​

​

​

​

ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Παιδοχειρουργός

Μέλος Ιατρικού Συλλόγου Ηρακλείου

Επίτιµο µέλος Ελληνικής Εταιρείας Τοξικολογίας�

​

​

​

​

ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, Παιδοχειρουργός

Μέλος Ιατρικού Συλλόγου Ηρακλείου

Επίτιµο µέλος Ελληνικής Εταιρείας Τοξικολογίας�

Μακροχρόνιες επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων

στην υγεία και το περιβάλλον της Κρήτης

​

Aκτούντα 22 Οκτώβρη 2017

Ιστορία φυτοφαρμάκων � Υπερπληθυσμός

Προέλευση

Φυτοφαρμάκων�

​

Τα φυτοφάρμακα

στο κόσμο,

στην Ελλάδα,

και Κρήτη

​

Οι περιβαλλοντικές

επιπτώσεις των

φυτοφαρμάκων

Τα Ακτούντα σε κρίση φάση

Επιπτώσεις των

φυτοφαρμάκων

στην υγεία

Συμπεράσματα

Προτάσεις

��Ιστορία φυτοφαρμάκων� ���

10.000 π.Χ.

7.000 π.Χ.

1.600 π.Χ.

1.100 μ.Χ.

1.930 μ. Χ.

2.000 μ.Χ.

​

​

χρόνο

​

σποράς

χρόνο

​

σποράς

χρόνο

​

σποράς

χρόνο

​

σποράς

επιφανειακής

​

κατεργασίας

​

.

ενσωμάτωση

​

της

​

φυτικής

​

μάζας

​

στο

​

έδαφος

​

• Πίσσα, ορυκτά, θείον
• Διάλυμα πικρής αγγουριάς ή λούπινου

για αφίδες, κάμπιες, μυκητιάσεις, έντομα, φυτοφάγα ζώα

• Στάχτη από συκιά ή βελανιδιά για μύκητες
• Δηλητηριασμένα δολώματα για έντομα
• Ψέκασμα με λιόζουμο
• Μίγμα από στάχτες και σανδαράκη (αρσενικό) για τη σήψη στα αμπέλια
• Εντομοκτόνα κισσού, αψιθιάς, κέδρου

• Eμποτισμός των σπόρων σε λιόζουμο, μούργα (amurca), παλιά κοπριά και φυσική σόδα για περισσότερη παραγωγή αλλά και προστασία των σπόρων στο στάδιο του φυτρώματος από τα σκαθάρια
• Χρόνος σποράς, πυκνότητα σποράς, ποιότητα σπόρων

Αμειψισπορά, ενσωμάτωση κοπριάς στο έδαφος, επιφανειακή επεξεργασία εδάφους

• Συγκαλλιέργεια, ηλιο-απολύμανση
• Άρδευση από επιφανειακά νερά

​

• Φωτιά με καπνούς από

άχυρα, θάμνους, χόρτα,

καβούρια, ψάρια,

κοπριά, κέρατα

• Εντομοκτόνα Οργανοφωσφορικά�Καρβαμιδικά�Νεονικοτινοιεδή

Πυρεθρίνες

• Ζιζάνιοκτόνα
• Μυκητοκτόνα
• Νηματοδοκτόνα

Billion of barrels /year

Billion of barrels /year

Φυτοφάρμακα

Πετρέλαιο

Πληθυσμός

36,5

7,5

6

5

1

4

3

2

Μillion

Tons

H κατανάλωση πετρελαίου, φυτοφαρμάκων και o

υπερπληθυσμός έχουν παράλληλη αύξηση

Η τραγική αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας δεν είχε κίνητρο την κάλυψη αναγκών αύξησης πληθυσμού και τροφής

Παγκόσμιος

πληθυσμός

σε δις

​

.

.

.

.

.

.

2

4

6

8

10

12

1955

2005

2

6,5

+ 250%

​

Παγκόσμια κατανάλωση

αργού πετρελαίου

σε εκατ. τόνους/ημέρα

+610% αύξηση κόστους

Παγκόσμιο ετήσιο κόστος εξοπλισμών σε δις δολάρια

​

​

​

​

.

.

.

.

.

8

+750%

Παγκόσμια ετήσια παραγωγή αυτοκινήτων σε εκατομμύρια

.

.

.

.

20

40

60

80

100

+340%

25

85

1

2

3

4

5

.

.

.

.

2

4

6

8

10

12

+ 50%

Πληθυσμός

Ελλάδας

σε εκατ.

11

7,6

6

.

.

.

.

Παγκόσμια αύξηση

παραγωγής σιτηρών

σε εκατ. τόνους

.

.

.

.

200

550

200

400

600

800

+ 275%

Wheat in the world, B.C. Curtis - FAO Population growth in Mexico - EMERGO GROUP, 2013 Global oil production - US E.I.Administration.

Center for Arms Control and Non - Proliferation , 2008. Worldwatch Institute 2012. Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

Year

60�

200

700

+350%

18 $/βαρέλι

110 $/βαρέλι + 610%

Πως έγιναν τα φυτοφάρμακα;

• Το 16% του παραγόμενου πετρελαίου χρησιμοποιείται για παραγωγή άλλων προϊόντων

​

• Παράδειγμα τα πλαστικά, χημικά, οικοδομικά υλικά, φάρμακα, λιπάσματα, φυτοφάρμακα κ.ά. Οι πλαστικές σύριγγες, οι φιάλες ορών, οι καθετήρες, η ασπιρίνη και πολλά άλλα φάρμακα παρασκευάζονται από πετρέλαιο.
• DDT, Θειάφι, γλυφοσάτη, πυρεθρoειδή, γκραμοξόν, διχλωροπροπένιο, μανκοζέμπ και πολλά άλλα φυτοφάρμακα παρασκευάζονται από κλάσματα πετρελαίου

​

​

​

16%

�Διαφήμιση το 1961

Η προέλευση των Φυτοφαρμάκων και η διαφήμιση τους

Παγκόσμια

40 γραμμάρια πετρέλαιο/ημέρα/κάτοικο

52,6 εκ. τόνοι

πετρέλαιο/χρόνο

6 εκ. τόνοι/χρόνο

2 γρ./κάτοικο/ημέρα

10.000 σκευάσματα

1.000 δραστικές ουσίες

35 δισ.$ κόστος αγοράς

(32 δισ. ευρώ)

