​

PSYCHO-EDUCATIE

SCHOOLWEIGERING �BEGRIJPEN

�WAT IS SCHOOLWEIGERING?

SCHOOLWEIGERING: WAT EEN SLECHTE TERM!

• Niemand vindt het woord ‘schoolweigering’ goed gekozen.
• Het lijkt alsof het kind/de jongere gewoon niet wilt.
• Dit is niet zo: schoollopen lukt niet meer
• Het is een letterlijke vertaling van de Engelse term ‘schoolrefusal’
• Het is de enige officiële term, daarom gebruiken we deze term.

​

• We kunnen na de eerste uitleg eens samen nadenken wat wel een goed woord zou zijn!

School is niet mijn vijand (school is not my enemy - Dutch) on Vimeo

SCHOOLWEIGERING?

• Vorm van ‘schoolverzuim’: schoollopen lukt niet meer (elke dag)
• Belangrijkste kenmerk: de emotionele onrust die het kind/de jongere ervaart op school, bij de gedachte aan school of wanneer hij/zij moet vertrekken�
• Onrust is zo intens en groot �dat schoollopen niet meer lukt!

​

Emotionele onrust en ontreddering

​

Voor het kind/de jongere:

Hoe uit die emotionele onrust zich? Hoe zien de anderen dit aan jou?

​

Voor de anderen:

Hoe zien jullie de emotionele onrust bij het kind/de jongere?

Emotionele onrust en ontreddering: �bij iedereen anders

• Woedebui: verbale en/of fysieke agressie
• Huilen
• Paniekaanval
• Blokkeren: bevriezen, zich afsluiten, …
• Lichamelijke reacties: hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid, overgeven, darmklachten, trillen, …

SCHOOLWEIGERING IS NIET NIEUW 

• Al in de jaren dertig van de vorige eeuw: eerste beschrijving van kinderen met schoolweigering.
• In 1930 werd er al een artikel over geschreven.
• Bestaat eigenlijk sinds er leerplicht is.

​

SCHOOLWEIGERING IS IETS SPECIAALS

• Schoollopen lijkt iets heel gemakkelijk en gewoon want ‘iedereen doet dat gewoon’.
• Er is leerplicht.
• Waarom-vraag blijft vaak onbeantwoord: het kind, de jongere, de ouders, de school weten vaak niet wat er precies aan de hand is.
• De mensen begrijpen het vaak niet en doen soms uitspraken die ongepast zijn.

​

​

WELKE REACTIES ZIJN JULLIE BIJGEBLEVEN?

Fijne, helpende reacties?

​

Kwetsende, harde, ongepaste reacties?

​

Welke gevoelens en gedachten hadden jullie hierbij?

​

Wat denken jullie dat de gevoelens en gedachten zijn van diegenen die de uitspraak deden?

DE ELEMENTEN VAN SCHOOLWEIGERING

Schoolweigering is geen diagnose, maar een fenomeen: �iets dat voorkomt.

​

Schoolweigering

• is iets anders dan spijbelen!
• is iets anders dan schoolonthouding!

​

SCHOOLWEIGERING IS ANDERS DAN SPIJBELEN

SCHOOLWEIGERING

Grote emotionele onrust/ontreddering

De jongere is overwegend thuis

Ouders zijn op de hoogte  

Wil naar school maar het lukt niet

Geen antisociaal gedrag

Geen sluitende verklaring voorhanden

​

SPIJBELEN

Geen emotionele onrust/ontreddering

De jongere is vaak niet thuis

Ouders zijn niet op de hoogte 

Een motivationeel probleem, geen wil

Soms anti-sociaal gedrag

Vaak is het probleem duidelijk

SCHOOLWEIGERING IS GEEN SCHOOLONTHOUDING

SCHOOLWEIGERING

Voldoende inspanningen vanuit de context om de jongere op school te krijgen

SCHOOLONTHOUDING

Onvoldoende inspanningen vanuit de context om de jongere op school te krijgen 

• Soms onbewust

STELLINGEN-TUSSENDOORTJE: JUIST OF FOUT?

Schoolweigering komt vooral voor bij gezinnen met problemen.

Schoolweigering komt zelden voor.

Kinderen en jongeren met schoolweigering hebben niet altijd een stoornis.

De lichamelijke klachten die de kinderen en jongeren ervaren zijn ingebeeld.

Schoolweigeraars mogen geen leuke dingen meer doen zoals hobby’s, uitstapjes en sociale activiteiten met vrienden.

SCHOOLWEIGERING: WEETJESken

• Schoolweigering komt meer voor dan je denkt!
• tussen 1% en 5%
• varieert tussen 1 leerling per 5 klassen en 1 leerling per klas (van 20 leerlingen)

​

• Schoolweigering komt voor op elke leeftijd.

Er zijn enkele fases waarin kinderen en jongeren meer kwetsbaar zijn.

​

Kwetsbare momenten om schoolweigering te ontwikkelen

• 5de leerjaar
• leerstof wordt abstracter + Frans komt erbij + start pre-puberteit
• Overgang eerste middelbaar:
• veiligheid en vertrouwdheid lagere school valt weg
• schoollopen en sociale relaties worden veel complexer
• puberteit
• Overgang naar 2de en 3de graad in het middelbaar
• leerstof wordt steeds abstracter
• verwachtingen stijgen op het vlak van zelfstandigheid

​

• Schoolweigering kan uitgelokt worden door verschillende triggers
• Verandering: schoolwissel, verhuizing, …
• Negatieve ervaringen: gepest worden, conflicten met leerkrachten en leerlingen, eenzaamheid op school, incidenten op weg naar en op school, …

​

• Ongeveer 50%: psychische problematiek (angststoornis, depressie, PTSS, ASS, ADHD) en/of leerstoornissen (dyslexie, dyscalculie)

​

• Kinderen en jongeren met schoolweigering stoppen vaak met leuke activiteiten zoals hobby’s en uitstapjes.
• Ze zijn het liefst veilig thuis.
• Ze zijn bang voor opmerkingen van anderen omdat ze niet naar school gaan.
• Het is nochtans heel belangrijk om actief te blijven! Kinderen en jongeren met schoolweigering mogen/moeten leuke dingen doen.

​

• De lichamelijke klachten zijn niet ingebeeld, het is geen komedie, het zit niet ‘tussen de oren’.

De oorzaak voor de lichamelijke klachten is te vinden in het stress-responssysteem.

WAT IS ER NU EIGENLIJK AAN DE HAND?

​

​

Geen duidelijk, rechtlijnig verklaringsmodel

​

Verschillende factoren spelen mee: 

• Kindfactoren
• Contextfactoren (familiale situatie, school)

​

​

​

​

Wat is de impact van �de school-�weigering?  �

GEVOLGEN

​

• Vicieuze cirkel

schoolweigering - schoolafwezigheid - stress - sociale isolatie - stress - schoolse achterstand - stress- negatieve reacties - stress - conflicten - stress

​

• Lange termijn: vroegtijdige schooluitval, verminderde kansen op de arbeidsmarkt, meer sociaal-emotionele problemen, meer kans op ontwikkelen psychiatrische problemen

​

Schoolweigering vormt een belangrijk signaal!

SIGNALEN

• Gedragsverandering: op school, thuis, elders 
• Emotionele ontreddering  
• Negatieve gedachten 
• Somatische klachten 

​

​

IDEEËN VOOR EEN NIEUWE TERM?