ECLOGA I
PUBLIUS VERGILIO MARO
Meliboeus
– Tityre, tu patulae recubans sub tegmine fagi
silvestrem tenui Musam meditaris avena;
nos patriae fines et dulcia linquimus arva:
nos patriam fugimus; tu, Tityre, lentus in umbra
formosam resonare doces Amaryllida silvas.
Patulus, -a, -um (<patere) amplus
Tegmen, -inis (<tegere): operimentum (coma arboris = arboris frondes),
Silvestris (<silva)
Musa: carminum dea
Meditari: componere
Linquimus = relinquimus (deserimus)
Arva: agri
Lentus: otiosus
Amarilis est femina quam Tytirus amat
Tytirus
Meliboeus
Amarilis
Fagus, -i
Tytirus Vergilii ‘alter ego’ est, qui a Octavio spoliatus est, sed per amicos praeda reciperavit.
Tityrus
– O Meliboee, deus nobis haec otia fecit:
namque erit ille mihi semper deus; illius aram
saepe tener nostris ab ovilibus imbuet agnus.
Ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum
ludere, quae vellem, calamo permisit Agresti.
Imbuo, imbui, imbutum: (cruore, sangue) aspergere
Avena = càlamus
(me) ipsum
(carmina) ludere: componere
Deus est Octavianus et Tityrus est ‘alter ego’ Vergilius qui reciperat agros qui antea spoliati erant.
Agnus gratias agit deo (metaphorice) et sacrificatus est in eius aram. Permutant favores . Tityrus saccrificia facit dum deus ei pemitit errare boves et carminacomponere.
Meliboeus
– Non equidem invideo; miror magis: undique totis
usque adeo turbatur agris. En, ipse capellas
protinus aeger ago; hanc etiam vix, Tityre, duco:
hic inter densas corylos modo namque gemellos,
spem gregis, ah, silice in nuda conixa reliquit.
Saepe malum hoc nobis, si mens non laeva fuisset,
de caelo tactas memini praedicere quercus:—
Sed tamen, iste deus qui sit, da, Tityre, nobis
Non equidem invideo; miror magis = Non certe invideo, sed miror
Usque adeo: tam multum
Turbatur: res turbantur
En = ecce
Agere caspellas = pastor esse
Aeger: de animo tristis
Vix difficulter
Hanc (capellam)
Spem gregis (futurum gregis)
Conixa pp conitor = pareo (postquam peperit)
Memini hoc malum nobis praedicere de caelo cum deus quercus percutit
Laevus, a, um: stulta (mens stulta = mens caeca)
Tango tetigi tactum = percutere (a fulgmine)
Da = dic
Capella: parva capra
Corylus avellana
Silex
quercus
Meliboeus agros perdidit et deum faventem scire desiderat. Meliboeus explanat agros perdidit et animadvertit dei praedicaverunt mal futura antea.
Tityrus
– Urbem, quam dicunt Romam, Meliboee, putavi
stultus ego huic nostrae similem, quo saepe solemus
pastores ovium teneros depellere fetus:
sic canibus catulos similes, sic matribus haedos
noram, sic parvis componere magna solebam:
verum haec tantum alias inter caput extulit urbes,
quantum lenta solent inter viburna cupressi.
Nostrae (urbi) = Mantuae
Quo = ad quam
Depellere = agere
Fetus, -us: filius modo natus
sic canibus catulos similis, sic matribus haedus = capella
Catullus = filius canis
noram Noram = noveram
Componere = compararé
Parvis ....magna = parvis rebus...magnes res
Haec: Roma
(Roma) inter urbes caput extullit (tollere) =
Cipressi (tollere) solet inter lenta viburna
Lentus, a, um: flexibilis
Lenta viburna
Tityrus putavit Romam similem esse Mantuam, quo pastores oves agere solent. Nam Tityrus omnia cognovit quia comparandae sunt res magnae et parvae, sicut Roma quae urbs tollit caput super alis magis parves.
Meliboeus
– Et quae tanta fuit Romam tibi causa videndi?
Tityrus
– Libertas; quae sera, tamen respexit inertem,
candidior postquam tondenti barba cadebat;
respexit tamen, et longo post tempore venit,
postquam nos Amaryllis habet, Galatea reliquit:
namque, fatebor enim, dum me Galatea tenebat,
nec spes libertatis erat, nec cura peculi:
quamvis multa meis exiret victima saeptis,
pinguis et ingratae premeretur caseus urbi,
non umquam gravis aere domum mihi dextra redibat.
Serus, a, um: tardus
Respexit (respicio): retro aspicere
Tondere: capillos secare / Todenti (cum ego barbae capilli tondebat/ secabat)
Tytirus antea cum Galatea erat et nunc est cum Amarilis
Peculium: pecúnia
Saeptum (>saepire = claudere, munire): ovile
Pinguis, -e: crassus
Premere: conficere/ elaboraré (caesum)
Gravis aere (plena pecuniae)
Dextra (manus)
Tityrus iam non de urbibus loquitur sed dHaec pars de Galatea et Amarilide agitur. Maxime differunt Galateae amor et Amarilidis amor. Haec libertatem significat; illa servitutem. Cum Galatea, amor voluptas erat, sed Amarilis tranquillus est amor. Praeterea Amarillis comes est et cum Tytiro in agro laborat, dum Galatea tantum pecuniam impenbat In vergilio videmus philosofiam epicuream (sicut in Lucretio). Ataraxia est pax quae sensa est praecupe in agreste vita. Galatea est Roma et Amarilis, Mantua.
Saeptum= ovile
Meliboeus
– Mirabar, quid maesta deos, Amarylli, vocares,
cui pendere sua patereris in arbore poma:
Tityrus hinc aberat. Ipsae te, Tityre, pinus,
ipsi te fontes, ipsa haec arbusta vocabant.
Quid = cur
Cui patereris pendere poma = cui servares, permiteresin ut in arbore penrent fructus/ poma pendentia (quem Amarilis amatura est)
Hinc aberat, longe erat ( et fontes et arbores eum vocabant)
Pinus f.
Fons m.
Natura Tityreum vocabat. Tytirus vitam agebat in servitute, cum
Tityrus
– Quid facerem? Neque servitio me exire licebat,
nec tam praesentes alibi cognoscere divos.
Hic illum vidi iuvenem, Meliboee, quot annis
bis senos cui nostra dies altaria fumant;
hic mihi responsum primus dedit ille petenti:
“pascite, ut ante, boves, pueri, submittite tauros.”
Quid faceret? = Quid facere poterat?
E servitio/ Tityrus erat servus
Al-ibi adv. = in alio loco (cognoscere poerat alios deos)
Cognoscere (licebat)
Praesentes divos = faventes/bonos deos
Hic = hic et nunc
Illum iuvenem = Caesarem Otavianum ( XXIV annos natus)
Bis senos dies: XII dies
quot annis ...cui: cui quotannisbis senos dies nostra altaria fumant/ Hic ille primus mihi petenti hoc responsum dedit
Pueri = pastores
Meliboeus
– Fortunate senex, ergo tua rura manebunt,
et tibi magna satis, quamvis lapis omnia nudus
limosoque palus obducat pascua iunco!
Non insueta gravies temptabunt pabula fetas,
nec mala vicini pecoris contagia laedent.
Fortunate senex, hic, inter flumina nota
et fontis sacros, frigus captabis opacum!
Obducare: operire
Quamvis lapis nudus obducat omnia et palus obducat pascua limoso iunco Quamvis agrí operta sunt lilis et iuncis
Insueta pabula: nova pascua
Graves fetas = gravidas pecudes
Non insueta pabula temptabunt graves fetas nec mala contagia vicini pecoris eas laedent (nocent)
Inter Padum et Mincius, tributarium Padi flumen
Frigus captabis opacum: frueris frigidioribus umbris
iuncus
Hic Tityrus manere potest et non mala evenent pecudes et semper quietus erit inter agros et flumina nota.
hinc tibi, quae semper, vicino ab limite, saepes
Hyblaeis apibus florem depasta salicti
saepe levi somnum suadebit inire susurro;
hinc alta sub rupe canet frondator ad auras;
nec tamen interea raucae, tua cura, palumbes,
nec gemere aëria cessabit turtur ab ulmo.