4 Ευρώ / κάτοικο / χρόνο

Ελλάδα

​

30.000 τόνοι / χρόνο

8,2 γρ./κάτοικο/ημέρα

1.700 σκευάσματα

300 δραστικές ουσίες

39 κατηγορία Ι

60 κατηγορία ΙΙ

79 κατηγορία ΙΙΙ

33 εμβρυοτοξικά

46 πιθανώς

καρκινογόνα

75 οικοτοξικά

56 απαγορευμένα

6 «Βρώμικα»

181 εκ. ευρώ αξία/έτος

16,5 ευρώ/κάτοικο/έτος

Σκευάσματα

365

372

292

Φυτοφάρμακα 2000

Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

Η Κρήτη πρώτη στη κατανάλωση Φυτοφαρμάκων � Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

Αξία εθνικής φυτικής παραγωγής

το 2008 8,5 δις

Μέσο ΦΦ κόστος Έλληνα πολίτη

181.000.000:11.000.000 16,5 ευρώ 3 Kιλά

Μέσο ΦΦ κόστος Έλληνα αγρότη

181.000.000:1.200.000 151 ευρώ 25 Κιλά

Μέσο κόστος καλλιεργητή θερμοκηπίου

3,5 στρεμμάτων 1.813 ευρώ 302 Κιλά

​

Πληθυσμός Κρήτης 625.000

​

Ετήσια παγκρήτια κατανάλωση φυτοφαρμάκων

για τα 30.000 στρέμματα θερμοκηπίων ~3.000 τόνοι

Ετήσια παγκρήτια κατανάλωση ΦΦ ~5.000 τόνοι ή 22 γρ./ κάτοικο/ ημέρα

​

​

Ο μέσος Κρητικός καταναλώνει 1.100% της μέσης

παγκόσμιας κατανάλωσης και 300 % της εθνικής

Ακριβά τα φυτοφάρμακα�(ΕΣΥΦ)

​

• Στην Ελλάδα το ετήσιο κόστος των φυτοφαρμάκων το 2007 ήταν 164,4 εκατομμύρια ευρώ (ΕΣΥΦ), ποσό που αντιστοιχεί στο 25% ή στο 15% του κόστους παραγωγής σε μη ή σε δανειοδοτούμενη αντίστοιχα αγροτική εκμετάλλευση

​

• Στη Κρήτη καταναλώνονται > 5.000 τόνοι/χρόνο & κοστίζουν 30 εκατομμύρια ευρώ

Η παραγωγική αξία της Κρήτης και η κατανάλωση Φυτοφαρμάκων

• Η Κρήτη έχει το 5% του Ελληνικού πληθυσμού και το 0,008% του παγκόσμιου

​

• Παράγει φυτικά προϊόντα αξίας ~700 εκατομμύρια ευρώ που αντιστοιχούν στο 7,7% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας

​

• Καταναλώνει το 16,6% της εθνικής κατανάλωσης ΦΦ, αξίας ~30 εκατ. ευρώ και το 0,08% της παγκόσμιας.

​

• Η Κρήτη έχει 266 καταστήματα πώλησης ΦΦ δηλαδή ~ το 10% της χώρας

Καταστήματα εμπορίας φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα�Αναλογία καταστημάτων ανά κατοίκους και στρέμματα στη Κρήτη��

60

1: 1.256 κατ.

1: 8.850 στρ.

140

1 : 1.881 κατ.

1:10.470 στρ.

22

1 : 3.891 κατ.

1:24.090 στρ.

44

1 : 3.558 κατ.

1:13.470 στρ.

Χαραλαμπάκης Ιωάννης, Διευθυντής Αγροτικού Οπωροκηπευτικού - Ελαιουργικού Συνεταιρισμού Τυμπακίου

Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός

65 Μεσαρά

1:3.348 στρέμματα�1:615 κάτοικοι

Ιεράπετρα

40 καταστήματα ΦΦ

1 :655 κάτοικοι

25 φαρμακεία

1 :1.048 κάτοικοι

ΜΕΣΑΡΑ - ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ

Ο μέσος παραγωγός θερμοκηπίων καλλιεργεί 5-6.000 φυτά το χρόνο

��� Μεταβολές γεωργικού πληθυσμού Ελλάδας και Ακτούντα�Οι δημογραφικές εξελίξεις στη νεώτερη Ελλάδα (1830-2007) �Β. Κοτζαμάνης, Ε. Ανδρουλάκη

1828

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

2030

1850

1880

1910

1940

1970

2000

.

.

.

12

11

.

11

11,2

10,9

10,1

8,8

8,3

7,8

0,7

1,4

2

4,8

6,2

Εκατομμύρια

1,2

1,9

2,7

3,3

3,9

4,5

4,5

3,5

2,8

1,1

0,8

0,4

Ελληνική Στατιστική Αρχή 2010 -2015

Γεωργικός πληθυσμός

Μη γεωργικός πληθυσμός

224

222

246

258

209

118

90

99

70

74

​

​

​

​

ΕΙΣΟΔΟΣ:

Εισπνοή

Δέρμα

Τροφή

​

Άλλα φυτοφάρμακα διαλύονται στο νερό και άλλα όχι

Όποια είσοδο και να έχουν τελικά κυκλοφορούν στο αίμα

​

ΑΠΟΒΟΛΗ:

​

Διασπώνται γρήγορα

​

Απεκκρίνονται σε λίγες ώρες κυρίως με τα ούρα,

άσχετα από τον τρόπο εισόδου στον οργανισμό

ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

Αναφορά του Κέντρου Δηλητηριάσεων για το 2013

​

• 24 ήταν επαγγελματίες ψεκαστές

γεωργικών φαρμάκων

​

• 651 παιδιά εκτέθηκαν σε φυτοφάρμακα μέσα στα σπίτια τους και οι υπόλοιποι 1050 ήταν από έκθεση ενηλίκων

​

• «Η αιτία των δηλητηριάσεων από γεωργικά φάρμακα γίνονται διότι οι αγρότες δεν τηρούν τα μέτρα προστασίας, είτε από άγνοια είτε κυρίως από υποτίμηση των κινδύνων».

