραχές για να επιβάλουν 🡪 τη δική τους εξουσία.
• Τέτοια πρόσωπα συνήθως ήταν ευγενείς
• που είχαν αναδειχθεί ηγέτες των κατώτερων κοινωνικών ομάδων,
• με την υποστήριξη των οποίων κατόρθωναν να καταλάβουν την εξουσία.
• Η προσωπική εξουσία που επέβαλλαν ονομαζόταν τυραννίδα.
• Η λέξη «τύραννος» ήταν μάλλον λυδικής προέλευσης.
• Ορισμένοι από τους τυράννους αναδείχθηκαν σε καλούς ηγέτες, που φρόντισαν για την ανάπτυξη της πόλης τους και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των πολιτών. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις τυράννων ήταν ο Πολυκράτης στη Σάμο, ο Περίανδρος στην Κόρινθο, ο Θεαγένης στα Μέγαρα, ο Πεισίστρατος στην Αθήνα κ.ά..
• Οι περισσότεροι τύραννοι είχαν βίαιο τέλος.
• Οι δολοφονικές απόπειρες εναντίον τους εκφράζουν με σαφήνεια και τις διαθέσεις των πολιτών.

▲Μαρμάρινα αγάλματα του Αρμόδιου και του Αριστογείτονα, που σκότωσαν τον Ίππαρχο. Ο Ιππίας εκτέλεσε τους δύο τυραννοκτόνους, ξεκίνησε διώξεις ενάντια σε οποιονδήποτε υποψιαζόταν και έβαλε νέους φόρους.

40

• Ποια πολιτεύματα καθιερώθηκαν στις ελληνικές πόλεις-κράτη μετά την ανατροπή των τυραννίδων στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ.;

Μετά την πτώση των τυραννικών καθεστώτων, περίπου στα τέλη του 6ου αι. π.Χ.,

• στις περισσότερες πόλεις επιβλήθηκαν εκ νέου ολιγαρχικά καθεστώτα,
• σε άλλες, όμως, όπως για παράδειγμα στην Αθήνα, έγιναν μεταρρυθμιστικές νομοθετικές προσπάθειες
• που άνοιξαν το δρόμο προς τη δημοκρατία (μεταρρύθμιση του Κλεισθένη).

​

• Ποιο ήταν το κυρίαρχο πολιτειακό όργανο στο δημοκρατικό πολίτευμα των ελληνικών πόλεων-κρατών και ποιες δυνατότητες παρείχε στους πολίτες;

Στο δημοκρατικό πολίτευμα κυρίαρχο πολιτειακό όργανο αναδεικνύεται η εκκλησία του δήμου,

• δηλαδή η συνέλευση όλων των ενήλικων κατοίκων που είχαν πολιτικά δικαιώματα.
• Σε κάθε πολίτη δινόταν η δυνατότητα να παίρνει το λόγο,
• να διατυπώνει ελεύθερα την άποψή του (ισηγορία),
• και να συμμετέχει στη διαμόρφωση και στην ψήφιση των νόμων (ισονομία)

​

• Ποιες αλλαγές στα πολιτεύματα πραγματοποιήθηκαν στις πόλεις-κράτη της Αθήνας και της Σπάρτης;

​

Στη διάρκεια της αρχαϊκής εποχής κάθε πόλη-κράτος παγίωσε μέσα από κοινωνικές ανακατατάξεις και «στάσεις» ένα σύστημα διακυβέρνησης. Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι της Σπάρτης και της Αθήνας.

• Η Σπάρτη κατά τον 7ο αι. π.Χ. διαμόρφωσε ένα ολιγαρχικό πολίτευμα, το οποίο διατήρησε μέχρι τη ρωμαϊκή κατάκτηση, το 2ο αι. π.Χ.
• Αντίθετα, η Αθήνα διήνυσε όλο το φάσμα των πολιτειακών εξελίξεων, από την αριστοκρατική οργάνωση τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι τη θεμελίωση της δημοκρατίας στα τέλη του 6ου αι. π.Χ.

