Λευκοχώρι

Επιστροφή στο Λευκοχώρι 2015

​

​

Φέτος τ' Αφέντη του Χριστού

στ' έξε τ' Αυγούστου πάλι,

θα γίνει ανεμάζωξη

στη Βουτουφού μεγάλη.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πετράκης Δημήτρης

Εκπρόσωπος ΙΣΗ

Επιστροφή στο Λευκοχώρι 2015

ΕΙΔΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ

Ι. -Εντομοκτόνα

Α. ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ

​

1. - Οι οργανοχλωριούχες ενώσεις

2. - Οι οργανοφωσφορικές ενώσεις

3. - Τα καρβαμιδικά παράγωγα

4. - Νικοτινοειδή

5. - Τα παράγωγα spinosoids

​

ΕΙΔΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ

Ι. - Εντομοκτόνα

Β. ΗΜΙΣΥΝΘΕΤΙΚΑ

Πύρεθρο, Πυρεθροειδή

ΙΙ.- Μυκητοκτόνα

1.- Ωϊδιο χολέρας

2.- Περονόσπορος

​

​

ΕΙΔΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΙΙΙ.- Zιζανιοκτόνα

1.- εδάφους

2.- εδάφους και φυλλώματος

3.- φυλλώματος

​

ΙV.-Νηματοδοκτόνα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

• ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ:Tο παρόν κα το μέλλον
• Νομικό καθεστώς, υπουργικές αποφάσεις
• Ανθεκτικότητα φυτοφαρμάκων
• Έρευνα:

- ευρεσιτεχνίες εταιρειών

- διδακτορικές διατριβές, μελέτες

- Ευρωπαϊκά-εθνικά προγράμματα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 1

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 2

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 3

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 4

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ �ΧΩΡΙΣ ΤΡΟΠΟΥΣ 5

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 6

Έντομα

Τα έντομα είναι πολυπληθέστερη και πιο πολυποίκιλη ομοταξία των αρθροπόδων αλλά και ολόκληρου του ζωικού βασιλείου, με τουλάχιστον ένα εκατομμύριο καταγεγραμμένα είδη

Έντομα φυτών

• Ευδεμίδα (Lobesia botrana)

Έντομα φυτών

Δάκος (Bactrocera oleae)

Έντομα φυτών

• Tuta absoluta

Έντομα φυτών

Καρπόκαψα

Θρίπας

Έντομα φυτών

Τζιτζικάκι

Οι οργανοχλωριούχες ενώσεις

• DDT, Lindane, Chlordane, Methoxychlor, aldrin, dieldrin, heptachlor κ.ά
• αναστέλουν το ένζυμο ανυδράση του διοξειδίου του άνθρακα που με το νερό θα το μετατρέψει σε διτανθρακικό
• βρίσκεται στο κυτταρόπλασμα, στα μιτοχόνδρια, στη κυτταρική μεμβράνα και εξωκυττάρια στους εξωκρινείς αδένες σιέλου και γάλακτος, γαστρεντερικό, καρδιά, εγκέφαλο, ήπαρ, νεφροί κ.ά. Βρίσκεται επίσης σε βακτηρίδια και χλωροπλάστες

Οι οργανοχλωριούχες ενώσεις

• Η ανθρακική ανυδράση βοηθά τη οξεοβασική ισορροπία του αίματος και τη μεταφορά και αποβολή του διοξειδίου του άνθρακα

​

• Eίναι η αφθονότερη και η πιο βασική πρωτεϊνη του πλανήτη, με έρευνες για μεταλλάξεις της

​

• Η αναστολή έχει ερευνηθεί από τον Dr. Yeshayau Poker του Πανεπιστημίου της Washington, Seattle, με υποστήριξη των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ

Εντομοκτόνες αλογονωμένες οργανικές ενώσεις 1

• chlorantraniliprole:
• αναστέλλει τους ενδοκυττάριους υποδοχείς ryanodine καναλιών ασβεστίου στα κύτταρα μυών, καρδιάς, παγκρέατος, εγκεφάλου και νεύρων σε έντομα και ιδιαίτερα στα θηλαστικά.
• προκαλεί καρδιακές αρρυθμίες, μυασθένειες και νευροεκφυλιστικές παθήσεις σε ανθρώπους.
• επηρεάζει τους αδρενεργικούς, γλουταμινικούς υποδοχείς κα της ινοσιτόλης.
• ηπατοτοξική, εμβρυοτοξική, νευροτοξική σε έκθεση<2mgr/Kgr.
• πολύ τοξικό στο περιβάλλον.

Εντομοκτόνες αλογονωμένες οργανικές ενώσεις 2

• H Indoxacarb (S-Isomer):
• είναι τριφθοριούχος και χλωριούχος οργανική ένωση
• αναστολέας της εισόδου ιόντων Na στα νευρικά κύτταρα.
• επιβλαβής Xn, πολύ τοξική στα θηλαστικά, πουλιά, μέλισσες και περιβάλλον (N)

​

οργανοφωσφορικές ενώσεις

• ανακαλύφθηκαν το 1936 ως χημικά όπλα και με χιλιάδες μορφές κυκλοφόρησαν εμπορικά μετά το πόλεμο σε γεωργική χρήση ως εντομοκτόνα, αλλά και σε πάρα πολλές άλλες εφαρμογές της βιομηχανίας οικοδομικών υλικών, χημικών προϊόντων, καυσίμων, φαρμάκων, κ.ά.
• Οι πρώτες Ops ουσίες που χρησιμοποιήθηκαν και μελετήθηκαν ήταν τα χημικά αέρια τύπου Sarin, Soman, Τabun.
• Ο Οtto Ambros ήταν ο εφευρέτης του Sarin και του αερίου Zayklon B για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας.

​

​

οργανοφωσφορικές ενώσεις

• ο IARC, ο WHO και άλλοι διεθνείς οργανισμοί έχουν μελετήσει τις συνέπειες της έκθεσης στην υγεία, μέσα από τη διατροφή και τη περιβαλλοντική επιβάρυνση στην αναστολή ενζύμων από οργανοφωσφορικές ουσίες

Συνέπειες οργανοφωσφορικών ενώσεων στην υγεία 1

• Βασικός στόχος είναι το ΚΝΣ, με αναστολή της AchE(1mg/Kg)
• Η μακροχρόνια έκθεση, ακόμα και σε υποτοξικές δόσεις προκαλεί περιφερικές πολυνευροπάθειες, οπτικές νευρίτιδες, ινιδώσεις και αδυναμία αποκατάστασης εκφυλιστικών και φλεγμονωδών βλαβών στους νευράξονες
• Μετάλλαξη γονιδίων, διαταραχές πρωτεϊνών, λιπιδίων και σηματοδοτήσεων που σχετίζονται με βασικές λειτουργίες ανάπτυξης, μεταβολισμού, ωρίμανσης, πολλαπλασιασμού, επικοινωνίας, άμυνας και θανάτου των κυττάρων.
• Κατάθλιψη, διαταραχές προσοχής, υπερκινητικότητα, δυσλεξία, αυτισμός στα παιδιά, και νόσοι Parkinson και Αlzheimer στους ενήλικες είναι στο μακρύ κατάλογο των δυνητικών επιπτώσεων.

​

Συνέπειες οργανοφωσφορικών ενώσεων στην υγεία 2

• μηχανισμός της αναστολής ή της ενίσχυσης ενζύμων

- όψιμες ανίατες φλεγμονώδεις, νευροεκφυλιστικές, ανοσολογικές, ενδοκρινολογικές, νεοπλασματικές παθήσεις.

- αθηροσκλήρυνση, υπέρταση, σακχρώδης διαβήτης, οστεοπόρωση, κατάθλιψη, προβλήματα αναπαραγωγής, εγκυμοσύνης, νευροανάπτυξης, προσοχής και ύπνου.

- επιγενετικές βλάβες από μεταλλάξεις, καρκινογένεση.

• μηχανισμός υπεροξείδωσης λιπιδίων

- μειώνουν τη γλουταθειόνη, κύρια αντιοξειδωτική ουσία - παράγουν ελεύθερες ρίζες όταν μεταβολίζονται

- ενοχοποιούνται για βλάβες στα κύτταρα και ιστούς

Συνέπειες οργανοφωσφορικών ενώσεων στην υγεία-Πειράματα

• πρόκληση λεμφωμάτων σε ποντίκια από folpet και cpatan με μεταλλάξεις στο ένζυμο (HGPRT) (O’Neill et al., 1981)
• χρωμοσωματικές βλάβες σε λεμφοκύτταρα ανθρώπου (Bootman et al., 1987), διασπάσεις στις χρωματίδες, διατραχές αναδίπλωσης DNA ή ευθραστότητα τμημάτων
• χρωμοσωματικές βλάβες από το Captan και σε κύτταρα ινοβλαστών ανθρώπου (Tezuka et al., 1978).
• ελάττωση της γλουταθειόνης σε αρσενικά ποντίκια που εκτέθηκαν σε Folpet και Captan πριν την εμφύτευση και αύξηση των εμρυϊκών θανάτων. (Tezuka et al., 1978)

​

ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΟΦΟΣΦΩΡΙΚΩΝ / ΑΛΟΓΟΝΟΜΕΝΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΓΕΝΕΣΗ (WHO-UNEP)

1. Από πειράματα σε ζώα (διαφορετική επίπτωση σε ζώα και ανθρώπους) παρατηρείται εκδήλωση μετά από 10ετίες

​

2. Αυξημένες επιπτώσεις σε παιδιά, σύμφωνα με τις μελέτες του IARC για τη καρκινογένεση στον άνθρωπο από συγκεκριμένες κατηγορίες χημικών.

