REPUBLIKA CYPRYJSKA�THE REPUBLIC OF CYPRUS

FERS

POZNAJMY KRAJ, W KTÓRYM BĘDZIEMY DOSKONALIĆ JĘZYK ANGIELSKI

GDZIE ZNAJDUJE SIĘ CYPR?�WHERE IS CYPRUS LOCATED?

• Cypr to azjatycka wyspa we wschodniej części Morza Śródziemnego, często traktowana jako część Bliskiego Wschodu. Czasami bywa jednak zaliczana do Europy, gdyż historycznie, kulturowo i politycznie stanowi jej część. Jest trzecią pod względem wielkości wyspą na Morzu Śródziemnym po Sycylii i Sardynii. 

PRZYRODA NA CYPRZE NATURE IN CYPRUS

• W południowo-zachodniej części kraju wznoszą się zbudowane m.in. z bazaltów, granitów, gabra i pokrywy lawowej góry Trodos z najwyższym szczytem Cypru – Olimbos o wysokości 1951 m n.p.m.

Autorstwa Paul167 - Praca własna, CC BY-SA 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=655457

Autorstwa Zamonin - At least one of the following Public Domain data sourcesETOPO1 (Resolution 1° = 1,8km)GLOBE (Resolution 30' = 0,9km)SRTM (Resolution 3' = 90m), CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=939413

PRZYRODA NA CYPRZE – NATURE IN CYPRUS

• Cypr posiada dobrze rozwiniętą linię brzegową; północne wybrzeże głównie skaliste i wysokie, południowe nizinne, z rozległymi plażami. Cypr leży w strefie aktywności sejsmicznej.

PRZYRODA NA CYPRZE – NATURE IN CYPRUS

• Cypr znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego w zależności od części wyspy – typu śródziemnomorskiego i półpustynnego, z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, w połowie gorącymi latami.

PRZYRODA NA CYPRZE – NATURE IN CYPRUS

• Wyspa jest bardzo uboga w zasoby wodne. Występują tu wyłącznie rzeki okresowe, jedynie górne biegi niektórych z nich, leżące na wysokości powyżej 1000 m n.p.m., są całoroczne. Cypr należy do zlewiska Morza Śródziemnego. Najdłuższymi rzekami są: Pedieos (na zdjęciu), Karioti i Kuris, wszystkie biorą początek w masywie Trodos.

Autorstwa Peter in s - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=75388765

PRZYRODA NA CYPRZE – NATURE IN CYPRUS

• Naturalną formacją roślinną Cypru jest makia, w skład której wchodzą krzewy i niskie drzewa (np. dęby), oraz jej uboższa forma – frygana, występująca na wyspie do wysokości około 500 m n.p.m. Na nizinie Mesaoria występują stepy, na których można spotkać m.in. sosnę alepską (Pinus halepensis), cyprysy (Cupressus) i dęby Quercus alnifolia. W górzystych częściach wyspy (powyżej 1000 m n.p.m.) rośnie m.in. sosna czarna (P. nigra) i endemiczny cedr Cedrus brevifolia. Lasy zajmują około 13% powierzchni wyspy. W uprawach dominuje sadownictwo, uprawiana jest winorośl, drzewa cytrusowe, orzechy, migdałowce, figowce, oliwki.

Autorstwa Chneophytou - Chneophytou, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4407488

PRZYRODA NA CYPRZE – NATURE IN CYPRUS

FAUNA W KRAJU JEST DOŚĆ UBOGA. WYSTĘPUJE TU M.IN. MUFLON, KAMELEON POSPOLITY, GEKON TURECKI I HARDUN.

STWIERDZONO TU WYSTĘPOWANIE 275 GATUNKÓW PTAKÓW - POD TYM WZGLĘDEM PAŃSTWO ZAJMUJE 144 MIEJSCE NA ŚWIECIE.

