1 of 63

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI

2 of 63

Các nguyên tử liên kết với nhau theo nguyên tắc nào? Bằng cách nào để lập được công thức hóa học của các chất?

3 of 63

BÀI 7. HÓA TRỊ VÀ CÔNG THỨC HÓA HỌC

4 of 63

NỘI DUNG BÀI HỌC

1

Hóa trị

2

Quy tắc hóa trị

3

Công thức hóa học

4

Tính phần trăm nguyên tố trong hợp chất

5

Xác định công thức hóa học

5 of 63

1. Hóa trị

Câu 1: Hãy cho biết mỗi nguyên tử của nguyên tố Cl, S, P, C trong các phân tử ở Hình 7.1 có khả năng liên kết với bao nhiêu nguyên tử H.

6 of 63

Câu trả lời:

Mỗi nguyên tử của nguyên tố Cl, S, P, C trong các phân tử ở hình 7.1 có khả năng liên kết với số nguyên tử H theo thứ tự tương ứng là 1, 2, 3, 4.

7 of 63

v

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1 + 3:

Trong hợp chất cộng hóa trị, các nguyên tử liên kết với nhau bằng gì?

Nhóm 2 + 4:

Có 1 đại lượng đặc trưng cho khả năng liên kết của nguyên tử này với nguyên tử khác. Đó là đại lượng gì và được biểu thị như thế nào?

8 of 63

Câu trả lời:

  • Trong hợp chất cộng hóa trị, nguyên tử liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị.
  • Đại lượng đặc trưng cho khả năng liên kết của nguyên tử này với nguyên tử khác gọi là hóa trị. Hóa trị được biểu thị bằng số La Mã (I, II…)

9 of 63

Hóa trị của một nguyên tố trong hợp chất là con số biểu thị khả năng liên kết của nguyên tử nguyên tố đó với nguyên tử khác trong phân tử.

KẾT LUẬN

10 of 63

Câu trả lời:

Hóa trị của các nguyên tố Cl, S, P trong các phân tử ở Hình 7.1 lần lượt là I, II, III ( bằng số nguyên tử H liên kết với nguyên tố đó)

Câu 2: Xác định hóa trị của các nguyên tố Cl, S, P trong các phân tử ở hình 7.1

11 of 63

Câu trả lời:

Theo cách xác định hóa trị của nguyên tố, 1 nguyên tử X có hóa trị IV có khả năng liên kết với 2 nguyên tử O hoặc 4 nguyên tử H.

Trong một hợp chất cộng hóa trị, nguyên tố X có hóa trị IV. Theo em, 1 nguyên tử X có khả năng liên kết với bao nhiêu nguyên tử O hoặc bao nhiêu nguyên tử H?

12 of 63

Câu trả lời:

Trong hợp chất silicon dioxide, 1 nguyên tử Si có khả năng liên kết với 2 nguyên tử O (hóa trị II) nên SI có hóa trị IV.

Em hãy xác định hóa trị của nguyên tố silicon trong silicon dioxide. Cho biết các ứng dụng của hợp chất này.

13 of 63

Ứng dụng của silicon dioxide:

  • Sản xuất xi măng, nguyên liệu trong xây dựng.
  • Sản xuất đồ gốm.
  • Sản xuất thạch anh dùng trong xử lí nước sạch.
  • Sản xuất sodium silicat, dùng điều chế chất nhuộm màu, làm xà phòng …

14 of 63

2. Quy tắc hóa trị.

Câu 3: Em hãy so sánh về tích của hóa trị và số nguyên tử của hai nguyên tố trong phân tử mỗi hợp chất ở Bảng 7.1.

15 of 63

Câu trả lời:

Trong phân tử hợp chất, tích hóa trị và chỉ số của nguyên tố này bằng tích hóa trị và chỉ của nguyên tố kia.

16 of 63

Câu trả lời:

Theo bảng phụ lục 1 trang 187, Ca có hóa trị II nên Ca có thể kết hợp với 2 nguyên tử Cl ( hóa trị I) hoặc 1 nguyên tử O (hóa trị II).