Saepes
Salix, icis
Quae semper = ut semper / Limes, itis = fines
Hyblaeis (ex monte et urbe Hyblia, in Sicilia)
Depascere salicum
Saepes de-pasta florem salici ab Hiblaeis apibus (sapes in qua flos salicti (salici) asidue carpitur ab Hyblaeis apibus)
Levi susurro (apium) suadebit somnum inire (capere)
Frondator est qui arborum frondes secat
Nec raucae palumbes gemere cessabunt, nec turtur gemer cessabunt ab aèria ulmo
Aer, aeris: pars superior
ulmus
palumbes
turtur
Tityrus
– Ante leves ergo pascentur in aequore cervi,
et freta destituent nudos in litore pisces,
ante pererratis amborum finibus exsul
aut Ararim Parthus bibet, aut Germania Tigrim,
quam nostro illius labatur pectore vultus.
Ante leves cervi pascentur in aequore et pisces destituent in freta litore quam....
Pererrare= per multa loca errare
Ante pererratis finibus amborum: regiones inter se mutatur
Arar, flumen Galliae / Tigris: flumen Mesopotamiae
Illius: Caesaris Octaviani
Quam illius vultus labatur (deleatur() nostro pectore
Flumen Araris, hodierno Saona
Flumen Tigris
RES CONTRARIAS
Meliboeus
– At nos hinc alii sitientis ibimus Afros,
pars Scythiam et rapidum cretae veniemus Oaxen,
et penitus toto divisos orbe Britannos.
En umquam patrios longo post tempore fines,
pauperis et tuguri congestum caespite culmen,
post aliquot mea regna videns mirabor aristas?
De migratione mantuanorum explanat Meliboeus
ad sitientes Afros ibimus, alii in Scitiam, alii in Creta ad rapidum (flumen) Oaxen, inter Britanos, divisos penitus toto orbe
Congestum (congero, gessi, gestum): struere (conferendo materiam in unum locum
Ecce umquam aristas videns mea regna mirabor et post longo tempore fines patrios (mirabor), et culmen pauteris tuguri congestum caespide (mirabor)?
Hic se interrogat si ad patriam regresi poterit
Impius haec tam culta novalia miles habebit,
barbarus has segetes? En, quo discordia cives
produxit miseros! His nos consevimus agros
Insere nunc, Meliboee, piros, pone ordine vites.
Ite meae, felix quondam pecus, ite capellae.
Non ego vos posthac, viridi proiectus in antro,
dumosa pendere procul de rupe videbo;
carmina nulla canam; non, me pascente, capellae,
florentem cytisum et salices carpetis amaras.
Meliboeus spoliatus est et arva sua miles recipiet. Vergilius commemorat quoque malam Fortunam Mantuorum
Novale, is: arva
Seges sunt fruges nondum demessae
En = ecce / quo = ad quem locum
Consere = serere / his (barbaris)
Inserere piros (sarmentum arboris in aliam arborem immittere )
Ite meae capellae, i felix quondam (in alio tempore) pecus (grex)
Proiectus = recubans
Dumosus plnus dumis
Ego, proiectus viridi in antro, non videbo procul posthanc vos dumosa de rupe pendere... Me pascente, non carpetis, capella, florentem cytisum et salices amaras.
dumus
cytisus
Tityrus
– Hic tamen hanc mecum poteras requiescere noctem
fronde super viridi: sunt nobis mitia poma,
castaneae molles, et pressi copia lactis;
et iam summa procul villarum culmina fumant,
maioresque cadunt altis de montibus umbrae.
Poma = omnes fere fructus
Castanae molles
lactis = casei
Tityrus Meliboeum invitat, sed Meliboeus abit