1 of 7

Ποντιακά έθιμα των Χριστουγέννων

ΕΙΡΗΝΗ ΠΙΖΙΡΤΖΙΔΟΥ

ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΚΑΡΥΠΙΔΟΥ

Όμιλος: Η καθημερινή ζωή και ο πολιτισμός του Πόντου, της Ανατολικής Ρωμυλίας και της Ανατολικής Θράκης

2 of 7

Ποντιακά Κάλαντα

Τα ποντιακά κάλαντα συνοδεύονταν από την πατροπαράδοτη ποντιακή λύρα και τα έψελναν μικροί και μεγάλοι, χωρισμένοι σε μικρές ομάδες. Επισκέπτονταν όλα τα σπίτια του χωριού, την παραμονή ή ανήμερα της γιορτής, κυρίως μετά τη δύση του ήλιου. Καθώς όμως τα περισσότερα χωριά του Πόντου βρίσκονταν σε ορεινές περιοχές και τα κάλαντα ψέλνονταν κατά τη χειμερινή περίοδο, οι μορφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες ανάγκαζαν μικρούς και μεγάλους να ψέλνουν τα κάλαντα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

https://www.youtube.com/watch?v=BOpEI31otCI

3 of 7

Τα πίζηλα �

Όπως σε όλα τα μέρη της Ελλάδας έτσι και στον Πόντο πίστευαν, ότι το Δωδεκαήμερο (Από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα) βγαίνουν τα πίζηλα (οι καλικάντζαροι) και ενοχλούν τους ανθρώπους. Ιδιαίτερα ενοχλούσαν τα παιδιά και ιδίως τα αβάπτιστα, τις λεχώνες, τις νεόνυμφες και γενικά αδύναμα άτομα. Προκαλούσαν ζημιές στα πράγματα του σπιτιού, στα ζώα και στους αγρούς. Για να προστατευθούν απέφευγαν να κάνουν νυχτερινές δουλειές έξω από το σπίτι και να πετάξουν νερά έξω το βράδυ. Επίσης για να μην πλησιάζουν έλεγαν ψιθυριστά διάφορες προσευχές. Τα πίζηλα εξαφανίζονταν τα Φώτα με τον αγιασμό των υδάτων για να επιστρέψουν και πάλι τα Χριστούγεννα. Ανάλογα με την περιοχή ονομάζονται και πίζουλα, πίζελα και πιζήαλα.

4 of 7

Πίτες και γλυκά

Στην Ινέπολη του νομού Κασταμονής, οι νοικοκυρές ετοίμαζαν για τα Χριστούγεννα τα παραδοσιακά γλυκά «κετέ» και «ισλί». Στην Αμάσεια, τα βασικά γιορτινά εδέσματα ήταν το κεσκέκ και το τζεβιζλί τσορέκ.

5 of 7

ΚΕΣΚΕΚ

Υλικά Συνταγής

Μια μεγάλη χωριάτικη κότα (2 κιλά περίπου).

2 φλιτζάνια αποφλοιωμένο σιτάρι ή κορκότο.

5-6 γεμάτες κουταλιές σούπας βούτυρο.

Αλατοπίπερο.

Λίγο μοσχοκάρυδο (προαιρετικά).

�

Συνταγές…

ΚΕΤΕ

Υλικά

1 κιλό αλεύρι ½ ποτήρι φρέσκο βούτυρο 100 γραμμ. μαγιά μπίρας 1 ποτήρι γάλα 1 πρέζα αλάτι ½ ποτήρι βούτυρο λιωμένο 1 κρόκο αυγού

Για τη γέμιση: 250 γραμμ. φρέσκο βούτυρο 6 κουταλιές αλεύρι 1 κουταλάκι κανέλλα

ΤΖΕΒΙΖΛΙ ΤΣΟΡΕΚ

Υλικά

400 γρ γάλα

1 πακέτο ΄μαγιά

400 γρ ζάχαρη

4 αυγά

200 γρ μαργαρίνη

8 ποτήρια αλεύρι

1 βανίλια

6 of 7

Οι Μωμόγεροι