CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI
Các nguyên tử liên kết với nhau theo nguyên tắc nào? Bằng cách nào để lập được công thức hóa học của các chất?
BÀI 7. HÓA TRỊ VÀ CÔNG THỨC HÓA HỌC
NỘI DUNG BÀI HỌC
1
Hóa trị
2
Quy tắc hóa trị
3
Công thức hóa học
4
Tính phần trăm nguyên tố trong hợp chất
5
Xác định công thức hóa học
1. Hóa trị
Câu 1: Hãy cho biết mỗi nguyên tử của nguyên tố Cl, S, P, C trong các phân tử ở Hình 7.1 có khả năng liên kết với bao nhiêu nguyên tử H.
Câu trả lời:
Mỗi nguyên tử của nguyên tố Cl, S, P, C trong các phân tử ở hình 7.1 có khả năng liên kết với số nguyên tử H theo thứ tự tương ứng là 1, 2, 3, 4.
v
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1 + 3:
Trong hợp chất cộng hóa trị, các nguyên tử liên kết với nhau bằng gì?
Nhóm 2 + 4:
Có 1 đại lượng đặc trưng cho khả năng liên kết của nguyên tử này với nguyên tử khác. Đó là đại lượng gì và được biểu thị như thế nào?
Câu trả lời:
Hóa trị của một nguyên tố trong hợp chất là con số biểu thị khả năng liên kết của nguyên tử nguyên tố đó với nguyên tử khác trong phân tử.
KẾT LUẬN
Câu trả lời:
Hóa trị của các nguyên tố Cl, S, P trong các phân tử ở Hình 7.1 lần lượt là I, II, III ( bằng số nguyên tử H liên kết với nguyên tố đó)
Câu 2: Xác định hóa trị của các nguyên tố Cl, S, P trong các phân tử ở hình 7.1
Câu trả lời:
Theo cách xác định hóa trị của nguyên tố, 1 nguyên tử X có hóa trị IV có khả năng liên kết với 2 nguyên tử O hoặc 4 nguyên tử H.
Trong một hợp chất cộng hóa trị, nguyên tố X có hóa trị IV. Theo em, 1 nguyên tử X có khả năng liên kết với bao nhiêu nguyên tử O hoặc bao nhiêu nguyên tử H?
Câu trả lời:
Trong hợp chất silicon dioxide, 1 nguyên tử Si có khả năng liên kết với 2 nguyên tử O (hóa trị II) nên SI có hóa trị IV.
Em hãy xác định hóa trị của nguyên tố silicon trong silicon dioxide. Cho biết các ứng dụng của hợp chất này.
Ứng dụng của silicon dioxide:
2. Quy tắc hóa trị.
Câu 3: Em hãy so sánh về tích của hóa trị và số nguyên tử của hai nguyên tố trong phân tử mỗi hợp chất ở Bảng 7.1.
Câu trả lời:
Trong phân tử hợp chất, tích hóa trị và chỉ số của nguyên tố này bằng tích hóa trị và chỉ của nguyên tố kia.
Câu trả lời:
Theo bảng phụ lục 1 trang 187, Ca có hóa trị II nên Ca có thể kết hợp với 2 nguyên tử Cl ( hóa trị I) hoặc 1 nguyên tử O (hóa trị II).
Dựa vào hóa trị các nguyên tố ở bảng Phụ lục 1 trang 187, em hãy cho biết một nguyên tử Ca có thể kết hợp với bao nhiêu nguyên tử Cl hoặc bao nhiêu nguyên O.
Quy tắc hóa trị: Trong phân tử hợp chất hai nguyên tố, tích hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố này bằng hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố kia.
KẾT LUẬN
3. Công thức hóa học
Ví dụ 1:
⇒ Một số đơn chất phi kim thể khí ở điều kiện thường có công thức hóa học chung là Ax
Ví dụ 2:
Kim loại sodium có công thức hóa học là Na, kim loại potassium có công thức hóa học là K…
Từ ví dụ 2, nêu công thức hóa học chung của đơn chất kim loại.
⇒ Đối với đơn chất kim loại, hạt hợp thành là kí hiệu hóa học của nguyên tố kim loại được coi là công thức hóa học của đơn chất kim loại.
Ví dụ 3:
Công thức hóa học của đơn chất carbon, phosphorus… tương ứng là C, P…
⇒ Với một số phi kim ở thể rắn, quy ước công thức hóa học là kí hiệu nguyên tố.
Từ ví dụ 3, nêu công thức hóa học chung của đơn chất phi kim ở thể rắn.
Lưu ý:
Câu 4: Dựa vào ví dụ 2, em hãy hoàn thành bảng sau:
Phân tử đơn chất | Công thức hóa học | Tên phân tử | Khối lượng phân tử |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
O3
N2
F2
Ne
Fluorine
Nitrogen
Ozone
Neon
28 amu
48 amu
38 amu
20 amu
Câu 5: Kể tên và viết công thức hóa học các đơn chất kim loại và đơn chất phi kim ở thể rắn.
