5 of 104

I. Giới thiệu tổng quan

Là ngôn ngữ lập trình bậc cao được sử dụng nhiều nhất trên thế giới vì:

Đơn giản, dễ học, dễ nhớ
Cấu trúc gọn gàng, cho phép người dùng viết code với số lần gõ phím là ít nhất
Sử dụng cơ chế cấp phát vùng nhớ tự động và cho phép tạo kiểu động giúp việc lập trình trở nên dễ dàng và linh động hơn

Tập huấn NNLT Python

6 of 104

I. Giới thiệu tổng quan

Tác giả là Guido van Rossum, người Hà Lan.
Các phiên bản:

Python 1.0 được phát hành năm 1991.
Python 2.0 ra đời năm 2000.
Python 3.0 ra đời năm 2008 và liên tục phát triển cho đến hôm nay.

Trang web chính thức: python.org

Tập huấn NNLT Python

7 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Tải Python tại địa chỉ https://www.python.org/downloads
Chạy tập tin cài đặt, ta có giao diện như sau:

Tập huấn NNLT Python

8 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Chạy tập tin IDLE Python xxx (xxx là phiên bản của Python) để khởi động Python.

Tập huấn NNLT Python

9 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Các thao tác biên soạn trên Python:

Tạo tập tin Python mới: chọn File 🡪 New, hoặc nhấn Ctrl + N
Lưu file: chọn File 🡪 Save hoặc Ctrl + S. Tập tin Python có phần mở rộng là .py
Chạy chương trình: Run 🡪 Run Module hoặc nhấn F5

Tập huấn NNLT Python

10 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Các phần mềm soạn thảo lập trình Python khác một cách chuyên nghiệp hơn:

Wingware Personal
PyCharm
PyScripter
Thonny
...

Tập huấn NNLT Python

11 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

PyCharm là môi trường phát triển tích hợp đa nền tảng (IDE) được phát triển bởi Jet Brains và được thiết kế đặc biệt cho Python.
PyCharm có mặt trên cả 3 nền tảng Windows, Linux và Mac OS.
Hiện tại PyCharm có 3 phiên bản:

Phiên bản Professional: đầy đủ tất cả các tính năng, hỗ trợ Python Web với HTML, JS, và SQL. Có thu phí
Phiên bản Community: hỗ trợ Python development. Miễn phí
Phiên bản Edu: dành cho giáo dục. Miễn phí

Tập huấn NNLT Python

12 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Tải phiên bản Edu của PyCharm cho hệ điều hành Windows tại: https://www.jetbrains.com/edu-products/download/download-thanks-pce.html?platform=windows

Tập huấn NNLT Python

13 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Nháy đúp chuột vào tập tin vừa tải về để cài đặt PyCharm.

Tập huấn NNLT Python

Bấm vào nút Next

14 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Chọn đường dẫn để cài đặt PyCharm. Ta nên để mặc định. Chọn Next.

Tập huấn NNLT Python

Bấm vào nút Next

15 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Ta chọn như hình bên dưới. Chọn Next.

Tập huấn NNLT Python

Bấm vào nút Next

16 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Chọn nơi để tạo các Shortcut cho chương trình. Ta nên để mặc định.
Chọn Install.

Tập huấn NNLT Python

Bấm vào nút Install

17 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Mở PyCharm, ta có giao diện như sau:

Tập huấn NNLT Python

Cửa sổ Python Shell

Khu vực xem và điểu khiển các file, project của Python

Cửa sổ soạn thảo lập trình

Nút Run (thực thi chương trình)

18 of 104

I. Giới thiệu tổng quan (cài đặt)

Các thao tác cơ bản trên PyCharm:

Tạo Project mới: File 🡪 New Project
Tạo file Python: File 🡪 New 🡪 Python File
Thực thi (chạy) chương trình:

Chạy chương trình trước đó: Run 🡪 Run ‘xxx’ (Shift + F10) (với xxx là tên tập tin Python chạy trước đó)
Lựa chọn chương trình chạy: Run 🡪 Run… 🡪 chọn chương trinh muốn chạy (Alt + Shift + F10)

Tập huấn NNLT Python

19 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Tập huấn NNLT Python

20 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Quy tắc đặt tên trong Python:

Phân biệt hoa thường.
Chỉ chứa ký tự là chữ, chữ số, dấu gạch dưới (underscore).
Phải bắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu gạch dưới (underscore), không được phép bắt đầu bằng chữ số.
Không giới hạn độ dài của tên
Nên đặt tên sao cho gợi nhớ.

