PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI

Đấu tranh, ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp lợi dụng Việt Nam để lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại & Hệ thống cảnh báo sớm biện pháp PVTM

​

​

​

​

1. CHÍNH SÁCH VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ

• Giai đoạn 2019 – 2023 chứng kiến xu thế gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại tại nhiều nước, khu vực trên thế giới.
• Nguyên nhân:
• Sự xuất hiện của các FTA thế hệ mới nhằm tăng cường tự do thương mại toàn cầu, trong đó có EVFTA. Theo đó, EU sẽ miễn thuế cho phần lớn hàng hóa của ta.
• Việc áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại ngày càng đa dạng, phong phú, từ mối đe dọa "an ninh quốc gia" dẫn đến tăng thuế nhập khẩu nhôm thép, cho đến vấn đề "bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ" dẫn đến tăng thuế các sản phẩm vi phạm.
• “Cạnh tranh không lành mạnh" dẫn đến các biện pháp trả đũa trực tiếp, đặc biệt là các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM), gồm chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ. Việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại cũng như xung đột thương mại Mỹ - Trung dẫn tới sự thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu,

🡪 Làm nảy sinh các vấn đề liên quan đến lẩn tránh thuế, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp

BỐI CẢNH

• Tính đến hết tháng 8/2023, có 33 vụ việc chống lẩn tránh thuế do nước ngoài khởi xướng điều tra, áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam,
• Các nước thường xuyên điều tra lẩn tránh biện pháp PVTM với hàng hóa của Việt Nam gồm: Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ.
• Các vụ việc trong những năm gần đây có những diễn biến phức tạp.
• Nguyên nhân:
• Nhiều sản phẩm ở trong tình trạng thừa công suất trên toàn cầu
• Trước covid-19, các nước đã thắt chặt thương mại, tăng cường các biện pháp bảo hộ
• Dịch bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng tới kinh tế, nhu cầu tiêu dùng sụt giảm đáng kể

​

​

Tăng cường quản lý Nhà nước đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, đầu tư nước ngoài

3 NHÓM BIỆN PHÁP

• Cảnh báo sớm, ngăn ngừa các hành vi lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ một cách có chọn lọc;
• Đẩy mạnh chống gian lận xuất xứ hàng hóa thông qua tăng cường hiệu quả của công tác cấp và kiểm tra giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá (C/O), tăng cường kiểm tra đấu tranh với các hành vi gian lận thương mại về xuất xứ hàng hóa;
• Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước thông qua hoàn thiện quy định xem xét, giải quyết việc đăng ký đầu tư nước ngoài, quản lý các dự án đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh các mặt hàng có nguy cơ lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ.

Tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật về chống lẩn tránh, xuất xứ, hải quan

5 NHÓM BIỆN PHÁP

• Nâng cao khả năng phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài
• Tăng cường các hoạt động tuyên truyền, phổ biến quy định về quy tắc xuất xứ, chống lẩn tránh, nguy cơ bị các nước áp dụng biện pháp chống lẩn tránh, tăng cường khả năng ứng phó của các ngành, cộng đồng doanh nghiệp;
• Phối hợp, hợp tác với các nước liên quan trong việc ngăn chặn các hành vi lẩn tránh, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp;
• Rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật về chống lẩn tránh, gian lận xuất xứ;
• Ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi lẩn tránh, gian lận xuất xứ

CHỦ TRƯƠNG CỦA CHÍNH PHỦ

• Kiên quyết ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp, lẩn tránh bất hợp pháp biện pháp PVTM nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là tham gia các FTA, bảo đảm thực hiện nghiêm túc và hiệu quả các cam kết trong WTO và các FTA đã ký kết, bảo vệ lợi ích của các ngành, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính.

ĐỀ ÁN 824 THỰC HIỆN CHỦ TRƯỞNG “TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CHỐNG LẨN TRÁNH BIỆN PHÁP PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI VÀ GIAN LẬN XUẤT XỨ”

MỤC TIÊU

• Nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế
• Ngăn chặn các hành vi lẩn tránh biện pháp PVTM
• Bảo vệ quyền và lợi ích của Việt Nam trong thương mại quốc tế
• Bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp chân chính

​

CÔNG TÁC XÂY DỰNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT

BỘ CÔNG THƯƠNG

• Ban hành Thông tư số 22/2019/TT-BCT ngày 12 tháng 11 năm 2019 quy định về tạm ngừng kinh doanh chuyển khẩu, kinh doanh tạm nhập gỗ dán vào Việt Nam để tái xuất Hoa Kỳ;
• Thông tư số 27/2019/TT-BCT ngày 15 tháng 11 năm 2019 quy định về danh mục phế liệu tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu.

BỘ TÀI CHÍNH

• Đang tiến hành sửa đổi dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 127/2013/NĐ-CP và Nghị định số 45/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 127/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan trong đó có nội dung về xử phạt các hành vi gian lận xuất xứ, giả mạo nhãn hàng hóa, chuyển tải bất hợp pháp.

CHÍNH PHỦ

• Ban hành Nghị quyết số 119/NQ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2019 về một số biện pháp cấp bách để tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng chống gian lận xuất xứ, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp.

CÔNG TÁC NGĂN CHẶN VÀ XỬ LÝ NGHIÊM CÁC HÀNH VI GIAN LẬN XUẤT XỨ NHẰM LẨN TRÁNH BIỆN PHÁP PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI

BỘ CÔNG THƯƠNG

• Tăng cường công tác kiểm tra, đấu tranh với hành vi gian lận thương mại về xuất xứ
• Kiểm tra thực tế hàng hóa tại một số doanh nghiệp có sử dụng nguyên liệu nhập khẩu
• Thường xuyên cập nhật Danh sách cảnh báo sớm

​

​

​

​

​

HẢI QUAN

• Tăng cường kiểm tra gian lận xuất xứ và xây dựng kế hoạch chi tiết nhằm tăng cường kiểm tra, phát hiện các vụ việc gian lận, giả mạo xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp
• Thiết lập tiêu chí phân luồng kiểm tra đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu có mặt hàng rủi ro cao; thực hiện kiểm tra ngay doanh nghiệp khi có dấu hiệu giao dịch xuất nhập khẩu tăng đột biến đối với những mặt hàng thuộc đối tượng nghi ngờ.

​

MỘT SỐ CÔNG TÁC THỰC THI

• Các đơn vị chức năng của Bộ đã thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa tại các doanh nghiệp có sử dụng nguyên liệu nhập khẩu được xác định xuất xứ theo tiêu chỉ cộng gộp.
• Tổng cục Hải quan cũng đã yêu cầu các đơn vị, đặc biệt là hải quan địa phương tăng cường kiểm tra, xác định vi phạm xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp; thiết lập tiêu chí phân luồng kiểm tra đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu có mặt hàng có rủi ro cao; thực hiện kiểm tra ngay doanh nghiệp khi có dấu hiệu giao dịch xuất nhập khẩu tăng đột biến đối với những mặt hàng thuộc đối tượng nghi ngờ; xây dựng kế hoạch chi tiết thực hiện kiểm tra, phát hiện các vụ việc gian lận, giả mạo xuất xứ.
• Về PVTM:
• Đưa ra các tiêu chí kiểm soát xuất xứ chặt chẽ đối phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp khi điều tra, áp dụng biện pháp PVTM
• Phối hợp với ngành sản xuất trong nước giám sát, theo dõi việc nhập khẩu hàng hóa bị điều tra, áp dụng biện pháp PVTM. Xem xét gia hạn biện pháp chống lẩn tránh với hàng hóa còn nguy cơ lẩn tránh (đai thép và thép dài bị áp thuế tự về tự 2016).
• Kết hợp điều tra chống gian lận xuất xứ, lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại trong quá trình điều tra tại chỗ tại doanh nghiệp nước ngoài
• Phối hợp với Cơ quan điều tra nước ngoài trong các vụ điều tra chống lẩn tránh, nỗ lực bảo vệ các công ty chân chính nhưng kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn lẩn tránh biện pháp PVMT, chuyển tải bất hợp pháp gây ảnh hưởng tới toàn bộ ngành sản xuất của Việt Nam.
• Thường xuyên cập nhật danh sách các mặt hàng có nguy cơ cao (hàng quý) được công bố trên trang web của Cục PVMT và sẽ tiếp tục nghiên cứu các danh sách chi tiết hơn

DOANH NGHIỆP CẦN CHỦ ĐỘNG ỨNG PHÓ

• Không tham gia, không tiếp tay cho các hành vi gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp.
• Chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng để điều tra, ngăn chặn, tránh để hành vi của một vài doanh nghiệp làm ảnh hưởng tới các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính.

Các vụ việc lẩn tránh biện pháp PVTM nhắm vào hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam

07

2

​

�Trong tổng số hơn 230 vụ việc PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, bao gồm:

• 127 AD
• 23 CVD
• 47 SG
• 33 AC

Số liệu thống kê�

Các nước thường xuyên điều tra PVTM với hàng hóa xk của Việt Nam�

Các loại hình biện pháp PVTM áp dụng với hàng xk của Việt Nam

06

�Các sản phẩm bị điều tra chống lẩn tránh biện pháp PVTM: Bật lửa ga – EU, Ván gỗ - US, Tủ gỗ - US, Thép – US, Thép – EU…

​

Xu hướng điều tra PVTM của US

Mở rộng phạm vi sản phẩm

Gia tăng về số lượng, đặc biệt là các vụ việc AC

Đa dạng hóa phạm vi sản phẩm điều tra

Đưa ra nhiều quy tắc kỳ lạ

• 20 vụ việc với hàng xuất khẩu của Việt Nam
• Thép chiếm 68% tổng số việc AC liên quan tới Việt Nam 🡪 Đây là mục tiêu chính trong các vụ AC do US tiến hành.
• Thái độ hợp tác là một yếu tố trọng yếu khi doanh nghiệp xử lý các vụ việc AC của US.
• DOC duy trì cơ chế tự chứng nhận cho phép các doanh nghiệp HỢP TÁC được loại trừ ra khỏi việc áp dụng biện pháp (phải nộp thuế PVTM cao) nếu họ tự chứng minh được rằng hàng hóa do họ sản xuất, xuất khẩu không nằm trong đối tượng áp dụng AC.

Các vụ việc US điều tra Việt Nam

Kinh nghiệm xử lý các vụ việc chống lẩn tránh biện pháp PVTM

07

3

​

HỖ TRỢ DN VIỆT NAM XỬ LÝ VỤ VIỆC

2

2

2

2

Các vụ việc thành công�

Giầy (Brazil)

2

Dây thép không gỉ (U.S)

VỤ VIỆC TIÊU BIỂU THỜI GIAN GẦN ĐÂY�

2

Thép không gỉ cán nguội - EU

VỤ VIỆC TIÊU BIỂU THỜI GIAN GẦN ĐÂY�

2

Thép không gỉ cán nguội - EU

VỤ VIỆC TIÊU BIỂU THỜI GIAN GẦN ĐÂY�

2

Thép không gỉ cán nguội - EU