3. Προκαλούνται λευχαιμίες, νευροβλάστωμα, Wilm’s tumor, σάρκωμα μαλακών ιστών και οστών, Non Hodgkin λέμφωμα, καρκίνος εγκεφάλου, ορθοπρωκτικής περιοχής και όρχεων

Συνέπειες οργανοφωσφορικών ενώσεων στην υγεία-Ιατρική 1

• Tα μυστικά δράσης της θαλιδομίδης και οι γνώσεις του χημικού Οtto Ambros-εφευρέτη του Sarin και συμμέτοχο στα ιατρικά πειράματα σε κρατούμενους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γεμανίας, αξιοποίησαν οι στρατιωτικές μυστικές υπηρεσίες της Αμερικής και Αγγλίας
• η ICI Αγγλίας έβγαλε το Phosmet: ένωση Phthalimide και διθειούχου φωσφορικού που κατηγορήθηκε για πρόκληση της νόσου τρελών αγελάδων και της τρομώδους νόσου των αιγοπροβάτων. Μετά από 3 χρονη κράτηση του Ambros στη Γερμανία, τον αποφυλάκισαν, τον μετέφεραν στην Αμερική και του πρόσφεραν χώρο εργασίας για στρατιωτικές ανάγκες

( Βόμβες Νapalm B κ.ά.)

Συνέπειες οργανοφωσφορικών ενώσεων στην υγεία-Ιατρική 2

• Παράγωγα του phthalimide συστατικού της Thalidomide μελετώνται περισσότερο και γίνονται αντιφλεγμονώδη και αντικαρκινικά φάρμακα
• Το άλλο συστατικό της Thalidomide η glutarimide ήταν γνωστή για τη τοξική δράση της, αλλά από 1969 χρησιμοποιείται στη χημειοθεραπεία του καρκίνου όπως λευχαιμίες, λεμφώματα, μαστού, μήτρας, ωοθηκών, κύστεως, πνευμόνων

​

Τα καρβαμιδικά παράγωγα 1

• δεσμεύουν την AchE, προκαλούν χολινεργική διέγεργση του νευρικού συστήματος και το θάνατο των εντόμων

​

• Carbaryl της Union Carbide Corpration που με τη καταστροφή του το 1984 και τη διαφυγή 40 τόνων ισοκυανικού μεθυλίου και άλλων τοξικών ουσιών (το Μethyl Isocianate χρησιμοποιείται για τη παρασκευή του Carbaryl) εκτέθηκαν πάνω από 500.000 και βρήκαν το θάνατο περί τους 20.000 άτομα. Mετά το 2007 άρχισε να περιορίζεται η 50χρονη χρήση του και σήμερα έχει καρταργηθεί. Ήταν δυνητικά καρκινογόνο, νευροτοξικό και οικοτοξικό

Τα καρβαμιδικά παράγωγα 2

Το Fenoxycarb ενώ είναι καρβαμιδικό,

δεν έχει δράση αναστολής της AchE,

στερείται νευροτοξικότητας και μιμείται την αυξητική ορμόνη.

​

Ερεθίζει το αναπνευστικό, είναι ενδοκρινής διαταράκτης, ερεθίζει το δέρμα και τα μάτια, πιθανά καρκινογόνο, τοξικό στο περιβάλλον (Ν), παρεμποδίζει την ανάπτυξη των εντόμων και χρησιμοποιείται πριν την ωοτοκία των προνυμφών

Τα καρβαμιδικά παράγωγα 3

Το καρβαμιδικό Methomyl αναστέλλει τη χοληνεστεράση και είναι ιδιαίτερα τοξικό σε λήψη από το στόμα, ή σε έκθεση στα μάτια και το αναπνευστικό.

Σε οξεία δηλητηρίαση προκαλεί ιδρώτες, δακρύρροια, ρινόρροια, μυϊκές κράμπες, εμετό, διάρροια, απώλεια ούρων, δύσπνοια, βραδυκαρδία, πνευμονικό οίδημα, αναπνευστική ανεπάρκεια. παραλύσεις μυών και θάνατο.

Η χρόνια έκθεση προκαλεί βλάβες από οξειδωτικό stress αφού παρατηρούνται ελάττωση της γλουταθειόνης και υπεροξείδωση λιπιδίων με πολλές βλάβες σε διάφορα όργανα του σώματος

Τα παράγωγα spinosoids 1

• Tα εντομοκτόνα spinosoids, δεσμεύουν τους νικοτινικούς ακετυλχολινικούς υποδοχείς (nAChRs) προκαλώντας διαταραχή της νευροδιαβίβασης της ακετυλχολίνης.

​

• Δευτερογενώς, έχουν επιπτώσεις ως συναγωνιστές των G- Amino-Butyric Acid (GABA) υποδοχέων, με τελικό αποτέλεσμα την υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος των εντόμων και το θάνατο τους

Νικοτινοειδή

• αναστέλλουν τους νικοτινικούς ακετυλχολινικούς υποδοχείς στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.
• Χρησιπμοποιούνται μόνα τους είτε σε συνδυασμό με lamda Cyhalothrin ή με chloranthraniliprole κ.ά.
• Τοξικό στα γονίδια, στις μέλισσες, στο περιβάλλον
• clothianidin, imidachloprid, Thiamethoxam

Τα παράγωγα spinosoids 2

• Τα spinosoids στοχεύουν ένζυμα παραγωγής ενέργειας, στις οξειδωαναγωγικές αντιδράσεις, στην ανάπτυξη αντοχής από έντομα και οι συνέπειες της χρόνιας τοξικότητας των σε πειραματόζωα έχουν περιγραφεί σε πολλές σχετικές μελέτες
• προκαλούν πρωτοπαθή ανάπτυξη ενδοκυττάριων καινοτοπίων στα επιθηλιακά κύτταρα,ιστιοκύτταρα και
• υπερτροφία βλεννογόνου του στομάχου, μυοπάθεια σκελετικών μυών, νέκρωση μυελού οστών, αναιμία και διόγκωση σπληνός
• Χρησιμοποιούνται μόνα τους ή σε μίγματα εντομοκτόνων

To Πύρεθρο

• Εντομοκτόνο κατάλληλο για καταπολέμηση εντόμων όπως μελίγκρα, δάκος, αλευρώδης, δορυφόρος, ευδεμίδα.
• Είναι ασφαλές για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, καθώς δεν αφήνει υπολείμματα σε λαχανικά και φρούτα.
• Mπορεί να γίνει συγκομιδή 48 ώρες μετά τον ψεκασμό.
• Χρησιμοποιείται ευρύτατα στη βιολογική γεωργία δρώντας στο νευρικό σύστημα των εντόμων.
• Εφαρμόζεται σε όλες σχεδόν τις καλλιέργειες, όπως εσπεριδοειδή, πυρηνόκαρπα, αμπέλι, κηπευτικά, πατάτα, ελιά, καλλωπιστικά και δρα θεραπευτικά και όχι προληπτικά

Τα πυρεθροειδή 1

• Beta-cyfluthrin με imidacloprid δρα στο νευρικό σύστημα των εντόμων παρεμποδίζοντας την είσοδο ιόντων Na στους νευράξονες.
• Στον άνθρωπο άμεσα προκαλεί ζάλη, σύγχυση, αποπροσανατολισμό, πονοκέφαλο, κράμπες κοιλιάς, τρόμο, σπασμούς, ταχυκαρδία, εφίδρωση, βήχα, πνευμονία και όψιμα αυτοάνοσα και νευροεκφυλιστικά νοσήματα
• Στα ψάρια προκαλεί μορφολογικές και λειτουργικές διαταραχές.