Dựa vào hóa trị các nguyên tố ở bảng Phụ lục 1 trang 187, em hãy cho biết một nguyên tử Ca có thể kết hợp với bao nhiêu nguyên tử Cl hoặc bao nhiêu nguyên O.

17 of 63

Quy tắc hóa trị: Trong phân tử hợp chất hai nguyên tố, tích hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố này bằng hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố kia.

KẾT LUẬN

18 of 63

3. Công thức hóa học

Ví dụ 1:

  • Phân tử khí hydrogen được tạo thành từ 2 nguyên tử hydrogen liên kết với nhau, công thức hóa học của phân tử khí hydrogen là H2.
  • Phân tử khí ozone được tạo thành từ 3 nguyên tử oxygen liên kết với nhau, công thức hóa học của phân tử khí ozone là O3

19 of 63

⇒ Một số đơn chất phi kim thể khí ở điều kiện thường có công thức hóa học chung là Ax

  • Từ ví dụ 1 đưa ra công thức hóa học chung của một số phi kim thể khí ở điều kiện thường.

20 of 63

Ví dụ 2:

Kim loại sodium có công thức hóa học là Na, kim loại potassium có công thức hóa học là K…

21 of 63

Từ ví dụ 2, nêu công thức hóa học chung của đơn chất kim loại.

⇒ Đối với đơn chất kim loại, hạt hợp thành là kí hiệu hóa học của nguyên tố kim loại được coi là công thức hóa học của đơn chất kim loại.

22 of 63

Ví dụ 3:

Công thức hóa học của đơn chất carbon, phosphorus… tương ứng là C, P…

23 of 63

⇒ Với một số phi kim ở thể rắn, quy ước công thức hóa học là kí hiệu nguyên tố.

Từ ví dụ 3, nêu công thức hóa học chung của đơn chất phi kim ở thể rắn.

24 of 63

Lưu ý:

  • Công thức hóa học của đơn chất ở thể rắn thường trùng với kí hiệu nguyên tố hóa học, riêng iodine là trường hợp đặc biệt (I2).
  • Nếu chỉ số trong công thức hóa học bằng 1 thì quy ước không ghi.
  • Trong hợp chất gồm oxygen thường ghi ở cuối công thức hóa học.

25 of 63

Câu 4: Dựa vào ví dụ 2, em hãy hoàn thành bảng sau:

Phân tử đơn chất

Công thức hóa học

Tên phân tử

Khối lượng phân tử

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

O3

N2

F2

Ne

Fluorine

Nitrogen

Ozone

Neon

28 amu

48 amu

38 amu

20 amu

26 of 63

Câu 5: Kể tên và viết công thức hóa học các đơn chất kim loại và đơn chất phi kim ở thể rắn.

Đơn chất kim loại

Công thức hóa học

Đơn chất phi kim

Công thức hóa học

Sodium

​

Sulfur

​

Potassium

​

Arsenic

​

Aluminium

​

Silicon

​

Calcium

​

Iodine

​

I2

Na

K

Al

Ca

S

As

Si

27 of 63

Nêu, giải thích và lấy ví dụ về công thức hóa học chung cho hợp chất gồm 2 nguyên tố và công thức hóa học chung cho 3 nguyên tố.

  • Công thức hóa học chung cho hợp chất 2 nguyên tố là:

Câu trả lời:

28 of 63

Ví dụ: H2O, CO2, C2H6 …

Công thức hóa học chung cho hợp chất 3 nguyên tố là:

AxByCz

Trong đó:

  • A, B, C là kí hiệu nguyên tố
  • x, y, z là chỉ số

Ví dụ: H2CO3, C12H22O11, Na2SO4…

29 of 63

Câu 6: Em hãy hoàn thành bảng sau:

Tên hợp chất

Thành phần phân tử

Công thức hóa học

Khối lượng phân tử

Magnesium chloride

1 nguyên tử Mg và 1 nguyên tử Cl

​

​

Aluminium oxide

2 nguyên tử Al và 3 nguyên tử O

​

​

Armonia

1 nguyên tử N và 3 nguyên tử H

​

​

MgCl2

AlO3

NH3

95 amu

102 amu

17 amu

30 of 63

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1 + 3:

Công thức hóa học của ion (III) oxide là Fe2O3, hãy cho biết thành phần nguyên tố, số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố và tính khối lượng phân tử.