Ví dụ: Baitap, s, x1, so_luong, _R2, PI

Tập huấn NNLT Python

21 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Các toán tử cơ bản:

Tập huấn NNLT Python

Toán tử	Ý nghĩa
+, -, *, /	Cộng, trừ, nhân, chia
//	Chia lấy phần nguyên
%	Chia lấy dư
**	Lũy thừa

22 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Các phép toán trong Python:

Tập huấn NNLT Python

Toán tử	Ý nghĩa
and, or, not	Phép toán logic
<, <=, >, >=, ==, !=	Phép toán quan hệ

23 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Chú thích trong Python:

Sử dụng dấu # để chú thích 1 dòng
Sử dụng cặp dấu ''' (3 dấu nháy đơn) để chú thích nhiều dòng

Tập huấn NNLT Python

24 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Cấu trúc khối lệnh: sử dụng canh lề để bao các khối lệnh của hàm, lớp, hoặc luồng điều khiển. Số khoảng trắng dùng để canh lề có thể tùy chọn nhưng các lệnh trong cùng một khối phải được canh lề như nhau
Ví dụ:

Tập huấn NNLT Python

25 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Dòng lệnh dài viết trên nhiều dòng: sử dụng ký tự \
Lệnh nằm trong các cặp dấu ngoặc [] {} () không cần sử dụng ký tự \ để tiếp tục dòng
Dấu ; để cách nhiều lệnh trên cùng 1 dòng
Ví dụ:

a = 10; b = 3

c = a + b + \

10 * a - b / 4 - \

5 + 3 * a

print(c)

Tập huấn NNLT Python

26 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Khai báo thư viện: phải dùng lệnh import theo cú pháp:

import <tên thư viện>

Để sử dụng hàm trong thư viện đã được import:

<tên thư viện>.<tên hàm>

Ví dụ: Hàm sqrt() trong thư viện math là hàm tính căn bậc 2. Muốn sử dụng hàm này thực hiện như sau:

import math

x = math.sqrt(2)

Tập huấn NNLT Python

Cách khác:

from math import sqrt

x = sqrt(2)

27 of 104

II. Cú pháp cơ bản

Một số hàm toán học thường dùng:

Tập huấn NNLT Python

Hàm	Ý nghĩa
abs(x)	Tính \|x\|
ceil(x)	Trả về số nguyên nhỏ nhất, lớn hơn hoặc bằng giá trị x
round(x, y)	Làm tròn số x với y chữ số thập phân
gcd(x, y)	Tính ước chung lớn nhất của hai số nguyên x và y
sqrt(x)	Tính căn bậc 2 của x
log(x)	Tính lnx
exp(x)

Ngoài hàm abs, round là có thể sử dụng trực tiếp, các hàm còn lại cần phải khai báo thư viện math

28 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Các kiểu dữ liệu cơ bản trong Python: kiểu số nguyên (int), kiểu số thực (float), kiểu logic (bool), kiểu xâu (str).
Biến trong Python không thuộc một kiểu cố định mà tùy vào giá trị khi gán.
Ví dụ:

a = 'Học Python' # biến a có kiểu xâu

a = 5 # biến a đổi sang kiểu số nguyên

a = 5.5 # biến a đổi sang kiểu số thực

a = True # biến a đổi sang kiểu logic

Tập huấn NNLT Python

29 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Để xem kiểu dữ liệu của biến: type(<tên biến>)
Ví dụ:

a = 'Học Python'; print(type(a))

a = 5; print(type(a))

a = 5.5; print(type(a))

a = True; print(type(a))

Tập huấn NNLT Python

30 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Một số lưu ý:

Kiểu số nguyên không giới hạn giá trị, chỉ phụ thuộc vào bộ nhớ máy tính
Kiểu số thực có độ chính xác là 15 chữ số phần thập phân.
Kiểu xâu được đặt trong cặp dấu nháy đơn hoặc cặp dấu ngoặc kép hoặc cặp 3 dấu nháy đơn
Kiểu logic nhận một trong hai giá trị là True hoặc False.

Tập huấn NNLT Python

31 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Xuất dữ liệu: print(<danh sách kết quả>)
Ví dụ:

print('*')

print('**')

print('***')

print('****')

print('*****’)

x = 'Chao mung ban den voi Python'

print(x)

Tập huấn NNLT Python

***

****

*****

Chao mung ban den voi Python

32 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Chú ý:

Khi xuất dữ liệu với nhiều tham số, mỗi tham số cách nhau bởi dấu phẩy.
Ký tự xuống dòng là \n.