Τα πυρεθροειδή 2

• Το deltamethrine 2, 5%, δρα στα βασικά γάγγλια του Κ.Ν.Σ. Τα συμπτώματα στους αγρότες μπορεί να ξεκινήσουν και μετά από 7-8 χρόνων τακτικής χρήσης και έκθεσης στo deltamethrin. Aναστέλλει τη διαφοροποίηση των οστεοκλαστών, επηρεάζει το μεταβολισμό των οστών και τις ενδοκυττάριες σηματοδοτήσεις σε κύτταρα μυελού οστών.
• Ο WHO και η USEPA έχουν κατατάξει το εντομοκτόνο αυτό στα μετρίως επικίνδυνα και στους ενδοκρινείς διαταράκτες. H deltamethrin επηρεάζει τη καρκινογένεση και το μεταβολισμό των οστών.
• Η χαμηλή διαλυτότητα της deltamethrin και η υψηλή λιπόφιλη δράση της προκαλεί ταχεία συγκέντρωση στα βράγχια ψαριών, ελάττωση των υδρολυτικών ενζύμων, μορφολογικές αλλοιώσεις σε βράγχια και ήπαρ και τοξική ελάττωση του πληθυσμού.

Τα πυρεθροειδή 3

• To cypermethrin. Ελαττώνει τη SGPT και την ALP , αυξάνει τη SGOT.
• Προκαλεί αύξηση των ολικών λιπιδίων, της χοληστερόλης, των φωσφολιπιδίων, των ελεύθερων λιπαρών οξέων και των πρωτεϊνών και έχει τοξική επίδραση στο αναπαραγωγικό σύστημα.
• Παθολογοανατομικά, παρατηρούνται κυτταρικές ανωμαλίες ηπατικών κυττάρων, νεκρώσεις και ρήξεις πυρήνων.
• Προκαλεί επίσης χρωμοσωματικές ανωμαλίες και παραμένει στον ατμοσφαιρικό αέρα και στις επιφάνειες ψεκασμού για 3 μήνες μετά την χρήση του.

​

Τα πυρεθροειδή 4

Η lambda cyhalothrin, στα ψυχρόαιμα ζώα και στον άνθρωπο βρέθηκε ότι προκαλεί μεταβολικές και μορφολογικές ηπατικές ανωμαλίες.

Προκαλεί ηπατική νέκρωση με κύριο παράγοντα την υπεροξείδωση των ενδογενών λιπιδίων.

Μειώνει τη σύνθεση της glutathione στο ήπαρ και προκαλεί αποδόμηση της υπάρχουσας, αυξάνοντας την οξειδωτική βλάβη.

Η ελάττωση των αντιοξειδωτικών και η ενίσχυση της υπεροξείδωσης προκαλούν βλάβες στα λιπίδια, στο DNA και στις πρωτεϊνες.

Στους ανθρώπους, αυξάνει τα ηπατικά ένζυμα, μειώνει τις ενζυματικές αμυντικές ηπατικές λειτουργίες.

Μίγματα εντομοκτόνων

• Η χρήση οργανοφωσφορικών, πολυαλογονομένων υδρογονανθράκων και πυρεθρινοειδών σε μίγματα έχει πάντα μια λογική: τη πλήρη εξόντωση των στοχευόμενων οργανισμών και δηλώνει την αδυναμία της κάθε χημικής ουσίας ή της ομάδας που ανήκει να φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
• Οι επιπτώσεις στην υγεία είναι δυσμενέστερες, διαχέονται οι ευθύνες και δυσχεραίνονται οι έρευνες για τα αποτελέσματα χρήσης, την ανθεκτικότητα των οργανισμών στόχων και την επίδραση τους στην ωφέλιμη πανίδα και χλωρίδα.
• Στόχος επίσης είναι να εξαντληθούν τα αποθέματα των παραχθέντων παλαιών χημικών και να δοκιμαστούν τα νέα χημικά και οι νέες τεχνολογίες (GIS/GPS, τηλεπισκόπηση κ.ά.).

Μυκητοκτόνα

Μυκητοκτόνα

Βιολογικός τρόπος δράσης�Τα μυκητοκτόνα δρουν με δύο φυσικούς ορατούς τρόπους

• Aναστολή βλάστησης σπορίων.
• Αναστολή ανάπτυξης μυκήτων.

​

Μυκητοκτόνα

• Φυσιολογικός τρόπος δράσης

​

• Τι συμβαίνει σε κυτταρικό επίπεδο για να έχουμε τις ορατές επιπτώσεις της αναστολής βλάστησης των σπορίων και αύξησης των μυκήτων;

Μυκητοκτόνα

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τη φυσιολογική λειτουργία της δράσης ενός μυκητοκτόνου;�

Για τη διαχείριση της ανθεκτικότητας και της διατήρησης της μυκητοκτόνου αποτελεσματικότητας

Μυκητοκτόνα

Φυσιολογικός τρόπος δράσης

Τα μυκητοκτόνα αναστέλλουν το μεταβολισμό και οι τρόποι δράσης τους μπορεί να ταξινομηθούν σε τέσσερις μεγάλες ομάδες:

-Αναστολείς αλυσίδας μεταφοράς ηλεκτρονίων.�-Αναστολείς ενζύμων.�-Αναστολείς μεταβολισμού νουκλεϊκών οξέων

και σύνθεσης πρωτεϊνών.� -Αναστολείς σύνθεσης στερόλης

Ένα τυπικό κύτταρο και τα μέρη του

• Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων
• Ένζυμα
• Μεταβολισμός Νουκλεϊκών όξέων και σύνθεση πρωτεϊνών
• Σύνθεση στερόλης

Αναστολή της αλυσίδας μεταφοράς ηλεκτρονίων – αναπνοή μιτοχονδρίων

• θείο�Διαταράσσει τη μεταφορά ηλεκτρονίων κατά μήκος του κυτοχρώματος.
• Στροβιλουρίνες (azoxystrobin, kresoxim-methyl, πυρακλοστροβίνη, trifloxystrobin)�Αναστέλλουν την αναπνοή στα μιτοχόνδρια, μπλοκάροντας το συγκρότημα BC1 του κυτοχρώματος.

Αναστολή ενζύμων

• Ο χαλκός�Προκαλεί μη ειδική μετουσίωση πρωτεϊνών και ενζύμων.

​

• Τα διθειοκαρβαμιδικά (maneb, manzate, Dithane, κλπ)�Αδρανοποιούν τις -SH ομάδες σε αμινοξέα, πρωτεΐνες και ένζυμα.

​

• Οι υποκατεστημένες αρωματικές ενώσεις�(χλωροθαλονίλη). Αδρανοποιούν αμινοξέα, πρωτεΐνες και ένζυμα, συνδυάζοντας με αμινο και ομάδες θειόλης.

​

• Οργανοφωσφονικά (fosetyl-Al)�Διαταράσσουν το μεταβολισμό των αμινοξέων.

Αναστολή μεταβολισμού νουκλεϊκών οξέων και σύνθεσης πρωτεϊνών

​

• Benzimidazoles (thiophanate-methyl)
• Αναστέλλουν τη σύνθεση DNA (διαίρεση πυρήνα).
• Phenylamides (mefenoxam)
• Αναστέλλουν τη σύνθεση RNA.
• Dicarboximides (iprodione, vinclozolin)
• Αναστέλλουν τη σύνθεση DNA και RNA, τη κυτταρική διαίρεση και το μεταβολισμό του κυττάρου.

Αναστολή σύνθεσης στερόλης (αναστολή διμεθυλίωσης της εργοστερόλης)

​

• Η Ergosterol είναι η αφθονότερη στερόλη στα κύτταρα των μυκήτων.

• Είναι απαραίτητη για το σχηματισμό της δομής και της λειτουργίας της μεμβράνας των κυττάρων.

Μυκητοκτόνα που αναστέλλουν τη στερόλη

​

• Imidazoles (imazalil)
• Triazoles (propiconazole, myclobutanil, tebuconazole, triflumazole)
• Morpholines (dimethomorph)
• Αναστέλλουν τη παραγωγή στερόλης σε διαφορετική θέση σε σχέση με τις imidazoles και triazoles. Δρα στη παραγωγή του κυτταρικού τοιχώματος.

​

Το φεγγάρι απορεί και όχι μόνο..

Μα.. τόσα μυκητοκτόνα;

• Kάτι άλλο υπάρχει;

τόσα μυκητοκτόνα

Μαρία; Μάνα μου,

Μάνα μου !!…

Μπα! Kάτι άλλο θα

Υπάρχει. Ο θεός να βάλει

το χέρι του Γαρεφαλιά !!

ενεργοποιητές φυτών

• Σε αντίθεση με τα συμβατικά μυκητοκτόνα, οι ενεργοποιητές φυτών δεν έχουν άμεση επίδραση στην παθογόνα.�
• Οι ενεργοποιητές φυτών προκαλούν τα φυτά να παράγουν φυσικές ενώσεις που καταπολεμούν τη νόσο.

