Historia Mieroszowa
1325 – powstanie miasta
Ephraim Ignaz Naso, XVII-wieczny kronikarz, zapisał w swojej pracy, że Mieroszów został zbudowany w 1325 roku.
Dzieło jest dostępne w Internecie: https://polona.pl/item-view/7bc79184-bfee-4b34-8bfa-8e2eb6645e19?page=4
1356 – posiadanie praw miejskich
Nie wiadomo kiedy dokładnie Mieroszów otrzymał prawa miejskie. Z pewnością posiadał je już w 1356 r., bo wówczas ukazał się dokument króla czeskiego, który potwierdzał, że Mieroszów był miastem.
Miasto było najpewniej założone przez Czechów, tak samo jak i nieodległy zamek Radosno.
Wojny husyckie – upadek Mieroszowa
W 1419 roku w Czechach wybuchły wojny husyckie. Dotknęły one Śląsk, w tym Mieroszów.
Husyci najechali Śląsk i w 1429 r. spalili Mieroszów.
Miasto nie pojawia się w żadnych dokumentach aż do 1470 r.
Na tej podstawie historycy przyjmują, że miasto dopiero wówczas zostało odbudowane po kilku dekadach całkowitego niebytu.
Przejęcie Mieroszowa przez ród von Hochbergów
W 1509 r. rodzina von Hochbergów kupił Mieroszów wraz z całym szeregiem innych posiadłości, w tym zamkiem Książ.
Z tym rodem Mieroszów będzie związany bardzo długo. Będzie ich prywatną własnością aż do połowy XIX w., ale wiele powiązań będzie jeszcze funkcjonowało aż do XX w.
Przyjęcie przez Mieroszowian protestantyzmu
W 1517 r. w Niemczech rozpoczęła się reformacja.
Nowe nauki szybko dotarły na Śląsk, gdzie znalazły duże poparcie. Jednym z tych miejsc był także Mieroszów.
Pierwsze nabożeństwo luterańskie odbyto w 1530 r. Pierwszy pastor przybył do Mieroszowa na przełomie lat 50. i 60. XVI w.
W 1574 r. powstała szkoła ewangelicka.
Budowa ratusza w Mieroszowie
W XVI w. Mieroszów korzystał z panującego pokoju i rozwijał się dość szybko. W latach 80. XVI w. liczył 800 mieszkańców.
W 1554 r. w mieście zbudowano ratusz, który w 1600 r. został przebudowany na murowany budynek z wieżyczką z boku.
Wojna trzydziestoletnia (1618-1648)
Wojna trzydziestoletnia była kolejnym globalnym wydarzeniem, które w mocny sposób dotknęło niewielki wówczas Mieroszów.
Przez miasto przeciągały różne wojska, w tym polscy najemnicy – lisowczycy, Szwedzi, Austriacy. Zgodnie z zasadą wojna żywi wojnę żołnierze kwaterowali w mieście, obciążając mieszkańców kosztami kwaterunku, rabowali ich i niszczyli miasto.
W 1646 r. Szwedzi spowodowali pożar, który spalił większą część miasta, w tym ratusz.
W momencie zakończenia wojen w 1648 r. większość mieszkańców bądź nie żyła, bądź uciekła z miasta.
Kontrreformacja (1648-1740)
Koniec wojny nie oznaczał spokoju dla mieszkańców Mieroszowa.
W myśl zasady „cuius regio, eius religio”, czyli „czyja władza, tego religia”, w większości protestanccy mieszkańcy byli zmuszani do przyjęcia katolicyzmu, bowiem wyznawali go panujący Habsburgowie.
Szczególnie uciążliwe było panowanie żarliwego katolika Maxa von Göhlenau w latach 1670-1700, który z nienawiści do protestantyzmu uprzykrzał życie mieszkańcom Mieroszowa w każdy możliwy sposób.
W 1654 r. miejscowy kościół, od XVI w. używany przez protestantów, został im odebrany na rzecz katolików. Najbliższy kościół protestancki znajdował się w oddalonej o 40 km.
Kontrreformacja (1648-1740) cd.
W 1720 r. dla protestantów został wybudowany kościół łaski w Kamiennej Górze, co skróciło dystans dla mieroszowskich protestantów.
Pomimo licznych szykan mieroszowscy protestanci, tak samo zresztą jak i protestanci na całym Śląsku, nie ulegli presji i zachowali swoją wiarę.
To odróżniało ich od Czechów, którzy o wiele bardziej ulegli presji kontrreformacji. Na tym tle Ślązacy nie wtopili się Czechów.
Wojny śląskie (1740-1763
W 1740 r. król Prus Fryderyk Wielki najechał na Śląsk, który podbił w wojnie z Austrią.
