1 of 28

Thai Society for Affective Disorder (TSAD), 2026

SHOULD OLDER PEOPLE HAVE THE RIGHT TO ASK FOR ASSISTED DYING?

Anothai Soonsawat, MD

Bangkok Mental Health Rehabilitation and Recovery Center

Bangkok Hospital

2 of 28

Sheldon T. Being "tired of life" is not grounds for euthanasia. BMJ. 2003 Jan 11;326(7380):71

“Physical Decline and Hopeless Existence”

สาเหตุที่พูดเรื่องนี้ เพราะไปเจอ article ที่ว่าด้วย revision of euthanasia law in 2020
Telling story about 2020
Dating back to 2002 story about Dr. Sutorius and Edward Brongersma
===================================
In a landmark decision the Dutch Supreme Court has ruled that doctors may not perform euthanasia or help with suicide unless the request comes from a patient suffering from a medically classifiable physical or psychiatric sickness or disorder. Simply being “tired of life” is no basis for doctors to act.
In what the media have branded the “tired of life case,” the limits of euthanasia practice have been defined, after the case took two years to reach the highest court in the land. The decision has been welcomed by the Royal Dutch Medical Association for offering “clarity” in doctors' work. Voluntary euthanasia was decriminalised in the Netherlands in 2001.
Philip Sutorius, MD : Helped an 86 year old patient die in the belief that the patient was suffering unbearably because of his obsession with his physical decline and hopeless existence
He was initially acquitted in 2000. But an Amsterdam appeal court found him guilty of assisted suicide, a criminal act, in 2001 (BMJ 2001;323:1384). However, the court imposed no punishment, recognising that he had acted out of great concern for his patient.

The Supreme Court has now dismissed his appeal against conviction, and the only legal option now for Dr Sutorius is an appeal to the European Court of Human Rights, although there is no indication that the GP intends to pursue this.

In 1998 Dr Sutorius helped former senator Edward Brongersma to die, even though he had no serious physical or mental illness. Mr Brongersma had often spoken with Sutorius of his wish to die. He suffered from physical decline and struggled with his “pointless and empty existence.”

The appeal court had accepted the argument that Mr Brongersma's suffering was not medical and that GPs therefore had no experience to judge such an issue.

Dr Sutorius appealed to the Supreme Court in order to quash his conviction and clarify the position of doctors. The Supreme Court argued that last year's euthanasia law specifically did not cover such “tired of life situations.” Its decision underlines the earlier judgment that “unbearable and hopeless suffering,” a criterion laid down in the law on euthanasia, must be linked to a recognisable medical or psychiatric condition.

While agreeing with the legal decision, the Royal Dutch Medical Association points out that a general debate on how doctors should respond to requests such as Brongersma's has already begun. It argues that doctors continue to struggle with these “complex questions,” which are often “in practice . . . a grey area.”

The association has set up a committee to consider the issues and will report in the middle of 2003. Doctors and ethicists have already attacked the judgment, one branding it an “ugly historical mistake.” GPs, they argue, treat patients every day whose complaints cannot be linked to a classifiable disorder.

3 of 28

Sheldon T. Being "tired of life" is not grounds for euthanasia. BMJ. 2003 Jan 11;326(7380):71

Under the Dutch Termination of Life on Request and Assisted Suicide (2002), it is a requirement that the person is experiencing unbearable suffering (ondraagliik) and hopeless (uitzichtloos) to recover.

4 of 28

Image reference: https://www.theguardian.com/wellness/2024/oct/24/think-about-dying-death-meaning-belief

5 of 28

Image reference: https://www.theguardian.com/wellness/2024/oct/24/think-about-dying-death-meaning-belief

Legal System

Family/Partner

Medical System

Who get involved?

6 of 28

Image reference: https://www.theguardian.com/wellness/2024/oct/24/think-about-dying-death-meaning-belief

Legal System

Family/Partner

Medical System

Who get involved?

7 of 28

EUTHANASIA IS NOT ASSISTED SUICIDE

EUTHANASIA

Intentional act of ending another person’s life, usually by a physician administering a lethal drug, for the purpose of relieving suffering from a serious or incurable condition.

ASSISTED SUICIDE

Also called physician-assisted dying or medical aid in dying
A physician provides the means but the patient self-administers the lethal medication

https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/euthanasia-and-assisted-suicide/

