1 of 18

www.chemistry.ge/school

კლასი: 9

გაკვეთილი: 9

ქიმიური რეაქციების კლასიფიკაცია

www.chemistry.ge/school

2 of 18

დღეს განვიხილავთ:

Standards

რეაქციის ტიპები

​

  • სტექიომეტრიის მიხედვით

​

  • ენერგიის ცვლილების მიხედვით

​

  • შექცევადობის მიხედვით

3 of 18

კლასიფიკაცია

  • ქიმიური რეაქციების კლასიფიკაციას სხვადასხვა ნიშნის მიხედვით ახდენენ,
  • მაგალითად: სტექიომეტრიის, ენერგიის ცვლილების, შექცევადობისა და სხვა .

​

www.chemistry.ge/school

3

ქიმიური �რეაქცია

ენერგიის ცვლილების მიხედვით

სტექიომეტრიის მიხედვით

ენდოთერმული

ეგზოთერმული

შეუქცევადი

შექცევადი

შექცევადობის მიხედვით

შეერთების

დაშლის

ჩანაცვლების

მიმოცვლის

4 of 18

შეერთების რეაქცია�

  • შეერთების რეაქციები ეწოდება ქიმიურ პროცესებს, რომელთა მიმდინარეობისას ორი ან მეტი ნივთიერებებისგან მიიღება ერთი ახალი ნივთიერება. ამ ტიპის რეაქციაში შეიძლება მონაწილეობდეს :

​

www.chemistry.ge/school

4

A

B

A

B

+

→

  • მარტივი ნივთიერებები

C + O2 → CO2

​

  • მარტივი და რთული ნივთიერება

CO + O2 → CO2

​

  • რთული ნივთიერებები

CaO + H2O → Ca(OH) 2

​

​

​

​

​

 

5 of 18

დაშლის რეაქცია

  • დაშლის რეაქციები ეწოდება ქიმიურ პროცესებს, რომელთა მიმდინარეობისას ერთი ნივთიერება იშლება ორ ან რამდენიმე ნივთიერებად. დაშლის რეაქციის პროდუქტები შეიძლება იყოს:

​

www.chemistry.ge/school

5

A

B

→

B

A

+

  • მარტივი ნივთიერებები

2HgO → 2Hg + O2

​

  • მარტივი და რთული ნივთიერება

2KClO3 → 2KCl + 3O2

​

  • რთული ნივთიერებები

CaCO3 → CaO + CO2

​

​

 

6 of 18

ჩანაცვლების რეაქცია

  • ჩანაცვლების რეაქციები ეწოდება რეაქციებს მარტივ და რთულ ნივთიერებებს შორის, რომელთა მიმდინარეობისას მარტივი ნივთიერებების ატომები ჩაენაცვლება რთული ნივთიერების შედგენილობაში მყოფი რომელიმე ელემენტის ატომებს:

​

www.chemistry.ge/school

6

A

B

C

+

→

A

​

C

​

+

B

Zn + H2SO4 → ZnSO 4 + H2 ↑

​

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag ↓

​

Ca + 2H2O → Ca(OH) 2 + H2↑

​

​

​

​

სპილენძის ურთიერთქმედება ვერცხლ(I)-ის ნიტრატთან. სპილენძის მავთულზე შეინიშნება ვერცხლის ნაფიფქის გამოყოფა

7 of 18

მეტალთა აქტიურობა

  • ჩანაცვლების რეაქციების მიმდინარეობისას გასათვალიწინებელია მეტალთა აქტიურობა.

