DERS: FEN BİLGİSİ

ÜNİTE : MADDE VE ENDÜSTRİ

KONU : Isı ve Sıcaklık

• Günlük hayatta sıkça birbirinin yerine kullanılmalarına rağmen ısı ve sıcaklık kavramları birbirinden farklı kavramlardır.
• Isı bir ………………….. türüdür. Sıcaklık ise ısı enerjisinin göstergelerinden birisidir.
• Isı ve sıcaklık arasındaki farklar şu şekildedir:

enerji

kalori (cal)

Joule (J)

derecedir

Kalorimetre kabı

Termometre

bağlıdır

bağlı değildir

türüdür

​

​

​

​

• Örneğin kaynamakta olan çaydanlıktaki sudan bir fincan su aldığımızda, çaydanlıktaki ve fincandaki suların ……….………………… aynıdır. Fakat her ikisininde eritebilecekleri buz miktarları ………….…………
• …………………………………….. sıcak su ile daha çok buz eritebiliriz.

​

​

​

sıcaklıkları

faklıdır

Çaydanlıktaki

ISI VE SICAKLIK

sıcaklığı

ısı

sıcaklığı

ısıyı

sıcaklığı

sıcaklığı

sıcaklığı

ısı

• Isı, ……………………….... farklı maddeler arasında alınıp verilen ….…………….. dir.
• Bundan dolayı da sıcaklıkları ……………. iki madde arasında ısı ……………………. gerçekleşmez.
• Birbirine temas eden sıcaklıkları …………………….. iki maddenin arasında ısı alışverişi olur.
• Isının akış yönü sıcaklığı ………………………….. maddeden sıcaklığı ………………….. olan maddeye doğrudur

sıcaklıkları

ISI VE SICAKLIK

enerji

eşit

alışverişi

yüksek

düşük

farklı

60 ºC

40 ºC

Isının Akış Yönü

ISI VE SICAKLIK

Peki, bu ısı alışverişi ne zamana kadar devam eder?

Maddelerin son sıcaklıkları eşit

oluncaya kadar devam eder

ISI VE SICAKLIK

• İçerisinde meyve suyu bulanan sürahiye buz parçaları atıldığında meyve suyu zamanla …………….…….
• Meyve suyu, buza ısı verdiği için meyve suyunun sıcaklığı azalırken, buz da meyve suyundan ısı aldığı sıcaklığı artar.

​

• O zaman;

Isı alan maddenin sıcaklığı ………………..……….. , ısı veren maddenin sıcaklığı …………….....……….

soğur

artarken

azalır

ISI VE SICAKLIK

• Isı alışverişi …………………………… farklı maddeler arasında gerçekleşir.

​

• Isının akış yönü …………………………. maddeden ……………………. maddeye doğrudur.

​

• Isı alışverişi son sıcaklıklar ………………………..……… kadar devam eder.

sıcaklıkları

sıcak

soğuk

eşitleninceye

60 ºC

40 ºC

Isının Akış Yönü

50 ºC

50 ºC

ISI VE SICAKLIK

ISI VE SICAKLIK

• Sıcaklık; maddeyi oluşturan taneciklerin ……………………….. hareket enerjisidir.
• Isı enerjisi alan bir maddenin ……………………. zamanla artar, ısı enerjisi kaybeden maddenin sıcaklığı zamanla azalır.

​

ortalama

sıcaklığı

• Sıcaklığı artan sıvı tanecikleri daha hızlı …………………etmeye başlar,
• Taneciklerin hareket enerjisi (……………………………..) artar.
• Tanecikler arası mesafe artar. Yani ………………………… olur.

hareket

kinetik enerjisi

genleşme

ISI VE SICAKLIK

• Suyu oluşturan taneciklerin hareket enerjisi ………………….

​

• Eşit süre sonunda ………..…………….. kaptaki suyun sıcaklığı daha fazla olur.

​

• Kaplarda suların aynı sıcaklığa ulaşmaları için ……………………….. kaba daha çok …………………. verilmelidir.

artar

I numaralı

II numaralı

ısı

ISI VE SICAKLIK

• Aynı tür maddelerin faklı kütlelerinin aynı sıcaklığa ulaşmaları için kütlesi fazla olan maddeye daha ……………………………. ısı aktarılması gerekir.

daha fazla

ISI VE SICAKLIK

Kaplardaki suların aynı sıcaklığa ulaşmaları için kapların ısıtılma süreleri arasındaki ilişki nasıl olmalıdır?