To rozpoczęło serię trzech wojen z Austrią, które trwały do 1763 r. Przyniosły one mieszkańcom Mieroszowa takie same wydarzenia, co wojna 30-letnia: przemarsze wojsk, rabunki, kontrybucje itd.
Ale z drugiej strony Prusacy przynieśli na Śląsk coś bardzo cennego: wolność religijną. W 1742 r. wybudowano nowy zbór protestancki.
Wojny śląskie zakończyły się w 1763 r. przypieczętowaniem panowania pruskiego nad Śląskiem.
Rozwój Mieroszowa
Na skutek wojen Mieroszów ubożał i wyludniał się. W 1707 r. liczył zaledwie 430 mieszkańców. W 1784 r. liczba ludności wzrosła do ok. 900, w 1831 r. 1045.
Do wzrostu liczby mieszkańców przyczyniał się relatywny spokój, poza wojnami napoleońskimi.
Dzięki temu rozwijały się także przemysł, rzemiosło i handel. Szczególnie mocno rozwinęły się przemysł papierniczy i handel lnem, który był z Mieroszowa eksportowany aż do Stanów Zjednoczonych.
Powstanie kolei i kurortu w Sokołowsku
Dzięki rozwojowi górnictwa region wałbrzyski zaczął szybko rozwijać się.
Mieroszów pozostawał na uboczu tych zmian i został dość szybko zdystansowany przez Boguszów i Wałbrzych, który w 1818 r. został siedzibą nowo utworzonego powiatu.
W latach 1875-1877 wybudowano odnogę Śląskiej Kolei Górskiej na południe, do Czech, która prowadziła przez Mieroszów do Mezimesti.
Nieco wcześniej, w 1859 r., w Sokołowsku powstało uzdrowisko dla chorych na gruźlicę.
Początkowo powstanie kolei i kurortu w Sokołowsku nie przyczyniły się do rozwoju Mieroszowa, na co liczono. Dopiero od lat 80. XIX w. liczba mieszkańców zaczęła rosnąć.
Włączenie Starego Mieroszowa
W 1895 r. Mieroszów i Stary Mieroszów zostały połączone w jedną miejscowość.
Stary Mieroszów był umiejscowiony na południe od Mieroszowa. To tam powstały w XIV w. pierwsze domy, o których pisał Naso.
Pod koniec XIX w. obie miejscowości były niemalże tak samo duże, więc ich połączenie spowodowało, że Mieroszów stał się dwa razy większy liczebnie, miał 4365 mieszkańców.
Powstanie lokalnej gazety
Od 1876 r. w Mieroszowie zaczęła się ukazywać gazeta o tytule „Friedländer Wochenblatt”. Przez pierwszy rok była wydawana w Boguszowie. 1 lipca 1877 r. przejął ją właściciel mieroszowskiej drukarni Albert Weissroth (1849-1882).
Powstanie lokalnej gazety
Weissroth miał swoją drukarnię w Mieroszowie przy Kleine Kirchstrasse.
Powstanie lokalnej gazety
Weissroth umarł niespodziewanie 25 czerwca 1882 r.
Gazetę po nim prowadziła jego żona, Bertha.
Gazeta ukazywała się przynajmniej do 1939 r.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Proboszcz parafii katolickiej Joseph Titz (1807-1882), związany z parafią od 1842 r. Umarł po krótkiej, gwałtownej chorobie.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Opis pogody na okres 9-13 czerwca 1882 r. z wydania z 14 czerwca 1882 r.
Temperatura jest podana w skali Reamura, gdzie jeden stopień Celsjusza to 0,8 stopnia Reamur. Przykładowo w poniedziałek 12 czerwca 1882 r. o godzinie 6 rano było 6 stopni Celsjusza, o 14 popołudniu 12 stopni Celsjusza, o 22 wieczorem niecałych 9 stopni Celsjusza. Przez cały dzień niebo było zachmurzone, padał deszcz, wiał południowo-zachodni wiatr.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Wydanie z 13 marca 1909 roku:
W Mieroszowie działało stowarzyszenie rowerowe, które odbyło w „Schlesischen Hof” zebranie, na którym przyjęto jednego nowego członka.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Wydanie z 7 marca 1923 roku:
Notowania niemieckiej marki z marca 1923 roku, w porównaniu z 1914 rokiem
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Wydanie z 4 stycznia 1933 roku:
Gdzie leży Mieroszów? Czy na granicy niemiecko-francuskiej czy może niedaleko Kłodzka w Polsce?
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Wydanie z 1 lutego 1933 roku:
Nowy kurs – Hitler wybrany kanclerzem Rzeszy.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Wydanie z 6 lutego 1933 roku:
Wniosek o rozwiązanie parlamentu Prus odrzucony. Wśród głosujących za rozwiązaniem byli m.in. narodowi socjaliści.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Przebieg kampanii wrześniowej 1939 r. w świetle niemieckiej propagandy.
Tutaj: działania zbrojne 10 września. Na mapie oznaczone jedynie jednostki niemieckie – choć polskie wojska przeszły do działań zaczepnych nad Bzurą.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
13 września:
Wielka bitwa w Polsce.
Luftwaffe okrąża. Na skutek bombardowań linie kolejowe Sambor-Lwów, Stryj-Lwów, Kraśnik-Lublin, Warszawa-Łuck w większości zniszczone.
Wielkie bitwa na zachód od Wisły w zasadzie zakończona. Wojska niemieckie, wkraczające do Łodzi, witane entuzjastycznie przez niemiecką ludność.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
66 tysięcy jeńców w Polsce, wielu generałów w niemieckiej niewoli.
15 września:
Mapa działań wojennych z dnia 14 września.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
18 września: bankructwo państwa polskiego. Marsz Rosji we wschodniej Polsce. Słowacja uznana przez Moskwę. Niemieckie ultimatum dla Warszawy. Twierdza Brześć zajęta. Polski rząd ucieka do Rumunii. Kutno zajęte.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
27 września: Ribbentrop jedzie dziś do Moskwy. Pakt Berlin-Moskwa. Defilada wojsk niemieckich i sowieckich w Brześciu Litewskim.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
27 września: kampania w Polsce. Dowództwo Wehrmachtu ogłasza koniec kampanii w Polsce. Beznadziejny opór stawiają jedynie Warszawa, Modlin i Półwysep Helski.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
27 września: Rydz-Śmigły już 2 września wiedział, że wojna jest przegrana i chciał podpisać pokój. Odwiodła go od tego Anglia, która obiecała pomoc na lądzie, wodzie i w powietrzu!
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
29 września: nowa granica Rzeszy na wschodzie!
Bitwa o Warszawę zakończona. Hitler pod Warszawą
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
31 grudnia 1939 r.:
Sylwester tym razem bez sztucznych ogni.
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
31 grudnia 1939 r.:
Kalendarium 1939 roku
Czego możemy dowiedzieć się z gazety
Gazeta jest dostępna w Internecie pod linkiem https://zz.bu.uni.wroc.pl/prod
Koniec wojny i przejęcie władzy przez Polaków
W 1945 r. Niemcy przegrały II wojnę światową. Mieroszów znalazł się od początku czerwca 1945 r. pod władzą Polaków. Niemiecką nazwę Friedland zamieniono najpierw na Frydlant, a od 1946 r. na Mieroszów.
Nastąpiły wysiedlenia rdzennej ludności, czyli Niemców, które trwały w latach 1946-1948.
Jednocześnie zasiedlano ludnością polską oraz żydowską. Polacy przybyli z dawnych kresów wschodnich, Polski centralnej, Francji i Westfalii.
Część Niemców nie została wysiedlona, bo była potrzebna do pracy w przemyśle. W Mieroszowie działała nawet szkoła z niemieckim językiem nauczania. Większość Niemców wyjechała pod koniec lat 50 XX w.
Mieroszów w czasach PRL
W okresie rządów komunistów w Mieroszowie rozwijał się dość dynamicznie przemysł, zwłaszcza lniarski i Zakłady Stolarki Budowlanej.
Powstało zapotrzebowanie na nowych pracowników, dzięki czemu w 1960 r. liczba mieszkańców wzrosła do 6432 osób.
Jednak rozwój miasta nie nadążał za rozwojem przemysłu i ludzie zaczęli wyjeżdżać. Liczba mieszkańców spadła do 5 tys. w 1987 r.
Miasto cierpiało z powodu wielu nierozwiązanych problemów, takich jak wolno rozwijające się budownictwo mieszkaniowe, coraz gorszy stan istniejących budynków, brak łącza gazowego.
Przez cały okres PRL wielu problemów nie rozwiązano wcale bądź rozwiązano tylko częściowo.
Mieroszów w czasach PRL
Na tym planie z 1926 r. naniesiono tuż po wojnie polskie napisy z nazwami zakładów przemysłowych w mieście i nazwami ulic, dzięki czemu można zorientować się gdzie znajdowały się te zakłady i jakie były pierwsze polskie nazwy ulic w Mieroszowie.
Zachęcam do śledzenia Wałbrzyskiego Portalu Historycznego…
a także wspierania “Nowej Kroniki Wałbrzyskiej”
Dziękuję za uwagę
☺