Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Χημεία Α΄ Λυκείου

2^ο κεφάλαιο

​

• Γενικά για το χημικό δεσμό
• Ιοντικός (ή ετεροπολικός) δεσμός
• Ομοιοπολικός δεσμός

Χημικός δεσμός

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Κατανομή ηλεκτρονίων της εξωτερικής στιβάδας των ατόμων

Τα πρώτα 4 ηλεκτρόνια είναι μονήρη τα υπόλοιπα σχηματίζουν ζεύγη

Χημικός δεσμός

Είναι ο τρόπος με τον οποίο συνδέονται τα άτομα και σχηματίζουν χημική ένωση

Τα άτομα σχηματίζουν χημικές ενώσεις και αποκτούν δομή ευγενούς αερίου

Το είδος του δεσμού εξαρτάται από το πλήθος των ηλεκτρονίων σθένους

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Ιοντικός (ετεροπολικός) δεσμός

• Είναι ο δεσμός που σχηματίζεται μεταξύ κατιόντων και ανιόντων. Τα ιόντα δημιουργούνται με μεταφορά ηλεκτρονίων από ηλεκτροθετικά σε ηλεκτραρνητικά άτομα (δηλαδή από μέταλλα σε αμέταλλα).

Na

Cl

+

_

π.χ. σχηματισμός ιοντικής ένωσης Na⁺Cl^-

Όταν πλησιάζουν τα άτομα μεταφέρεται ένα ηλεκτρόνιο από το άτομο Νa στο άτομο Cl και δημιουργούνται τα ιόντα.

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Ιοντικός (ετεροπολικός) δεσμός

π.χ. σχηματισμός ιοντικής ένωσης Μg²⁺Cl₂^-

Όταν πλησιάσουν τα άτομα μεταφέρονται δύο ηλεκτρόνια από το άτομο Mg στα άτομα Cl και δημιουργούνται τα ιόντα.

Mg

Cl

2+

_

Cl

_

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Χαρακτηριστικά των ετεροπολικών ενώσεων

• Οι ετεροπολικές ενώσεις δεν αποτελούνται από μόρια, αποτελούνται από συμπλέγματα ιόντων (είναι ιοντικοί κρύσταλλοι). Ο χημικός τους τύπος δείχνει την πιο απλή άκεραια αναλογία των ιόντων. π.χ. ο τύπος CaCl₂ δείχνει αναλογία ιόντων Ca²⁺ με ιόντα Cl^– 1:2.
• Οι ελκτικές δυνάμεις μεταξύ των μορίων είναι ισχυρές ηλεκτροστατικής φύσης (δυνάμεις Coulomb).
• Οι ετεροπολικές ενώσεις είναι κρυσταλλικά στερεά με μεγάλα σημεία τήξεως, και μεγάλα σημεία βρασμού.
• Οι ετεροπολικές ενώσεις είναι οι ενώσεις κατιόντων μετάλλων με ανιόντα αμετάλλων.

Τα άλατα π.χ. NaCl, τα υδροξείδια των μετάλλων π.χ. NaOH, τα οξείδια των μετάλλων π.χ. CaO.

• Σε καθαρή κατάσταση δεν είναι αγωγοί του ηλεκτρισμού.
• Τα υδατικά διαλύματα και τα τήγματά τους είναι αγωγοί του ηλεκτρισμού, διότι όταν διαλύονται στο νερό ελευθερώνονται τα ιόντα του κρυσταλλικού πλέγματος.
• Είναι σκληρά στερεά αλλά και εύθραυστα.

Ομοιοπολικός δεσμός

• Είναι δεσμός που σχηματίζεται μεταξύ με αμοιβαία συνεισφορά ηλεκτρονίων μεταξύ ατόμων αμετάλλων, δηλαδή ατόμων που έχουν 4 ή 5 ή 6 ή 7 ηλεκτρόνια σθένους ή του υδρογόνου.

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Ομοιοπολικός δεσμός

Η

Cl

π.χ. ο σχηματισμός της ομοιοπολικής ένωσης HCl

Όταν πλησιάσουν τα άτομα δημιουργείται ένα κοινό ζεύγος που έλκει και τους δύο πυρήνες.

κοινό ζευγάρι

Η

Cl

το Η έχει συμπληρώσει με 2e^- την εξωτερική στιβάδα και το Cl με 8e^-

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Όμοια ο σχηματισμός του υδροφθορίου (HF) από το αμέταλλο υδρογόνο (₁Η) και το αμέταλλο φθόριο (₉F).