Cevap :

III

>

II

>

I

ISI VE SICAKLIK

Cevap :

M

>

K

>

L

ISI VE SICAKLIK

1. …………………………………. birimi (ºC)’tur.
2. Sıcaklık ………………………….. İle doğrudan ölçülebilir.
3. ……………………. bir tür enerjidir ve başka enerjilere …………………………………….
4. ………………………………. madde miktarına bağlı değildir.
5. Sıcaklık maddenin taneciklerinin ………………………… hareket enerjisidir.
6. ………………………………… maddeler arasında alınıp verilebilir.
7. Isı …………………………..……………. kullanılarak hesaplanır.
8. 50 ºC sıcaklığında bir bardak su bulunan bir sürahiye, 50 ºC sıcaklığında bir bardak su ilave edilirse sürahideki suyun sıcaklığı ………………………….. , ama sahip olduğu ısı enerjisi ………….…………..

Sıcaklık

termometre

Isı

dönüşebilir

Sıcaklık

ortalama

Isı

kalorimetre kabı

değişmez

artar

ISI VE SICAKLIK

40 ºC

30 ºC

23 ºC

20 ºC

55 ºC

27 ºC

25 ºC

ISI VE SICAKLIK

• Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 ºC değiştirmek için gerekli olan …………….. miktarıdır.
• ……………………. ile gösterilir.
• Birimi ………………………. ya da ……………………….. dır.
• Maddelerin öz ısıları birbirinden farklıdır. Bundan dolayı da öz ısı, maddeler için ………………........…… bir özelliktir.
• Öz ısı …………………………..…………… bağlı değildir.

​

Öz Isı

ısı

‘’ c ‘’

J / g ºC

cal / g ºC

ayırt edici

madde miktarına

ISI VE SICAKLIK

• Kütleleri aynı olan su ve zeytinyağına eşit miktarda ısı verildiğinde sıcaklık artışları …………………… olur.
• Bunun nedeni maddelerinin ………………… değerlerinin arklı olmasıdır.

​

öz ısı

farklı

Suyun öz ısısı

4,18 J/g.ºC

Zeytinyağının öz ısısı

1,96 J/g.ºC

ISI VE SICAKLIK

Peki, hangisinin sıcaklık artışı daha fazla olur?

Zeytinyağının sıcaklığı daha çok artar.

​

Çünkü;

1 gram zeytinyağının sıcaklığını 1ºC arttırmak

için 1,96 J ısı gerekirken, 1 gram suyun sıcaklığını

1ºC arttırmak için 4,18 J ısı gerekiyor.

• Öz ısısı büyük olan maddenin sıcaklığını arttırmak için ………….…………………. ısı gerekir.

​

• Bundan dolayı da;
• Öz ısısı büyük olan maddeler geç sınır ………………………………….,
• Öz ısısı küçük olan maddeler ……………..……………, çabuk soğur

daha fazla

geç soğur

ISI VE SICAKLIK

çabuk ısınır

• O zaman öz ısı ile sıcaklık değişimi …………….. orantılıdır.

ters

ISI VE SICAKLIK

Cevap :

II

>

III

>

I

ISI VE SICAKLIK

Cevap :

K

>

L

100 g

K

200 g

L

• Bir maddenin sıcaklık değişimi;
• ……………………….………………
• ……………………….……………… ( cinsine )
• ……………………………………………. (ısıtının gücüne, ısıtılma süresi) bağlıdır.

​

​

ISI VE SICAKLIK

Kütlesine

Öz ısısına

Aldığı ısı miktarına

ISI VE SICAKLIK

Buna göre; K, L ve M bilyelerinin öz ısıları arasındaki ilişki nasıldır.

Cevap :

L

>

M

>

K

ISI VE SICAKLIK

ISI VE SICAKLIK

ISI VE SICAKLIK

Buna göre öğrencinin yapmış olduğu deneydeki değişkenleri bulunuz.

Isıtıcının gücü,

ısıtılma süresi,

sıvı miktarı

Sıvıların cinsi

Sıvıların sıcaklık artışı

ISI VE SICAKLIK

ISI VE SICAKLIK