• Θυρεοειδοπάθειες
• Αρτηριοσκλήρυνση
• Υπέρταση
• Έμφραγμα
• Δυσβίωση εντέρου
• Καρκίνος
• Oρμονικές διαταραχές
• Άσθμα, Νεφροπάθεια
• Συγγνείς ανωμαλίες
• Λευχαιμία
• Λεμφώματα
• Υπερλιπιδαιμία
• Αυτοάνοσα
• Διαβήτης
• Παχυσαρκία
• Οστεοπόρωση
• Κατάθλιψη
• Υπογονιμότητα
• Μεταβολικό σύνδομο

​

• Θυρεοειδοπάθειες
• Αρτηριοσκλήρυνση
• Υπέρταση
• Έμφραγμα
• Δυσβίωση εντέρου
• Καρκίνος
• Oρμονικές διαταραχές
• Άσθμα, Νεφροπάθεια
• Συγγνείς ανωμαλίες
• Λευχαιμία
• Λεμφώματα
• Υπερλιπιδαιμία
• Αυτοάνοσα
• Διαβήτης
• Παχυσαρκία
• Οστεοπόρωση
• Κατάθλιψη
• Υπογονιμότητα
• Μεταβολικό σύνδομο

​

Μηχανισμοί επίδρασης και αύξηση της νοσηρότητας από τη μακροχρόνια έκθεση σε υπολειμματικές ποσότητες οργανοφωσφορικών φυτοφαρμάκων�ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΣΠΑΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, ΤΖΑΤΖΑΡΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, ΤΣΑΤΣΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ� 42o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ, ΑΘΗΝΑ 2016

Τα φυτοφάρμακα κάνουν αλλαγές στο γενετικό υλικό

Ακετυλίωση

Μεθυλίωση

Αναδιάπλαση

χρωματίνης

To Βενζόλιο και το Βρωμιούχο Μεθύλιο είναι καρκινογόνα

Βolt HM, Gansewendt B. Mechanisms of carcinogenicity of methyl halides� Crit. Rev. Toxicol. 1993;23(3):237-53

Τα φυτοφάρμακα προκαλούν υπογεννητικότητα

Οργανοχλωρίνες

Ζιζανιοκτόνα

Πυρεθρίνες

Καρβαμιδικά

​

Οργανοφωσφορικά�

Οργανικοί ρύποι

Τοξίνες

Μέταλλα

Υπεριώδης ακτινοβολία

Μηκυτοκτόνα

​

Νηματοδοκτόνα�

Διοξίνες

Κάπνισμα

Βλάβη στο DNA των σπερματοζωαρίων από

διάφορα φυτοφάρμακα

και άλλους παράγοντες

Οξειδωτικό�stress

Θερμοκρασία

Η τοξικότητα των χρησιμοποιούμενων φυτοφαρμάκων στις χημικές καλλιέργειες σε θερμοκήπια της Μεσαράς Από το ημερολόγιο ψεκασμών καλλιεργητή θερμοκηπίων στη Μεσαρά το 2017

​

Είδος ΦΦ Καρκινογένεση Διαταράκτης Aναπαραγωγή Οικοτοξικό Οξ. Tοξικότητα

Metam sodium (Απολύμανση) + + + +++ ++

+ ++ +++

Dithiocarbamate + + ++

(Μυητοκτόνo)

+

+

Διχλωροπροπένιο (Νηματοδοκτόνο)

Fosetyl – AI (Μυκητοκτόνο) + ++

Boscali+kresoxim–methyl ++ ? ? +++

(Μυητοκτόνo)

Mancozeb (Μυκητοκτόνο) + + + +++ + ++

Fluopicolide + (Μυητοκτόνo)

propamocarb hydrochloride ? ? + ?

Penconazole (Μυητοκτόνo) ? + ? ?

Boscali+ pyraclostrobin (Μυητοκτόνo) ? ? + ?

Avermectin (Παρασιτοκτόνο) + ++ +++ ++

Formetanate (Παρασιτοκτόνο) + + + +++

Rynaxypyr (Εντομοκτόνο) ? ? ? ? ?

Deltamethrin (Εντομοκτόνο) + + + + ++

Spinosand (Εντομοκτόνο) ? ? ?

Dimethoate (Ετομοκτόνο) + + +++ + ++

Glyphosate (Ζιζανιοκτόνο) ++ ++

Linuron (Ζιζανιοκτόνο) + + +++ + ++

�Περιγεννητικές Eπιπτώσεις της Έκθεσης σε Φυτοφάρμακα ��Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός�

​

• Longnecker et a.1997 –2 μεγάλες μελέτες έδειξαν συσχέτιση μεταξύ αυτόματων αποβολών και επιπέδων DDT/DDE στον ορό μητέρων, Καλιφόρνια-ΗΠΑ

​

• Longnecker et al. 2001- Υπήρξε συσχέτιση μεταξύ ελαττωμένης ανάπτυξης εμβρύων και συγκεντρώσεων DDE στον ορό των εγκύων προγεννητικά

​

• Bell et al. 2001b και 2004– Αγγλία. Αν και τα ποσοστά θνησιγενών εμβρύων μειώθηκαν αισθητά κατά την 20ετία 1982-2000, δεν μειώθηκαν οι θάνατοι από προωρότητα, υποξία και συγγενείς ανωμαλίες, που είναι επιπλοκές από τη περιγεννητική έκθεση σε φυτοφάρμακα

​

• Torres-Arreola et al. 2003 – Σε μελέτη στη πόλη του Μεξικό βρέθηκε συσχέτιση πρόωρων γεννήσεων και αυξημένων συγκεντρώσεων φυτοφαρμάκων (β-HCH) στον ορό εγκύων στο1^ο τρίμηνο

​

​

​

Διεθνής Βιβλιογραφία

��Βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις έκθεσης σε φυτοφάρμακα�

• Wigle, Turner et al 2009 – Παιδική λευχαιμία και έκθεση γονέων σε ποικίλα φυτοφάρμακα. Canada

​

• Kori B Flower. 2004. Ο κίνδυνος καρκίνου σε παιδιά με γονείς ψεκαστές που συμμετείχαν στη μελέτη υγείας αγροτών. Iowa και North Carolina ΗΠΑ

​

• Avilés I. 2007 – Βλάβες στο DNA μετά από πολλαπλούς ψεκασμούς με φυτοφάρμακα συμπεριλαμβανομένου του paraquat. Nicaragua

​

• Hossain, Ali et al 2010 – Ελάττωση της ποιότητας σπέρματος σε εκτεθειμένους αγρότες στη Μαλαισία

​

• McClean, Laws et al 2010 – Η πιθανή συσχέτιση νεφρικής βλάβης και έκθεσης αγροτών σε φυτοφάρμακα