ενεργοποιητές φυτών

​

​

• Acibenzolar (Actigard)
• Harpin (Messenger)
• Οργανισμοί βιολογικού ελέγχου

Φυσικοί τρόποι άμυνας φυτών

Ο τρόπος με Salicylic acid

Προωθεί τη Συστημική επίκτητη αντίσταση SAR (systemic acquired resistance), μια φυσική, βιολογική άμυνα ως απάντηση στη παθογόνο ποσβολή

Ο τρόπος με Jasmonic Acid

Προκαλεί τη παραγωγή αμυντικών ενώσεων για υπεράσπιση από ασθένειες και έντομα.

Ο τρόπος του Salicylic Acid

• Παραγωγή ενεργού οξυγόνου

(υπεροξείδιο του υδρογόνου, υπεροξειδάση)

​

• Οι υπεροξειδάσες έχουν συσχετιστεί με αποδόμηση του κυτταρικού τοιχώματος των παθογόνων μυκήτων και σηματοδοτούν την άμυνα

• Προκαλούν πάχυνση φυτικού κυτταρικού τοιχώματος�
• Αυξάνουν τη ξυλοποίηση�
• Παράγουν φαινολικούς εστέρες που ενισχύουν τη

σύνδεση

         �    

Ο τρόπος του Salicylic Acid

• Συστημική και τοπική αύξηση της συγκέντρωσης πρωτεϊνών σχετικών με τη παθογένεια (PR-Proteins)

​

• Αυξάνει τις λυτικές chitinases για να διασπαστούν οι γλυκοσιδικοί δεσμοί της χιτίνης βασικού συστατικού του κυτταρικού τοιχωματος των μυκήτων, αρθροπόδων

​

• Αυξάνει τη ß-1,3 Glucanase για υδρόλυση πολυσακχαριτών του τοιχώματος των μυκήτων

​

• Αυξάνει τις de novo αντιμικροβιακές και αντιοξειδωτικές phytoalexins, φυτοχημικές ουσίες από τερπενοειδή, γλυκοστεροειδή και αλκαλοειδή

Chitinases

• Η χιτίνη είναι το πιο άφθονο συστατικό των κυτταρικών τοιχωμάτων των μυκήτων ακτός από τους Ωομύκητες.
• Οι Chitinases διασπούν το κυτταρικό τοίχωμα του μύκητα.
• Επίσης διασπούν τον εξωσκελετό των εντόμων που έχει χιτίνη.
• Η δραστηριότητα τους ενισχύεται από το ένζυμο Glucanase.��    

ß-1,3 Glucanases

• Oι Glucans και η κυτταρίνη είναι τα πιο άφθονα συστατικά του τοιχώματος των κυττάρων των ωομυκήτων π.χ. περονόσπορου
• Η αντιμυκητιασική θεραπεία μπορεί να συνδιαστεί και με Chitinase
• Άμεση άμυνα: διάσπαση κυτταρικών τοιχωμάτων των μυκήτων
• Έμμεση άμυνα: απελευθέρωση ολιγοσακχαριτών που λειτουργούν ως εκλυτικοί παράγοντες αμυντικών αντιδράσεων

Ο τρόπος του Jasmonic Acid

• Οι Farmer and Ryan (1990) ανακάλυψαν ότι το jasmonic acid που εξατμίζεται από το φυτό αρτεμισία μπορεί να βοηθήσει την άμυνα σε παρακείμενες ντομάτες με έκφραση γονιδίου της άμυνας.
• Το πτητικό Jasmonic acid ενεργεί έλκοντας ωφέλιμα έντομα.
• Αυξάνει τη παραγωγή ενώσεων άμυνας.
• Αυξάνει τις πρωτεϊνες άμυνας.
• Αυξάνει τις φυτοχημικές ενώσεις προστασίας.

Φυτοχημικά

​

• Είναι διάφορες ουσίες που παράγονται στα φυτά σε τραυματισμό ή απειλή προσβολής από ασθένεια.
• Φαινολικές ουσίες: φουρανοκουμαρίνες, κουμαρίνες, τανίνες, λιγνίνη, ανθοκυανίνες,φλαβονοειδή, κατεχίνες
• τερπενοειδή
• Αλκαλοειδή

Παραδείγματα ενεργοποιητών φυτών

​

​

• Acibenzolar (Actigard)
• Harpin (Αγγελιοφόρος)

Η Harpin είναι φυσική πρωτεϊνη που βρίσκεται σε κοινούς παθογόνους μικροοργανισμούς: Erwinia amylovora, E. chrysanthemi, Pseudomonas syringae, Pseudomonas solanecarum, Xanthomonas campestris.

• Είναι οργανισμοί βιολογικού ελέγχου.

Τρόπος δράσης του Actigard

Aύξηση της συστηματικής επίκτητης αντοχής

Τρόπος δράσης του αγγελιοφόρου

Ζωϊκό –φυτικό κύτταρο

Μιτοχόνδριο - χλωροπλάστης

Μιτοχόνδριο

Μιτοχόνδρια

Τα Μιτοχόνδρια εκτελούν ζωτικές λειτουργίες στη ζωή όπως:

​

• παρέχουν ενέργεια (ATP)
• δημιουργούν συμπλέγματα σιδήρου-θείου
• συμμετέχουν σε ρύθμιση Ca2 +
• έχουν σημαντικούς ρόλους στο μεταβολισμό λιπαρών οξέων και αμινοξέων
• παράγουν επίσης αντιδραστικά είδη οξυγόνου (ROS), όπως μεταβολικά παραπροϊόντα που μπορούν να βλάψουν κυτταρικά συστατικά και να σηματοδοτήσουν άλλες αντιδράσεις
• έχουν από καιρό θεωρηθεί ως ζωτικής σημασίας για τη διαδικασία της γήρανσης, της απόπτωσης, αντίδραση στο stress κ.ά.

Μιτοχόνδρια σε ανοσοφθορισμό

Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων σε μιτοχόνδριο

σύμπλεγμα ΙΙΙ της αλύσου μεταφοράς ηλεκτρονίων ή ubihydroquinone:cytochrome c oxidoreductase

Ένζυμα μιτοχονδρίων

Nicotinamide adenine dinucleotide

Succinate dehydrogenase

succinate-coenzyme Q reductase (SQR) or respiratory Complex II

Αναστολή της Demethylase στη βιοσύνθεση Στερολών

Μυκητοκτόνα: Ωϊδιο χολέρας

Θειάφι (40-99%), Χi (ερεθιστικό) μυκητοκτόνο υγρό και σκόνη, 7 ημέρες για συγκομιδή.

• Για αμπέλια και κηπευτικά, στην αρχή δύο επεμβάσεις με βρέξιμο και μετά 2-3 επεμβάσεις με σκόνη (4Κgr/στρέμμα).
• To θείο οξειδώνεται σε διοξείδιο του θείου που αναστέλλει ένζυμα όπως φαινολάσες, οξειδάσες, τη πυροσταφυλική αποκαρβοξυλάση , με αποτέλεσμα να διακόπτονται αντιδράσεις οξείδωσης και να αναστέλλεται έτσι η ανάπτυξη των μυκήτων.

Μυκητοκτόνα – Τριαζόλες 1

​

Myclobutanil 20%, Διασυστηματικό

Αναστέλλει ένζυμα του κυτοχρώματος P 450, ειδικά για την οξείδωση των στεροειδών ( sterol 14-demethylase),που βοηθούν τη διάσπαση της χοληστερόλης σε χολικά οξέα ή άλλες στεροειδείς ενώσεις όπως προγεστερόνη, κορτικοστεροειδή, ανδρογόνα, οιστρογόνα, αρωματάση και νευροστεροειδή

Συμπτώματα έκθεσης: δερματοπάθειες, ναυτία εμετός, διάρροια, κοιλιακά άλγη, ρινορραγία, εριθισμός ματιών.

Είναι τοξικό στο αναπαραγωγικό σύστημα, προκαλεί μείωση βάρους νεογνών, θάνατο σε έμβρυα, διαταραχές εγκεφάλου και μείωση βάρους

Επιβλαβές (Χn), Τοξικό στο περιβάλλον (Ν)

Μυκητοκτόνα – Τριαζόλες 2

penconazole 10%,

​

Αναστέλλει τα ένζυμα PM Η+ ATP αση και τη PM Ca + ΑTP αση, με αποτέλεσμα να γίνεται όξινο το κυτταρόπλασμα, να αποπολώνεται η μεμβράνη και να διαταράσσονται τα ιόντα ανάμεσα στο κυτταρόπλασμα και απόπλασμα.

Προκαλεί επίσης μορφολογικές αλλοιώσεις σε ορχικά κύτταρα και διακόπτει τη σπερματογένεση.

Επιβλαβές (Xn) και Τοξικό (N) στο περιβάλλον

Μυκητοκτόνα – Τριαζόλες 3

tebuconazole 25%, Παρεμποδίζει την βιοσύνθεση εργοστερόλης στους μύκητες. Η θέση δράσης της είναι η απομεθυλάση του C14 στο μόριο της λανοστερόλης. Ως συνέπεια παρεμποδίζεται η βλάστηση των σπορίων, η ανάπτυξη και η αναπαραγωγή των μυκήτων. `Εχει δράση στον βοτρίτη.

