ENGELSİZ ISUBÜ BİRİMİ

Erişilebilirlik ve Makul Düzenleme Eğitimi

​

Konuşmacı: Öğr. Gör. Dr. Hatice OĞUZ ÖZGÜR

​

Temel kavramlar:

• Erişilebilirlik: Binaların, açık alanların, ulaşım araçlarının, bilgi ve iletişim teknolojilerinin engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak kullanılabilmesidir.

​

​

• Makul Düzenleme (Uyarlama): Engellilerin haklarını diğerleriyle eşit şekilde kullanmasını sağlamak amacıyla, orantısız veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişikliklerin yapılmasıdır.

​

​

​

​

​

*Not: Erişilebilirlik geneldir (herkes için rampa), makul düzenleme ise bireyseldir (disleksisi olan bir öğrenciye sınavda ek süre verilmesi).

Mevzuat Çerçevesi:

• 5378 Sayılı Engelliler Kanunu: Kamu kurumlarına (üniversiteler dahil) her türlü hizmeti erişilebilir kılma yükümlülüğü getirir.

​

• YÖK Erişilebilirlik Stratejisi: Üniversiteleri "Engelsiz Üniversite Ödülleri" (Bayrak Ödülleri) ile teşvik eder ve standartları belirler.

​

• ISUBU Engelli Öğrenci Eğitim-Öğretim ve Sınav Uygulamaları Yönergesi: Yönergenin amacı, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nin önlisans, lisans ve lisansüstü programlarında kayıtlı bulunan engelli öğrencilerin engel durumlarından dolayı ders ve sınav uygulamalarında karşılaştıkları sorunları ortadan kaldırarak eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak ve engelli öğrencilerin başarılarına pozitif katkıda bulunmaya yönelik uygulanacak olan esasları düzenlemektir.

​

​

​

​

YÖK Erişilebilirlik Bayrak Ödülleri ve Standartlar

Eğitim ve Sınav Uygulamalarında Makul Düzenleme*

ISUBÜ Engelli Öğrenci Eğitim-Öğretim ve Sınav Uygulamaları Yönergesi uyarınca, ders ve sınav süreçlerinde şu düzenlemeleri yapmakla yükümlüyüz:

​

• Süre Ayarı: Engelin doğasına göre (örneğin DEHB, görme engeli, disleksi) sınav süresinin üçte ikisi oranında artırılması.
• Yardımcı Kişi Tahsisi: Yazma veya okuma güçlüğü çeken öğrenciler için "Okuyucu" veya "İşaretleyici/Yazıcı" görevlendirilmesi.
• Mekan: Öğrencinin dikkatini dağıtmayacak, erişilebilir, gerekirse ayrı bir sınav salonu sağlanması.
• Materyal: Sınav sorularının büyük punto (16-18 punto) veya Braille alfabesi ile hazırlanması.
• Ders Süreçleri;: Ders notlarının dijital ortamda, ekran okuyucu programlara uygun (OCR yapılmış PDF'ler) sunulması**. İşitme engelli öğrenciler için ders videolarına alt yazı eklenmesi veya derslerde en ön sırada oturma önceliği. Ders partneri desteği.
• Dijital erişilebilirlik: Web Erişilebilirliği, Alternatif metin, vs.

​

*Tüm uyarlamalar öğrenci ile görüşülerek planlanmalıdır. Kullanılan dil-söylemler önemlidir. Gizlilik ve etik ilkeler önemlidir. Bu süreçte birim uyarlama formları kullanılmalıdır.

** Erişilebilir Ders Materyali Eğitim Serisi: https://www.engelsizbilisim.org/erisilebilir-ders-materyali-egitim-serisi/

Sosyo-Kültürel Faaliyetlerde Uyarlama ve Sosyal Kapsayıcılık

Üniversite bünyesinde düzenlenen her türlü panel, konser, tiyatro veya mezuniyet töreni için şu standartlar gözetilmelidir:

• Sahne Erişimi: Konuşmacı veya ödül alan kişi engelli olabilir. Sahnelerde mutlaka standartlara uygun rampa veya mekanik platform bulunmalıdır.
• İşaret Dili Tercümesi: Büyük organizasyonlarda ve konferanslarda, işitme engelli bireyler için profesyonel işaret dili tercümanı bulundurulmalı veya canlı altyazı desteği sağlanmalıdır.
• Sesli Betimleme: Gösterilen video, film veya sunumların görsel içerikleri, görme engelli öğrenciler için sözlü olarak betimlenmelidir.
• Öncelikli Oturma Alanları: Tekerlekli sandalye kullanıcıları için salonun en arkasında veya en önünde değil, sosyal etkileşimi koparmayacak orta-ön bölümlerde ayrılmış alanlar oluşturulmalıdır.

​

Öğrenci Toplulukları ve Gönüllülük

​

• Kapsayıcı Üyelik: Toplulukların tüzüklerinde engelli öğrencilerin katılımını kısıtlayıcı maddeler bulunamaz; aksine katılımı teşvik edici "Engelsiz Birim Temsilcisi" gibi roller tanımlanmalıdır.
• Engelsiz Gönüllülük: Engelli olmayan öğrencilerin "akran desteği" vermesi için gönüllülük sistemleri teşvik edilmelidir (Örn: kitap seslendirme, yerleşke içi refakat).
• Sportif faaliyetler-Uyarlanmış Sporlar: Spor şenliklerinde engelli öğrencilerin de yarışabileceği (Bocce, tekerlekli sandalye basketbolu, oturarak voleybol vb.) kategoriler eklenmelidir.

Acil Durum Tahliyesi ve Güvenlik

• Tahliye Planları: Engelli öğrencilerin bulunduğu sınıflar ve ofisler için özel tahliye planlarının (tahliye sandalyesi kullanımı, güvenli bekleme alanları) oluşturulması.
• Görsel ve İşitsel Uyarılar: Örneğin sadece siren değil, işitme engelliler için flaşörlü (ışıklı) uyarı sistemlerinin önemi.

​

Soru ve Öneriler

Katılımınız için teşekkür ederiz.

​

​

​

​

​

E-posta: engelsiz@isparta.edu.tr