Nhóm 2 + 4:

Công thức hóa học của một số chất cho biết được những thông tin gì?

31 of 63

Câu trả lời:

  • Fe2O3 gồm 2 nguyên tử Fe và 3 nguyên tử O, khối lượng phân tử bằng 160 amu.
  • Các thông tin thu được từ công thức hóa học của một chất:
  • Thành phần
  • Tỉ lệ số nguyên tử của các nguyên tố
  • Khối lượng phân tử của chất.

32 of 63

  • Công thức hóa học dùng để biểu diễn chất, gồm một hoặc nhiều kí hiệu nguyên tố và chỉ số dưới, bên phải kí hiệu.
  • Công thức chung của phân tử có dạng AxBy …
  • Công thức hóa học cho biết thành phần nguyên tố và số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố có trong phân tử đó. Từ đó, có thể tính được khối lượng phân tử.

KẾT LUẬN

33 of 63

4. Tính phần trăm nguyên tố trong hợp chất

  • Phần trăm nguyên tố (%) trong hợp chất được tính bằng tỉ số giữa khối lượng của nguyên tố đó trong một phân tử hợp chất và khối lượng phân tử (KLPT) của hợp chất.
  • Khối lượng của nguyên tố trong phân tử được tính bằng tích của khối lượng nguyên tử và số nguyên tử của nguyên tố đó.

34 of 63

Ví dụ 4:

Tính thành phần phần trăm của nguyên tố oxygen trong phân tử nitric acid có công thức là HNO3.

Ta có:

 

35 of 63

Tổng kết:

  • Với phân tử AxBy ta có
  • Tổng tất cả các phần trăm nguyên tố trong một phân tử luôn bằng 100%

 

36 of 63

THẢO LUẬN NHÓM

Tính phần trăm mỗi nguyên tố hóa học có trong các hợp chất:

Nhóm 1. AlO2

Nhóm 2. MgCl2

Nhóm 3. Na2S

1

3

2

Kết quả

Nhóm 4. (NH4)2CO3

3

37 of 63

 

38 of 63

 

39 of 63

 

40 of 63

  • (NH4)2CO3:

 

41 of 63

Viết công thức hóa học của phosphoric acid có cấu tạo từ hydrogen và nhóm phosphate. Trong phosphoric acid, nguyên tố nào có phần trăm lớn nhất?

42 of 63

 

43 of 63

5. Xác định công thức hóa học

Ví dụ 5:

Một hợp chất có công thức NxOy, trong đó N chiếm 63, 64%. Khối lượng của phân tử hợp chất là 44 amu. Xác định công thức hóa học của hợp chất.

44 of 63

 

45 of 63

Xác định công thức hóa học khi biết phần trăm nguyên tố và khối lượng phân tử:

  • Bước 1: Đặt công thức hóa học cần tìm (công thức tổng quát);
  • Bước 2: Lập biểu thức tính phần trăm nguyên tố có trong hợp chất;
  • Bước 3: Xác định số nguyên tử của mỗi nguyên tố và viết công thức hóa học cần tìm.

46 of 63

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1 + 3:

Phân tử X có 75% khối lượng là aluminium, còn là carbon. Xác định công thức phân tử của X, biết khối lượng phân tử của nó là 144 amu.

 

47 of 63

 

48 of 63

 

49 of 63

Quy tắc hóa trị: Trong phân tử hợp chất hai nguyên tố, tích hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố này bằng tích hóa trị và số nguyên tử của nguyên tố kia.