41

• Ποια πολιτεύματα καθιερώθηκαν στις ελληνικές πόλεις-κράτη μετά την ανατροπή των τυραννίδων στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ.;

Μετά την πτώση των τυραννικών καθεστώτων, περίπου στα τέλη του 6ου αι. π.Χ.,

• στις περισσότερες πόλεις επιβλήθηκαν εκ νέου ολιγαρχικά καθεστώτα,
• σε άλλες, όμως, όπως για παράδειγμα στην Αθήνα, έγιναν μεταρρυθμιστικές νομοθετικές προσπάθειες
• που άνοιξαν το δρόμο προς τη δημοκρατία (μεταρρύθμιση του Κλεισθένη).

​

• Ποιο ήταν το κυρίαρχο πολιτειακό όργανο στο δημοκρατικό πολίτευμα των ελληνικών πόλεων-κρατών και ποιες δυνατότητες παρείχε στους πολίτες;

Στο δημοκρατικό πολίτευμα κυρίαρχο πολιτειακό όργανο αναδεικνύεται η εκκλησία του δήμου,

• δηλαδή η συνέλευση όλων των ενήλικων κατοίκων που είχαν πολιτικά δικαιώματα.
• Σε κάθε πολίτη δινόταν η δυνατότητα να παίρνει το λόγο,
• να διατυπώνει ελεύθερα την άποψή του (ισηγορία),
• και να συμμετέχει στη διαμόρφωση και στην ψήφιση των νόμων (ισονομία)

​

• Ποιες αλλαγές στα πολιτεύματα πραγματοποιήθηκαν στις πόλεις-κράτη της Αθήνας και της Σπάρτης;

​

Στη διάρκεια της αρχαϊκής εποχής κάθε πόλη-κράτος παγίωσε μέσα από κοινωνικές ανακατατάξεις και «στάσεις» ένα σύστημα διακυβέρνησης. Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι της Σπάρτης και της Αθήνας.

• Η Σπάρτη κατά τον 7ο αι. π.Χ. διαμόρφωσε ένα ολιγαρχικό πολίτευμα, το οποίο διατήρησε μέχρι τη ρωμαϊκή κατάκτηση, το 2ο αι. π.Χ.
• Αντίθετα, η Αθήνα διήνυσε όλο το φάσμα των πολιτειακών εξελίξεων, από την αριστοκρατική οργάνωση τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι τη θεμελίωση της δημοκρατίας στα τέλη του 6ου αι. π.Χ.

42

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Στο ολιγαρχικό (ή τιμοκρατικό) πολίτευμα κριτήριο της διάκρισης των πολιτών ήταν η καταγωγή και η κατοχή γης. 23842, 26374,26380,27578, 28661, 28663, 29534

Λ

Μετά την πτώση των τυραννικών καθεστώτων, περίπου στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., στις περισσότερες ελληνικές πόλεις-κράτη επιβλήθηκαν εκ νέου ολιγαρχικά καθεστώτα. 23712, 28663

Σ

Στην τυραννίδα κυρίαρχο πολιτειακό όργανο αναδεικνύεται η εκκλησία του δήμου. 23736, 28656

Λ

Οι τύραννοι ήταν συνήθως ευγενείς που αναρριχήθηκαν στην εξουσία χάρη στην υποστήριξη των κατώτερων κοινωνικών ομάδων.26377, 27934, 29038, 29810

Σ

Ορισμένοι από τους τυράννους της αρχαϊκής εποχής αναδείχθηκαν σε καλούς ηγέτες που φρόντισαν για την ανάπτυξη της πόλης τους. 27787, 27935, 29816

Σ

Κατά την αρχαϊκή εποχή, οι πολίτες δεν συμμετείχαν στη διαχείριση των κοινών και δεν έπαιρναν μέρος στη λήψη των αποφάσεων. 24173

Λ

Στο δημοκρατικό πολίτευμα η ισηγορία έδινε σε κάθε πολίτη τη δυνατότητα να:

α. εκφράζει τα παράπονά του

β. διατυπώνει ελεύθερα την άποψή του

γ. συμμετέχει στη διαμόρφωση των νόμων

δ. υπερασπίζεται την ελευθερία της πόλης του

β.