Στον άνθρωπο και στα θηλαστικά εμποδίζει τη βιοσύνθεση χοληστερόλης μέσω της αναστολής ενζύμων της οικογένειας κυτοχρώματος P450. Είναι ενδοκρινικός διαταράκτης

Είναι ηπατοτοξική από υπεροξείδωση λιπιδίων και προκαλεί βλάβες στο DNA

επιβλαβές (Xn) και Τοξικό (N) στο περιβάλλον

Μυκητοκτόνα – Τριαζόλες 4

H tetraconazole 10%, διασυστηματικό

είναι 4φθοριούχο-2χλωριούχο της ομάδας των DMIs (υποομάδα τριαζολών), με προληπτική, θεραπευτική και εξοντωτική δράση σε ευρύ φάσμα μυκήτων (Βασιδιομύκητες, Ασκομύκητες, Δευτερομύκητες).

Σε βιοχημικό επίπεδο δρα παρεμποδίζοντας τη βιοσύνθεση της εργοστερόλης, αναστέλλοντας τη C-14 desmethyl sterol σύνθεση (DMI).

Σε έκθεση 20mgr/Kgr/ημέρα είναι ηπατοτοξικό, νεφροτοξικό, προκαλεί αδενοκαρκίνωμα ήπατος.

Μυκητοκτόνα - περονόσπορος

Βορδιγάλειος πολτός (Cu) 20%

Σε μορφή βρέξιμης σκόνης. 4-5 επεμβάσεις, ανάλογα με τον καιρό.

Ο μύκητας τού περονοσπόρου έχει ανάγκη από αζωτούχες και φωσφορικές ενώσεις, που έχουν όμως δεσμευτεί στα ώριμα φύλλα.

Ο χαλκός καταστέλλει την έκπτυξη των σπορίων του μύκητα και επιδρά ενζυματικά στις οξειδώσεις τού αζώτου, με αυξημένη σύνθεση των πρωτεϊνών στα ώριμα φύλλα. Τα νεαρά, όμως, φύλλα, κατά τη διάρκεια της ζεστής νύκτας, ευνοούν τους μύκητες. .

Έτσι, ο χαλκός ενισχύει την άμυνα των φύλλων έναντι του περονοσπόρου. Παράλληλα, το φύλλο καθίσταται πιο σκληρό και ανθεκτικό.

Ερεθιστικό (Χi), διαβρωτικό(C)- Τοξικό στο περιβάλλον (Ν)

Zιζανιοκτόνα

• Δεν είναι αρκετό οι αγρότες να εφαρμόζουν απλά τα ζιζανιοκτόνα στα χωράφια γιατί θέλουν να καταστρέψουν τα ανεπιθύμητα χόρτα.
• Θα πρέπει να γνωρίζουν πώς λειτουργούν και να μάθουν τι λένε τα κορακίστικα στις ετικέτες των παρασκευασμάτων.
• Οι αγρότες οπλισμένοι με τη γνώση μπορούν να αξιολογήσουν καλύτερα τις αιτίες της ζημιάς στη καλλιέργεια, όταν οι ίδιοι τη προκαλούν.

Ζημιές από ζιζανιοκτόνα

• Ανεπαρκή μέτρα προστασίας
• Απροσεξία, απειρία, άγνοια εφαρμοστή
• Ακατάλληλος χρόνος εφαρμογής
• Ακραίες καιρικές μεταβολές
• Δυνατός άνεμος, υψηλές πιέσεις
• Σύσταση και ph εδάφους
• Πρόσθετα έλαια και προωθητικά

​

Zιζανιοκτόνα εδάφους 1

Αναστολείς των μιτώσεων: Τrifluralin (Treflan), pendimethalin (Prowl, Pentagon), ethalfluralin (Sonalan)

• Αναστέλλουν την ανάπτυξη των ριζών, προκαλώντας νανισμό στα φυτά από τροφοπενίες.
• Αναστέλλουν τη βλάστηση με μηχανισμό διακοπής τροφοδοσίας.

Zιζανιοκτόνα εδάφους 2

Αναστολείς χρωστικών – καταστροφείς χλωροφύλλης: clomazone (Command), norflurazon (Zorial).

• Η clomazone προκαλεί αναστολή τα ένζυμα acetylcholinesterase (AChE), Catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD) και ελαττώνει τη glutathione (GSH).
• Με τις ενζυματικές αναστολές και τη οξειδωτική δράση της είναι ικανή να προκαλέσει τοξικές επιπτώσεις σε ανθρώπους.

Zιζανιοκτόνα εδάφους 3

Αναστολείς βλάστησης.

• Επηρεάζουν τη κυτταρική ανάπτυξη και διαίρεση σε ειδικές θέσεις, αναστέλλοντας ένζυμα της πρώτης φάσης σύνθεσης μακράς αλύσου λιπαρών οξέων : alachlor (Lasso, Micro-Tech), το metolachlor (Dual II), acetochlor, διμεθεναμίδη (Frontier), EPTC (Eradicane), butylate (Sutan +), EPTC + acetachlor (DoublePlay).
• To acetochlor και η διμεθεναμίδη αναστέλλουν το ένζυμο FAE 1 Synthase, στα φυτά, και τα ένζυμα superoxide dismutase (SOD), glutathione reductase (GR) και με μηχανισμό οξειδωτικού stress επηρεάζει τη λειτουργία των κυττάρων στον άνθρωπο.

Zιζανιοκτόνα εδάφους 4

Αναστολείς φωτοσύνθεσης.

• Παρεμβαίνουν στη φωτοσύνθεση με φραγή στη �μεταφορά ηλεκτρονίων στα μιτοχόνδρια των χλωροπλαστών, και προκαλούν βλάβες στις κυτταρικές μεμβράνες και κυτταρικό θάνατο: atrazine, cyanazine (Bladex), simazine (Princep), metribuzin (Sencor, Lexone).
• H atrazine αναστέλλει τις φωσφατάσες, είναι ορμονικός διαταρράκτης, προκαλώντας ερμαφροδιτισμό σε ζώα και διαταραχές αναπαραγωγής. Από μόλυνση των υπόγειων νερών σε Ευρώπη και Αμερική έχει απαγορευθεί η χρήση της στην Ευρώπη από το 2004.

Ζιζανιοκτόνα εδάφους και φυλλώματος 1

Ορμόνη Αυξίνης

• Επηρεάζει την ανάπτυξη στους νέους βλαστούς και τα φύλλα αναστέλλοντας την πρωτεϊνική σύνθεση και τη φυσιολογική κυτταρική διαίρεση: 2,4-D, 2,4-DB, dicamba (Banvel, Clarity), picloram (Tordon), triclopyr (Garlon), triclopyr + 2,4-D (Crossbow), clopyralid (Stinger), MCPA.
• Η ανάπτυξη των φυτών στηρίζεται σε 20 απαραίτητα αμινοξέα. Η αναστολή της σύνθεσης Leucine, Isoleucine και Valine προκαλεί διακοπή αύξησης και ανάπτυξης των φυτών.

​

Ζιζανιοκτόνα εδάφους και φυλλώματος 2 - Triclopyr

• τα καχεκτικά ζιζάνια από αναστολή πρωτεϊνών δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τα καλλιεργούμενα φυτά καλαμποκιού ή σόγιας που αντέχουν γενετικά στις αναστολές σύνθεσης αμινοξέων.
• Το Triclopyr (3,5,6-Trichloro-2-pyridinyloxyacetic acid) είναι συστημικό ζιζανιοκτόνο φυλλώματος της ομάδας pyridine, στη θέση του 2,4,5-Τ που καταργήθηκε στις ΗΠΑ κατά τη δεκαετία του 1970, εν μέσω ανησυχιών τοξικότητας, έχοντας την εμπειρία χρήσης του στα βρέξιμα ζιζανιοκτόνα του Πορτοκαλί παράγοντα που εφαρμόστηκαν στο Βιετνάμ και αλλού.

​

Ζιζανιοκτόνα στο Βιετνάμ

Το 1970-1980, υπήρξε διαρροή σε αποθηκευμένα βαρέλια Πορτοκαλί Παράγοντα με ρύπανση στο σύνολο της ατόλλης και της λιμνοθάλασσας.