  • Áp dụng quy tắc hóa trị vào công thức hóa học chung:

​

  • Ta có :

a x x = b x y

 

50 of 63

Ví dụ 6:

Xác định công thức hóa học của hợp chất sulfur dioxide có cấu tạo từ S hóa trị IV và O hóa trị II.

Công thức hóa học chung:

 

 

51 of 63

Ví dụ 7:

Xác định công thức hóa học của aluminium sunfate có cấu tạo từ Al hóa trị III và nhóm (SO4) có hóa trị II.

Công thức hóa học chung:

 

 

52 of 63

Xác định công thức hóa học dựa vào hóa trị:

  • Bước 1: Đặt công thức hóa học cần tìm (công thức tổng quát);
  • Bước 2: Lập biểu thức tính dựa vào quy tắc hóa trị, chuyển thành tỉ lệ các chỉ số nguyên tử.
  • Bước 3: Xác định số nguyên tử( những số nguyên đơn giản nhất, có tỉ lệ tối giản và viết công thức hóa học cần tìm.

53 of 63

  1. N trong phân tử NH3
  2. S trong phân tử SO2, SO3
  3. P trong phân tử P2O5

Câu 11: Dựa vào công thức (2), hãy tính hóa trị của nguyên tố

54 of 63

Câu trả lời:

a, Phân tử NH3

Ta có:

a.1 = I.3

⇒ a = III

⇒Trong phân tử NH3, N có hóa trị III

 

55 of 63

b, Phân tử SO2

 

Ta có:

a.1 = II.2

⇒ a = IV

⇒ Trong phân tử SO2, S hóa trị IV

Phân tử SO3

 

Ta có:

a.1 = II.3

⇒ a = VI

⇒ Trong phân tử SO3, S hóa trị VI

56 of 63

c, Phân tử P2O5

Ta có:

a. 2= II. 5

⇒ a= V

⇒ Trong P2O5, P có hóa trị V

 

57 of 63

LUYỆN TẬP

Câu 1: Trong chất cộng hóa trị, phát biểu nào sau đây đúng?

  1. Hóa trị của nguyên tố là đại lượng biểu thị khả năng liên kết của nguyên tử.

B. Hóa trị của nguyên tố bằng số nguyên tử H liên kết với nguyên tử đó

C. Hóa trị của nguyên tố bằng số nguyên tử H và nguyên tử O liên kết với nguyên tố đó

D. Hóa trị của nguyên tố bằng số nguyên tử O liên kết với nguyên tố đó nhân với 2

  1. Hóa trị của nguyên tố là đại lượng biểu thị khả năng liên kết của nguyên tử.

58 of 63

Câu 2: Phát biểu nào sau đây đúng?

  1. Trong hợp chất tạo bởi C và H, hóa trị của nguyên tố C luôn bằng IV

B. Trong hợp chất cộng hóa trị, nguyên tố H luôn có hóa trị bằng I

C. Trong hợp chất nguyên tố O luôn có hóa trị bằng II

D. Trong hợp chất, nguyên tố N luôn có hóa trị bằng III

B. Trong hợp chất cộng hóa trị, nguyên tố H luôn có hóa trị bằng I

59 of 63

VẬN DỤNG

Bột thạch cao có nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống. Thành phần chính của bột thạch cao là hợp chất (M) gồm calcium và gốc sulfate. Xác định công thức hóa học của hợp chất (M).

60 of 63

Công thức hóa học chung:

 

 

61 of 63

Một số ứng dụng của thạch cao:

Trong xây dựng:

  • Làm vách ngăn
  • Trang trí nội thất ...

Trong y tế:

  • Làm khung xương
  • Bó bột ...

Trong mỹ thuật:

  • Đổ khuôn
  • Đúc tượng ...

62 of 63

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học

Hoàn thành bài tập trong SGK

Tìm hiểu nội dung Bài 8: Tốc độ chuyển động.

63 of 63

CẢM ƠN CÁC EM

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE