VẬN CHUYỂN BỆNH NHÂN BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG

BSCKII.TRẦN THANH LINH

BỆNH VIỆN CHỢ RẪY

​

NỘI DUNG

• Thay đổi sinh lý khi vận chuyển BN bằng đường hàng không
• Chuẩn bị
• Chống chỉ định và các biến cố

Các phương thức vận chuyển

• Dưới mặt đất: Xe cứu thương.

​

• Đường hàng không:
• Trực thăng.
• Máy bay dân dụng: xe lăn, cán.
• Air – ambulance.

Phương tiện vận chuyển

Rotor-wing vehicle (helicopter) Fixed wing vehicle ( airplane)

• Airplane :
• Chuyên chở đoạn đường dài.
• Tốc tộ nhanh → 550 dặm/giờ
• Áp suất trong cabin ổn định
• Trang bị đủ dụng cụ y tế nếu là air ambulance, có thể vận chuyển nhiều bệnh nhân cùng lúc

• Helicopter:

- Đến được hầu hết các vị trí cần cấp cứu. Khoảng cách < 200 dặm.

• Bay độ cao thấp và tốc độ hạn chế 150 - 250 dặm/ giờ
• Áp suất trong cabin thay đổi lớn.
• Nhỏ, hạn chế số bệnh nhân và người thân.

​

Transport methods for the Critically ill patient – NetCE 2014

Các dạng vận chuyển

• Scene response
• Transfers
• Specialty Care
• Evacuation

Thay đổi sinh lý

• Ảnh hưởng bởi độ cao

- Áp suất khí quyển

• Dãn nở thể tích
• Nhiệt độ
• Độ ẩm

​

​

​

Thay đổi sinh lý khi vận chuyển

1. Giảm oxy

• Do thay đổi độ cao
• Giảm oxy mô
• Do thiếu máu….

2. Dãn nở khí (Gas expansion)

• 100 cc khí → 130cc tại độ cao 6000 feet, 200cc tại 18.000, 400cc tại 34.000

​

3. Mất nước: do giảm độ ẩm

4. Giảm nhiệt độ

5. Lực gia tốc và giảm tốc

6. Bất động kéo dài

7. Thay đổi áp suất đột ngột

8. Run lắc

9. Không gian hạn chế

​

Transport methods for the Critically ill patient – NetCE 2014

Giảm oxy khi tăng độ cao

Beard Laura et al, Physiological effects of transfer for critically ill patients 2016

Giãn nở thể tích

Chú ý:

​

• Tràn khí màng phổi
• Tràn khí phúc mạc, khí nội sọ
• BN tắc ruột hoặc phẫu thuật ruột gần đây
• Tiền đình ốc tai
• Bóng chèn NKQ
• Dụng cụ y tế

Hale J.J et al, Physiology of patient transfer by land and air , anaesthesia and intensive care medicine 2019

Ảnh hưởng lực

Hale J.J et al, Physiology of patient transfer by land and air , anaesthesia and intensive care medicine 2019

Chuẩn bị

• Team chuẩn:

+ Quân đội: Bs hồi sức, điều dưỡng, bs chuyên hô hấp,

+ Dân dụng: BS, điều dưỡng hồi sức và EMT ( emergency medical treatment)

+ Kết hợp

• Kế hoạch cho từng BN chuyên biệt: thần kinh, tim mạch, phổi, phẫu thuật tiêu hóa, suy thận..…
• Trang thiết bị, y cụ

Kế hoạch vận chuyển

• Đánh giá bệnh nhân : bệnh nhân có an toàn để bay?
• Chọn lựa phương tiện vận chuyển, các yêu cầu chuẩn bị tối ưu cho bệnh nhân.
• Các quy định và các chống chỉ định của hàng không.
• Bệnh viện tiếp nhận, xe cứu thương 2 đầu.
• Các dụng cụ, thuốc, bệnh án, các phương án cấp cứu.
• Ổn định bệnh nhân trước chuyển.

​

Transport methods for the Critically ill patient – NetCE 2014

Ariza A, Duran M, Surani S et al, Aeromedical transport of Critically Ill patients, Cureus 13(5) - 2021

Tất cả các dụng cụ phải được sử dụng rechargable battery

Oxy chuyên dụng hàng không

​

​

​

​

​

Bệnh nhẹ không cấp cứu

Medivac – Air ambulance

​

Vận chuyển đường hàng không

BN nằm stretcher, thở máy trên commercial flight

Vận chuyển bệnh nhân thở máy trên commercial flight

Business class với oygen và thở máy noninvasive

Chuẩn bị vận chuyển bệnh nhân ECMO

Chống chỉ định và biến chứng

• Cân nhắc lợi ích và các nguy cơ
• Điều kiện thời tiết không an toàn,
• Huyết động, hô hấp không ổn định
• Các bệnh lý ảnh hưởng bởi thay đổi độ cao, áp suất: XHN, não úng thủy, khí nội sọ, khí màng phổi, màng bụng…
• Phẫu thuật gần < 7 ngày

KẾT LUẬN

• Cấp cứu vận chuyển nội địa và quốc tế là nhu cầu thiết yếu và hướng đến trong tương lai.
• Việc chi trả cho hoạt động cấp cứu ngoại viện bằng đường hang không
• Các công ty bảo hiểm, vận chuyển quốc tế .
• Đào tạo chuyên biệt và chứng nhận đào tạo được quốc tế công nhận về lĩnh vực vận chuyển cấp cứu đường hàng không.