Сабақтың тақырыбы:

§17 . Қазақстан климатының ерекшеліктерін анықтайтын факторлар

Бүгінгі сабақта:

​

- Географиялық жағдайдың климат қалыптастырудағы рөлі оның басты үш элементтерінің әсері

Қысқаша түсіндірме сабақ :

• Қазақстан климатының ерекшеліктерін анықтайтын негізгі факторлар – оның географиялық орны, жер бедері және атмосфера циркуляциясы. Қазақстан Еуразия материгінің дәл ортасында, мұхиттар мен теңіздерден алыс орналасқандықтан, аумаққа ылғал аз түседі және климат шұғыл континенттік сипат алады. Бұл дегеніміз – жазда ауа температурасы өте жоғары болып, қыста керісінше қатты суық орнайды, температураның жылдық амплитудасы кейде 40–50°С-қа дейін жетеді. Солтүстікте ұзақ әрі суық қыс болса, оңтүстікте қыс жұмсақ әрі қысқа болады. Елдің жер бедері де климатқа айтарлықтай әсер етеді: Қазақстан аумағының басым бөлігі жазық болғандықтан, ауа массалары еркін қозғалып, температура мен желдің ауысуы жиі байқалады. Ал Алтай, Тянь-Шань және Жоңғар Алатауы сияқты таулы өңірлер ауа ағымдарының өтуіне кедергі келтіріп, жауын-шашынның азаюына немесе көбеюіне әсер етеді. 

​

Сұрақ : Қазақстан климатының тым континентті болып қалыптасуының негізгі себебі неде деп саналады?

Жауап :  Өйткені Қазақстан Еуразия материгінің орталық бөлігінде орналасып, оны қоршап жатқан үлкен мұхиттар мен теңіздерден өте алыс жатқандықтан, ауа массаларының ылғал әкелу мүмкіндігі шектеліп, құрғақ әрі температуралық айырмашылығы үлкен климат қалыптасқан.

Сұрақ : Жер бедерінің климатқа әсері қалай байқалады?

Жауап :  Таулы аймақтарда биіктік артқан сайын ауа температурасы төмендеп, жауын-шашын мөлшері көбейеді, ал жазық және ойпатты өңірлерде күн ыстық әрі құрғақ болып, температура айырмашылығы өте үлкен болып келеді, бұл ел аумағындағы климаттың алуан түрлілігін арттырады.

Сұрақ : Қазақстанның мұхиттар мен теңіздерден алыс орналасуы климаттық жағдайларға қандай әсер тигізеді?

Жауап :  Бұл жағдай ауа массаларының ылғалмен аз қамтамасыз етілуіне, жауын-шашынның сирек түсуіне, ауаның құрғақ болуына және температуралық айырмашылықтың шектен тыс жоғары болуына себеп болып, Қазақстанның климатының шұғыл континентті сипат алуына әкеледі.

​

Сұрақ : Қазақстан климатының басты ерекшелігі ретінде нені атауға болады?

Жауап :  Қазақстан климатының ең негізгі ерекшелігі – оның тым континенттілігі, яғни жаз айларында ауа температурасы өте жоғары болып, кейбір өңірлерде +40°C-қа дейін жетсе, ал қыс айларында температура -40°C-қа дейін төмендеп, жауын-шашын мөлшері аз түсіп, ауа құрғақ және күн ашық болатын жағдай жиі кездеседі.

​

Қорытынды сұрақ:

​

• Еуразиялық дала зонасы мен солтүстік америкалық прерий зонасының бір-бірінен қандай айырмашылығы бар ?

​

• Солтүстік Америка жерінде Еуразиямен салыстырғанда шөлейттер мен шөлді аймақтардың үлесі не себепті аз ?

​

• Еуразияның қоңыржай белдеуге тән зоналарын салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын тап.

​

КЕРІ БАЙЛАНЫС

• Семинарды жақсарту бойынша ұсыныс немесе идея

​

• Предложите конкретные идеи или рекомендации по улучшению семинара

• Бағдарламаны енгізуден білім алушылардың білім беру процесі мен тәрбиесіне қандай оң әсер күтесіз?

​

• Какое положительное влияние вы ожидаете от внедрения программы на образовательный процесс и воспитание обучающихся

• Семинардан алған білім немесе дағдыларды жазыңыз және оны өз қызметіңізде қалай қолданасыз?

​

• Опишите конкретные знания или умения, которые вы получили, и как вы планируете их использовать в своей работе