Ví dụ:

print('a','b','c')

print('x+y=',4+5)

print('*\n**\n***\n****\n*****')

Tập huấn NNLT Python

a b c

x+y= 9

***

****

*****

33 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Tham số sep trong hàm print: quy định ký tự phân cách giữa các tham số (mặc định là dấu cách)
Cú pháp:

print(<danh sách các kết quả>, sep=[nội dung giữa các kết quả])

Ví dụ:

print('a','b','c',sep='')

print('a','b','c',sep='--')

print('a','b','c',sep=' ')

print('a','b','c',sep=',')

Tập huấn NNLT Python

abc

a--b--c

a b c

a,b,c

34 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Tham số end trong hàm print: quy định quy cách sau khi hàm print thực hiện xong (mặc định là xuống dòng)
Cú pháp:

print(<danh sách các kết quả>, end=[nội dung cuối mỗi kết quả])

Ví dụ:

print('a',end=' ')

print('b',end='+')

print('c',end='\n')

print('Tu hoc')

print('Python')

Tập huấn NNLT Python

a b+c

Tu hoc

Python

35 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Định dạng dữ liệu khi in ra màn hình:

Sử dụng hàm format(giá trị, "chuỗi định dạng")

Ví dụ:

a = 3.1415

print(format(a, ".1f"))

# Định dạng kiểu số thực với 1 số lẻ

Tập huấn NNLT Python

3.1

36 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Nhập dữ liệu từ bàn phím vào một biến:

<tên biến> = input()

Ví dụ: Nhập một dãy ký tự từ bàn phím và in ra màn hình, ta viết chương trình như sau:

print('Moi nhap mot day ky tu:')

x=input()

print('Day ky tu duoc nhap la:',x)

Tập huấn NNLT Python

Moi nhap mot day ky tu:

Truong THPT chuyen Thoai Ngọc Hau

Day ky tu duoc nhap la: Truong THPT chuyen Thoai Ngọc Hau

37 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Cách viết khác:

x=input('Moi nhap mot day ky tu:')

print('Day ky tu duoc nhap la:',x)

Tập huấn NNLT Python

Moi nhap mot day ky tu:Truong THPT chuyen Thoai Ngoc Hau

Day ky tu duoc nhap la: Truong THPT chuyen Thoai Ngoc Hau

38 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Chú ý: Câu lệnh input trả về một xâu ký tự, vì vậy khi muốn trả về kiểu dữ liệu khác thì ta cần phải ép kiểu.
Ví dụ int(‘123’) sẽ chuyển kiểu xâu ký tự ‘123’ thành số nguyên 123.

a=int(input('Nhap so a:'))

b=int(input('Nhap so b:'))

print('Tong của a va b la:',a+b)

Tập huấn NNLT Python

Nhap so a:7

Nhap so b:9

Tong của a va b la: 16

39 of 104

III. Nhập xuất dữ liệu

Bài tập tính toán đơn giản:

Tập huấn NNLT Python

40 of 104

Cấu trúc điều khiển

Tập huấn NNLT Python

41 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Python sử dụng cấu trúc canh lề để bao các khối lệnh của hàm, lớp hoặc luồng điều khiển.
Số khoảng trắng dùng để canh lề có thể tùy chọn nhưng các lệnh trong cùng một khối phải được canh lề như nhau
Một số cấu trúc điều khiển phổ biến trong Python là if, while và for.

Tập huấn NNLT Python

42 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Câu lệnh if dạng 1:

if <điều kiện>:

<khối lệnh>

Câu lệnh if dạng 2:

if <điều kiện>:

<khối lệnh 1>

else:

<khối lệnh 2>

Tập huấn NNLT Python

43 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Cú pháp:

if <điều kiện 1>:

<khối lệnh 1>

else:

if <điều kiện 2>:

<khối lệnh 2>

else:

<khối lệnh 3>

Cú pháp:

if <điều kiện 1>:

if <điều kiện 2>:

<khối lệnh 1>

else:

<khối lệnh 2>

else:

<khối lệnh 3>

Tập huấn NNLT Python

Nếu có nhiều trường hợp, ta có thể sử dụng các câu lệnh if lồng vào nhau.

44 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Ví dụ: Viết chương trình cho phép nhập và so sánh hai số nguyên a và b.