43

Μετά τη βασιλεία ακολουθεί στον ελληνικό χώρο η: 23992

α. δημοκρατία

β. τυραννία

γ. ολιγαρχία

δ. αριστοκρατία

δ

Η δημοκρατία ακολούθησε τη(ν): 23994, 29034

α. τυραννίδα

β. αριστοκρατία

γ. ολιγαρχία

δ. βασιλεία

α

Στο τιμοκρατικό ή ολιγαρχικό πολίτευμα κριτήριο διάκρισης των πολιτών ήταν: 23730, 25200, 26372

α. το εισόδημα

β. η καταγωγή και η κατοχή γης

γ. οι συγγενικοί δεσμοί

δ. η στρατιωτική ικανότητα

α

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

​

1) ισηγορία (23826,25420, 26204,26379,29040, 29535 , σελ 94)

2) ισονομία (23830, 24164 , σελ 94)

3) νομοθέτες ή αισυμνήτες (23988, 24161, 25200, 26109,26111, 26194, 27576,27788,27931, 29048,

29054,29538, σελ 93 )

4) τυραννίδα (24168, 24172,29538 , σελ 94 )

5) εκκλησία του δήμου (δημοκρατικό πολίτευμα) (29807,29810, σελ 94 )

6) οπλιτική φάλαγγα (23865, 23738, 23733, 23736,25206, 25618, 28464,28656,28658, 29290,

29537, σελ 93 )

44

Ο πολιτισμός

45

• Ποιες μορφές τέχνης και λόγου αναπτύχθηκαν κατά την αρχαϊκή εποχή και ποια νέα χαρακτηριστικά απέκτησαν;

​

Την αρχαϊκή εποχή,

• ο ποιητικός λόγος αποκτά προσωπικό ύφος, εκφράζει βιώματα και συναισθήματα.
• Ο πεζός λόγος
• μέσα από τη σκέψη των πρώτων φιλοσόφων (φυσικών φιλοσόφων) επιχειρεί να εξηγήσει τη δημιουργία του κόσμου
• αλλά και να αφηγηθεί ήθη, έθιμα λαών, δημιουργώντας τα πρώτα δείγματα ιστορικής γραφής.
• Η τέχνη, στην αρχή, ήταν επηρεασμένη 🡪 από πρότυπα της Ανατολής (ανατολίζουσα φάση*),
• στη συνέχεια όμως διαμόρφωσε χαρακτηριστικά που πρόβαλλαν τις ελληνικές αισθητικές αντιλήψεις.

Στους αρχαϊκούς χρόνους δημιουργήθηκαν

• δύο βασικοί αρχιτεκτονικοί ρυθμοί, ο δωρικός και ο ιωνικός,
• κατασκευάστηκαν τα πρώτα μεγάλα αγάλματα, οι κούροι και οι κόρες,
• και εξελίχθηκε σε εντυπωσιακό σημείο η κεραμική τέχνη με το μελανόμορφο και ερυθρόμορφο ρυθμό.

◄ Μελανόμορφη (μαύρες μορφές πάνω στην κοκκινωπή επιφάνεια των αγγείων)

.

►Ερυθρόμορφη (κόκκινες μορφές πάνω στη μαύρη επιφάνεια των αγγείων).

47

• Ποια ήταν τα κύρια πνευματικά και θρησκευτικά χαρακτηριστικά της αρχαϊκής εποχής και ποιοι τόποι αναδείχθηκαν σε πανελλήνια ιερά;

Οι πρώτες πνευματικές και καλλιτεχνικές ανησυχίες εντοπίζονται κυρίως στην Ιωνία, όπου γεννήθηκε και η φιλοσοφία· γρήγορα, ωστόσο, διαδίδονται και στον υπόλοιπο ελληνικό χώρο, μητροπολιτικό και αποικιακό.

​

Αυτή την εποχή έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί οι θρησκευτικές δοξασίες και ο τρόπος λατρείας των θεών.

• Τα χαρακτηριστικά της μορφής κάθε θεού γίνονται κοινά σε πανελλήνιο επίπεδο
• και ορισμένοι τόποι λατρείας εξελίσσονται σε πανελλήνια ιερά με φήμη και πέρα από τα ελληνικά όρια, όπως συμβαίνει με τους Δελφούς, την Ολυμπία, τη Δήλο κ.ά.

49

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Το σημαντικότερο επίτευγμα της αρχαϊκής εποχής στον τομέα του πολιτισμού ήταν οι θολωτοί τάφοι. 24228

Λ

Η φιλοσοφία γεννήθηκε κατά την αρχαϊκή εποχή. 23735,28655

Σ

Οι πρώτες πνευματικές και καλλιτεχνικές ανησυχίες κατά την αρχαϊκή περίοδο εμφανίζονται κυρίως στην Ιωνία. 26109

Σ

Οι Δελφοί, η Ολυμπία και η Δήλος κατά την αρχαϊκή εποχή εξελίσσονται σε πανελλήνια ιερά. 29537

Σ

Ένα πολιτιστικό επίτευγμα της αρχαϊκής εποχής ήταν 26107, 27577

α. οι θολωτοί τάφοι

β. η επική ποίηση

γ. η κεραμική τέχνη με τον μελανόμορφο και ερυθρόμορφο ρυθμό

δ. η τραγωδία

γ

50

– Οι περσικοί πόλεμοι

51

• α. Ποιο ήταν το βασικό αίτιο κι η αφορμή των περσικών πολέμων; β. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της πρώτης απόπειρας επέκτασης των Περσών στον ελλαδικό χώρο;

​

Οι περσικοί πόλεμοι. Στη διάρκεια της πρώτης εικοσαετίας του 5ου αι. π.Χ. οι Έλληνες υποχρεώθηκαν να αντιμετωπίσουν την επεκτατικότητα των Περσών βασιλέων.

​

Η ατυχής εξέγερση των Ελλήνων της Ιωνίας (ιωνική επανάσταση, 499- 494 π.Χ.), οι οποίοι ήταν υποτελείς στην περσική αυτοκρατορία, έδωσε την αφορμή για μια σειρά περσικών επιχειρήσεων εναντίον της Ελλάδας.�♦ Η πρώτη απόπειρα επέκτασης των Περσών στον ελλαδικό χώρο δεν είχε αίσιο τέλος. Κατέληξε σε καταστροφή του στόλου τους, λόγω θαλασσοταραχής, στο ακρωτήριο του Άθω. Ωστόσο, ο στρατός τους υποχρέωσε σε υποταγή τους Έλληνες της Θράκης και της Μακεδονίας (492 π.Χ.).

52

• Ποια είναι τα κύρια γεγονότα της πρώτης και δεύτερης οργανωμένης εκστρατείας των Περσών κατά των Ελλήνων και σε ποια μάχη οι Έλληνες αντιμετώπισαν τους Καρχηδονίους;

​

♦ Η πρώτη οργανωμένη περσική εκστρατεία είχε χαρακτήρα ναυτικής επιχείρησης

• και στόχευε στην τιμωρία των Ερετριέων και των Αθηναίων,
• επειδή είχαν βοηθήσει τους Έλληνες της Ιωνίας στην εξέγερσή τους.
• Τελείωσε με τη μάχη στο Μαραθώνα, όπου οι Πέρσες νικήθηκαν από τους Αθηναίους και τους Πλαταιείς (490 π.Χ.). Καθοριστικής σημασίας ήταν η συμβολή του Μιλτιάδη. 

♦ Η δεύτερη συστηματικά οργανωμένη εκστρατεία έγινε υπό την αρχηγία του Ξέρξη με συγκέντρωση πολυπληθών θαλάσσιων και χερσαίων δυνάμεων και στόχευε στην κατάκτηση ολόκληρου του ελλαδικού χώρου.

