บทที่ 6�การเขียนผังงาน�(Flow chart)
ขอบคุณสไลด์จาก คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยบูรพา
จุดประสงค์การเรียนรู้
หน้า | 2
หัวข้อเรื่อง
หน้า | 3
ผังงานคืออะไร
ผังงาน (Flowchart) เป็นรูปภาพ หรือ สัญลักษณ์ ที่ใช้เขียนแทนขั้นตอนของงานหรือสิ่งที่กำลังอธิบาย ที่อาจประกอบไปด้วยคำอธิบาย ข้อความ หรือคำพูด แบบย่อ ของงานหนึ่งๆ โดยใช้สัญลักษณ์ที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน เพราะการนำเสนอขั้นตอนของงานให้เข้าใจตรงกันระหว่างผู้เกี่ยวข้อง ด้วยคำพูด หรือ ข้อความทำได้ยากกว่า
หน้า | 4
ลักษณะของผังงานที่ดี
หรือ จากซ้ายไปขวา
ควรใช้สัญลักษณ์จุดเชื่อมต่อแทน
หน้า | 5
สัญลักษณ์ที่ใช้ในการเขียนผังงาน
สัญลักษณ์ที่ใช้ในผังงาน จะใช้รูปแบบที่เหมือนกันตามมาตรฐานที่สถาบัน ANSI กำหนดเพื่อสื่อความหมายเดียวกัน แม้ว่าจะเห็นผังงานที่ภาษาแตกต่างกัน แต่เมื่อเห็นสัญลักษณ์เหล่านั้นก็สามารถเข้าใจตรงกัน และทำงานตามขั้นตอนที่ระบุไว้ได้
ANSI ย่อมาจาก American National Standards Institute
คือ สถาบันมาตรฐานแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา
หน้า | 6
ตัวอย่างสัญลักษณ์�ที่ใช้ในการเขียนผังงาน
หน้า | 7
Start/Terminator
สัญลักษณ์แทนจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของการทำงาน
หน้า | 8
Process
สัญลักษณ์แทนการดำเนินการ / ประมวลผลข้อมูล
เช่น การดำเนินการค่าคงที่ การกำหนดค่าข้อมูลให้กับตัวแปร การคูณ
หน้า | 9
Input/Output
สัญลักษณ์แทนการรับและแสดงข้อมูล
ในกรณีที่ไม่ระบุอุปกรณ์รับข้อมูล อาจรับข้อมูลจากคีย์บอร์ด แฟ้มข้อมูล หรือแสดงผลข้อมูลทางจอภาพ เครื่องพิมพ์ หรือแฟ้มข้อมูลก็ได้
หน้า | 10
Decision
สัญลักษณ์แทนการเปรียบเทียบเพื่อให้ตัดสินใจเลือก
โดยจะมีเส้นออกจากสัญลักษณ์นี้ เพื่อชี้ไปยังการทำงานตามเงื่อนไขที่เป็นจริง และชี้ไปยังการทำงานตามเงื่อนไขที่เป็นเท็จ
หน้า | 11
Connector
สัญลักษณ์แทนจุดเชื่อมของผังงาน
เพื่อทำให้ผังงานดูเข้าใจง่ายขึ้น ในกรณีที่มีทางเลือกของการดำเนินการแล้วกลับมาดำเนินการต่อไปด้วยขั้นตอนเดียวกัน
หน้า | 12
Between-page Connector
สัญลักษณ์แทนจุดเชื่อมของผังงาน �กรณีขึ้นหน้ากระดาษใหม่
หน้า | 13
Predefined Process
สัญลักษณ์แทนการเรียกใช้ฟังก์ชันหรือการทำงานย่อยที่มีการกำหนดไว้แล้ว
หน้า | 14
Flow line/Direction
เส้นแสดงทิศทางของการทำงาน
(แต่ละเส้นต้องมีหัวลูกศรเดียวเท่านั้น)
หน้า | 15
ประเภทของผังงาน
ผังงานสามารถนำไปใช้ได้หลากหลายประเภทของงาน เช่น
แต่ในเนื้อหาวิชานี้ จะเน้นการใช้ผังงานเพื่อการสร้างโปรแกรม
หน้า | 16
ประเภทของผังงาน
หน้า | 17
ผังงานระบบ (System flowchart)
เป็นผังงานที่ใช้มองภาพรวมกว้างๆ ของระบบงานหรือระบบในองค์กรว่า
หน้า | 18
ตัวอย่าง
การจัดทำผังการทำงานของฝ่ายการเงิน
ภาระงานให้นักเรียนศึกษาผังงานในระบบที่ตนเองสนใจ พร้อมทั้งอธิบายการทำงาน ในโปรแกรม Canva
หน้า | 19
ตัวอย่าง
การทำงานของระบบประกอบไปด้วยขั้นตอนที่
1 ..........................................