https://www.law.cornell.edu/wex/euthanasia

Definitions varies slightly in each countries
Some countries talk about passive euthanasia as refusal to receive medical care at end-of-life stage
Euthanasia is the intentional act of ending another person’s life, usually by a physician administering a lethal drug, for the purpose of relieving suffering from a serious or incurable condition. It differs from assisted suicide (also called physician-assisted dying or medical aid in dying), in which a physician provides the means but the patient self-administers the lethal medication. The central distinction is who performs the final act: In euthanasia, another party; in assisted suicide, the patient themself.
Euthanasia or assisted suicide —- NOT end-of-life care!
การุณยฆาตจะเกิดขึ้นได้ต้องมีการร้องขอโดยตรงจากผู้ป่วยระยะสุดท้ายซึ่งรู้สึกตัวเองดีมีสติสัมปชัญญะบริบูรณ์ รู้ว่าความเจ็บป่วยได้สร้างความทุกข์ทรมานให้ตนเองอย่างมากจนไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อไปการแสดงความจำนงที่จะขอรับการทำการุณยฆาตต้องมีแพทย์ไม่ต่ำกว่าสองคนโดยหนึ่งในนั้นจะต้องเป็นจิตแพทย์ (some countries require 2 psychiatrists doing the extensive evaluation over the period of months) แพทย์ทุกคนมีมติเห็นชอบว่าผู้ป่วยเข้าเกณฑ์การทำการุณยฆาต ทุกคนจะต้องไม่มีส่วนได้เสียกับการมีชีวิตอยู่หรือการตายของผู้ป่วย
Psychiatrists involve again and we have the final say!

8 of 28

EUTHANASIA : THE PUBLIC DEBATE

Legalized euthanasia could lead to sanctioned killing of the older adults, disabled, and vulnerable without their consent.

An extension of incurable suffering can be a form of torture

Compassion is Not a Crime. The Law Book: : Big Ideas Simply Explained By DK. DK Book. September 2020

1

9 of 28

EUTHANASIA : THE PUBLIC DEBATE

How do we make sure that it is what they really desire?

We can keep adding more assessments

Compassion is Not a Crime. The Law Book: : Big Ideas Simply Explained By DK. DK Book. September 2020

2

10 of 28

EUTHANASIA : THE PUBLIC DEBATE

Religion prohibits me from doing it

I do not have religion

Compassion is Not a Crime. The Law Book: : Big Ideas Simply Explained By DK. DK Book. September 2020

3

11 of 28

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติเรื่องสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ไว้โดย ตรงในหมวด 3 และหมวด 5 ส่วนที่มีสาระเกี่ยวข้อง กับสิทธิและเสรีภาพในประเด็นที่จะอ้างอิงสิทธิในชีวิตและ ร่างกาย ได้แก่

มาตรา 4 “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลย่อมได้รับความ คุ้มครองปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญเสมอกัน”
มาตรา 25 วรรคหนึ่ง “สิทธิและเสรีภาพของ ปวงชนชาวไทยนอกจากที่บัญญัติคุ้มครองไว้เป็นการ เฉพาะในรัฐธรรมนูญแล้ว การใดที่มิได้ห้าม หรือจำกัดไว้ ในรัฐธรรมนูญ หรือในกฎหมายอื่นบุคคลย่อมมีสิทธิ และ เสรีภาพที่จะกระทำการนั้นได้ และได้รับความคุ้มครอง ตามรัฐธรรมนูญตราบเท่าที่การใช้สิทธิ หรือเสรีภาพเช่นว่า นั้นไม่กระทบกระเทือน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคง ของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และไม่ละเมิดสิทธิ หรือเสรีภาพของบุคคลอื่น”

เกษมสันต์ วนวนากรม, ศาสดา วิริยานุพงศ์. การุณยฆาต : รูปแบบกฎหมายที่เหมาะสมสำหรับสังคมไทย. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ฉบับที่ 2 พฤษภาคม – สิงหาคม 2567

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติเรื่องสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ไว้โดย ตรงในหมวด 3 และหมวด 5 ส่วนที่มีสาระเกี่ยวข้อง กับสิทธิและเสรีภาพในประเด็นที่จะอ้างอิงสิทธิในชีวิตและ ร่างกาย ได้แก่ 1. มาตรา 4 “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลย่อมได้รับความ คุ้มครองปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญเสมอกัน” 2. มาตรา 25 วรรคหนึ่ง “สิทธิและเสรีภาพของ ปวงชนชาวไทยนอกจากที่บัญญัติคุ้มครองไว้เป็นการ เฉพาะในรัฐธรรมนูญแล้ว การใดที่มิได้ห้าม หรือจำกัดไว้ ในรัฐธรรมนูญ หรือในกฎหมายอื่นบุคคลย่อมมีสิทธิ และ เสรีภาพที่จะกระทำการนั้นได้ และได้รับความคุ้มครอง ตามรัฐธรรมนูญตราบเท่าที่การใช้สิทธิ หรือเสรีภาพเช่นว่า นั้นไม่กระทบกระเทือน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคง ของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และไม่ละเมิดสิทธิ หรือเสรีภาพของบุคคลอื่น” 3. มาตรา 27 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมเสมอกัน ในกฎหมายมีสิทธิและเสรีภาพและได้รับความคุ้มครอง ตามกฎหมายเท่าเทียมกัน” วรรคสาม “การเลือกปฏิบัติ โดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลไม่ว่าด้วยเหตุความแตกต่างใน เรื่องถิ่นกำเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกาย หรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะ ทางเศรษฐกิจ หรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษา อบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบท บัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือเหตุอื่นใดจะกระทำมิได้” 4. มาตรา 28 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมมีสิทธิและ เสรีภาพในชีวิตและร่างกาย” 5. มาตรา 47 “บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับบริการ สาธารณสุขของรัฐ” เมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย 2560 จากทั้ง 5 มาตราข้างต้นพบว่ามี การบัญญัติเพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์สิทธิ เสรีภาพ บุคคลมีความเสมอกันในกฎหมาย มีสิทธิและเสรี ภาพได้รับความคุ้มครองอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งสิทธิเสรีภาพ อย่างหนึ่งนั้นคือสิทธิเสรีภาพในชีวิตและร่างกายของ ตนเอง ตีความได้ว่าทุกคนมีสิทธิที่ตัดสินและกำหนดชีวิต ของตนเองได้ (The Right to self determination ) เพราะเป็นการใช้สิทธิที่ได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญ การใช้สิทธิดังกล่าวไม่ได้เป็นการละเมิดสิทธิ ของบุคคลอื่น สิทธิที่จะตาย (The right to die) พิจารณาจาก บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญไม่ได้มีการบัญญัติโดยตรงแต่ก็ อนุมานได้ว่าสิทธิที่จะตายเป็นสิทธิเสรีภาพในชีวิตและ ร่างกายของตนเอง ถ้าบุคคลมีความประสงค์จะใช้สิทธิ กำหนดชีวิตและร่างกายของตนเองจะต้องมีการพิจารณา ว่า การใช้สิทธิ์ดังกล่าวตามกระทบกระเทือนหรือเป็น อันตรายต่อความมั่นคงแห่งรัฐ หรืออาจจะกระทบกับ ศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือไม่ สิทธิที่จะตายถ้าแสดง ออกผ่านหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการ สาธารณสุขเพียงเพื่อยืดความตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากความเจ็บป่วยที่ออกเป็น กฎกระทรวงสาธารณสุขในปี พ.ศ. 2553 ในปัจจุบันได้รับ การยอมรับว่าเป็นการใช้สิทธิที่ถูกต้อง

12 of 28

มาตรา 27 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมเสมอกัน ในกฎหมายมีสิทธิและเสรีภาพและได้รับความคุ้มครอง ตามกฎหมายเท่าเทียมกัน” วรรคสาม “การเลือกปฏิบัติ โดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลไม่ว่าด้วยเหตุความแตกต่างใน เรื่องถิ่นกำเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกาย หรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะ ทางเศรษฐกิจ หรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษา อบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบท บัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือเหตุอื่นใดจะกระทำมิได้”
มาตรา 28 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมมีสิทธิและ เสรีภาพในชีวิตและร่างกาย”
มาตรา 47 “บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับบริการ สาธารณสุขของรัฐ” เมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย 2560

จากทั้ง 5 มาตราข้างต้นพบว่ามี การบัญญัติเพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์สิทธิ เสรีภาพ บุคคลมีความเสมอกันในกฎหมาย มีสิทธิและเสรี ภาพได้รับความคุ้มครองอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งสิทธิเสรีภาพ อย่างหนึ่งนั้นคือสิทธิเสรีภาพในชีวิตและร่างกายของ ตนเอง ตีความได้ว่าทุกคนมีสิทธิที่ตัดสินและกำหนดชีวิต ของตนเองได้ (The Right to self determination ) เพราะเป็นการใช้สิทธิที่ได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญ การใช้สิทธิดังกล่าวไม่ได้เป็นการละเมิดสิทธิ ของบุคคลอื่น

เกษมสันต์ วนวนากรม, ศาสดา วิริยานุพงศ์. การุณยฆาต : รูปแบบกฎหมายที่เหมาะสมสำหรับสังคมไทย. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ฉบับที่ 2 พฤษภาคม – สิงหาคม 2567

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติเรื่องสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ไว้โดย ตรงในหมวด 3 และหมวด 5 ส่วนที่มีสาระเกี่ยวข้อง กับสิทธิและเสรีภาพในประเด็นที่จะอ้างอิงสิทธิในชีวิตและ ร่างกาย ได้แก่ 1. มาตรา 4 “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลย่อมได้รับความ คุ้มครองปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญเสมอกัน” 2. มาตรา 25 วรรคหนึ่ง “สิทธิและเสรีภาพของ ปวงชนชาวไทยนอกจากที่บัญญัติคุ้มครองไว้เป็นการ เฉพาะในรัฐธรรมนูญแล้ว การใดที่มิได้ห้าม หรือจำกัดไว้ ในรัฐธรรมนูญ หรือในกฎหมายอื่นบุคคลย่อมมีสิทธิ และ เสรีภาพที่จะกระทำการนั้นได้ และได้รับความคุ้มครอง ตามรัฐธรรมนูญตราบเท่าที่การใช้สิทธิ หรือเสรีภาพเช่นว่า นั้นไม่กระทบกระเทือน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคง ของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และไม่ละเมิดสิทธิ หรือเสรีภาพของบุคคลอื่น” 3. มาตรา 27 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมเสมอกัน ในกฎหมายมีสิทธิและเสรีภาพและได้รับความคุ้มครอง ตามกฎหมายเท่าเทียมกัน” วรรคสาม “การเลือกปฏิบัติ โดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลไม่ว่าด้วยเหตุความแตกต่างใน เรื่องถิ่นกำเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกาย หรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะ ทางเศรษฐกิจ หรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษา อบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบท บัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือเหตุอื่นใดจะกระทำมิได้” 4. มาตรา 28 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมมีสิทธิและ เสรีภาพในชีวิตและร่างกาย” 5. มาตรา 47 “บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับบริการ สาธารณสุขของรัฐ” เมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย 2560 จากทั้ง 5 มาตราข้างต้นพบว่ามี การบัญญัติเพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์สิทธิ เสรีภาพ บุคคลมีความเสมอกันในกฎหมาย มีสิทธิและเสรี ภาพได้รับความคุ้มครองอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งสิทธิเสรีภาพ อย่างหนึ่งนั้นคือสิทธิเสรีภาพในชีวิตและร่างกายของ ตนเอง ตีความได้ว่าทุกคนมีสิทธิที่ตัดสินและกำหนดชีวิต ของตนเองได้ (The Right to self determination ) เพราะเป็นการใช้สิทธิที่ได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญ การใช้สิทธิดังกล่าวไม่ได้เป็นการละเมิดสิทธิ ของบุคคลอื่น สิทธิที่จะตาย (The right to die) พิจารณาจาก บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญไม่ได้มีการบัญญัติโดยตรงแต่ก็ อนุมานได้ว่าสิทธิที่จะตายเป็นสิทธิเสรีภาพในชีวิตและ ร่างกายของตนเอง ถ้าบุคคลมีความประสงค์จะใช้สิทธิ กำหนดชีวิตและร่างกายของตนเองจะต้องมีการพิจารณา ว่า การใช้สิทธิ์ดังกล่าวตามกระทบกระเทือนหรือเป็น อันตรายต่อความมั่นคงแห่งรัฐ หรืออาจจะกระทบกับ ศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือไม่ สิทธิที่จะตายถ้าแสดง ออกผ่านหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการ สาธารณสุขเพียงเพื่อยืดความตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากความเจ็บป่วยที่ออกเป็น กฎกระทรวงสาธารณสุขในปี พ.ศ. 2553 ในปัจจุบันได้รับ การยอมรับว่าเป็นการใช้สิทธิที่ถูกต้อง

13 of 28

สิทธิที่จะตาย (The right to die) พิจารณาจาก บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญไม่ได้มีการบัญญัติโดยตรงแต่ก็ อนุมานได้ว่าสิทธิที่จะตายเป็นสิทธิเสรีภาพในชีวิตและ ร่างกายของตนเอง ถ้าบุคคลมีความประสงค์จะใช้สิทธิ กำหนดชีวิตและร่างกายของตนเองจะต้องมีการพิจารณา ว่า การใช้สิทธิ์ดังกล่าวตามกระทบกระเทือนหรือเป็น อันตรายต่อความมั่นคงแห่งรัฐ หรืออาจจะกระทบกับ ศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือไม่ สิทธิที่จะตายถ้าแสดง ออกผ่านหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการ สาธารณสุขเพียงเพื่อยืดความตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากความเจ็บป่วยที่ออกเป็น กฎกระทรวงสาธารณสุขในปี พ.ศ. 2553 ในปัจจุบันได้รับ การยอมรับว่าเป็นการใช้สิทธิที่ถูกต้อง

เกษมสันต์ วนวนากรม, ศาสดา วิริยานุพงศ์. การุณยฆาต : รูปแบบกฎหมายที่เหมาะสมสำหรับสังคมไทย. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ฉบับที่ 2 พฤษภาคม – สิงหาคม 2567

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติเรื่องสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ไว้โดย ตรงในหมวด 3 และหมวด 5 ส่วนที่มีสาระเกี่ยวข้อง กับสิทธิและเสรีภาพในประเด็นที่จะอ้างอิงสิทธิในชีวิตและ ร่างกาย ได้แก่ 1. มาตรา 4 “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลย่อมได้รับความ คุ้มครองปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญเสมอกัน” 2. มาตรา 25 วรรคหนึ่ง “สิทธิและเสรีภาพของ ปวงชนชาวไทยนอกจากที่บัญญัติคุ้มครองไว้เป็นการ เฉพาะในรัฐธรรมนูญแล้ว การใดที่มิได้ห้าม หรือจำกัดไว้ ในรัฐธรรมนูญ หรือในกฎหมายอื่นบุคคลย่อมมีสิทธิ และ เสรีภาพที่จะกระทำการนั้นได้ และได้รับความคุ้มครอง ตามรัฐธรรมนูญตราบเท่าที่การใช้สิทธิ หรือเสรีภาพเช่นว่า นั้นไม่กระทบกระเทือน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคง ของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน และไม่ละเมิดสิทธิ หรือเสรีภาพของบุคคลอื่น” 3. มาตรา 27 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมเสมอกัน ในกฎหมายมีสิทธิและเสรีภาพและได้รับความคุ้มครอง ตามกฎหมายเท่าเทียมกัน” วรรคสาม “การเลือกปฏิบัติ โดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลไม่ว่าด้วยเหตุความแตกต่างใน เรื่องถิ่นกำเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกาย หรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะ ทางเศรษฐกิจ หรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษา อบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบท บัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือเหตุอื่นใดจะกระทำมิได้” 4. มาตรา 28 วรรคหนึ่ง “บุคคลย่อมมีสิทธิและ เสรีภาพในชีวิตและร่างกาย” 5. มาตรา 47 “บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับบริการ สาธารณสุขของรัฐ” เมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย 2560 จากทั้ง 5 มาตราข้างต้นพบว่ามี การบัญญัติเพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์สิทธิ เสรีภาพ บุคคลมีความเสมอกันในกฎหมาย มีสิทธิและเสรี ภาพได้รับความคุ้มครองอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งสิทธิเสรีภาพ อย่างหนึ่งนั้นคือสิทธิเสรีภาพในชีวิตและร่างกายของ ตนเอง ตีความได้ว่าทุกคนมีสิทธิที่ตัดสินและกำหนดชีวิต ของตนเองได้ (The Right to self determination ) เพราะเป็นการใช้สิทธิที่ได้รับความคุ้มครองตาม รัฐธรรมนูญ การใช้สิทธิดังกล่าวไม่ได้เป็นการละเมิดสิทธิ ของบุคคลอื่น สิทธิที่จะตาย (The right to die) พิจารณาจาก บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญไม่ได้มีการบัญญัติโดยตรงแต่ก็ อนุมานได้ว่าสิทธิที่จะตายเป็นสิทธิเสรีภาพในชีวิตและ ร่างกายของตนเอง ถ้าบุคคลมีความประสงค์จะใช้สิทธิ กำหนดชีวิตและร่างกายของตนเองจะต้องมีการพิจารณา ว่า การใช้สิทธิ์ดังกล่าวตามกระทบกระเทือนหรือเป็น อันตรายต่อความมั่นคงแห่งรัฐ หรืออาจจะกระทบกับ ศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือไม่ สิทธิที่จะตายถ้าแสดง ออกผ่านหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการ สาธารณสุขเพียงเพื่อยืดความตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากความเจ็บป่วยที่ออกเป็น กฎกระทรวงสาธารณสุขในปี พ.ศ. 2553 ในปัจจุบันได้รับ การยอมรับว่าเป็นการใช้สิทธิที่ถูกต้อง

14 of 28

Euthanasia???

The Netherlands was the first country in the world to legalize euthanasia, passing the "Termination of Life on Request and Assisted Suicide (Review Procedures) Act" on April 10, 2001, which took effect on April 1, 2002. The law allows doctors to perform euthanasia or assisted suicide under strict conditions for patients facing "unremitting and unbearable" suffering.
In the United States, active euthanasia is illegal in all states. By contrast, assisted suicide/medical aid in dying is legally permitted under specific safeguards in Oregon, Washington, Vermont, California, Colorado, Hawaii, Maine, New Jersey, New Mexico, the District of Columbia, and most recently Delaware (2025). In Montana, physician aid in dying is protected through a 2009 state supreme court decision (Baxter v. Montana) rather than through legislation.
As of 2025, active voluntary euthanasia or assisted dying is legal in several countries, including the Netherlands, Belgium, Luxembourg, Canada, Spain, New Zealand, Colombia, and all Australian states.
Assisted suicide is permitted in Switzerland, Austria, and parts of the USA (10+ states). Portugal and Uruguay have passed laws, with implementation in progress.

- การตื่นตัวในเรื่องสิทธิการตายในสังคมไทยได้เริ่มมี

ขึ้นเมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสุขภาพแห่ง ชาติ

พ.ศ. 2550 มาตราที่ 12 ระบุว่า

“บุคคลมีสิทธิท าหนังสือแสดงเจตนาไม่

ประสงค์จะ รับบริการสาธารณสุขที่เป็น ไปเพียงเพื่อยืด

การตายในวาระสุดท้ายของ ชีวิตตน หรือเพื่อยุติการ

ทรมานจากการเจ็บป่วยได้

การด าเนินการตามหนังสือแสดงเจตนาตาม

วรรคหนึ่ง ให้เป็นไป ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่ก าหนด

ในกฎกระทรวง

เมื่อผู้ประกอบวิชาชีพด้านสาธารณสุขได้

ปฏิบัติตามเจตนาของ บุคคลตามวรรคหนึ่งแล้วมิให้ถือว่า

การกระท านั้นเป็นความผิดและให้ พ้นจากความรับผิดทั้ง

ปวง” ตีความได้ว่าบุคคลมีสิทธิแสดงความจำนงเกี่ยวกับ

วิธีการรักษาพยาบาล หรือปฏิเสธการรักษาที่เป็นไปเพื่อ

การยืดชีวิตในวาระสุดท้ายในชีวิตของตนเองเพื่อการตาย

อย่างสงบและมีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ โดยในมาตรา

10 ได้ระบุว่า “บุคคลมีสิทธิท าหนังสือแสดงเจตนาไม่

ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการ

ตายในวาระสุดท้ายของชีวิต”

15 of 28

Image reference: https://www.theguardian.com/wellness/2024/oct/24/think-about-dying-death-meaning-belief

Legal System

Family/Partner

Medical System

Who get involved?

16 of 28

EDWARD BRONGERSMA

Sheldon T. Dutch GP cleared after helping to end man's "hopeless existence". BMJ. 2000 Nov 11;321(7270):1174

Edward Brongersma

(31 August 1911– 22 April 1998).

Dutch politician and doctor of law.
For a number of years he was a member of the Dutch Senate for the Labour Party, and chairman of the Senate Judiciary Committee.
Brongersma published extensively on a wide variety of topics, authoring some 1200 books and articles between 1930 and 1998 on social and philosophical subjects.
Activism regarding pedophilia focused exclusively on homosexual pedophilia (sexual revolution in 1970)
Later in life — grew lonely, dead friends/family, social changes, “tired of life”

What happened to him? Was it depression? Or just “tired of life”?
We do not know but we should not deal with this alone!
We need system to deal with it!

=======================================

Dutch politician and doctor of law. For a number of years he was a member of the Dutch Senate for the Labour Party, and chairman of the Senate Judiciary Committee. He was primarily known for pedophilia advocacy and as an advocate of more lax legislation on public morality.
Brongersma was born in Haarlem as the son of an ophthalmologist. He studied law at the University of Amsterdam (1931–1935) and obtained his degree in 1935. From 1935 to 1937 he was associated with a law firm in Haarlem while working on his doctoral dissertation on the Portuguese constitution of 1933 and Portuguese corporatism of Antonio de Oliveira Salazar, whom he much admired at the time. In 1940 he received his Doctor of Law degree cum laude from the Catholic University of Nijmegen. His dissertation, on the subject of the corporative state in Portugal, was published as a book and was reprinted several times.
Crimininologist —- lots of books/researches
After the 2002, when euthanasia law came out — 9-10% cause of death in Netherland is from euthanasia.
In 2020, there was a legislative proposal for the revision of this low to open a window for older adults who feel “tired of life”. Of course, it was rejected and interpreted that the “unbearable suffering” needs to be from illness NOT just social suffering.

17 of 28

Feeling Good

By Nina Simone

Dragonfly out in the sun you know what I mean, don't you know?

Butterflies all havin' fun, you know what I mean

Sleep in peace when day is done, that's what I mean

And this old world, is a new world

And a bold world for me, yeah-yeah

18 of 28

Autonomy

Environmental Mastery

Positive Relations with others

Purpose in Life

Self-Acceptance

Personal Growth

Life Satisfaction

HEDONIC AND EUDAEMONIC WELL-BEING

Eudaimonic

Hedonic

One intended outcome of Successful Aging is finding a sense of meaning or purpose and is aligned with the philosophy of Eudaemonic Well-Being.
Not only “feeling good” but also “doing good”.
Regarding the concept of eudaimonic wellbeing — it is not simply a question of being happy, but it is the result of good functioning, virtue, and action.

Ryff, C. D., Boylan, J. M., & Kirsch, J. A. (2021). Eudaimonic and hedonic well-being: An integrative perspective with linkages to sociodemographic factors and health. In M. T. Lee, L. D. Kubzansky, & T. J. VanderWeele (Eds.), Measuring well-being: Interdisciplinary perspectives from the social sciences and the humanities (pp. 92–135). Oxford University Press.

Ryff, C. D., Boylan, J. M., & Kirsch, J. A. (2021). Eudaimonic and hedonic well-being: An integrative perspective with linkages to sociodemographic factors and health. In M. T. Lee, L. D. Kubzansky, & T. J. VanderWeele (Eds.), Measuring well-being: Interdisciplinary perspectives from the social sciences and the humanities (pp. 92–135). Oxford University Press.
Importance of mental health and well-being has come to the attention of the all world government as a result of the mass disasters (covid pandemic, wars, climate, and geopolitical changes).
Well-being can be defined as one’s cognitive and affective evaluation and assessment of one’s life, including physical health, satisfaction, happiness, general sense of purpose and sense of fulfillment.
One intended outcome of Successful Aging is finding a sense of meaning or purpose and is aligned with the philosophy of eudaemonic well-being.
Not only “feeling good” but also “doing good”.
Regarding the concept of eudaimonic wellbeing — it is not simply a question of being happy, but it is the result of good functioning, virtue, and action. To be in a state of well-being, is not only about “feeling good”, but also about “doing good”.
As defined by Ryff, the six domains include
1. Autonomy
2. Environmental mastery
3. Personal growth
4. Positive relationship with others
5. Purpose in life
6. Self-acceptance