Autorstwa Volker.G - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3873574

Autorstwa Agustín Senderos Domínguez - This image is uploaded as image number 2543 at Animalandia at Educa Madrid, a source of photographs of animals.Ten szablon nie wskazuje stanu prawnego pliku. Standardowy szablon licencji jest nadal wymagany. Aby dowiedzieć się więcej, zajrzyj na stronę Commons:Licencja., GPL, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=856733

Autorstwa de:User:Man77 - Fotografia własna, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2226439

Autorstwa Jakub Hałun - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=92587683

FLAGA CYPRU -�THE FLAG OF CYPRUS

Flaga Cypru to biały prostokąt z sylwetką wyspy i dwiema zielonymi gałązkami oliwnymi. Kolor biały symbolizuje pokój między Grekami a Turkami, a złotawy kolor wyspy nawiązuje do łacińskiego pochodzenia nazwy Cypr (cuprum = miedź). Flaga jest symbolem jedności, historii i odpowiedzialności dla ludności Cyprów.

HISTORIA CYPRU – �CYPRUS HISTORY

• W czasach starożytnych, od XIII wieku p.n.e., wyspa była zamieszkiwana przez Greków i przez ponad 2 tys. lat znajdowała się pod wpływem kultur greckiej, rzymskiej i bizantyjskiej. W 1191 r. została zajęta przez krzyżowców, co doprowadziło do jej odseparowania od prawosławnej Grecji. W 1571 r. wyspę podbili Turcy. Osiedliła się tam ludność całkowicie odmienna od rdzennej, która szybko się asymilowała i dostosowała do etnicznej struktury wyspy. Turcy nie prowadzili przymusowej ani systematycznej islamizacji zajętego obszaru. Mimo to znaczna część Cypryjczyków przyjmowała tę wiarę, aby nie być postrzegana jako ludność drugiej kategorii.

HISTORIA CYPRU – CYPRUS HISTORY

• Przez blisko 300 lat panowania Turcy doprowadzili do upadku i częściowego wyludnienia. Spowodowało to niezadowolenie ze strony Greków, którzy w 1821 r. wzniecili powstanie. Władze tureckie w ramach odwetu nakazały powiesić patriarchę Konstantynopola na bramie jego stambulskiego pałacu, zaś arcybiskupa Cypru Cypriana – na drzewie na rynku w Nikozji. Ponadto zabito 3 biskupów i 400 notabli greckocypryjskich. W wyniku tych działań zaczęła się szerzyć idea przyłączenia Cypru do Grecji, czyli Enosis (Meghali Idea).

HISTORIA CYPRU – CYPRUS HISTORY

• W czasie trwania wojny turecko-rosyjskiej w latach 1876–1878 Wielka Brytania, w porozumieniu z Francją, mając na celu uniemożliwienie Imperium Rosyjskiemu objęcia kontroli na Morzu Śródziemnym i umocnienia się na Bałkanach, rozpoczęła okupację Cypru. 4 czerwca 1878 r. Anglia i Turcja podpisały tajną konwencję cypryjską. Na jej podstawie Anglia objęła w posiadanie Cypr, gwarantując zamieszkującym ją Turkom wolność religijną i zobowiązała się do wypłacania Turcji odszkodowania za utracone dochody z wyspy. Do 1930 r. Brytyjczycy swoją politykę w stosunku do Cypru kierowali przeciwko dążeniom do Enosis. Chcieli tego dokonać przez poprawienie warunków życia. Uważali, że mieszkańcy będą woleli podlegać silnie rozwiniętemu państwu niż biednej Grecji. W tej walce używali głównie Turków. Jednak swoje działania kierowali przeciwko nim, choćby w sferze religijnej. W 1950 roku, gdy arcybiskupem Nowej Justyniany i całego Cypru, zwierzchnikiem Cypryjskiego Kościoła Prawosławnego, został arcybiskup Makarios III, jeden z zagorzałych zwolenników Enosis. Wśród Greków cypryjskich udało mu się na powrót wzbudzić nadzieję na przyłączenie do Grecji. Aby tego dowieść, w tym samym roku zorganizowano plebiscyt, w którym ludność grecka na Cyprze opowiedziała się za przyłączeniem. Jednak wyniki tego plebiscytu nie zostały uznane przez władze brytyjskie oraz Turcję. Dla Brytyjczyków wyspa ta, razem z Gibraltarem i Maltą, tworzyła łańcuch baz morskich o znaczeniu zarówno militarnym, jak i handlowym, więc nie mieli zamiaru oddać Cypru.