Đơn chất kim loại | Công thức hóa học | Đơn chất phi kim | Công thức hóa học |
Sodium | | Sulfur | |
Potassium | | Arsenic | |
Aluminium | | Silicon | |
Calcium | | Iodine | |
I2
Na
K
Al
Ca
S
As
Si
Nêu, giải thích và lấy ví dụ về công thức hóa học chung cho hợp chất gồm 2 nguyên tố và công thức hóa học chung cho 3 nguyên tố.
Câu trả lời:
Ví dụ: H2O, CO2, C2H6 …
Công thức hóa học chung cho hợp chất 3 nguyên tố là:
AxByCz
Trong đó:
Ví dụ: H2CO3, C12H22O11, Na2SO4…
Câu 6: Em hãy hoàn thành bảng sau:
Tên hợp chất | Thành phần phân tử | Công thức hóa học | Khối lượng phân tử |
Magnesium chloride | 1 nguyên tử Mg và 1 nguyên tử Cl | | |
Aluminium oxide | 2 nguyên tử Al và 3 nguyên tử O | | |
Armonia | 1 nguyên tử N và 3 nguyên tử H | | |
MgCl2
AlO3
NH3
95 amu
102 amu
17 amu
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1 + 3:
Công thức hóa học của ion (III) oxide là Fe2O3, hãy cho biết thành phần nguyên tố, số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố và tính khối lượng phân tử.
Nhóm 2 + 4:
Công thức hóa học của một số chất cho biết được những thông tin gì?
Câu trả lời:
KẾT LUẬN
4. Tính phần trăm nguyên tố trong hợp chất
Ví dụ 4:
Tính thành phần phần trăm của nguyên tố oxygen trong phân tử nitric acid có công thức là HNO3.
Ta có:
Tổng kết:
THẢO LUẬN NHÓM
Tính phần trăm mỗi nguyên tố hóa học có trong các hợp chất:
Nhóm 1. AlO2
Nhóm 2. MgCl2
Nhóm 3. Na2S
1
3
2
Kết quả
Nhóm 4. (NH4)2CO3
3
Viết công thức hóa học của phosphoric acid có cấu tạo từ hydrogen và nhóm phosphate. Trong phosphoric acid, nguyên tố nào có phần trăm lớn nhất?
5. Xác định công thức hóa học
Ví dụ 5:
Một hợp chất có công thức NxOy, trong đó N chiếm 63, 64%. Khối lượng của phân tử hợp chất là 44 amu. Xác định công thức hóa học của hợp chất.
Xác định công thức hóa học khi biết phần trăm nguyên tố và khối lượng phân tử:
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1 + 3:
Phân tử X có 75% khối lượng là aluminium, còn là carbon. Xác định công thức phân tử của X, biết khối lượng phân tử của nó là 144 amu.
Quy tắc hóa trị: Trong phân tử hợp chất hai nguyên tố, tích hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố này bằng tích hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố kia.
a x x = b x y
Ví dụ 6:
Xác định công thức hóa học của hợp chất sulfur dioxide có cấu tạo từ S hóa trị IV và O hóa trị II.
Công thức hóa học chung:
Ví dụ 7:
Xác định công thức hóa học của aluminium sunfate có cấu tạo từ Al hóa trị III và nhóm (SO4) có hóa trị II.
Công thức hóa học chung:
Xác định công thức hóa học dựa vào hóa trị:
Câu 11: Dựa vào công thức (2), hãy tính hóa trị của nguyên tố
Câu trả lời:
a, Phân tử NH3
Ta có:
a.1 = I.3
⇒ a = III
⇒Trong phân tử NH3, N có hóa trị III
b, Phân tử SO2
Ta có:
a.1 = II.2
⇒ a = IV
⇒ Trong phân tử SO2, S hóa trị IV
Phân tử SO3
Ta có:
a.1 = II.3
⇒ a = VI
⇒ Trong phân tử SO3, S hóa trị VI
c, Phân tử P2O5
Ta có:
a. 2= II. 5
⇒ a= V
⇒ Trong P2O5, P có hóa trị V
LUYỆN TẬP
Câu 1: Trong chất cộng hóa trị, phát biểu nào sau đây đúng?
B. Hóa trị của nguyên tố bằng số nguyên tử H liên kết với nguyên tử đó
C. Hóa trị của nguyên tố bằng số nguyên tử H và nguyên tử O liên kết với nguyên tố đó
D. Hóa trị của nguyên tố bằng số nguyên tử O liên kết với nguyên tố đó nhân với 2
Câu 2: Phát biểu nào sau đây đúng?
B. Trong hợp chất cộng hóa trị, nguyên tố H luôn có hóa trị bằng I
C. Trong hợp chất nguyên tố O luôn có hóa trị bằng II
D. Trong hợp chất, nguyên tố N luôn có hóa trị bằng III
B. Trong hợp chất cộng hóa trị, nguyên tố H luôn có hóa trị bằng I
VẬN DỤNG
Bột thạch cao có nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống. Thành phần chính của bột thạch cao là hợp chất (M) gồm calcium và gốc sulfate. Xác định công thức hóa học của hợp chất (M).
Công thức hóa học chung:
Một số ứng dụng của thạch cao:
Trong xây dựng:
Trong y tế:
Trong mỹ thuật:
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học
Hoàn thành bài tập trong SGK
Tìm hiểu nội dung Bài 8: Tốc độ chuyển động.
CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE