Devlet, başvuru merci ve süreleri ilgilisine yazılı bildirmek zorundadır

İdarenin, bu yükümlülüğe aykırı davranışı dava açma sürelerini nasıl etkileyecektir?

Genel veya özel dava açma sürelerinin bildirilmemesi noktasında ayrım yapılmasını gerektiren bir durum var mı?

Zımni red durumunda dava açma süresi nasıl işleyecektir?

“Bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkân sağlanması amaçlanmaktadır. Son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesi hak arama, hak ve hürriyetlerin korunması açısından zorunluluk haline gelmiştir.” (Gerekçe)

İdarenin İşlemleri Karşısında Bireylerin Korunması Hakkında (1977)31 sayılı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Kararının V. Maddesi);

İdari Usule İlişkin (1987)16 sayılı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Tavsiye Kararı’nın VI. Maddesi;

İyi Yönetim Konusunda Üye Devletlere Bakanlar Komitesi’nin (2007)7 sayılı Tavsiye Kararı’nın 18. maddesi

AİHM, 04.07.2000, Société Guérin Automobile / 15 Avrupa Birliği Üyesi Ülke, Başvuru No: 51717/99

AİHM, 16.03.2021, Oškrt Bunjevčevıć / Hırvatistan, Başvuru No: 1789/15, § 58. bkz. (AİHM, 23.05.2016, Avotıņš / Letonya, Başvuru No: 17502/07, § 123, 124, 127.)

AİHM, 16.03.2021, Oškrt Bunjevčevıć / Hırvatistan, Başvuru No: 1789/15, § 59.

AİHM, 12.09.2017, Clavien / İsviçre, Başvuru No: 16730/15.

AİHM, 06.04.2017, Klein ve diğerleri / Almanya, Başvuru No: 10138/11, § 98..

“…belli sürelerin öngörülmesi, bu süreler dava açmayı imkânsız kılacak ölçüde kısa olmadıkça hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve mahkemeye erişim hakkına aykırılık oluşturmaz. AYM, 30.06.2014, Halkevleri Derneği ve İlknur Birol Başvurusu, Başvuru No: 2013/577 (Benzer yöndeki AİHM kararı için bkz. Osu/İtalya, B. No: 36534/97, 11/7/2002, §§ 36-40).

“Sözleşme'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesinde ve etkili başvuru hakkını düzenleyen 13. maddesinde, Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan (…) bir güvence öngörülmemiştir. (…) Bu itibarla Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanının dışında kalan söz konusu güvencenin bireysel başvuru kapsamında incelenemeyeceği anlaşılmaktadır.” ^.

AYM, 10.01.2019, Feramuz Bekkaya Başvurusu, Başvuru No: 2015/1165, Bkz. § 25; AYM, 10.12.2019, Nurşah Suna Başvurusu, Başvuru No: 2016/13347, § 30; AYM, 21.10.2020, Yaşar Koşar Başvurusu, Başvuru No: 2018/37550, § 27.

“… mahkemelere erişim hakkı [...] kısıtlamalara tabi olabilir; bunlara zımnen izin verilir, zira erişim hakkı “kendi doğası itibarıyla Devlet tarafından bir düzenleme yapılmasını gerektirir. Bu düzenleme zaman ve yer açısından toplumun ve bireylerin gereksinimlerine ve kaynaklarına göre değişiklik gösterebilir” AİHM Golder ve Birleşik Krallık, K.T. 21.02.1975, B.N. 4451/70.

AYM (Şeref Yıldız ve Burak Günay Başvurusu), K.T. 06.01.2016, B.No: 2013/6216, (https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2013/6216).

AİHM Aırey V. İrlanda, K.T. 09.10.1979, B. N: 6289/73.

Pérez de Rada Cavanilles/İspanya, B. No: 28090/95, 28.10.1998, §§ 47-50; Eşim/Türkiye, B. No: 59601/09, 17.09.2013, § 21; Şener Berçin, B. No: 2013/5516, 22.01.2015, §§ 64-65; Cevat Yıldız, B. No: 2014/9018, § 33).

Beles and others/Çek Cumhuriyeti, B. No: 47273/99, 12.11.2002, §§ 4951. De Geouffre de la Pradelle/Fransa, B. No: 12964/87, 16.12.1992, §§ 34-35.

Osu/İtalya, B. No: 36534/97, 11.07.2002, §§ 36-40; Sovtransavto Holding/Ukrayna, B. No: 48553/99, 25.07.2002, § 81; Neshev/Bulgaristan, B. No: 40897/98, 28.10.2004, §§ 38-41) Ayrıca bkz: AYM, Garanti Bankası Başvurusu, K.T. 16.04.2015, B.N: 2013/4553, R.G. T. 13.07.2015, S. 29415.

Dava Açma Sürelerinin İşletilmesi

Esas Yönünden

Genel ve Özel Dava Açma Süreleri

Zımni Red

ESAS YÖNÜNDEN İNCELENMEMİŞTİR

Usul Yönünden

Genel ve Özel Dava Açma Süreleri

Zımni Red

1. Özel Dava Açma Süresi İşler

2. Her İki Durumda Da Genel Dava Açma Süresi İşler

3. Dava Açma Süresi İşlemez

İdari İstikrar İlkesi

Mahkemeye Erişim Hakkı

Dava Açma Sürelerinin İşletilmesi

Esas Yönünden

Genel ve özel dava açma süreleri açısından GENEL DAVA AÇMA SÜRESİ İŞLER

Zımni red niteliğinde işlemlerde GENEL DAVA AÇMA SÜRESİ İŞLER

Usul Yönünden

İÇTİHAT BİRLEŞTİRİLMELİDİR

1. Özel Dava Açma Süresi İşler

2. Genel Dava Açma Süresi İşler

3. Dava Açma Süresi İşlemez

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 20/01/1982 tarih ve 17580 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, dava açma süresini düzenleyen 7. maddesinde Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten bu yana herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Dolayısıyla anılan maddede düzenlenen genel dava açma sürelerinin, yeterli açıklıkta, anlaşılabilir olduğu ve idari yargıda uzun süredir uygulandığı dikkate alındığında, bilinirliği konusunda bir tereddüt bulunmayan bu süreler ile ilgili olarak mevzuatta bir karışıklık yaşandığından söz etmek mümkün değildir.

Özel dava açma süreleri açısından mevzuatta var olan karışıklığın hangi sürede hangi kanun yoluna başvurulacağı konusunda kişileri yanıltması olası bulunduğundan, işlemde başvuru yolu ve süresi belirtilmemişse, bu sürelerin ilgililerce bilinmesinin beklenemeyeceği de bir gerçektir.

KARŞI OY

1. Zımni ret işlemlerine bakımından içtihat birleştirilmeliydi.

2. Yazılı olarak bildirilen işlemlere ilişkin incelemede içtihadın birleştirilmesine gerek yoktur.

3. Dava açma sürelerinin işletilmemesi yönünde karar verilmeliydi.

4. Davanın, tebliğden itibaren 1 yıllık makul süre içerisinde açılması gereklidir.

Fransız Anayasa Konseyi (CC, 28.12.2006, n° 2006-545, § 24. ) ve AİHM (AİHM, 11.10.2001, Rodriguez Valin / İspanya, Başvuru n° 47792/99, § 22. )