​

• Jean D.Brender 2010. Τα ελλείμματα του νωτιαίου σωλήνα σε μητέρες εκτεθειμένες σε φυτοφάρμακα

​

• Suzan L. Carmichael. 2014. Συγγενείς καρδιοπάθειες σε απογόνους εκτεθειμένων γονέων σε γεωργικές καλλιέργειες γονέων στη κοιλ΄δα του San Joaquin της Καλιφόρνιας ΗΠΑ

​

• Dina M Schreinemachers. 2003. Οι εκ γενετής δυσπλασίες και άλλες ανεπιθύμητες περιγεννητικές επιπτώσεις σε τέσσερις Πολιτείες των Η.Π.Α παραγωγής σίτου

​

• Romitti PA. 2007. Μετα-ανάλυση σε φυτοφάρμακα και οφθαλμοπροσωπικών σχιστιών (λαγώχειλος, λυκόστομα)

​

• Kielb C. 2014. Η επαγγελματική έκθεση μητέρων σε φυτοφάρμακα κατά τη σύλληψη και τα μυοσκελετικά ελλείμματα

​

• Δολαψάκης Γ. Τσατσάκης Α. 2001. Μαστογραφικά ευρήματα σε επαγγελματική έκθεση γυναικών σε φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα στην Κρήτη.

Οι εκτεθειμένες σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες έχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης βλαβών για καρκίνο του μαστού �

​

Διεθνής Βιβλιογραφία

​

Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός�

Υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε αγροτικά προϊόντα�http://www.minagric.gr/images/stories/docs/politis/Trofima_Ygeia/National_summary_Report2013GR.pdf�http://www.minagric.gr/images/stories/docs/politis/Trofima_Ygeia/National_summary_Report_Hellas_2012.pdf�

• Αποτελέσματα ελέγχων εθνικών δειγματοληψιών στα 10 εργαστήρια της χώρας για υπολείμαματα φυτοφαρμάκων σε διάφορα αγροτικά προϊόντα

• Για το 2007  το chlorpyrifos βρέθηκε στο 6% των δειγματοληψιών, το Fosmet στο 1,3%, το Phosalone στο 3,4%, το Iprodione στο 3,7%, η diphenilamine στο 3,6%, τα dithiocarbametes 8,4% σε πάνω απο mrl 

​

• Για το 2008, τα ποσοστά πάνω από το mrl ήταν:  Bifenthrin  3%, Boscalid  3,7%, Chlorpyrifos 6,1%, Cypermethrin 1,8%, Endosulfan 1,8%, Ipconazole 3,1%, Methoxychlor 3,2%, και Phosmet 2,2%�
• Για το 2010 οι δραστικές ουσίες πάνω από το mrl,  εκτός των  Chlorpyrifos σε ροδάκινα, μαϊντανό, μαρούλια, σπανάκι και dimethoate σε πορτοκάλια και άλλα,  βρέθηκαν και chlormequat σε τομάτες, acrinathrin και famoxadone σε αμπελόφυλλα, pirimifos methyl σε πατάτες, aldrin και dieldrin σε πεπόνια, cypermethrin σε σπανάκι και οινοστάφυλα και chlorothalonil σε σπανάκι,  σε εγχώρια, αλλά και παρόμοια σε εισαγόμενα προϊόντα

​

• Παρόμοια ποσοστά και δραστικές ουσίες ήταν και για τα έτη 2012 τόσο στα εγχώρια όσο και σε εισαγόμενα προϊόντα  και για το 2011�
• 10% των δειγματοληψιών σε λαχανικά, κα 2,6% σε οινοστάφυλα  το 2013 είχαν υπολείμμτα φυτοφαρμάκων πάνω από το mrl της ΕΕ, με κυρίαρχες δραστικές ουσίες τις chlorpyrifos, dimethoate, pirimiphos methyl, cypermethrin, tebuconazole κ.ά.

�Για όλα τα έτη, τα οργανοφωσφορικά ήταν  στην υψηλότερη ποσοστιαία ανίχνευση υπολειμμάτων σε φρούτα και λαχανικά πάνω από το mrl της ΕΕ

Χαραλαμπάκης Ιωάννης: Yπολείμματα ΦΦ σε εξαγώγιμα προϊόντα > mrl 0,7% ΕFSA

ΥΠΑΑΤ: Yπολείμματα ΦΦ σε εθνικούς ελέγχους 1,8-6%

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΕΓΧΩΡΙΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΕΧΟΥΝ ΔΕΚΑΠΛΑΣΙΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΦΦ ΑΠΟ ΤΑ ΕΞΑΓΩΓΙΜΑ

Αύξηση νοσηρότητας και θνησιμότητας στη Κρήτη�Μελέτη του Κέντρου  Καταγραφής Καρκίνου.  Χ. Λιονής, Δ. Μαυρουδής και Β. Γεωργούλιας. 2013�

Σειρά νοσηρότητας: καρκίνος πνεύμονα, πεπτικού, παχέος εντέρου, ήπατος, προστάτη.

Οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Το μελάνωμα και τα non-Hodgkin κακοήθη νεοπλάσματα αυξήθηκαν και στα δύο φύλα

Στη 12ετία 1992 μέχρι 2013 περίπου 30.000 άνθρωποι πέθαναν στη Κρήτη από καρκίνο

.

.

.

.

.

.

.

800

1600

2400

3200

4000

4800

Άτομα

1960

1970

2005

2015

4771

763

1998

1243

� Δημογραφικές αλλαγές στο Δήμο Φαιστού� Ληξιαρχείο Δήμου Φαιστού 2017��

Γεννήσεις

Θάνατοι

2020

.

.