• Οι ελληνικές πόλεις μπροστά στον περσικό κίνδυνο συγκάλεσαν συνέδριο στην Κόρινθο (481 π.Χ.), όπου αποφάσισαν τη συγκρότηση αμυντικής συμμαχίας κατά των Περσών.
• Μέσα από μια σειρά συγκρούσεων –

✔ Θερμοπύλες (Λεωνίδας), 

✔Αρτεμίσιο, 

✔ Σαλαμίνα (Θεμιστοκλής), 

✔ Πλαταιές (Παυσανίας), 

✔ Μυκάλη 

- οι Έλληνες αντιμετώπισαν τους Πέρσες και τους υποχρέωσαν να εγκαταλείψουν με τα υπολείμματα του στρατού τους τον ελλαδικό χώρο (480-479 π.Χ.)¹¹.

Την ίδια εποχή οι Έλληνες της Δύσης αντιμετώπισαν και αυτοί νικηφόρα την επεκτατικότητα των Καρχηδονίων στη Σικελία (μάχη της Ιμέρας, 480 π.Χ.).

53

54

• Ποια είναι τα κύρια γεγονότα της πρώτης και δεύτερης οργανωμένης εκστρατείας των Περσών κατά των Ελλήνων και σε ποια μάχη οι Έλληνες αντιμετώπισαν τους Καρχηδονίους;

​

♦ Η πρώτη οργανωμένη περσική εκστρατεία είχε χαρακτήρα ναυτικής επιχείρησης

• και στόχευε στην τιμωρία των Ερετριέων και των Αθηναίων,
• επειδή είχαν βοηθήσει τους Έλληνες της Ιωνίας στην εξέγερσή τους.
• Τελείωσε με τη μάχη στο Μαραθώνα, όπου οι Πέρσες νικήθηκαν από τους Αθηναίους και τους Πλαταιείς (490 π.Χ.). Καθοριστικής σημασίας ήταν η συμβολή του Μιλτιάδη. 

♦ Η δεύτερη συστηματικά οργανωμένη εκστρατεία έγινε υπό την αρχηγία του Ξέρξη με συγκέντρωση πολυπληθών θαλάσσιων και χερσαίων δυνάμεων και στόχευε στην κατάκτηση ολόκληρου του ελλαδικού χώρου.

• Οι ελληνικές πόλεις μπροστά στον περσικό κίνδυνο συγκάλεσαν συνέδριο στην Κόρινθο (481 π.Χ.), όπου αποφάσισαν τη συγκρότηση αμυντικής συμμαχίας κατά των Περσών.
• Μέσα από μια σειρά συγκρούσεων –

✔ Θερμοπύλες (Λεωνίδας), 

✔Αρτεμίσιο, 

✔ Σαλαμίνα (Θεμιστοκλής), 

✔ Πλαταιές (Παυσανίας), 

✔ Μυκάλη 

- οι Έλληνες αντιμετώπισαν τους Πέρσες και τους υποχρέωσαν να εγκαταλείψουν με τα υπολείμματα του στρατού τους τον ελλαδικό χώρο (480-479 π.Χ.)¹¹.

Την ίδια εποχή οι Έλληνες της Δύσης αντιμετώπισαν και αυτοί νικηφόρα την επεκτατικότητα των Καρχηδονίων στη Σικελία (μάχη της Ιμέρας, 480 π.Χ.).