HISTORIA CYPRU – CYPRUS HISTORY

• Po licznych działaniach militarnych, partyzanckich, wojnie domowej, licznych aresztowaniach, zamachach, aby zapobiec dalszemu rozlewowi krwi, władze zainicjowały rozmowy na temat niepodległości Cypru. Na mocy porozumień z Zurychu (11 lutego 1959) oraz z Londynu (17–19 lutego 1959) starcia ustały, a wyspa miała otrzymać suwerenność 19 lutego 1960 roku. Cypr miał się stać republiką będącą częścią Wspólnoty Narodów, rządzoną przez reprezentantów dwóch narodów, uznając dwunarodowość wyspy. Brytyjczycy zachowali natomiast tzw. Sovereign Base Areas (SBAs) w Akrotiri i Dhekelia. Każde z państw miało prawo interweniować w przypadku zagrożenia niepodległości wyspy. Grecja miała zachować 950 żołnierzy, a Turcja 650. Konstytucja przewidywała, że prezydentem miał być Grek, a wiceprezydentem Turek. Turcy również otrzymali prawo weta wobec decyzji parlamentu bądź rządu. Ich udział w administracji i policji miał wynosić 30%, 40% w armii. Katastrofalna konstytucja paraliżowała państwo, ponieważ w sztuczny sposób dzieliła władzę między Greków i Turków, na ogół niechętnych do współpracy. Cypryjscy Grecy nadal dążyli do unii z Grecją, a przede wszystkim do uzyskania niepodległości. Powstawały nowe sojusze. W sprawy Cypru włączyło się USA. Turcja obawiała się przyłączenia Cypru do Grecji i postanowiła wykorzystać sytuację, rozpoczynając 20 lipca 1974 r. inwazję na Cypr. Piechota utworzyła przyczółek w rejonie Kyrenii, a spadochroniarze zajęli turecką część Nikozji. Walczyli siłą 40 tys. żołnierzy, 300 dział i czołgów przeciwko 18 tys. żołnierzy Gwardii Narodowej, 950 regularnym żołnierzom greckim i kilkuset bojownikom z EOKA-B. Dokonano wielu krwawych zbrodni, których ofiarami stali się cywile. Strach przed okrucieństwem najeźdźców wypędził z domów 180 tys. Greków. 21 lipca lotnictwo tureckie popełniło pomyłkę, przez przypadek samoloty zaatakowały własną flotę, i w wyniku wyczerpania Turcy zgodzili się na zawieszenie broni.

HISTORIA CYPRU – �CYPRUS HISTORY

• W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych miała miejsce afera Watergate. W związku z odwróceniem uwagi USA od problemu Cypru, Turcja zażądała podziału. Po odmowie, wznowiła 14 sierpnia ataki i w 48 godzin zajęła 1/3 wyspy. 16 sierpnia podpisano zawieszenie broni, wyznaczając granicę na linii „Attyli”. Grecja, aby okazać swoje niezadowolenie z polityki USA, wystąpiła z NATO. Na terenach zajętych przez Turków powstało nieuznawane przez nikogo prócz Turcji państwo – Turecka Republika Cypru Północnego. W wyniku starań Cypr przystąpił do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku, jednak dotyczy to tylko greckiej części wyspy. Zgodnie z decyzją podjętą na szczycie w Kopenhadze w 2002 roku cały Cypr został włączony do Unii Europejskiej, jednakże na północnej części wyspy zawiesza się obowiązywanie prawa unijnego.

STOLICA CYPRU – CAPITAL OF CYPRUS

• Nikozja położona jest w środkowej części wyspy na równinie Mesaria, nad rzeką Pedias (Kalindere). Stanowi siedzibę rządu oraz główne centrum biznesowe. Jest jedyną na świecie podzieloną stolicą, z częścią północną (turecką) i częścią południową (grecką), oddzielonymi od siebie zieloną linią, strefą zdemilitaryzowaną utrzymywaną przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z VII wieku p.n.e. (osada o nazwie Ledra).