Μέσος

Πληθυσμός 8534

Μέσος πληθυσμός 10ετίας 2571

ΠΑΤΡΙΣ 1/9/2017

Τα τελευταία δύο χρόνια 500 λιγότερα «πρωτάκια» στα σχολεία του Ν. Ηρακλείου

​

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΡΗΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ

Τη 12ετία 2003-2015 έγιναν 5880 νόμιμες εγγραφές αλλοδαπών στο

Δήμο Φαιστού. Συνολικά εκτιμάται ότι ο αριθμός νέων αλλοδαπών

εργαζόμενων στο Δήμο Φαιστού τη 12ετία υπερβαίνει τις 12000

Οι γεννήσεις 2005-2015 επηρεάζονται σημαντικά από αλλοδαπούς�

1965: 1,8 παιδιά ανά κάτοικο

2010: 0,2 παιδιά ανά κάτοικο

1998

�Τα Φυτοφάρμακα διαταράσσουν τις ορμόνες φύλου��Andersen, H.R.; Vinggaard, A.M.; Rasmussen, T.H.; Gjermandsen, I.M.; Bonefeld-Jorgensen, E.C. Effects of currently used pesticides in assays for estrogenicity, androgenicity, and aromatase activity in vitro. Toxicol Appl Pharmacol 2002, 179, 1-12 ��Vinggaard et al.Screening of selected pesticides for oestrogen receptor activation in vitro. Food Addit. Contam 1999, 16, 533-542 �

• Οιστρογονική δράση
• Αντιανδρογονική
• Διεγέρτες της αρωματάσης
• Αναστολείς τεστοστερόνης
• Ενεργοποιητές υποδοχέων οιστρογόνων - ERa

​

O Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διακρίνει 5 κατηγορίες ενδοκρινικών διαταραχών από ΦΦ

1). Ελάττωση αριθμού, κινητικότητας και ποιότητας σπερματοζωαρίων (25% των ζευγαριών)

2). Διαταραχές περιόδου και ωρίμανσης ωαρίων (25%)

3). Διαταραχές κολπικής έκκρισης (15%)

4). Σαπλιγγο-περιτοναϊκές διαταραχές (20%)

5). Αδιευκρίνιστα αίτια (10-30%)

Τα παιδιά δεν είναι μικροί μεγάλοι

Πολλά φυτοφάρμακα και χημικά περνούν το

πλακούντα

​

To άθροισμα των επιβλαβών χημικών μπορεί να

μη είναι πρόβλημα για την μητέρα,

αλλά είναι για το έμβρυο �

Φυσικοί παράγοντες, όπως ζέστη κι ιονίζουσα

ακτινοβολία, είναι ανεκτοί για τη μητέρα,

αλλά επιβλαβείς για το έμβρυο

Claire Petit, Cécile Chevrier, Gaël Durand, Christine Monfort, Florence Rouget, Ronan Garlantezec and Sylvaine Cordier.

Impact on fetal growth of prenatal exposure to pesticides due to agricultural activities:

a prospective cohort study in Brittany, France. Environmental Health20109:71

Γιατί τα παιδιά είναι πιο ευαίσθητα στα φυτοφάρμακα ;

• H έκθεση γυναικών στο 1ο και 2ο μήνα εγκυμοσύνης έχει σημαντικές επιπτώσεις στην οργανογένεση, μορφογένεση, διαφοροποίηση στην εμβρυϊκή περίοδο

​

• Τα παιδιά έχουν μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό και οξυγόνο

​

• Θα εκτεθούν 3 έως και 7 φορές περισσότερο γιατί τρώνε και πίνουν νερό πιο συχνά

• Έχουν 3-9 φορές μικρότερη ικανότητα εξουδετέρωσης των φυτοφαρμάκων

​

• Τα παιδιά είναι πολιτικά ανίσχυρα

​

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

• Ο WHO αναγνωρίζει τη σχέση έκθεσης σε φυτοφάρμακα κα συγγενείς ανωμαλίες
• Πολλές «συγγενείς δυσμορφίες» και «ιδιοπαθή» σύνδρομα αποδίδονται σε έκθεση σε φυτοφάρμακα
• Η εμβρυοτοξικότητα και οι κίνδυνοι έκθεσης παραμένει ανοικτό πεδίο έρευνας
• Η αξιολόγηση των κινδύνων έκθεσης σε φυτοφάρμακα χρειάζεται πολιτικές παρεμβάσεις, νέες μεθοδολογίες, βιοπαρακολούθηση, μελέτες και συνεργασίες εξειδικευμένων επιστημόνων

Πολλές παθήσεις σε νεογέννητα παιδιά οφείλονται

σε έκθεση σε φυτοφάρμακα

Δημογραφικά χαρακτηριστικά αγροτικών περιοχών της Κρήτης �2001 ΕΣΥΕ

• Το 2001 μέχρι την ηλικία των 64 ετών οι άνδρες είναι αισθητά περισσότεροι των γυναικών σε όλες της ηλικίες

• Μετά τα 65 οι γυναίκες είναι περισσότερες των ανδρών

​

• Μετά τα 85 οι γυναίκες είναι διπλάσιες των ανδρών

Τα φυτοφάρμακα στα χωριά της Κρήτης�Πετράκης Δημήτρης

• 25 κιλά ανά αγρότη το χρόνο αξίας 150 ευρώ
• Πάνω από 80% των χρησιμοποιούμενων φυτοφαρμάκων είναι μυκητοκτόνα και εντομοκτόνα
• Ελάχιστοι χρησιμοποιούν βιολογικά παρασκευάσματα χωρίς να είναι ενταγμένοι σε πρόγραμμα βιολογικής καλλιέργειας
• Οι περισσότεροι ψεκάζουν για το δάκο εκτός από τους δολωματικούς ψεκασμούς της δακοκτονίας με βαρειά φυτοφάρμακα όπως το Dimethoate. Πολλοί χρησιμοποιούν το Glyphosate για τα χόρτα
• To ένα τρίτο χρησιμοποιεί ένα λίπασμα, οι μισοί δύο λιπάσματα και πολύ λίγοι τρία. Κοπριά μόνο το 4% και κομπόστ κανένας. Αυτά σημαίνουν ότι υποεκτιμούν τις συνέπειες της υπερβολικής λίπανσης και της νιτρορύπανσης εδαφών
• Αν περισέψει ψεκαστικό διάλυμα το ρίχνουν στο έδαφος και τις κενές φιάλες τις κρεμούν στα δέντρα ή τις πετάνε στα σκουπίδια ή κοντά στο νερό που έφτιαξαν το ψεκαστικό υγρό
• Τα παιδιά των καλλιεργητών βοηθούν στους ψεκασμούς ή ψεκάζουν τα ίδια