​

  • წყალბადის გამოძევების უნარი ყველა მეტალს არ გააჩნია. ეს თვისება მათ აქტიურობაზეა დამოკიდებული. ზოგადად, მეტალთა აქტიურობა შეიძლება შევაფასოთ ე. წ. მეტალთა ელექტროქიმიური აქტიურობის მწკრივში მისი ადგილმდებარეობის მიხედვით - რაც უფრო აქტიურია მეტალი, მით უფრო მარცხნივაა მწკრივში განლაგებული

​

​

www.chemistry.ge/school

7

8 of 18

მიმოცვლის რეაქცია

  • მიმოცვლის რეაქციები ეწოდება რეაქციებს ორ რთულ ნივთიერებას შორის, რომელთა მიმდინარეობისას მოლეკულები მიმოიცვლება შემადგენელი ნაწილებით:

​

www.chemistry.ge/school

8

A

B

​

C

​

D

A

D

C

B

+

→

+

HCl + AgNO3 → AgCl ↓ + HNO3

​

​

K2S + 2HCl → 2KCl + H2S↑

​

​

9 of 18

კლასიფიკაცია სითბური ეფექტის მიხედვით

ეგზოთერმული რეაქციები

ე

ნ

ერგი

ა

რეაგენტები

პროდუქტები

სითბო

10 of 18

ეგზოთერმული რეაქცია

www.chemistry.ge/school

10

C + O2 → CO2 + Q

​

2Al +3I2 →2AlI3 + Q

​

2Na +2H2O → 2NaOH + H 2↑ + Q

11 of 18

კლასიფიკაცია სითბური ეფექტის მიხედვით

ენდოთერმული რეაქციები

ენერგია

რეაგენტები

პროდუქტები

სითბო

12 of 18

ენდოთერმული რეაქცია

www.chemistry.ge/school

12

CaCO3 → CaO + CO 2 – Q

​

2Al(OH)3 → Al2 O3 + 3H2O –Q

​

N2 + O2 → NO –Q

​

13 of 18

შექცევადი რეაქცია

  • რეაქცია, რომელიც ერთსა და იმავე პირობებში ერთდროულად ორი ერთმანეთის საწინააღმდეგო მიმართულებით მიმდინარეობს, �შექცევადი რეაქცია ეწოდება

​

www.chemistry.ge/school

13

N2+ 3H2 NH3

​

2NO + O2 NO2

​

2SO2 + O2 2SO3

​

14 of 18

შეუქცევადი რეაქცია

  • რეაქცია, რომელიც მხოლოდ ერთი მიმართულებით მიმდინარეობს, როდესაც რეაქციის პროდუქტები იმავე პირობებში ერთმანეთთან არ რეაგირებენ, შეუქცევადი რეაქცია ეწოდება.

​

​

www.chemistry.ge/school

14

​

2KMnO4 → K2MnO 4 + MnO2 +O2

​

CaCO3 → CaO + CO2

​

Na2SO4 + BaCl 2 → 2NaClA2 + BaSO 4 ↓

15 of 18

შეერთების და ჩანაცვლების რეაქციები და მათი ვიზუალური მხარეები

www.chemistry.ge/school

15

16 of 18

შეერთების და ჩანაცვლების რეაქციები და მათი ვიზუალური მხარეები

www.chemistry.ge/school

16

17 of 18

დამოუკიდებელი სამუშაო:

  • შეუსაბამეთ ერთმანეთს ქიმიური რეაქციები სტექიომეტრიული რიგის მიხედვით .

​

www.chemistry.ge/school

17

შეერთების

​

დაშლის

​

მიმოცვლის

​

ჩანაცვლების

N2O5 + H2O → 2HNO3

​

K2SO4 + BaCl2 → 2KCl + BaSO4

​

Fe + CuCl2 → FeCl2 + Cu

​

2AgNO3 → 2Ag + 2NO2 + O2

​

CaO + SiO2 → CaSiO3

​

2HgO → 2Hg + O2

​

2Li +2H2O →2LiOH + H2

​

(NH4)2Cr2O7→ N2 + Cr2O 3 + 4H2O

​

4Al + 3O2 → 2Al2O3

​

18 of 18

www.chemistry.ge/school

18

გაქვთ კითხვები?

გმადლობთ ყურადღებისათვის!