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος 1 glyphosate - Roundup

• H glyphosate αναστέλλει στα φύλλα των φυτών τα ένζυμα που χρειάζονται για τη σύνθεση των αρωματικών αμινοξέων όπως τη tyrosine, τη tryptophan και τη phenylalanine.
• Το Roundup της Monsanto συνδέεται με την πρόκληση καρκίνου, ορμονικών διαταραχών, γενετικών ανωμαλιών και της νόσου Parkinson’s.
• H επικινδυνότητα του ήταν γνωστή από το 1980, αλλά είχε εσκεμμένα αγνοηθεί.
• Το Roundup αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία

Είναι επικίνδυνα για την υγεία προϊόντα που έχουν Roundup;

• Απάντηση από τον Κουρτ Στράιφ (Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο):

​

«Άρα πρόκειται καθαρά για επιστημονική εκτίμηση ότι μπορεί να προκαλέσει καρκίνο και ότι η ουσία είναι πιθανώς καρκινογόνα στους ανθρώπους. Τώρα έγκειται σε άλλους ρυθμιστικούς εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς να χρησιμοποιήσουν την εκτίμησή μας και να αξιολογήσουν τον κίνδυνο».

​

• Τον Μάρτη του 2015 ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, δημοσίευσε περίληψη της επικείμενης μονογραφίας του για τη glyphosate, και τη ταξινομούσε ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο» (κατηγορία 2Α) και ιδιαίτερα για Non Hodgkin’s λεμφώματα, με βάση επιδημιολογικές μελέτες, μελέτες σε ζώα και μελέτες in vitro.

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος 2 glyphosate - Roundup

• Για να γίνεται μεταφυτευτική χρήση της glyphosate για καταστροφή ζιζανίων,αλλά όχι και των καλλιεργούμενων φυτών, τροποποιούν γενετικά τα φυτά για να αντέχουν στο Roundup.
• Παράδειγμα1: Μεταφορά γονιδίου που κωδικοποιεί το έζυμο 5-enolpyruvylshikimate-3-phosphate synthase (EPSPS)
• Παράδειγμα 2: Με γονιδίο που κωδικοποιεί το ένζυμο glyphosate oxido-reductase enzyme(U.S. Patent Nos. 5,776,760 και 5,463,175)
• Παράδειγμα 3: Με γονίδιο που κωδικοποιεί το ένζυμο glyphosate acetyl transferase. (WO 02/36782, WO 03/092360, WO 05/012515)
• Υπάρχουν φυτά ανθεκτικά και σε άλλα φυτοφάρμακα (bialaphos, phosphinothricin ή glufosinate) που αναστέλλουν το ένζυμο glutamine synthase, μετά από γενετικές παρεμβάσεις (Patent.2014)

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος glufosinate ammonium 3

• Είναι ευρέως φάσματος ζιζανιοκτόνο, που βρέθηκε για να καλύψει την επικινδυνότητα χρήσης του αναστολέα φωτοσύνθεσης atrazine.
• Αναστέλλει το ένζυμο glutamine synthetase, απαραίτητο για τη σύνθεση γλουταμίνης και τη μείωση των επιπέδων Αμμωνίας στα φυτά.
• H μείωση της γλουταμίνης και η αύξηση της αμμωνίας θα κάνει φραγή στη φωτοσύνθεση και θα προκαλέσει το θάνατο του φυτού.
• Χρησιμοποιείται σε πολλά μη ειδικά συστημικά ζιζανιοκτόνα.

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος glufosinate ammonium 4

• Ο άνθρωπος μπορεί να εκτεθεί σε αυτό από μολυσμένη τροφή (λαχανικά, κρέας και από χρήση μεταλλαγμένων προϊόντων καλαμποκιού, ρυζιού, βαμβακιού, σόγιας, ζάχαρι κ.ά).
• H έκθεση ανθρώπων στην επιμονή και τη κίνηση του glufosinate ammonium ή σε μεταβολίτες του μπορεί να προκαλέσει νευροτοξικότητα, εβρυοτοξικότητα, τερατογενέσεις, τοξικότητα στο αναπαραγωγικό σύστημα και η ανθεκτικότητα των ζιζανίων να επηρεάσουν τα φυτά με ξένες γενετικά ουσίες.
• Αυτό γιατί υπάρχουν φυτά που είναι γενετικά τροποποιημένα για αντοχή στο glufosinate.

​

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος –φραγή στο μεταβολισμό 5

Αναστολείς του ενζύμου ALS (ακετολακτασυνθάσης).

• Εμποδίζουν το μεταβολισμό των φυτών και την κυτταρική διαίρεση (μίτωση). imazethapyr (Pursuit), chlorimuron (Classic, Basis).
• Το chlorimuron αναστέλλει το ένζυμο acetohydroxy acid synthase απαραίτητο για τη σύνθεση των αμινοξέων valine, leucine και isoleucine από το πυροσταφυλικό οξύ με τη βοήθεια της thiamine pyrophosphate.
• Είναι ένα βασικό ένζυμο που χρησιμοποιείται για να χρησιμοποιηθούν δύο μόρια πυροσταφυλικού οξέος για τη σύνθεση αμινοξέων και DNA, παράγοντας και διοξειδίο του άνθρακα.

​

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος 6

Διαταράκτες κυτταρικής μεμβράνης

• Καταστρέφουν τις εσωτερικές μεμβράνες των κυττάρων, που δεν μπορούν να κρατήσουν τη παραγόμενη ενέργεια. acifluorfen (Blazer), lactofen (Cobra), fomesafen (Reflex, Flexstar), flumiclorac-pentyl (Resource).
• To Lactofen είναι διφαινυλεθέρας, αναστέλλει το ένζυμο protoporphyrinogen-IX oxidase (Protox), που παίζει βασικό ρόλο στη βιοσύνθεση χλωροφύλλης και σε συνδυασμό), θα με η παραγωγή αντιδραστικών ειδών οξυγόνου(ROS κάνει οξειδωτικό stress και θα προκαλέσει το θάνατο του φυτού.

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος 7

Αναστολείς λιπιδίων

• Αναστέλλουν το σχηματισμό λιπιδίων στο βλαστό (μερίστωμα) και στις ρίζες των χλοωδών φυτών (αγροστώδη). Fluazifop (Fusilade), quizalofop (Assure), fenoxaprop(Option), diclofop (Hoelon), fluazifop +fenoxaprop (Fusion).
• Αναστείλουν το ένζυμο Acetyl-CoA carboxylase (ACC), που καταλύει τη καρβοξυλίωση του Acetyl-CoA σε Malonyl-CoA με δύο καταλυτικές δράσεις , της biotin carboxylase (BC) και της carboxyltransferase (CT).
• Το ένζυμο αυτό υπάρχει στα προκαρυωτικά κύτταρα, τους χλωροπλάστες και κυριαρχεί στο ενδοπλασματικό δίκτυο των ευκαρυωτικών. Η σπουδαιότητα του είναι να προωθήσει το malonyl-CoA για βιοσύνθεση λιπαρών οξέων. Στον άνθρωπο υπάρχουν δύο διαφορετικά γονίδια για το ACCs.

1 Aναστολή του ενζυμου � Acetyl-CoA carboxylase

• Το Acetyl-CoA παράγεται από τη διάσπαση των υδατανθράκων (γλυκόλυση) ή από οξείδωση των λιπαρών οξέων, με προέλευση από το πυροσταφυλικό οξύ και εισέρχεται στο κύκλο του Krebs
• Μεταφέρει επίσης τα άτομα άνθρακα μέσα στην ομάδα ακετυλίου στον κύκλο Krebs για να οξειδωθούν προς παραγωγή ενέργειας.
• Είναι ένα σπουδαίο μόριο στο μεταβολισμό και χρησιμοποιείται σε πολλές βιοχημικές αντιδράσεις. Είναι επίσης ένα ιδιαίτερο συστατικό για τη βιοσύνθεση του νευροδιαβιβαστή acetylcholine. Η Choline ενώνεται με το acetyl-CoA με τη βοήθεια του ενζύμου choline acetyltransferase για τη παραγωγή acetylcholine και Coenzyme A.

2 Aναστολή του ενζύμου �Acetyl-CoA carboxylase

• H μη ομαλή μετατροπή του Acetyl-CoA σε Μalonyl-CoA από αναστολή του Acetyl-CoA carboxylase θα προκαλέσει άλλη διαδικασία και
• δύο μόρια Ακετυλ-CoA θα συμπυκνωθούν και θα δημιουργήσουν ακετοακετυλ-QοΑ, το πρώτο βήμα για την HMG-CoA reductase (HMG-CoA αναγωγάση ) οδό του μεβαλονικό οξέος, που θα οδηγήσει στη σύνθεση χοληστερίνης και ισοπρενοειδών .
• Και στα ζώα, το HMG-CoA είναι ένα ένζυμο ζωτικής σημασίας για τη σύνθεσης χοληστερόλης και κετόνης.

3 Aναστολή του ενζυμου � Acetyl-CoA carboxylase !!!

• Η HMG-CoA αναγωγάση (3-υδροξυ-3-μεθυλ-γλουταρυλ-CoA αναγωγάση, επίσημα συντετμημένη HMGCR) είναι το ένζυμο ελέγχου του NADH-NADPH εξαρτώμενου ρυθμού της μεταβολικής οδού του μεβαλονικού οξέος παραγωγής χοληστερόλης και άλλων ισοπρενοειδών.
• Κανονικά σε κύτταρα θηλαστικών αυτό το ένζυμο καταστέλλεται από τη χοληστερόλη που προέρχεται από την εσωτερίκευση και την υποβάθμιση της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL), μέσω του υποδοχέα της LDL καθώς και από οξειδωμένα είδη χοληστερόλης.
• Ανταγωνιστικοί αναστολείς της αναγωγάσης επάγουν την έκφραση των υποδοχέων LDL στο ήπαρ, το οποίο με τη σειρά του αυξάνει τον καταβολισμό της LDL στο πλάσμα και μειώνει τη συγκέντρωση της χοληστερόλης στο πλάσμα, ενός σημαντικού καθοριστικού παράγοντα της αρτηριοσκλήρωσης.
• Το ένζυμο αυτό είναι ο στόχος των ευρείας κυκλοφορίας στατινών, φαρμάκων για μείωση της χοληστερόλης.

4 Η Aναστολή του ενζυμου Acetyl-CoA carboxylase � ενεργοποιεί το ένζυμο HMG-CoA reductase !!!

• Η HMG-CoA αναγωγάση βρίσκεται και αυτή όπως και η Acetyl-CoA carboxylase (ACC), στη μεμβράνη του ενδοπλασματικού δικτύου.
• Στον άνθρωπο, το γονίδιο για την HMG-CoA αναγωγάσης βρίσκεται στο μακρύ βραχίονα του 5ου χρωμοσώματος (5q13.3-14).
• Επομένως, η έκθεση ανθρώπων σε φυτοφάρμακα αναστολείς λιπιδίων αυξάνουν τη χοληστερίνη και την αρτηριοσκλήρυνση.
• Η χρήση φυτοφαρμάκων για άλλη μια φορά έδωσε την ευκαιρία σε εταιρείες για τζίρους δισεκατομμυρίων.

Ζιζανιοκτόνα φυλλώματος αναστολείς φωτοσύνθεσης 8

• Παρεμποδίζουν την αντίδραση φωτοσύνθεσης και διαταράσσουν τις κυτταρικές μεμβράνες έτσι ώστε το προσλαμβανόμενο φως να μη μπορεί να μετατραπεί σε χημική ενέργεια. bentazon (Basagran), bromoxynil (Buctril), paraquat (Gramoxone Extra), pyridate (Tough).
• Με τίτλο «ποτέ δεν είναι αργά» ο κ. Τσατσάκης και οι συνεργάτες το 1992 σε Διεθνές Συνέδριο Τοξικολόγων που έγινε στην Ιαπωνία και στο Συνέδριο Ένωσης Τοξικολόγων Αμερικής παρουσίασαν εργασία με θέμα τις δηλητηριάσεις από το Gramoxone.
• Aπό το 2012 το Gramoxon έχει δημοσιευμένη και τεκμηριωμένη επίπτωση στη νόσο Parkinson.

Νηματοδοκτόνα 1

• Στα 50 χρόνια χρήσης των νηματοδοκτόνων στην Ελλάδα οι περισσότερες μορφές τους ήταν και παραμένουν οι αλογονομένοι υδρογονάνθρακες, προϊόντα της πετροχημείας από τη κλασματική διάσπαση του πετρελαίου και την αλογόνωση των μικρής αλυσίδας των κλασμάτων σε υψηλές θερμοκρασίες. Τα συνηθέστερα αλογόνα είναι το χλώριο και το βρώμιο.
• Τα νηματοδοκτόνα ενέχονται στην επιβάρυνση και στη μόλυνση της ατμόσφαιρας, στη τρύπα του όζοντος και στη κλιματική αλλαγή, αφού τα τελικά προϊόντα της διάσπασης τους είναι διοξείδιο, μονοξείδιο του άνθρακα και οξείδια αλογόνων.
• Παραδείγματα αλογονομένων υδρογονανθράκων ο τετραχλωράνθρακας το 1,2-DIBROMOETHANE, το 1,2-DICHLOROETHANE, το Βρωμιούχο Αιθυλένιο (Ethylene Bromide) και τα χημικά αέρια μουστάρδας.

​

Νηματοδοκτόνα 2

Τα υποκαπνιστικά νηματοδοκτόνα είναι στη πλειοψηφία τους αλογονομένοι υδρογονάνθρακες : διβρωμοχλωροπροπάνιο –Fumazon - Nemagon, το καρβαμυδικό Μetham Sodium-Vapam, η χλωροπικρίνη(χημικό όπλο), το Telone (1,2-dichloropropane + Chloropicrin)-Shell D-DSoil Fumigant(1,3-dichloropropene,1,2-dichloropropane, 3,3-dichloropropene, 2,3-dichloropropene), Di trapex(1,3-DICHLOROPROPENE, 1,2-DICHLOROPROPANE, Methyl isothiocyanate ή Dazomet, το 1,3 διχλωροπροπένιο (Condor, D-T Top 90), η επιχλωροχυδρίνη, το βρωμιούχο μεθύλιο

Νηματοδοκτόνα 3

Tοξικά, απαγορευμένα, με σοβαρά προβλήματα στους χρήστες όπως προβλήματα:

• αναπαραγωγής, αυτοάνοσα δερματολογικά, αιματολογικά και ογκολογικά,
• με σοβαρές επιπτώσεις στους άλλους ζωϊκούς οργανισμούς,
• στο οικοσύστημα και στη κλιματική αλλαγή.
• τα ενδιάμεσα προϊόντα διάσπασης τους είναι πολύ τοξικά επίσης και
• η μακροχρόνια χρήση μερικών από αυτά έχει προκαλέσει εξάρτηση στους καλλιεργητές και αντοχή στους νηματώδεις.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 1

Η αναγωγάση του Διοξειδίου του Άνθρακα που αναστέλλουν οι οργανοχλωριούχες ενώσεις είναι το ένζυμο που σήμερα προσπαθούν με μεταλλάξεις να βρουν μορφές υπερενεργοποίησης του, ώστε να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση της φωτοσύνθεσης σε κλιματικές συνθήκες με αύξηση θερμοκρασίας και μείωσης Ο2, δεσμεύοντας το αυξημένο CO2 της ατμόσφαιρας.

Farazdaghi, Hadi (2009). "Modeling the Kinetics of Activation and Reaction of Rubisco from Gas Exchange (12)". In Laisk A, Nedbal L, Govindjee. Photosynthesis in silico: Understanding Complexity from Molecules to Ecosystems. Advances in Photosynthesis and Respiration 29. Berlin: Springer.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 2

Η μείωση των πληθυσμών άγριων αρπακτικών πτηνών, από συμπύκνωση και μεγιστοποίηση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στη τροφική αλυσίδα, οι μαζικοί θάνατοι ψαριών, η διαφοροποίηση και ελάττωση των ειδών από αύξηση επιπέδων φυτοφαρμάκων, μέχρι και η ανεύρεση DDT στο λιπώδη ιστό των πιγκουϊνων της Ανταρκτικής, από μόλυνση και περιορισμένης φωτοσύνθεσης φυτοπλαγκτού αποδεικνύουν ότι υπάρχει πρόβλημα γενικότερης ρύπανσης του πλανήτη από τα παρασιτοκτόνα.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 3

Η ανίχνευση και η παρακολούθηση των μεταβολιτών των οργανοχλωρινών σε βιοδείκτες και στο γάλα και η εκτίμηση των κινδύνων από αυτούς ήταν εργασίες που παρουσίαστηκαν από το εργαστήριο Τοξικολογίας Κρήτης στο

• 9^ο Διεθνές συνέδριο Τοξικολογίας στην Αυστραλία το 2001 και στο
• 48ο Συνέδριο των Ευρωπαϊκών Ενώσεων Τοξικολογίας (EUROTOX 2012) June 17-20, 2012, Stockholm, Sweden.

​

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 4!

• Οι επιπτώσεις της χρήσης οργανοφωσφορικών για πολλές δεκαετίες στον άνθρωπο και σε ζώα έχουν γίνει βάση για πολλά παλαιότερα, σύγχρονα, άλλα και για μελλοντικά φάρμακα.
• Σήμερα, παγκοσμίως τα κλασσικά φάρμακα για τη πρόληψη της υπέρτασης, είναι ανταγωνιστές της αγγειοτενσίνης ΙΙ, αναστολείς της AchE και αποδείχθηκαν ικανά να μειώσουν την υπέρταση και να παράσχουν την απαιτούμενη πρόληψη των καρδιακών και εγκεφαλικών επεισοδίων.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 5!