​

Τα Ατομικά Μέτρα Προστασίας από τους αγρότες της Κρήτης

• Μάσκα το 90% (πρόχειρη το 50%)
• Γάντια το 60%
• Φόρμα το 50%
• Το 80% ρίχνει το υπόλοιπο του ψεκαστικού υγρού στο έδαφος και 4% δεν ξεπλένει το ψεκαστικό μέσο
• Το 80% καίει τα κουτιά των φυτοφαρμάκων και το 20% τα πετάει στα σκουπίδια
• Το 60% ψεκάζει τα χόρτα με ζιζανιοκτόνα
• 7,5% καπνίζει όταν ψεκάζει
• Και το 25% κόβει τα προϊόντα με χέρια χωρίς γάντια
• Οι πιο πολλοί καλλιεργητές κάνουν αυτή τη δουλειά από 20-35 χρόνια
• Το 75% κάνει γενικές εξετάσεις αίματος μία φορά το χρόνο γνωρίζοντας τους κινδύνου της έκθεσης σε ΦΦ

ΣΠΥΡΙΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

�Ερευνητική εργασία του Πολυτεχνείου Κρήτης του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος�

ΑΙΤΙΑ ΘΑΝΑΤΩΝ στη κρητική ύπαιθρο (1980­2006)

• Καρδιαγγειακά 40%, Νεοπλασίες 23%, Αναπνευστικό 8%, Πεπτικό και Ουρογεννητικό 4%, Συγγενείς ανωμαλίες-Περιγεννητικοί θάνατοι 3%
• Η μεγαλύτερη θνησιμότητα από νεοπλάσματα παρατηρήθηκε σε ηλικίες άνω των 65 ετών, έχοντας τουλάχιστον 25 χρόνια γεωργική εργασία που είναι ικανό διάστημα για να αναπτυχθεί καρκίνος από έκθεση σε φυτοφάρμακα
• Το 60% όσων πέθαναν από καρκίνο το διάστημα 2000-2008 απασχολούνταν στη γεωργία γεγονός που συσχετίζει την έκθεση με το θάνατο από καρκίνο
• Μελέτη του Παν/μιου Κρήτης που δημοσιεύθηκε το 2016 με στοιχεία από το κέντρο καταγραφής καρκίνου δείχνει ότι κάθε χρόνο σε αγροτικές περιοχές με 20.000 κατοίκους π.χ. Δήμο Φαιστού 160 άνδρες και 120 γυναίκες παρουσιάζοντα ως νέα περιστατικά καρκίνου. Για το Τυμπάκι, ενώ πριν το 1998 πέθαινε 1 άτομο από καρκίνο το χρόνο, μετά το 2007 πεθαίνουν 8-10 άτομα

ΣΠΥΡΙΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

Αποστάσεις κατοικιών από θερμοκήπια στο Τυμπάκι �

1­15 Km

<500 m

500-1000 m

2­3

​

και

​

δήλωσε

​

km

2-3 km

3-4 Km

>4 Km

ΣΠΥΡΙΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Πτυχιακή εργασία Πολυτεχνείο Κρήτης 2008

​

Το 38,5 % των κατοικιών του Τυμπακίου απέχουν απόσταση <1000 m από τα θερμοκήπια

Τι κάνουν συνήθως οι ψεκαστές;�Στοιχεία ΕΣΥΦ

ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΕΤΙΚΕΤΑΣ

• Το 80% διαβάζει μόνο τη δοσολογία
• Το 66% την ημερομηνία συγκομιδής
• Το 74% τα ξέρει από προηγούμενη φορά
• Το 55% συμβουλεύεται το γεωπόνο
• Το 42% διαβάζει τις ετικέτες στα νέα ΦΦ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Το 68% φορά μόνο μάσκα, το 48% γάντια, το 47% μπότες, το 35%

ολόσωμη φόρμα, το 26% καπέλο, το 10% γυαλιά, το 9% προσωπίδα

​

ΜΟΝΟ ΤΟ 1% ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΠΡΟΣΩΠΙΔΑ, ΓΥΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΟΔΙΑ

ΚΑΤΑ ΤΟ ΨΕΚΑΣΜΟ

​

​

​

Βιοενεργά φυτοφάρμακα�Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο (ΜΦΙ)

• Η ελευρωπαΐνη, πολυφαινολικό συστατικό των φύλλων της ελιάς, έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες
• Ο κατσίγαρος είναι πλούσιος σε πολυφαινολικές ουσίες όπως η υδροξυτυροσόλη
• Τα στέμφυλα είναι πλούσια σε πολυφαινόλες

όπως η ρεσβερατρόλη

• Ελάχιστη συγκέντρωση ελευρωπαϊνης για αναστολή βακτηριδίων < του 0,1%
• Τα παραπάνω εκχυλίσματα αναστέλλουν ή περιορίζουν τη βλαστικότητα των σπορίων των μυκήτων σε ιστούς φυτών

​

Βακτηριακή κηλίδωση τομάτας

Βακτηριακή στιγμάτωση πιπεριάς και τομάτας

Βοτρύτης

Αλτερναρίωση

Φουζάριο

Ανθράκωση

Παρασιτική φυτοφθόρα του καπνού

Βακτηριακό έλκος

Συγκριτικές Καλλιέργειες Κρήτης -Ελαιοκαλλιέργεια�I. Νιωτάκης, Επόπτης Συνεταιρισμών ΑΤΕ 1958 � Μαυράκης Νικόλαος, Δ/της Αγροτικής Οικονομίας Περιφέρειας Κρήτης� ΥΠΑΑΤ 2007 - ΕΣΥΕ 2008

1928

1938

1948

1958

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

1968

1978

1988

.

.

1998

.

.

.

.

.

.

1500

300

600

900

1200

440

294

350

.

1800

154

154

1900

170

170

275

29,1

τετρ.χιλ.