======================================

Autonomy High scorer: Is self- determining and independent; able to resist social pressures to think and act in certain ways; regulates social pressures to think and act in certain ways; regulates behavior from within; evaluates self by personal standards.a Sample item: “I have confidence in my own opinions, even if they are different from the way most other people think.” Low scorer: Is concerned about the expectations and evaluations of others; relies on judgments of others to make important decisions; conforms to social pressures to think and act in certain ways. Sample item: “I tend to be influenced by people with strong opinions.” Environmental Mastery High scorer: Has a sense of mastery and competence in managing the envi- ronment; controls complex array of external activities; makes effective use of surrounding opportunities; able to choose or create contexts suitable to personal needs and values. Sample item: “I am quite good at managing the many responsibilities of my daily life.” Low scorer: Has difficulty managing everyday affairs; feels unable to change or improve surrounding context; is unaware of surrounding opportunities; lacks sense of control over external world. Sample item: “The demands of everyday life often get me down.” Personal Growth High scorer: Has a feeling of continued development; sees self as growing and expanding; is open to new experiences; has sense of realizing his or her potential; sees improvement in self and behavior over time; is chan- ging in ways that reflect more self- knowledge and effectiveness. Sample item: “For me, life has been a continuous process of learning, changing, and growth.” Low scorer: Has a sense of personal stagnation; lacks sense of improve- ment or expansion over time; feels bored and uninterested with life; feels unable to develop new attitudes or behaviors.

Sample item: “When I think about it, I haven’t really improved much over the years.” Positive Relations with Others High scorer: Has warm, satisfying, trusting relationships with others; is concerned about the welfare of other others; capable of strong empathy, af- fection, and intimacy; understands give and take of human relationships. Sample item: “I enjoy personal and mutual conversations with family and friends.” Low scorer: Has few close, trusting relationships with others; finds it dif- ficult to be warm, open, and concerned about others; is isolated and frus- trated in interpersonal relationships; not willing to make compromises to sustain important ties with others. Sample item: “I have not experienced many warm and trusting relation- ships with others.” Purpose in Life High scorer: Has goals in life and a sense of directedness; feels there is meaning to present and past life; holds beliefs that give life purpose; has aims and objectives for living. Sample item: “I have a sense of direction and purpose in life.” Low scorer: Lacks a sense of meaning in life; has few goals or aims; lacks sense of direction; does not see purpose of past life; has no outlook or beliefs that give life meaning. Sample item: “I don’t have a good sense of what it is I’m trying to accom- plish in life.” Self- Acceptance High scorer: Possesses a positive attitude toward the self; acknowledges and accepts multiple aspects of self, including good and bad qualities; feels positive about past life. Sample item: “When I look at the story of my life, I’m pleased with how things have turned out.” Low scorer: Feels dissatisfied with self; is disappointed with what has occurred in past life; is troubled about certain personal qualities; wishes to be different from what he or she is. Sample item: “My attitude about myself is probably not as positive as most people feel about themselves.”

19 of 28

https://www.cdc.gov/public-health-gateway/php/about/social-determinants-of-health.html

SOCIAL DETERMINANTS OF HEALTH (SDOH)

Fight with Loneliness

20 of 28

JOINER’S THEORY OF SUICIDE

LACK OF

BELONGINGNESS

“I AM ALONE”

PERCEIVED

BURDENSOMENESS

“I AM A BURDEN”

Desire for suicide

CAPABILITY

FOR SUICIDE

“I AM NOT AFRAID TO DIE”

Joiner, T.E. (2005). Why people die by suicide. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Van Orden, K.A., & Conwell, Y. (2011). Suicides in late life.

Current Psychiatry Report, 13(3), 234241

21 of 28

GERIATRIC CONSIDERATIONS AT END-OF -LIFE

Geriatric 5M at the End-of-Life for Older Adults with Mental Health Conditnions

What Matters

Mobility

Medications

Mentations

Multicomplexity

Goal of care
Advanced care planning
Psychological support

Safe mobility
Assisted devices
Support to do more of what matters

Symptoms focused
Avoid unnecessary polypharmacy
Deprescribing

Neurocognitive disorder
Depression
Delirium
Sensory problem

Multimorbidity
Cultural consideration
Social determinants of death

Tinetti M, Huang A, Molnar F. The Geriatrics 5M's: A New Way of Communicating What We Do. J Am Geriatr Soc. 2017 Sep;65(9):2115

22 of 28

Image reference: https://www.theguardian.com/wellness/2024/oct/24/think-about-dying-death-meaning-belief

Legal System

Family/Partner

Medical System

Who get involved?

23 of 28

FILIAL PIETY: AN INTERGENERATIONAL EXPECTATIONS

Set of guiding principles governing the general chinese pattern of socialization and rules of intergenerational conduct across the lifespan

SELF

RESPONSIBILITY

Ho, D. Y. F. (1996). Filial piety and its psychological consequences. In M. H. Bond (Ed.), The handbook of Chinese psychology (pp. 155–165). Oxford University Press.