Tập huấn NNLT Python

a=int(input('Nhập số a:'))

b=int(input('Nhập số b:'))

if a != b:

if a > b:

print("a > b")

else:

print("a < b")

else:

print("a = b")

a=int(input('Nhập số a:'))

b=int(input('Nhập số b:'))

if a == b:

print("a = b")

else:

if a > b:

print("a > b")

else:

print("a < b");

45 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Có thể thay if … else if … else … bằng if … elif … else …:

Tập huấn NNLT Python

a=int(input('Nhập số a:'))

b=int(input('Nhập số b:'))

if a == b:

print("a = b")

elif a > b:

print("a > b")

else:

print("a < b");

a=int(input('Nhập số a:'))

b=int(input('Nhập số b:'))

if a == b:

print("a = b")

else:

if a > b:

print("a > b")

else:

print("a < b");

46 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Bài tập vận dụng câu lệnh if:

Tập huấn NNLT Python

47 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Hàm range:

Cú pháp: range(a, b, c)
Công dụng: tạo ra 1 dãy số từ a đến b – 1 với bước nhảy là c
Ví dụ:

range(100) 🡪 dãy từ 0 đến 99

range(2,10) 🡪 dãy liên tục từ 2 đến 9

range(2,10,2) 🡪 dãy các số 2, 4, 6, 8

range(100,0,-1) 🡪 dãy liên tục từ 100 đến 1

Tập huấn NNLT Python

48 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Câu lệnh for:

Cú pháp:

for <tên biến> in [tập các giá trị]:

<khối lệnh>

Cách thức thực hiện: <tên biến> nhận lần lượt các giá trị trong [tập các giá trị], với mỗi lần nhận giá trị của biến sẽ là một lần thực hiện khối lệnh.
Ví dụ 1:

for x in 1, 2, 5:

print(x)

Tập huấn NNLT Python

49 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Ví dụ 2:

for x in range(3):

print('x=',x)

Tập huấn NNLT Python

x= 0

x= 1

x= 2

50 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Bài tập vận dụng câu lệnh for:

Tập huấn NNLT Python

51 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Câu lệnh while:

while <điều kiện>:

<khối lệnh>

Sơ đồ khối

Tập huấn NNLT Python

52 of 104

III. Lặp với số lần lặp chưa biết trước - while

Ví dụ:

n = 2

while n<=5:

print(n)

n = n + 1

Tập huấn NNLT Python

🖎 Chú ý:

Lưu ý điều kiện dừng của vòng lặp, tránh trường hợp lặp vô hạn lần.

53 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Câu lệnh continue :

Được viết trong khối lệnh của các vòng lặp
Khi thực hiện câu lệnh continue, các câu lệnh phía sau trong khối lệnh sẽ không được thực hiện mà sẽ quay lại lần lặp tiếp theo.
Ví dụ:

for x in 1, 2, 3, 4, 5:

if x%2==0:

continue

print('x =',x,'là số lẻ')

Tập huấn NNLT Python

x = 1 là số lẻ

x = 3 là số lẻ

x = 5 là số lẻ

54 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Câu lệnh break:

Được viết trong khối lệnh của các vòng lặp
Khi thực hiện câu lệnh break, chương trình sẽ thoát khỏi vòng lặp trong cùng chứa nó.
Ví dụ:

for x in 1, 2, 3, 4, 5:

if x == 4:

break

print('x =',x)

Tập huấn NNLT Python

x = 1

x = 2

x = 3

55 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Ví dụ:

for x in range(3):

for y in range(6):

if y == 3:

break

print('x, y:',x,y,sep=' ')

Tập huấn NNLT Python

x, y: 0 0

x, y: 0 1

x, y: 0 2

x, y: 1 0

x, y: 1 1

x, y: 1 2

x, y: 2 0

x, y: 2 1

x, y: 2 2

56 of 104

IV. Cấu trúc điều khiển

Bài tập vận dụng câu lệnh while:

Tập huấn NNLT Python

57 of 104

�V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Tập huấn NNLT Python

58 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Danh sách là một tập hợp các phần tử.
Khai báo:

<biến danh sách> = [phần tử 0, phần tử 1, ..., phần tử n-1]

Ví dụ:

list1 = [] # khai báo danh sách rỗng

list2 = ['Toán','Lý','Hóa','Sinh','Tin'] # ds gồm 5 phần tử

list3 = [1, 2, 3, 4, 5,'Toán','Lý','Hóa'] # ds gồm 8 phần tử

Các phần tử được đánh chỉ số bắt đầu từ 0, 1, … (từ trái sang phải) và -1, -2, … (từ phải sang trái).
Truy cập phần tử của danh sách a với chỉ số k: a[k].

