འཇིག་རྟེན་ཁམས།
འཇིག་རྟེན་ཁམས་བཤད་པ་ལ་ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་རགས་ཙམ་ཤེས་དགོས། དེར་བརྟེན་དང་པོ་ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་བཤད་ན། ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དུ་གཟའ་བརྒྱད་དང་ཉི་མ་བཅས་ཡོད་ལ། ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་དབུས་སུ་ཉི་མ་ཆགས་ཡོད་ལ་དེའི་མཐའ་འཁོར་དུ་གཟའ་བརྒྱད་ཀྱིས་རང་རང་གི་འཁོར་ལམ་དུ་ཉི་མར་སྐོར་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད།
གཟའ་བརྒྱད་ནི་ལྷག་པ་དང་། པ་སངས། སའི་གོ་ལ། མིག་དམར། ཕུར་བུ། སྤེན་པ། གནམ་རྒྱལ། མཚོ་རྒྱལ་བཅས་ཡིན། སྔ་མོ་ཡིན་ན་གཤིན་རྒྱལ་ཡང་ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟའ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཡོད་ཀྱང་། ད་ཆ་དེ་ཉིད་བོངས་ཆུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གཟའ་རུ་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད་པར་གནམ་རིག་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཐག་བཅད་དེ་གཏན་ལ་ཕབ། གཟའ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གི་ཆེ་ཚད་ཉི་མ་ནས་བརྩིས་པའི་རྒྱང་ཐག་ཇི་ཙམ་ལ་གནས་པ་སོགས་ནི་གཤམ་གྱི་རེའུ་མིག་ཏུ་གསལ་ཡོད།
གཟའ། | ཉི་མ་ནས་བརྩིས་པའི་རྒྱང་ཐག་ཀི་ལོ་མི་ཊར་དང་། སྐར་དཔྱད་བརྩི་གཞི་ནང་། | གཟའ་ཡི་ཚངས་ཐིག |
ལྷག་པ། | 57,910,000 Km 0.387 A.U. | 4,800 Km |
པ་སངས། | 108,200,000 Km 0.723 A.U. | 12,100 Km |
སའི་གོ་ལ། | 149,600,000 Km 1.000 A.U. | 12,750 Km |
མིག་དམར། | 227,940,000 Km 1.524 A.U. | 6,800 Km |
ཕུར་བུ། | 778,330,000 Km 5.203 A.U. | 142,800 Km |
སྤེན་པ། | 1,424,600,000 Km 9.523 A.U. | 120,660 Km |
གནམ་རྒྱལ། | 2,873,550,000 Km 19.208 A.U. | 51,800 Km |
མཚོ་རྒྱལ། | 4,501,000,000 Km 30.087 A.U. | 49,500 Km |
གཤིན་རྒྱལ། (གཟའ་མིན།) | 5,945,900,000 Km 39.746 A.U. | 3,300 Km |
འཇིག་རྟེན་ཁམས།
འཇིག་རྟེན་ཁམས་སྤྱིའི་བྱུང་ཚུལ་མདོར་ཙམ་བཤད་པ་ལ། གཟའ་སྐར་གྱི་སྐོར་བཤད་པ་དང་། གས་ཐོར་ཆེན་པོའི་སྐོར་བཤད་པའོ། དང་པོ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་གཟའ་དང་། སྐར་མ། དགུ་ཚིགས་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན།
འོ་ན་གཟའ་དང་སྐར་མའི་བར་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མང་ཡང་གཙོ་བོ་ནི།
༡། སྐར་མ་ལ་གཟའ་ལས་གདོས་ཚད་དང་བོངས་ཚད་ཧ་ཅང་གི་ཆེ་བ་ཡོད།
༢། སྐར་མ་ལ་རང་འོད་ཡོད་ལ་གཟའ་ལ་རང་འོད་མེད།
༣། སྐར་མ་ལ་ཚ་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་པོ་ཡོད་ལ། གཟའ་རྣམས་ཀྱི་དབུས་ཆ་རྡོ་ཞུན་འཁོལ་མ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་སྐར་མ་དང་བསྡུར་ན་ཚ་ཚད་ཧ་ཅང་གི་དམའ་པོ་ཡིན། ཉི་མ་ནི་སྐར་མའི་མཚན་གཞི་དང་། སའི་གོ་ལ་ནི་གཟའ་ཡི་མཚན་གཞི་ཡིན།
འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་འགའ།
གས་ཐོར་ཆེན་པོ།