Image reference: https://medium.com/@lilydonawa/exploring-filial-piety-15e409cd6cdb

ความกตัญญู
Familial = family
Pietas = duty
Documented in chinese tradition and roman
We will talk about social aspect … no religion
Cultural concept that is found in many east asian counties.
Dated back to the Confucian doctrines developed more than two thousands years ago.
The traditional chinese culture is complex and tightly knitted and made up of an extended social relationship network.
Set of guiding principles governing the general chinese pattern of socialization and rules of intergenerational conduct across the lifespan.
The chinese elders depend upon younger generations for both emotional and instrumental support. Yet FP also requires younger generations to honor and obey the elders. In return, elders give advice, comforting, teaching, and helping juniors in need.

24 of 28

FILIAL PIETY: AN INTERGENERATIONAL EXPECTATIONS

Filial piety has been associated with increased caregiving stress, worse self-rated health, and role strain. However there are also conflicting findings that filial piety could lead to improved family functioning, higher academic achievement, and less caregiver burden

Gratitude

Authoritarian

Ho, D. Y. F. (1996). Filial piety and its psychological consequences. In M. H. Bond (Ed.), The handbook of Chinese psychology (pp. 155–165). Oxford University Press.

Image reference: https://medium.com/@lilydonawa/exploring-filial-piety-15e409cd6cdb

vs

25 of 28

FILIAL PIETY: AN INTERGENERATIONAL EXPECTATIONS

Gratitude

Authoritarian

Yeh, K.-H., & Bedford, O. (2003). A test of the Dual Filial Piety model. Asian Journal of Social Psychology, 6(3), 215–228

Image reference: https://medium.com/@lilydonawa/exploring-filial-piety-15e409cd6cdb

vs

Two factors that indicate if the Filial Piety could be beneficial or harmful to the family members

Care and support by children to their parents as a sign of gratitude to the nurture and protection offered in their childhood

the suppression of children’s own wishes and wants in compliance to their parental wishes because of parental seniority and authority

Filial piety has been associated with increased caregiving stress, worse self-rated health, and role strain.However there are also conflicting findings that filial piety could lead to improved family functioning, higher academic achievement, and less caregiver burden?
Two factors that indicate if the FP could be beneficial or harmful to the family members.
Reciprocity (I call it gratitude) implies reciprocal emotional and spiritual care and support by children to their parents as a sign of gratitude to the nurture and protection offered in their childhood.
Authoritarian filial piety refers to the suppression of children’s own wishes and wants in compliance to their parental wishes because of parental seniority and authority.
Urbanization/modernization has brought a decline of FP
Some experts believe that the two factors are complimentary. People keep the concept of FP with appropriate adjustment.
The FP will persist as long as the household income and education are good. Specifically, the family distress would be minimal.

26 of 28

27 of 28

27

“You cannot know the obsession, the joy, the torment of my days…I was at the deathbed of a lady who had been, and still was very dear to me. I found myself starring at the tragic countenance, automatically trying to identify the sequence, the proportion of light and shade in the colors that death had imposed on the immobile face”

—- conversation with Gearges Clemenceau, former French prime minister

La Femme a l’ombrelle

Claude Monet

1875

Camille on her Deathbed

Claude Monet

1879

ความตายอาจจะไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัวเสมอไป บางทีความตายก็เป็นเรื่องสวยงามได้
Camille Doncieux (1847-1879) was Claude Monet’s wife and the inspiration as primary model for his paintings for 12 years. She as 19 and he was 25 when they fell in love and get married 3 years later.
She is well-educated and beautiful.
Called the queen of Paris once she she was the model for all the high-end department store including the first store in the world, “Bon Marche”
She died at 32 years, after giving birth to their second son (The child on the left was Jean, the first born), probably by cervical cancer or tuberculosis.
Monet drew her in her deathbed.
Monet spoke about to his friend Georges Clemenceau, the former French prime Minister…
Illness as Metaphor is a 1978 work of critical theory by Susan Sontag, in which she challenges the victim-blaming in the language often used to describe diseases and those who suffer from them.
Teasing out the similarities between public perspectives on cancer (the paradigmatic disease of the 20th century before the appearance of AIDS), and tuberculosis (the symbolic illness of the 19th century), Sontag shows that both diseases were associated with personal psychological personality (trait). In particular, she says that the metaphors and terms used to describe both syndromes lead to an association between repressed passion and the physical disease itself. She notes the peculiar reversal that "With the modern diseases (once TB, now cancer), the romantic idea that the disease expresses the character is invariably extended to assert that the character causes the disease–because it has not expressed itself. Passion moves inward, striking and blighting the deepest cellular recesses."

28 of 28

SOMETHING TO THINK ABOUT

Fabiano Antoniani

Italian DJ and Music Producer

In 2014, a car crash left him tetraplegic and blind. The case was taken up by Italiy’s leading campaigner for assisted suicide, Marco Cappato.

In 2017, Cappato arranged for Antoniani to be taken to Switzerland, where he died from assisted suicide.

Cappato was then charged with complicity in Antoniani’s death (Could face up to 12 years in prison).

Italy’s highest court declared later in 2019 that “anyone who facilitate the suicidal intention…of a patient kept alive by life-support..should not be punished”.

Compassion is Not a Crime. The Law Book: : Big Ideas Simply Explained By DK. DK Book. September 2020

————> Then, legalized physician-assisted suicide in 2019