2..........................................
ผังงานโปรแกรม (Program flowchart)
เป็นผังงานที่ใช้แสดงลำดับขั้นตอนการทำงานตั้งแต่เริ่มต้น รับข้อมูล ประมวลผล แสดงผลลัพธ์ ฯลฯ
ตัวอย่าง
หน้า | 20
รูปแบบของผังงานโปรแกรม
รูปแบบของผังงานโปรแกรม (Program flowchart) มี 3 รูปแบบ ดังนี้
หน้า | 21
1. ผังงานแบบเรียงลำดับ
หน้า | 22
ผังงานแบบเรียงลำดับ
เป็นรูปแบบผังงานที่ง่ายที่สุด ไม่ซับซ้อน และไม่มีการเปรียบเทียบเงื่อนไขใด ๆ โดยแสดงขั้นการทำงานไปตามลำดับตั้งแต่ต้นจนสิ้นสุดการบวนการ
หน้า | 23
เริ่มต้น
สิ้นสุด
การทำงาน 1
การทำงาน 2
การทำงาน 3
หน้า | 24
ตัวอย่างที่ 1.1 การใช้โทรศัพท์บ้าน
หน้า | 25
เริ่มต้น
สิ้นสุด
ยกหูโทรศัพท์
ฟังเสียงสัญญาณ
วางสาย
กดหมายเลข
สนทนา
ตัวอย่างที่ 1.2 คำนวณพื้นที่สี่เหลี่ยม
พื้นที่สี่เหลี่ยมจัตุรัส = ด้าน x ด้าน
หน้า | 26
เริ่มต้น
สิ้นสุด
รับค่า
ความยาวด้าน
เท่ากับ 2
คำนวณ
พื้นที่สี่เหลี่ยมจัตุรัส
2 x 2
แสดงผล
พื้นที่สี่เหลี่ยมจัตุรัส
เท่ากับ 4
2. ผังงานแบบมีเงื่อนไข
หน้า | 27
ผังงานแบบมีเงื่อนไข
- จริง หรือ เท็จ
- ใช่ หรือ ไม่ใช่
- ถูก หรือ ผิด
หน้า | 28
เท็จ
เงื่อนไข
คำสั่ง
จริง
ตัวอย่างที่ 2.1 เลือกเข้าห้องน้ำ
เพศ หญิง ใช่หรือไม่
หน้า | 29
เริ่มต้น
สิ้นสุด
ห้องน้ำหญิง
ห้องน้ำชาย
เพศ “หญิง” ใช่หรือไม่
ใช่
ไม่ใช่
ตัวอย่างที่ 2.2 สอบตกหรือไม่
ผลการสอบ
หน้า | 30
เริ่มต้น
สิ้นสุด
สอบซ่อม
ผลการสอบ
ไม่ผ่าน
ผ่าน
3. ผังงานแบบทำซ้ำ
หน้า | 31
ผังงานแบบทำซ้ำ
หน้า | 32
เท็จ
เงื่อนไข
คำสั่ง
จริง
ตัวอย่างที่ 3 วิ่งครบหรือยัง
วิ่งรอบสนามครบ 10 รอบ
หยุดวิ่ง (สิ้นสุด)
วิ่งต่อ และนับรอบเพิ่ม
หน้า | 33
เท็จ
วิ่งครบ
10 รอบ
วิ่งต่อ และนับรอบเพิ่ม
จริง
เริ่มต้น
สิ้นสุด
ประโยชน์ของผังงาน
หน้า | 34
แหล่งอ้างอิง
จาก : http://www.slideshare.net/9inglobin/ss-43468731
จาก : https://scratch.mit.edu
หน้า | 35
หน้า | 36
คำถาม ?