Autorstwa Masri145 - Praca własnaFile:Magnificent_Nicosia_skylines_by_night_Republic_of_Cyprus.jpgFile:Nicosia_skyline.jpgFile:Picturised_old_traditional_houses_in_Nicosia_old_quarters_Nicosia_Republic_of_Cyprus_1111.jpgFile:Nicosia_city_Venitian_historic_ancient_walls_and_gardens_Republic_of_Cyprus.jpgFile:Nicosia_door.jpgFile:Nicosia Buyuk Han

Autorstwa The mr peabody - Praca własna, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=115368756

MIASTA CYPRU: LIMASSOL – �CYPRUS CITY: LIMASSOL

• To największe miasto Cypru i drugi co do wielkości zespół miejski, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym, u podnóża Gór Trodos. Sąsiaduje z brytyjskim terytorium zamorskim i bazą Akrotiri. Jest znaczącym ośrodkiem turystycznym. Na jego terenie znajduje się kilka muzeów i stanowisk archeologicznych o europejskim znaczeniu.

Autorstwa Karpouzi - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=32852275

MIASTA CYPRU: PAFOS– CYPRUS CITY: PAPHOS

• Miasto znajduje się na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru. czwartym pod względem liczby ludności miastem kraju. Jest jednym z dwóch największych i najważniejszych ośrodków turystycznych wyspy. W starożytności istniały tu dwie osady: Pafos Palaia (Stare Pafos), usytuowane na wschód od współczesnego miasta i późniejsze Pafos Nea. Według mitologii greckiej u wybrzeży Pafos narodziła się z morskiej piany bogini miłości − Afrodyta.
• Bogactwo zabytków z praktycznie każdej epoki istnienia Pafos stało się przyczyną wpisania miasta na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Do ważniejszych zabytków zaliczają się:

​

• Park archeologiczny Nea Pafos
• Grobowce Królewskie – starożytna nekropolia
• Zamek w Pafos – zamek bizantyjski z XIII wieku
• Starożytne mozaiki rzymskie na terenie parku archeologicznego w Domu Tezeusza i Ajona[9]
• kościół Agia Kyriaki Chrysopolitissa z kamieniem, przy którym według tradycji biczowano św. Pawła (Pręgierz św. Pawła)[

MIASTA CYPRU: LARNAKA – CYPRUS CITY: LARNAKA

• Leży na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy. W jego pobliżu jest ulokowany główny port lotniczy Cypru. W starożytności nazywało się Kition. Jest trzecim co do wielkości miastem kraju. Kition zostało założone przez fenickich kolonistów w XII wieku p.n.e. i było obok Kadyksu czy Kartaginy jedną z najstarszych fenickich kolonii. Współczesna nazwa miasta pochodzi od greckiego słowa λάρναξ larnaks, oznaczającego naczynie, pojemnik lub sarkofag służące do przechowywania doczesnych szczątków zmarłego. Tutaj miał bowiem zostać pochowany św. Łazarz, który po wskrzeszeniu przez Jezusa trafił na Cypr, gdzie został założycielem miejscowej gminy chrześcijańskiej. Na miejscu jego grobu wznosi się najsłynniejszy zabytek miasta, kościół Ajos Lazaros z IX wieku.

​

• W pobliżu Larnaki znajduje się meczet Hala Sultan, jedno z najświętszych miejsc islamu. Znajduje się tam grób ciotki Mahometa, Umm Haram[3].

CIEKAWOSTKI O CYPRZE � INTERESTING FACTS ABOUT CYPRUS

​

• Na Cyprze znajdują się dwie brytyjskie bazy wojskowe, Akrotiri i Dhekelia; Cypr graniczy z nimi na długości odpowiednio 48 i 108 km (łącznie 156 km)
• Przez wyspę przebiega zielona linia licząca ok. 180 km, która stanowi granicę między Republiką Cypru na południu a Turecką Republiką Cypru Północnego, przecina ona również stolicę kraju: Nikozję.
• Długość linii brzegowej wynosi 648 km
• Cypr należy do Unii Europejskiej, ma wprowadzoną walutę Euro

CO WARTO ZJEŚĆ NA CYPRZE?�WHAT SHOULD YOU EAT �IN CYPRUS?

• Ser Halloumi
• Horiatiki/Grecka sałatka
• Meze
• Koupepia
• Souvla
• Głównymi składnikami cypryjskich specjałów są jagnięcina, kurczak, cielęcina, ryby oraz owoce morza, a także wiele świeżych warzyw, takich jak pomidory, ogórki, bakłażany, pietruszka czy kolendra. Na cypryjskim stole nie może zabraknąć również oliwy z oliwek