གས་ཐོར་ཆེན་མོའི་འདོད་ཚུལ་ནི་རྟོག་ཞིབ་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཉིས་སྦྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། སྔ་མོ་ནས་བརྟག་དཔྱད་མཁན་ཚོས་ཧ་ལམ་སྒོར་འཁྱིལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐར་སྤྲིན་རྣམས་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་ནས་རྒྱང་ཐག་ཇེ་རིང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་གནས་ཚུལ་དེ་དག་གིས་སྣང་སྲིད་ཀྱི་གོ་དོན་ཇི་འདྲ་ཞིག་སྟེར་མིན་ཤེས་ཀྱི་མེད་ལ་སྐར་སྤྲིན་དེ་དག་ང་ཚོའི་དགུ་ཚིགས་སྐྱ་མོའི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་པའི་དགུ་ཚིགས་གཞན་ཡིན་པ་ཁོང་ཚོས་དེ་བས་ཀྱང་ཤེས་ཀྱི་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༧ ལོར་ཡེ་ཤུའི་མཆོད་དཔོན་ཇོར་ཇི་ལེ་མའི་ཀྲི (Georges Lemaitre) ཡིས། དེ་སྔོན་ཚན་རིག་པ་ཨ་ཡིན་སི་ཊན་ Einstein གྱི་ཡོངས་ཁྱབ་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་མཚུངས་རྩིས་དང་སྐར་སྤྲིན་ཕྱི་འགྲོས་བྱེད་པ་གཉིས་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ་འཇིག་རྟེན་འདི་གདོད་མའི་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་གོང་བུ་ཞིག་གས་ཐོར་དང་ལྷན་དུ་འགོ་ཚུགས་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ལྟ་གྲུབ་འདིར་གས་ཐོར་ཆེན་མོ་ (Big Bang) ཞེས་མིང་ཐོགས་པ་རེད།
པི་ལིང་གི་བསྐལ་པ། (Planck epoch)གས་ཐོར་ཆེན་པོ་ནས་སྐར་ཆ་ ༡༠^ ༤༣ བར།�
དུས་བསྐལ་འདིའི་རིང་གཞི་རྩའི་ཤུགས་བཞི་པོ་སྟེ། གློག་ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས་དང་། ཞན་ཤུགས། དྲག་ཤུགས། འཐེན་ཤུགས་བཅས་ཚང་མའི་ནུས་པ་མཉམ་དགོས་པ་དང་སྐབས་དེར་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་ཤུགས་གཅིག་ལས་མེད་པའང་ཡིན་སྲིད། དུས་བསྐལ་འདིའི་ཐད་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་དེ་རེ་རེས་འགྲེལ་བཤད་མི་འདྲ་རེ་བྱེད་པས། སྐབས་འདིའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཙམ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད། སྤྱིའི་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ལྟར་བྱས་ན་དུས་བསྐལ་འདིའི་སྔ་རོལ་དུ་འཐེན་ཤུགས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་གཅིག་རྐྱང་(Gravitational singularity)གི་གོང་བུ་ཞིག་ཡོད་པ་འདོད་ཀྱང་བསམ་ཚུལ་དེར་ཚད་རྡུལ་ཤུགས་རིག་གིས་གནོད་ཀྱི་ཡོད། དེང་དུས་ཡར་ཐོན་བྱུང་བཞིན་པའི་ཚད་རྡུལ་འཐེན་ཤུགས་ཀྱི་གྲུབ་དོན། དཔེར་ན། ཕྲ་སྐུད་གྲུབ་དོན་རྣམ་བཞག་ (String Theory)ལྟ་བུས་དུས་བསྐལ་འདིའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་མང་ཙམ་དང་ཁ་ཇི་གསལ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
དྲག་ཤུགས་(Strong nuclear force)
ཞན་ཤུགས། (Weak nuclear force)
གློག་ཁན་ལེན་ཤུགས་(Electromagnetic force)
འཐེན་ཤུགས་(Gravitational force)
རྒྱ་ཆེའི་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་བསྐལ་པ། (The Grand Unification epoch)�གས་ཐོར་ཆེན་པོ་རྗེས་ཀྱི་སྐར་ཆ་ ༡༠^ ༤༣ ནས་ ༡༠^ ༣༦�
པི་ལིང་བསྐལ་པའི་རྗེས་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་སྐྱེད་པ་དང་མཉམ་དུ་དྲོད་ཚད་ཆག་པ་དང༌། རྩ་བའི་ཤུགས་བཞི་པོ་ལས་ཐོག་མར་འཐེན་ཤུགས་ཕྱིར་ཐོན་འགོ་བཙུགས། དུས་སྐབས་འདིའི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་ཤུགས་ཤིག་གི་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་དགོས་པས་དེ་ནི་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔེ་གཟུགས་Standard model ནང་གསལ་པོ་བཤད་ཡོད། མི་རིང་བར་ལྟེ་ཤུགས་དྲག་པ་ཡང་གློག་ཁབ་ལེན་དང་ལྟེ་ཤུགས་ཞན་པ་ལས་ལོགས་སུ་ཕྱིར་ཐོན་པ་དང་། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་སྐྱེད་འགོ་བཙུགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང༌། གྲུབ་དོན་འགའ་ཞིག་ལྟར་བྱས་ན་དེ་རྗེས་སྣེ་རྐྱང་པའི་ཁབ་ལེན་རྭ་བ་Magnetic monopoleབྱུང་དགོས་པ་འདོད་ཀྱི་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་ལྟེ་ཤུགས་དྲག་པ་དང་གློག་ཁབ་ལེན་དང་ཞན་ཤུགས་བཅས་མཉམ་དུ་ཚོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ནང་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཧིག་སི་བྷོ་སོན་ Higgs boson ཁོ་ན་ཡིན་པ་འདོད།
རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་བསྐལ་པ། (The inflationary epoch)�གས་ཐོར་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཀྱི་སྐར་ཆ་ ༡༠^ ༣༦ ནས་ ༡༠^ ༣༢ བར།�
དུས་བསྐལ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་སྐྱེད་མགོ་བཙུགས་པའི་དུས་དང་སྐབས་དེའི་དྲོད་ཚད་ཤེས་རྟོགས་མི་ཐུབ་པས་དུས་ཡུན་ཇི་ཙམ་གནས་མིན་ཏག་ཏག་གཅིག་ཤེས་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དུས་བསྐལ་འདིའི་སྐབས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་ལེབ་མོར་སོང་བ་དང་། ཕྱོགས་མཐའ་ཡོངས་སུ་གཅིག་འགྱུར་དང་རྒྱུ་མཚུངས་ཡིན་པས་འབྱུང་འགྱུར་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་བཀོད་ཀྱི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། གས་སྒྲ་ཆེན་མོ་མ་བྱུང་བའམ་རྒྱ་སྐྱེད་འགོ་འཛུགས་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་ཧ་ཅང་གྲང་ཤིང་སྟོང་པ་ཞིག་ལ་འདོད་པ་དང་། གས་སྒྲ་ཆེན་མོ་འགོ་འཛུགས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་དྲོད་ཚད་དང་ནུས་པ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ནས་སླར་ཡང་རིམ་བཞིན་དྲོད་ཚད་ཇི་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད།
གློག་ཁབ་ལེན་དང་ཞན་ཤུགས་ཀྱི་བསྐལ་པ། (The Electroweak epoch)�གས་ཐོར་ཆེན་པོ་རྗེས་ཀྱི་སྐར་ཆ་ ༡༠^ ༣༦ ནས་ ༡༠^ ༡༢�
སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ཧ་ཅང་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཟིན་པས་རྩ་བའི་རང་བྱུང་གི་ཤུགས་བཞི་ལས་དྲག་ཤུགས་ནི་གློག་ཁབ་ལེན་དང་ཞན་ཤུགས་ལས་ཕྱིར་ཐོན་ཟིན། འདི་ལྟའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལས་ཧ་ཅང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང་བ་དེར་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱ་སྐྱེད་ཟེར་གྱི་ཡོད། རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེ་རྫོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡང་བོ་སོན་གྱི་རྡུལ་ w དང་ z སོགས་གྲུབ་མེད།
ཁུ་ཨག་གི་བསྐལ་པ། (The Quark epoch)�གས་ཐོར་ཆེན་པོ་རྗེས་ཀྱི་སྐར་ཆ་ ༡༠^ ༡༢ ནས་ ༡༠^ ༦ བར།�
གློག་ཁབ་ལེན་དང་ཞན་ཤུགས་ཀྱི་བསྐལ་པའི་རྗེས་སུ་གཞི་རྩའི་རྡུལ་ཚང་མའི་གདོས་ཚད་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་། རང་བྱུང་གི་ཤུགས་བཞི་པོ་ཡང་ད་ལྟའི་གནས་བབ་བཞིན་ཐ་དད་སོ་སོར་གནས་ནས་རང་གི་བྱེད་ལས་འགོ་བཙུགས། སྐབས་འདི་ཙམ་དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ཁུ་ཨག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་ནས་ཧེ་ཌོན་གྱི་རྡུལ་ཆགས་ཐུབ་མེད།
ཧེ་ཌོན་གྱི་བསྐལ་པ། (The Hadron epoch)�གས་ཐོར་ཆེན་པོ་རྗེས་ཀྱི་སྐར་ཆ་ ༡༠^ ༦ ནས་ ༡ བར།�
དེ་རྗེས་དྲོད་ཚད་རིམ་བཞིན་དམའ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྷན་དུ་ཕོ་རྡུལ་དང་བར་རྡུལ་སོགས་ཧེ་ཌོན་གྱི་རྡུལ་རིགས་གྲུབ་པ་དང་དུས་ཡུན་འདིར་ཧེ་ཌོན་གྱི་དུས་བསྐལ་ཟེར་གྱི་ཡོད། གས་ཐོར་ཆེན་མོ་བྱུང་ནས་སྐར་ཆ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ནིའུ་ཊྲི་ནོ་རྡུལ་Neutrino particleདག་ཕན་ཚུན་ཁ་གྱེས་ཕྱོགས་གང་སར་ཁྱབ་ནའང་དེ་དག་གི་རྗེས་ཤུལ་ད་ལྟ་རྙེད་དཀའ་བ་ཆགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དུས་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་གཞི་གདན་སྣང་སྲིད་ཕྲ་རླབས་དང་གཅིག་མཚུངས་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད།
ལེབ་ཊོན་གྱི་བསྐལ་པ། (The Lepton epoch)�གས་སྒྲ་ཆེན་པོ་རྗེས་ཀྱི་སྐར་ཆ་ ༡ ནས་སྐར་མ་ ༣ བར།�
ཧེ་ཌོན་གྱི་དུས་བསྐལ་རྫོགས་མཚམས་ཧེ་ཌོན་དང་དེའི་ལྡོག་རྡུལ་གཉིས་འཐབ་པས་གཉིས་ཀ་ལྷན་དུ་འཇིག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ནང་ཕལ་ཆེ་བ་ལེབ་ཊོན་དང་དེའི་ལྡོག་རྡུལ་གྱི་ཁེངས་ཡོད། གས་ཐོར་ཆེན་མོ་བྱུང་ནས་སྐར་ཆ་གསུམ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ཐོག་མ་ལས་ཧ་ཅང་དམའ་བས་ལེབ་ཊོན་དང་དེའི་ལྡོག་རྡུལ་གསར་སྐྲུན་མཚམས་འཇོག་བྱུང་བ་དང་། སྔར་ཡོད་ལེབ་ཊོན་དང་དེའི་ལྡོག་རྡུལ་མང་ཆེ་བ་ཕན་ཚུན་འཐབ་པས་ཡལ་ཏེ་ལེབ་ཊོན་གྱི་གྲངས་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ལས་ལྷག་མེད།
འོད་རྡུལ་གྱི་དུས་རབས། (The Photon epoch)�གས་ཐོར་ཆེན་པོའི་རྗེས་ཀྱི་སྐར་མ་ ༣ ནས་ ༣༨༠༠༠༠ བར།
ལེབ་ཊོན་གྱི་དུས་སྐབས་རྫོགས་རྗེས་ལེབ་ཊོན་དང་དེའི་ལྡོག་རྡུལ་མང་ཆེ་བ་འཇིག་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་འོད་རྡུལ་གྱི་ངོ་བོར་གནས་ཡོད། འོད་རྡུལ་དེ་དག་མུ་མཐུད་ཕོ་རྡུལ་དང་གློག་རྡུལ། ལྟེ་རྡུལ་སོགས་གློག་ཁུར་ལྡན་པའི་རྡུལ་དང་མཉམ་དུ་ནུས་འབྲེལ་བྱུང་བ་དང་། ལོ་ངོ་འབུམ་གསུམ་ཙམ་རིང་དེ་ལྟར་མུ་མཐུད་གནས་པ་རེད།�
བསྐྱར་དྲོས་ཀྱི་བསྐལ་པ། (Reheating)�
དུས་བསྐལ་འདི་རིང་དེ་སྔ་རྒྱ་སྐྱེད་སྐབས་བྱུང་བའི་རྒྱ་སྐྱེད་ཤུགས་ཆེ་བ་དེ་མཚམས་ཆད་པ་དང་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་རྡུལ་གྱི་པི་ལ་སི་མའི་plasma ངོ་བོར་འགྱུར། དུས་སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་འགྱེད་འཕྲོ་དང་། ཁུ་ཨག གློག་རྡུལ། ནིའུ་ཊྲི་ནོ་བཅས་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་ཡོད།
བྷར་ཡོན་གསར་བསྐྲུན་གྱི་བསྐལ་བ། (Baryogenesis)�
བྷར་ཡོན་ནི་རྡུལ་རིགས་ཤིག་གི་སྤྱི་མིང་དང་དེར་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད་པའི་རྡུལ་མང་པོ་ཞིག་ཚུད་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ནང་རྡུལ་ཕལ་ཆེ་བར་རང་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་ཞིག་ཡོད་པ་བཞིན་བྷར་ཡོན་ལ་ཡང་དེའི་ལྡོག་རྡུལ་ཡོད་པ་རེད། འཇིག་རྟེན་ནང་བྷར་ཡོན་གྱི་ལྡོག་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ལས་མང་བའི་བྷར་ཡོན་རྡུལ་ཡོད་པ་འདི་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་མིན་ད་བར་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད། མདོར་ན་དུས་བསྐལ་འདིའི་རིང་བྷར་ཡོན་གྱི་རྡུལ་རྣམས་གྲུབ་པས་བསྐལ་མིང་འདི་ལྟར་ཐོགས་པ་རེད།
ལྟེ་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན། (Nucleosynthesis)གས་སྒྲ་ཆེན་པོ་རྗེས་ཀྱི་སྐར་མ་ ༣ ནས་སྐར་མ་ ༢༠ བར།�
འོད་རྡུལ་དབང་སྒྱུར་གྱི་བསྐལ་པ་རྫོགས་མཚམས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ལྟེ་རྡུལ་ཆགས་ཐུབ་པའི་དྲོད་ཚད་བར་ཆག་པ་དང༌། ཕོ་རྡུལ་དང་བར་རྡུལ་རྣམས་ལྟེ་རྡུལ་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ཐོག་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ལྟེ་རྡུལ་ཆགས་འགོ་བཙུགས། འོན་ཀྱང་ལྟེ་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་གནས་སྟངས་དེ་སྐར་མ་བཅུ་བདུན་མ་གཏོགས་མ་གནས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་གྱི་དྲོད་ཚད་དང་སྟུག་ཚད་གཉིས་ཀ་ཧ་ཅང་ཉམས་འགྱུར་སོང་བས་ལྟེ་རྡུལ་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་མུ་མཐུད་གནས་མ་ཐུབ་པས་རེད། དུས་བསྐལ་འདིའི་རིང་ཡང་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གྲངས་འབོར་དེ་ཧི་ལི་ཡམ་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གྲངས་ལས་ལྡབ་གསུམ་གྱི་མང་བ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྩ་རྫས་ཀྱི་ལྟེ་རྡུལ་ཧ་ཅང་ཉུང་ངུ་ཞིག་ལས་མེད། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་དང་གཞི་རྡུལ་རྣམས་གྲུབ་ཚུལ་རིམ་པ་ལྟར་བསྟན་པ་ཞིག་ཡིན། འགྲེལ་ཚུལ་འདི་གས་ཐོར་ཆེན་པོའི་རྣམ་བཞག་དང་དེའི་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་དཔང་རྟགས་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་པ་ཚོའི་འགྲེལ་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ལ་འགྲེལ་ཚུལ་འདི་ནི་ད་ལྟའི་དངོས་ཁམས་ཚན་རིག་གི་འགྲེལ་ཚུལ་ཚད་ལྡན་དེར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།