(1)

(2,7)

(2) (2,8)

Ηλεκτρονιακός τύπος του υδροφθορίου

Συντακτικός τύπος του υδροφθορίου

Μοριακός τύπος του υδροφθορίου

ΗF

Ομοιοπολικός δεσμός

Σχηματισμός της μοριακής ένωσης του νερού (H₂Ο) από το αμέταλλο υδρογόνο (₁Η) και το αμέταλλο οξυγόνο (₈Ο).

(1)

(2,6)

(1)

(2)

(2)

(2,8)

Ηλεκτρονιακός τύπος του νερού

Συντακτικός τύπος του νερού

Μοριακός τύπος του νερού

Η₂Ο

Ομοιοπολικός δεσμός

Σχηματισμός του μορίου του οξυγόνου (Ο₂) από δύο άτομα αμετάλλου οξυγόνου (₈Ο).

(2,6)

Ηλεκτρονιακός τύπος του οξυγόνου

Συντακτικός τύπος του οξυγόνου

Μοριακός τύπος του οξυγόνου

O₂

(2,6)

Ομοιοπολικός δεσμός

Ομοιοπολικός δεσμός

C

Ο

π.χ. σχηματισμός της ομοιοπολικής ένωσης CO₂

Όταν πλησιάσουν τα άτομα δημιουργούνται δύο κοινά ζεύγη ανάμεσα σε κάθε άτομο οξυγόνου και το άτομο του άνθρακα

Ο

2 κοινά ζευγάρια

C

Ο

Ο

όλα τα άτομα έχουν συμπληρώσει με 8e^- την εξωτερική στιβάδα

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Πολικοί και μη πολικοί ομοιοπολικοί δεσμοί

H

δ-

δ+

H

δ-

δ+

H

H

Μη πολικός ομοιοπολικός δεσμός

Πολωμένος ομοιοπολικός δεσμός

Έντονα πολωμένος ομοιοπολικός δεσμός

Ο ομοιοπολικός δεσμός διακρίνεται σε πολικό και μη πολικό.

Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά της ηλεκτροαρνητικότητας των ατόμων (δηλ. της τάσης των ατόμων να έλκουν τα κοινά ηλεκτρόνια του δεσμού) τόσο πιο έντονη είναι η πολικότητα του δεσμού.

Δεσμοί μεταξύ ομοίων ατόμων Μη πολικοί

Δεσμοί μεταξύ διαφορετικών ατόμων Πολικοί

• Συνεπώς:

Χαρακτηριστικά των ομοιοπολικών ενώσεων

• Οι ομοιοπολικές ενώσεις είναι μοριακές ενώσεις δηλ. αποτελούνται από μόρια και όχι από συμπλέγματα ιόντων (ιοντικοί κρύσταλλοι).
• Οι ελκτικές δυνάμεις μεταξύ των μορίων είναι ασθενείς σε σχέση με αυτές μεταξύ των ιόντων στο κρυσταλλικό πλέγμα. Είναι ηλεκτρομαγνητικές δυνάμεις.
• Οι μοριακές ενώσεις σχηματίζουν μαλακά στερεά με χαμηλά σημεία τήξεως, ή υγρά με χαμηλά σημεία βρασμού, ή αέρια σώματα.

(Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες τα άτομα συνδέονται μεταξύ τους και σχηματίζουν μεγαλομόρια, όπως το διαμάντι και γραφίτης, τα οποία είναι πολύ σκληρά και έχουν πολύ μεγάλα σημεία τήξεως).

• Ομοιοπολικές ενώσεις είναι οι ενώσεις των αμετάλλων.

Τα οξέα π.χ. HCl, η ΝΗ₃, τα οξείδια των αμέταλλων π.χ. CO₂, οι περισσότερες οργανικές ενώσεις.

• Σε καθαρή κατάσταση δεν είναι αγωγοί του ηλεκτρισμού.
• Τα υδατικά διαλύματα των οξέων και της ΝΗ₃ είναι αγωγοί του ηλεκτρισμού, διότι όταν διαλύονται στο νερό σχηματίζουν ιόντα.

Χημικοί δεσμοί

Βίντεο με τους χημικούς δεσμούς

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Χημικοί δεσμοί

Βίντεο με τους χημικούς δεσμούς

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Χημικοί δεσμοί

Βίντεο με τους χημικούς δεσμούς

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com

Χημικοί δεσμοί

Βίντεο με τους χημικούς δεσμούς

Κων/νος Θέος, kostasctheos@icloud.com