Ηρακλείου

​

13.378.000

Ηρακλείου

​

13.378.000

1900

200 - 300 cc ψεκαστικό υγρό/δένδρο και 10 - 12 δένδρα/στρέμμα

3 - 4 δολωματικοί ψεκασμοί το χρόνο και Eλαιόδενδρα Κρήτης 33.305.000

0,36 - 1,1 gr δραστικό Dimethoate/δένδρο/ψεκασμό

6 – 12,5 τόνοι δραστικού Dimethoate

Σε 3 – 4 δολωματικούς ψεκασμούς 18 - 50 τόνοι DMT

25 - 71 gr ανά κάτοικο

Aν έκθεση = 1/10.000 της δραστικής ουσίας: 0,120mgr - 0,480mgr/Kgr ή

0,5 - 2 mgr/Kgr/4μηνο. Όριο αναστολής AchE: 0,26 mgr/Kgr

ΚΑΝΕΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ ΨΕΚΑΣΤΗΣ ΔΑΚΟΚΤΟΝΙΑΣ ΔΕΝ ΕΛΕΓΧΕΤΑΙ ΓΙΑ ΕΚΘΕΣΗ

�Τα Φυτοφάρμακα και Λιπάσματα ρυπαίνουν τους υγροτόπους της Κρήτης �

ΓΕΡΟΠΟΤΑΜΟΣ

Τα γεωργικά φάρμακα είναι υπεύθυνα

για το 60% των ρύπων σε ποτάμια και

λίμνες της Ελλάδας

​

​

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ �ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ�ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013, ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014-2020

Ο ΠΛΑΤΥΣ ΠΟΤΑΜΟΣ

μεταφέρει αυξημένες συγκεντρώσεις

νιτρικών και φωσφορικών αλάτων που

προέρχονται από τα λιπάσματα και άλλες

επικίνδυνες ουσίες που περιέχονται στα

φυτοφάρμακα

Aνθρωπογενείς οργανικοί ρύποι σε ιζήματα στο κόλπο της Μεσαράς και νότιο Κρητικό�Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) M. Mandalakis et al./Chemosphere 106 (2014) 2

Aνθρωπογενείς οργανικοί ρύποι σε ιζήματα από το νότιο Κρητικό�Institute of Marine Biology, Biotechnology and Aquaculture, Hellenic Centre for Marine Research, Gournes Pediados, �Department of Maritime Studies, University of Piraeus, Institute of Oceanography, Hellenic Centre for Marine Research

• Υδρογονάνθρακες: 326-3.758 ng/g, από επίγεια ανθρωπογενή προέλευση
• Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες - PAHs: 9-60 ng/g, από αερολύματα καύσης
• Οργανοχλωριωμένες ενώσεις�Ηexachlorocyclohexane -HCH: 222-7052 pg/g�p, p 0-DDT: 37 - 2.236 pg/g και

Πολυχλωριομένα διφαινίλια PCBs: 38-1.182 pg/g�

H προέλευση τους απεδόθη σε ανθρωπογενείς χρήσεις από χρήση φυτοφαρμάκων στις χώρες Β. Αφρικής (HCH), σε νεώτερες χρήσεις DDT και σε ρύπανση από πλοία

​

• Τα PCBs είναι σε φθίνουσες τιμές

�����. � Περιβαλλοντικά προβλήματα από τις καλλιέργειες στη Κρήτη ��Περδικάτσης Β, Κισλάρη Ε, Πασαδάκης Ν, Πεντάρη Δ, Μελέτη ρύπανσης εδάφους θερμοκηπίων από φυτοφάρμακα. Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, 2ο Συνέδριο Επιτροπής Οικονομικής Γεωλογίας, Ορυκτολογίας και Γεωχημείας, Θεσσαλονίκη 2005

Β. Ρύπανση ατμόσφαιρας

Γ. Ζωγόπουλος, Γεωπόνος Μεσσηνίας

4 χιλιάδες τόνοι Nylon αντικαθίστανται στην Ελλάδα κάθε χρόνο στα θερμοκήπια και μέχρι to 2000

δυστυχώς καίγονταν στα χωράφια

​

Με τη καύση τους εκπέμπονταν 24 χιλ. τόνοι CO2 (2 Kgr πετρέλαιο🡪 1 kg PET 🡪 6 Kgr CO2)

​

τα

​

φυτοφάρ

​

μ

​

ακα

​

που

​

ανιχνεύθηκαν

​

στη

​

δειγ

​

μ

​

ατοληψία

​

Α

​

,

​

φαίνεται

​

πως

​

συνιστούν

​

μ

​

όνι

​

μ

​

η

​

ρύπανση

​

του

​

εδάφους

​

,

​

καθώς

​

αυτή

​

πραγ

​

μ

​

ατοποιήθηκε

​

κατά

​

την

​

προετοι

​

-

​

μ

​

ασία

​

του

​

εδάφους

​

και

​

πριν

​

την

​

εφαρ

​

μ

​

ογή

​

των

​

φυτοφαρ

​

μ

​

άκων

​

.

τα

​

φυτοφάρ

​

μ

​

ακα

​

που

​

ανιχνεύθηκαν

​

στη

​

δειγ

​

μ

​

ατοληψία

​

Α

​

,

​

φαίνεται

​

πως

​

συνιστούν

​

μ

​

όνι

​

μ

​

η

​

ρύπανση

​

του

​

εδάφους

​

,

​

καθώς

​

αυτή

​

πραγ

​

μ

​

ατοποιήθηκε

​

κατά

​

την

​

προετοι

​

-

​

μ

​

ασία

​

του

​

εδάφους

​

και

​

πριν

​

την

​

εφαρ

​

μ

​

ογή

​

των

​

φυτοφαρ

​

μ

​

άκων

​

.

Α. Ρύπανση εδάφους

Τα φυτοφάρμακα που ανιχνεύθηκαν στη δειγματοληψία φαίνεται πως συνιστούν μόνιμη ρύπανση του εδάφους καθώς αυτή πραγματοποιήθηκε κατά τη προετοιμασία του εδάφους και πριν την εφαρμογή των φυτοφαρμάκων�

Η βιομάζα που καταστρέφει το νηματωδοκτόνο Διχλωροπροπένιο σε 1 στρέμμα εδάφους�Πετράκης Δημήτρης Παιδοχειρουργός �

• Βακτήρια – ακτινομύκητες: 1000 kg (40%)

​

• Μύκητες : 1000 kg ( 40%)

​

• Γαιοσκώληκες : 400kg (16%)

​

• Άλλα : 100kg (4%)

​

Η απώλεια αυτής της βιομάζας επηρεάζει το μεταβολισμό, διατροφή και άμυνα των φυτών και υποχρεώνει σε λιπάνσεις και εξάρτηση στη χρήση φυτοφαρμάκων

�Οι περιβαλλοντικές επιπτώσειςτων φυτοφαρμάκων στα ζώα της Μεσαράς �«Περιοχή Ειδικής Προστασίας» ΕΚΒΟΛΗ ΓΕΡΟΠΟΤΑΜΟΥ ΜΕΣΑΡΑΣ (GR4310012) 2009/147/ΕΚ�

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Μιχάλης Δρετάκης Βιολόγος Ορνιθολόγος ΜΦΙΚ, Στέλιος Χανιωτάκης