Tập huấn NNLT Python

59 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Ta có danh sách a = ['P','Y','T','H','O','N’]

Tập huấn NNLT Python

Phần tử:	P	Y	T	H	O	N
Chỉ số:	0	1	2	3	4	5
Chỉ số âm:	-6	-5	-4	-3	-2	-1

Kết quả:

Danh sách a: ['Toán', 'Lý', 'Hóa', 'Sinh', 'Tin']

a[0]: Toán

a[1]: Lý

a[-1]: Tin

a[-2]: Sinh

Ví dụ:

a = ['Toán','Lý','Hóa','Sinh','Tin'] # ds gồm 5 phần tử

print('Danh sách a:',a)

print('a[0]:',a[0])

print('a[1]:',a[1])

print('a[-1]:',a[-1])

print('a[-2]:',a[-2])

60 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Khởi tạo danh sách (cách 1):

list_a = []

for i in range(100):

list_a.append(i)

Tập huấn NNLT Python

61 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Khởi tạo danh sách (cách 2):

<danh sách> = [<biểu thức> for <phần tử> in <tập giá trị>]

Dùng để tạo một danh sách gồm các phần tử là giá trị của <biểu thức> khi <phần tử> lần lượt nhận giá trị của <tập giá trị>.
Ví dụ:

a = [i for i in range(6)]

b = [i*i for i in range(6)]

c = [0 for i in range(6)]

d = [2*i for i in (1, 2, 3)]

print(a)

print(b)

print(c)

print(d)

Tập huấn NNLT Python

[0, 1, 2, 3, 4, 5]

[0, 1, 4, 9, 16, 25]

[0, 0, 0, 0, 0, 0]

[2, 4, 6]

62 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Khởi tạo danh sách (cách 3):

<danh sách> = [<biểu thức> for <phần tử> in <tập giá trị> if <điều kiện>]

Dùng để tạo một danh sách gồm các phần tử là giá trị của <biểu thức> khi <phần tử> lần lượt nhận giá trị của <tập giá trị> thỏa <điều kiện>.
Ví dụ:

a = [i for i in range(6) if i%2==0]

b = [i*i for i in range(6) if i%2==0]

c = [0 for i in range(6) if i%2==0]

d = [2*i for i in (1, 2, 3) if i%2==0]

print(a)

print(b)

print(c)

print(d)

Tập huấn NNLT Python

[0, 2, 4]

[0, 4, 16]

[0, 0, 0]

[4]

63 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Hàm len() để tính độ dài (số lượng phần tử) của danh sách
Ví dụ:

a = ['Toán','Lý','Hóa','Sinh','Tin']

print(len(a))

b = []

print(len(b))

print(len(range(9)))

Tập huấn NNLT Python

64 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Hàm min(a): trả về phần tử nhỏ nhất trong danh sách a.
Hàm max(a): trả về phần tử lớn nhất trong danh sách a.
Ví dụ:

a = [1, 1, 2, 3, 5]

print('Giá trị nhỏ nhất:',min(a))

print('Giá trị lớn nhất:',max(a))

Tập huấn NNLT Python

Giá trị nhỏ nhất: 1

Giá trị lớn nhất: 5

65 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Hàm sum(a): trả về tổng các phần tử trong danh sách a.
Ví dụ:

a = [1, 2, 3, 4]

s = sum(a)

print('Tổng các phần tử:',s)

Tập huấn NNLT Python

Tổng các phần tử: 10

66 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Phép toán: x in a
Công dụng: trả về giá trị True nếu x thuộc danh sách a, ngược lại trả về giá trị False.
Ví dụ:

a = [1, 2, 3, 4]

x = 1

y = 5

if x in a:

print('x thuộc a')

if y in a:

print('y thuộc a')

else:

print('y không thuộc a')

Tập huấn NNLT Python

x thuộc a

y không thuộc a

67 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Một số phương thức trên danh sách:

Tập huấn NNLT Python

Phương thức	Ý nghĩa
a.append(x)	Bổ sung phần tử x vào cuối danh sách a
a.pop(i)	Xóa phần tử có chỉ số i trong danh sách a và đưa ra phần tử này
a.insert(i, x)	Bổ sung phần tử x vào trước phần tử có chỉ số i trong danh sách a
a.sort()	Sắp xếp các phần tử của danh sách a theo thứ tự không giảm
a.clear()	Xóa toàn bộ dữ liệu của danh sách a
a.remove(x)	Xóa phần tử x từ danh sách a

68 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Ghép các danh sách: dùng dấu +
Ví dụ:

a = [1, 2, 3, 4]

b = [2, 3, 4, 5]

c = a + b

print(c)

Tập huấn NNLT Python

[1, 2, 3, 4, 2, 3, 4, 5]

69 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Lặp danh sách: dùng dấu *
Ví dụ:

a = [1, 2, 3]

b = a*3

c = 3*a

print(b)

print(c)

Tập huấn NNLT Python

[1, 2, 3, 1, 2, 3, 1, 2, 3]

70 of 104

V. Kiểu dữ liệu danh sách (list)

Bài tập vận dụng câu lệnh kiểu danh sách:

Tập huấn NNLT Python

71 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Tập huấn NNLT Python

72 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Xâu là một dãy các ký tự được mã hóa theo kiểu Unicode.
Ta khai báo một xâu bằng cách đặt chúng trong ngoặc kép hoặc nháy đơn.
Nếu muốn hiển thị ký tự nháy đơn hoặc ngoặc kép thì ta dùng ký hiệu \ kèm theo, Python sẽ bỏ qua dấu nháy liền sau ký tự này.
Ví dụ:

a = 'How are you?'

b = "I\'m fine, thank you!"

print(a)

print(b)

Tập huấn NNLT Python

How are you?

I'm fine, thank you!

73 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ký tự \n mang ý nghĩa là xuống dòng
Ký tự r sẽ bỏ qua các ký tự đặc biệt
Ví dụ:

print('C:\some\name')

print('\n')

print(r'C:\some\name')

Tập huấn NNLT Python

C:\some

ame

C:\some\name

74 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Xét xâu 'Tự học Python', cách đánh chỉ số của các ký tự như sau:

Tập huấn NNLT Python

	T	ự		h	ọ	c		P	y	t	h	o	n
Chỉ số	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
Chỉ số	-13	-12	-11	-10	-9	-8	-7	-6	-5	-4	-3	-2	-1

75 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ví dụ:

s1 = 'Tự học lập trình Python’

s2 = "Học, học nữa, học mãi"

s3 = 'Ngôn ngữ lập trình "Python"'

print(type(s1))

print(type(s2))

print(s1)

print(s2)

print(s3)

Tập huấn NNLT Python

Tự học lập trình Python

Học, học nữa, học mãi

Ngôn ngữ lập trình "Python"

76 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Để lấy độ dài của xâu: len(<biến xâu>)
Ví dụ:

s='abcd ef'

print('Xâu:',s)

print('Độ dài:',len(s))

Tập huấn NNLT Python

Xâu: abcd ef

Độ dài: 7

77 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Để truy cập từng ký tự trong xâu: <biến xâu>[chỉ số]
Ví dụ:

s = 'abc'

n = len(s)

print(s[0],'==',s[-n])

print(s[1],'==',s[-n+1])

print(s[2],'==',s[-n+2])

print('Tất cả các ký tự trong xâu:')

for i in range(n):

print(s[i])

Tập huấn NNLT Python

a == a

b == b

c == c

Tất cả các ký tự trong xâu:

78 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ghép xâu: dùng dấu +

<xâu 1> + <xâu 2> + ... + <xâu n>

Ví dụ:

s1 = 'Tự học '

s2 = 'lập trình Python'

s = s1 + s2

print(s)

Tập huấn NNLT Python

Tự học lập trình Python

79 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Lặp xâu: dùng dấu *

<biến xâu>*<số lần ghép> Hoặc <số lần ghép>*<biến xâu>

Ví dụ:

s = 'Python'

s1 = s*8

s2 = 8*s

print(s1)

print(s2)

Tập huấn NNLT Python

PythonPythonPythonPythonPythonPythonPythonPython

80 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Để lấy xâu con gồm các ký tự liên tiếp từ chỉ số a đến chỉ số b – 1 (a < b):

<biến xâu>[a:b]

Ví dụ:

s = 'Python'

s1 = s[0:3]

s2 = s[1:5]

print('Xâu con từ chỉ số 0 đến 2:',s1)

print('Xâu con từ chỉ số 1 đến 4:',s2)

Tập huấn NNLT Python

Xâu con từ chỉ số 0 đến 2: Pyt

Xâu con từ chỉ số 1 đến 4: ytho

81 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Chú ý:

Để lấy a ký tự đầu của xâu:

<biến xâu>[:a]hoặc <biến xâu>[0:a].