55

• Ποια ιδέα ανέδειξαν οι Περσικοί πόλεμοι σχετικά με την ενότητα και την ταυτότητα των Ελλήνων;

​

Το επιτυχές αποτέλεσμα των περσικών πολέμων δεν πρόβαλε μόνο

• το δυναμισμό που έκρυβε η πόλη-κράτος ως οργανωτικός θεσμός,
• αλλά κυρίως την ιδέα ότι οι αγώνες αυτοί ήταν κοινό έργο των Ελλήνων.
• Δεν είχαν συγκρουστεί δύο δυνάμεις διεκδικώντας οι μεν ζωτικούς χώρους εξάπλωσης, οι δε την επιβίωση τους. Είχαν συγκρουστεί στην ουσία δύο διαφορετικοί τρόποι ζωής, δύο συστήματα αξιών, δύο πολιτισμοί.
• Οι περσικοί πόλεμοι (τα Μηδικά), χωρίς αμφιβολία, συνέβαλαν στη δημιουργία κοινής ιστορικής μνήμης: ήταν οι πρώτοι «εθνικοί» πόλεμοι των Ελλήνων.

Ο αγώνας των Ελλήνων για την προάσπιση της ανεξαρτησίας τους, της γης, των ιερών τους και κυρίως του «Ελληνικού» (έθνους), απηχεί για πρώτη φορά συνειδητοποιημένα την ιδέα πανελλήνιου πνεύματος.

56

• Ποια ιδέα ανέδειξαν οι Περσικοί πόλεμοι σχετικά με την ενότητα και την ταυτότητα των Ελλήνων;

​

Το επιτυχές αποτέλεσμα των περσικών πολέμων δεν πρόβαλε μόνο

• το δυναμισμό που έκρυβε η πόλη-κράτος ως οργανωτικός θεσμός,
• αλλά κυρίως την ιδέα ότι οι αγώνες αυτοί ήταν κοινό έργο των Ελλήνων.
• Δεν είχαν συγκρουστεί δύο δυνάμεις διεκδικώντας οι μεν ζωτικούς χώρους εξάπλωσης, οι δε την επιβίωση τους. Είχαν συγκρουστεί στην ουσία δύο διαφορετικοί τρόποι ζωής, δύο συστήματα αξιών, δύο πολιτισμοί.
• Οι περσικοί πόλεμοι (τα Μηδικά), χωρίς αμφιβολία, συνέβαλαν στη δημιουργία κοινής ιστορικής μνήμης: ήταν οι πρώτοι «εθνικοί» πόλεμοι των Ελλήνων.

Ο αγώνας των Ελλήνων για την προάσπιση της ανεξαρτησίας τους, της γης, των ιερών τους και κυρίως του «Ελληνικού» (έθνους), απηχεί για πρώτη φορά συνειδητοποιημένα την ιδέα πανελλήνιου πνεύματος.

57

Η αρχαϊκή εποχή τελειώνει με τους περσικούς πολέμους. 26194

Σ

Η εξέγερση των Ελλήνων της Ιωνίας πραγματοποιήθηκε γιατί: 31665

α. ήταν υποτελείς στην περσική αυτοκρατορία

β. είχαν τυραννικά καθεστώτα

γ. διεκδικούσαν την κωδικοποίηση του άγραφου, εθιμικού δικαίου

δ. η γη είχε συγκεντρωθεί σε λίγους

α

Αντιστοιχίστε: 32307

1. Παυσανίας α. μάχη του Μαραθώνα
2. Θεμιστοκλής β. μάχη των Θερμοπυλών
3. Μιλτιάδης γ. ναυμαχία της Σαλαμίνας
4. Λεωνίδας δ. μάχη των Πλαταιών

ΒΑΛΤΕ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΕ ΣΩΣΤΗ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ & ΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ Ή ΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ:

(σελ 88 – 93 – 96 - 97) (35596 – 35289 – 35186 - 34168 - 33084 - 24174 – 32310 - 29914 - 24168 -33055 - 33088 - 35594 – 35290 - 35288 - 34187 - 34178 - 34167 - 31666 – 31663 - 30404 - 30401 - 29820 -23988)

1. συνέδριο της Κορίνθου (αμυντικής συμμαχίας κατά των Περσών)
2. μάχη της Ιμέρας
3. ναυμαχία Σαλαμίνας
4. Περσικοί πόλεμοι
5. δεύτερος ελληνικός αποικισμός
6. εμφάνιση της οπλιτικής φάλαγγας
7. μάχη Μαραθώνα
8. ιωνική επανάσταση