Κρητικός

Αγριόγατος Ρούβα

Ποντικοσκίουρος

Ρούβα

Γυπαετός Ρούβα

Τα χέλια και τα καβούρια

χάθηκαν από τη Μεσαρά

Λαγόψαρο στο Λυβικό

​

​

​

αλιεύματα, κοκυβάγιες,γεράκια, λαγοί, αποδημητικά, κοτσύφια ΧΑΡΟΥΠΙΑ,

ΑΓΟΨΑΡΟ ΧΕΛΙΑ

Σπάνια είδη πανίδας κινδυνεύουν στη Κρήτη

Κρητικό κεφαλάνθηρο

Καμάρες Ηρακλείου

Υπερβόσκηση

καταστροφή περίφραξης

Ο αειθαλή πλάτανος στη Γόρτυνα

Μύκητας Ceratocystis platani

Επιπακτίδα ή Λυπητερό της Κρήτης� Epipactis cretica

Αριά ή Αζίλακας �Quercus  ilex  

Αμπελιτσιά

Πρίνος ή Πουρνάρι Ρούβα 

9 γεωτρήσεις

11 σταθμοί βροχομέτρησης

9 γεωτρήσεις

11 σταθμοί βροχομέτρησης

Λεκάνη Γεοποτάμου

Υποχώρηση στάθμης υδροφορέα στο σταθμό αεροδρομίου

Υφαλμύρωση στο Β.Δ. Κόκκινο Πύργο

Αύξηση της ηλεκτρικής αγωγιμότητας του νερού στη λεκάνη Τυμπακίου

Αύξηση νιτρικών και θειϊκών ιόντων στη λεκάνη Γεροποτάμου

Υποχώρηση στάθμης υδροφορέα στο σταθμό αεροδρομίου

Υφαλμύρωση στο Β.Δ. Κόκκινο Πύργο

Αύξηση της ηλεκτρικής αγωγιμότητας του νερού στη λεκάνη Τυμπακίου

Αύξηση νιτρικών και θειϊκών ιόντων στη λεκάνη Γεροποτάμου

ΥΠΕΚΑ

Περιφέρεια Κρήτης

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις εντατικής καλλιέργειας στη Μεσαρά � Paritsis 2005, Περιφέρεια Κρήτης 2009, ΥΠΕΚΑ 2014�

Paritsis 2005

Οι αγρότες έχουν τη δυνατότητα αξιολόγησης της έκθεσης τους σε �φυτοφάρμακα και άλλες τοξικές ουσίες �Εργαστήριο Τοξικολογίας και Εγκληματολογικής Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης �

• Παιδιά (Loewenherz et al., 1997) Ούρα DAPs 0.06- 38.54 ppb
• Έγκυες (Castorina, 2003) Ούρα DAPs 0.5-11.27 ppb
• Ορός αίματος (Thomas G. et al., 2006)
• Ούρα (Tzatzarakis et al., 2008) DAPs: 18 - 830ppb
• Τρίχες (Tsatsakis et al., 2008) DAPs: 40 - 165ppb
• Μηκώνιο (Koutroulakis D., 2008) DAPs: 0.5 - 16ppb
• Αμνιακό υγρό (Tzatzarakis, 2009) DAPs: 0.3-2.8ppb
• Πλακούντας (Aiguo Ren, 2011)
• Ομφάλιος λώρος (Yu YX., et al. 2013)

​

• Σκόνη και αέρας (Yu Y. et al., 2012)
• Διατροφή (Wang HS. Et al., 2013^a)
• Έδαφος (Zhou Q. et al., 2013)
• Πειραματόζωα

​

Η πολυπλοκότητα των μηχανισμών στη πραγματική εμβρυϊκή ζωή και οι μακροχρόνιες μικρές εκθέσεις σε μίγματα είναι οι πλέον σοβαρές προκλήσεις στην αξιολόγηση της εμβρυϊκής έκθεσης στη σύγχρονη τοξικολογία

Στοπ σε φυτοφάρμακα που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές από την Ευρωβουλή

389 ψήφους υπέρ, 235 κατά και 70 αποχές

Οι ευρωβουλευτές έχουν επανειλημμένα απευθύνει εκκλήσεις για τον περιορισμό αυτών των ουσιών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει τώρα να  εκπονήσει νέα νομοθετική πρόταση, λαμβάνοντας υπόψη τις θέσεις του ΕΚ

Η ανάπτυξη της παραγωγής στο μέλλον

• Πολλοί θέλουν να πείσουν ότι ανάπτυξη θα γίνει με γεωτρήσεις των εταιρειών ορυκτών καυσίμων στο Λιβυκό, με βόρειο οδικό άξονα, νέο αεροδρόμιο και λιμάνι στο νότο, με νέα στρατιωτική βάση και νέα F-16, με πρόσφυγες και αλλοδαπούς, με περισσότερους θανάτους από γεννήσεις
• Ο Γενάδιος από τα Ακτούντα, αν ζούσε θα έλεγε ότι η ανάπτυξη δεν γίνεται με πετρέλαιο, αίμα και καταστροφή της φύσης, αλλά αντίθετα με γεννήσεις παιδιών, με χωριά καθαρά που ευημερούν, χωρίς φόρους και δανεικά

Χρήσιμα συμπεράσματα για τα Φυτοφάρμακα�Ακτούντα 22 Οκτωβρίου 2017

• Ενημέρωση από την ετικέτα και το γεωπόνο
• Ψεκασμοί με τα σωστά μέτρα προστασίας
• Προστασία σε παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένους από τα φυτοφάρμακα
• Όχι τα φυτοφάρμακα στο σπίτι
• Οι κενές φιάλες ΦΦ πλένονται πρώτα και μετά στους μπλε κάδους. Προστασία περιβάλλοντος
• Παραγωγή υγιεινών προϊόντων από υγιείς αγρότες. Τακτικός έλεγχος υγείας
• Ναι στους ντόπιους σπόρους και στη βιολογική γεωργία

​

��Ακτούντα 22/10/2017�Γιορτή σπόρων και αυτάρκειας ��

Σας ευχαριστώ πολύ για τη προσοχή σας !!

Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στην αύξηση νοσηρότητας και στο περιβάλλον

1904

1975

Υακίνθη Καραβίτη

Μις Ελλάς 1959

1887-1992: Ζωή 105 ετών