Để lấy các ký tự từ chỉ số a đến cuối xâu:

<biến xâu>[a:]

Tập huấn NNLT Python

82 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Để đảo ngược thứ tự xâu:

<biến xâu>[::-1]

Ví dụ:

s = 'abcdefg'

s1 = s[::-1]

print(s1)

Tập huấn NNLT Python

gfedcba

83 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Chú ý:

Khi khai báo một biến xâu, ta không thể thay đổi các ký tự trong biến xâu đó
Để kết nối xâu với số hoặc các kiểu dữ liệu khác, ta có thể thực hiện ép kiểu như sau:

str(<biến kiểu số>)

Tập huấn NNLT Python

84 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Để tách xâu thành danh sách các xâu con mà ký tự phân tách là các ký tự trắng (dấu cách) ta thực hiện:

<biến xâu>.split()

Ví dụ:

s = 'Tự học lập trình Python'

L = s.split()

print('Xâu được tách thành:')

print(L)

Tập huấn NNLT Python

Xâu được tách thành:

['Tự', 'học', 'lập', 'trình', 'Python']

85 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Tham số ký tự phân tách, cú pháp:

<biến xâu>.split(<ký tự phân tách>)

Ví dụ:

s = 'Tự học lập trình, Python'

L = s.split(',')

print('Xâu được tách thành:')

print(L)

Tập huấn NNLT Python

Xâu được tách thành:

['Tự học lập trình', ' Python']

86 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Để nối các phần tử (là xâu) của một danh sách thành một xâu:

‘ký tự nối’.join(<biến danh sách>)

Ví dụ:

a = ['1', '2', '3', '4']

b = ','.join(a)

print(type(b))

print(b)

Tập huấn NNLT Python

1,2,3,4

87 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Chuyển đổi ký tự hoa, ký tự thường:

Để trả về xâu ký tự hoa:

<biến xâu>.upper()

Để trả về xâu ký tự thường:

<biến xâu>.lower()

Để trả về xâu có ký tự đầu tiên thành ký tự hoa:

<biến xâu>.capitalize()

Để trả về xâu có các ký tự đầu tiên của các từ thành ký tự hoa:

<biến xâu>.title()

Để trả về xâu có các ký tự hoa thành ký tự thường, ký tự thường thành ký tự hoa:

<biến xâu>.swapcase()

Tập huấn NNLT Python

88 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ví dụ:

s = 'abCDe123'

s1 = s.upper()

s2 = s.lower()

print('Xâu hoa:',s1)

print('Xâu thường:',s2)

s3 = 'tự học lập trình PYTHON'

print('Xâu có ký tự hoa đầu xâu:',s3.capitalize())

print('Xâu có ký tự hoa đầu mỗi từ:',s3.title())

print('Xâu có chuyển đổi qua lại giữa hoa và thường:',s3.swapcase())

Tập huấn NNLT Python

Xâu hoa: ABCDE123

Xâu thường: abcde123

Xâu có ký tự hoa đầu xâu: Tự học lập trình python

Xâu có ký tự hoa đầu mỗi từ: Tự Học Lập Trình Python

Xâu có chuyển đổi qua lại giữa hoa và thường: TỰ HỌC LẬP TRÌNH python

89 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Phương thức đếm số lần xuất hiện của xâu con:

s.count(sb)

Công dụng: trả về số lần xuất hiện của xâu sb trong xâu s
Tham số với phương thức count:

Phương thức s.count(sb,i) trả về số lần xuất hiện của xâu sb trong xâu s tính từ chỉ số i.
Phương thức s.count(sb,i,j) trả về số lần xuất hiện của xâu sb trong xâu s tính từ chỉ số i đến chỉ số j – 1.

Tập huấn NNLT Python

90 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ví dụ:

s1 = 'ab'

s2 = 'ab12abab'

x = s2.count(s1)

y = s2.count(s1,2)

z = s2.count(s1,1,6)

print('Số lần xuất hiện:',x)

print('Số lần xuất hiện:',y)

print('Số lần xuất hiện:',z)

Tập huấn NNLT Python

Số lần xuất hiện: 3

Số lần xuất hiện: 2

Số lần xuất hiện: 1

91 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Phương thức tìm kiếm xâu con:

s.find(sb)

Công dụng: trả về chỉ số đầu tiên mà xâu sb xuất hiện trong xâu s. Nếu sb không xuất hiện trong s thì kết quả là -1.
Tham số với phương thức find:

Phương thức s.find(sb,i) trả về chỉ số đầu tiên mà xâu sb xuất hiện trong xâu s tính từ chỉ số i.
Phương thức s.find(sb,i,j) trả về chỉ số đầu tiên mà xâu sb xuất hiện trong xâu s tính từ chỉ số i đến chỉ số j - 1.

Tập huấn NNLT Python

92 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ví dụ:

s1 = 'ab'

s2 = 'ababab'

s = 'acabab'

x = s.find(s1)

y = s.find('abc')

print('Vị trí đầu tiên xâu s1 trong s:',x)

print('Vị trí đầu tiên xâu abc trong s:',y)

print('Vị trí đầu tiên xâu s1 trong s2 tính từ vị trí số 1:',s2.find(s1,1))

print('Vị trí đầu tiên xâu s1 trong s2 tính từ vị trí số 3 đến 5:',s2.find(s1,3,6))

Tập huấn NNLT Python

Vị trí đầu tiên xâu s1 trong s: 2

Vị trí đầu tiên xâu abc trong s: -1

Vị trí đầu tiên xâu s1 trong s2 tính từ vị trí số 1: 2

Vị trí đầu tiên xâu s1 trong s2 tính từ vị trí số 3 đến 5: 4

93 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Phương thức thay thế xâu con:

s.replace(x, y)

Công dụng: trả về xâu được tạo thành bằng cách thay thế tất cả các xâu con x bằng xâu y trong xâu s.
Tham số với phương thức replace:

Phương thức s.replace(x, y, z) trả về một xâu được tạo thành bằng cách thay thế tất cả xâu con x bằng xâu y nhưng số lần thay thế nhiều nhất là z. Việc thay thế lần lượt đối với các xâu con từ trái sang phải.

Tập huấn NNLT Python

94 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Ví dụ:

s1 = 'aaabaa'

s2 = s1.replace('aa','AA')

s3 = 'aaaaaabb'

s4 = s3.replace('aa','AA',2)

print(s2)

print(s4)

Tập huấn NNLT Python

AAabAA

AAAAaabb

95 of 104

VI. Kiểu dữ liệu xâu (str)

Bài tập vận dụng câu lệnh kiểu xâu:

Tập huấn NNLT Python

96 of 104

�VII. Lập trình hàm

Tập huấn NNLT Python

97 of 104

VII. Lập trình hàm

Hàm là một dãy các lệnh có liên quan đến nhau được dùng để thực hiện một tác vụ, nhiệm vụ cụ thể nào đó và có thể được thực hiện (được gọi) từ nhiều vị trí trong chương trình

Tập huấn NNLT Python

98 of 104

VII. Lập trình hàm

Khai báo hàm:

def <tên hàm>([các tham số]):

<lệnh/ khối lệnh thực hiện nhiệm vụ>

Tên hàm phải theo quy tắc đặt tên trong Python
[các tham số] là các biến hoặc danh sách các biến được khai báo cho dữ liệu vào của hàm, được gọi là tham số hình thức.
Nếu CTC cần trả về một giá trị sau khi tính toán thì sử dụng câu lệnh return <giá trị> để trả về <giá trị> đó qua tên của chương trình con.

Tập huấn NNLT Python

99 of 104

VII. Lập trình hàm

Các biến được khai báo bên trong một hàm chỉ sử dụng được bên trong hàm đó được gọi là biến cục bộ hay biến local. Chương trình chính không sử dụng được
Các biến của chương trình chính được gọi là biến toàn cục.

Tập huấn NNLT Python

100 of 104

VII. Lập trình hàm

Ví dụ: Giá trị biến toàn cục n được sử dụng trong chương trình con Tong.

n = 10 # n là biến toàn cục

def Tong():

i = 0 # i là biến cục bộ

s = 0 # s là biến cục bộ

while i<=n:

s = s + i

i = i +1

return s

print('Tổng:',Tong())

Tập huấn NNLT Python

100

Tổng: 55

101 of 104

VII. Lập trình hàm

Nếu hai biến cùng tên thì chương trình con chứa biến cục bộ sẽ sử dụng biến cục bộ đó.

n = 10 # biến toàn cục

def Tong():

i = 0 # biến cục bộ

s = 0 # biến cục bộ

n = 20 # biến cục bộ

while i<=n:

s = s + i

i = i +1

return s

print('Tổng:',Tong())

print('Giá trị n:',n)

Tập huấn NNLT Python

101

Tổng: 210

Giá trị n: 10

102 of 104

VII. Lập trình hàm

Ví dụ:

n = 10 # biến toàn cục

s = 0 # biến toàn cục

def Tong():

i = 0 # biến cục bộ

while i<=n:

s = s + i

i = i +1

return s

print('Tổng:',Tong())

Tập huấn NNLT Python

102

Traceback (most recent call last):

File "E:/VD-B13.py", line 9, in <module>

print('Tổng:',Tong())

File "E:/VD-B13.py", line 6, in Tong

s = s + i

UnboundLocalError: local variable 's' referenced before assignment

103 of 104

VII. Lập trình hàm

Ví dụ:

n = 10 # biến toàn cục

s = 0 # biến toàn cục

def Tong():

i = 0 # biến cục bộ

while i<=n:

global s

s = s + i

i = i +1

return s

print('Tổng:',Tong())

Tập huấn NNLT Python

103

Tổng: 55