Η αξιοποίηση των γνώσεων της μοριακής βιολογίας και της ανοσολογίας για την επίπτωση των οργανοφωσφορικών στα λεμφοκύτταρα

ήταν το 1980 το κλειδί της αλλαγής της συμβατικής θεραπείας των λεμφωμάτων και άλλων αιματολογικών παθήσεων με τη χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων, για καταστροφή λεμφοκυττάρων με παθολογική πρωτεϊνη στην επιφάνεια τους, πρωτείνη που παράγουν τα υπεράριθμα, υπερδιεγερμένα ή δυσλειτουργούντα β- λεμφοκύτταρα, όταν εκτεθούν μακροχρόνια σε οργανοφωσφορικά.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 6!

• Νέα φάρμακα μονοκλωνικού αντισώματος (νευροτροφίνη) για θεραπεία νευροεκφυλιστικών, οστεοαρθριτικών και ογκολογικών παθήσεων στηρίζονται στην εμπειρία δράσης των Οργανοφωσφορικών ενώσεων.
• Η αναστολή του ενζύμου αναστολέα της κινάσης τυροσίνης 1, και οι αιματολογικές και ογκολογικές συνέπειες αυτής της αναστολής για τις ενεργειακές ανάγκες και την ανάπτυξη των β- λεμφοκυττάρων είναι γνωστές για όσους γνωρίζουν τις συνέπειες της έκθεσης σε οργανοφωσφορικές ουσίες.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 7!�

• H ανακάλυψη των φαρμάκων το 1998 για τη στυτική δυσλειτουργία στηρίχτηκε στη πρόκληση αγγειοδιαστολής όταν αναστέλλεται η φωσφοδιεστεράση ή η κυκλική μονοφωσφορική γουανοσίνη, ένζυμα που ήταν γνωστό ότι αναστέλλονταν από τη μακροχρόνια έκθεση σε οργανοφωσφορικά.
• Οι διαταραχές φωσφορυλίωσης των κυττάρων και η αναστολή ογκοκατασταλτικών γονιδίων καθώς και η υπερέκφραση ογκογενετικών γονιδίων είναι από χρόνια τεκμηριωμένες ενδοκυττάριες μεταβολικές, αναπτυξιακές, ανοσο-ογκολογικές επιπτώσεις από έκθεση στα οργανοφωσφορικά.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 8

​

​

• Τα σύγχρονα αντιχοληνεστερασικά φάρμακα των ανοϊκών παθήσεων Parkinson’s και Alzheimer’s έχουν προκύψει από μελέτες της δράσης των οργανοφωσφορικών.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 8

Στο Site του Ιατρικού Συλλόγου www.ish.gr

θα βρείτε δεκάδες εργασίες και έρευνες από

τη διεθνή βιβλιογραφία για τις επιπτώσεις

των οργανοφωσφορικών στην υγεία του

ανθρώπου, αλλά και σε κάθε οργανισμό.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 9

Το Εργαστήριο Τοξικολογίας της Ιατρικής Σχολής Κρήτης έχει πραγματοποιήσει

στην 25 χρονη λειτουργία του δεκάδες ερευνητικές μελέτες για:

- τη δράση του Chlorpyrifos στο DNA,

- για την ανίχνευση του Chlorpyrifos και Methyl Parathion στα ροδάκινα,

- για τη χρήση των οργανοφωσφορικών στη γεωργία με έμφαση στα εξαγώγιμα προϊόντα,

- για την ανίχνευση οργανοφωσφορικών στο αμνιακό υγρό και στο μηκώνιο νεογνών,

- για την έκθεση αγροτικών πληθυσμών Μεσσαράς και αγροτών από την Ηλεία σε φυτοφάρμακα, τα κλινικά και τα εγαστηριακά ευρήματα από την έκθεση,

- τις γενετικές μεταλλάξεις σε καρκίνους από τη τοξική δράση φυτοφαρμάκων,

- τα υπολείμματα οργανοφωσφορικών σε λάδι βιολογικής και συμβατικής καλλιέργειας,

- τα μαστογραφικά ευρήματα γυναικών και τα προβλήματα υγείας επαγγελματιών εφαρμοστών που έχουν εκτεθεί μακροχρόνια σε φυτοφάρμακα,

- περιστατικά θανάτων με δηλητηριάσεις και αυτοχειρίες από οργανοφωσφορικά,

- την ανάγκη εκπαίδευσης των καλλιεργητών κ.ά.

​

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 10 !!

• Το καρβαμιδικό Methomyl είχε περιοριορισμένη εμπορική χρήση από το 1995 ως εντομοκτόνο, για τις τοξικές οξείες και χρόνιες επιπτώσεις του στο πεπτικό και δέρμα.
• Η EPA από το 1998 είχε αποφασίσει την εθελοντική κατάργηση του Lannate από τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες και είχε επιβάλλει να συσκευάζεται σε μορφές που να μην έλκουν τη προσοχή παιδιών.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 11

• Η κατασκευάστρια εταιρεία πρόσθεσε πικρική ουσία που να προκαλεί εμετό σε περίπτωση κατάποσης, άλλαξε τα χρώματα συσκευασίας και χωρίς να αλλάξει η τοξικότητα της δραστικής ουσίας το κυκλοφόρησε και πάλι. Μέσα στη βαθειά κρίση της χώρας μας στις 13/3/2015 με υπουργική απόφαση πήρε οριστική άδεια διάθεσης στην ελληνική αγορά, ενώ έχει πολλές φορές προκαλέσει θανάτους σε αυτόχειρες και έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για εξόντωση ανεπιθύμητων ζώων.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 12

Για τις διακυμάνσεις των θανατηφόρων τιμών του Methomyl στο αίμα και τα θανατηφόρα κρούσματα από το Methomyl στη Κρήτη,

ο κ. Τσατσάκης και οι συνεργάτες του έχουν παρουσιάσει εργασία στη Κοπεγχάγη το 1991 και στην Ιαπωνία και Νέα Ορλεάνη το 1992

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 13

Τι συνέβη σε πολλά κράτη από το 1999 και μετά σχετικά με τη χρήση των νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων;

​

• Η Γαλλική κυβέρνηση ανέστειλε την άδεια κυκλοφορίας του Gaucho (imidacloprid) για δύο χρόνια (1999-2001). Από τότε και μετά υπήρξαν διαφορετικές αποφάσεις κάθε φορά για το συγκεκριμένο σκεύασμα και την καλλιέργεια στόχο.
• Το 2004 απαγορεύτηκε η χρήση των σκευασμάτων που περιείχαν fipronil, ένα άλλο νικοτινοειδές, αρκετά διαδεδομένο. Από το 2006 το Gaucho δεν εφαρμόζεται τελικά στη Γαλλία σε καλλιέργειες καλαμποκιού και ηλίανθου.
• Το 2008 η Σλοβενία απαγόρεψε τη χρήση 5 σκευασμάτων που περιέχουν imidacloprid και clothianidin.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 14

• Το Μάιο 2008, η Γερμανία απαγόρεψε τη χρήση 8 σκευασμάτων που περιείχαν imidacloprid και thiamethoxan, ενός ακόμα εντομοκτόνου της ίδιας κατηγορίας.
• Το Σεπτέμβριο του 2008, η ιταλική κυβέρνηση ανέστειλε τη χρήση όλων των σκευασμάτων που περιέχουν imidacloprid, clothianidin, fipronil και thiamethoxam.
• Στην Ελλάδα, προς το παρόν, δεν έχουν γίνει αντίστοιχες μελέτες στη μελισσοκομική πράξη, και δεν έχει παρθεί κανένα προληπτικό μέτρο, η ανησυχία των μελισσοκόμων ωστόσο είναι έκδηλη (π.χ. διάβημα από το Μελισσοκομικό Σύλλογο Ν. Πέλλας “ο Μέγας Αλέξανδρος” στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, 06/05/2005).

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 15 !!

Τα παραπάνω εντομοκτόνα με 27 διαφορετικά εγκεκριμένα παρασκευάσματα από το Ελληνικό Υπουργείο χρησιμοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα καλλιεργειών (βαμβάκι, καλαμπόκι, ηλίανθος, καπνός, πατάτα, ελαιοκράμβη), από τις οποίες το βαμβάκι και η ελαιοκράμβη αποτελούν σημαντικές πηγές τροφής των μελισσών και στην Ελλάδα

​

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 16

Aντικείμενο ευρεσιτεχνίας πολυεθνικών εταιρειών είναι:

​

• τα μίγματα σε ένα παρασκεύασμα 2 μυκητοκτόνων με διαφορετικό τρόπο βιοχημικής δράσης, με ευρύτερο φάσμα καταπολέμησης της ασθένειας ή της αύξησης αποτελεσματικότητας, για τον έλεγχο διαφόρων ασθενειών των δημητριακών κ.ά.
• τα παρασκευάσματα πολλαπλών χρήσεων δηλαδή να περιέχουν εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα, νηματοκτόνα, βακτηριοκτόνα, ακαρεοκτόνα, ρυθμιστές αναπτύξεως, χημειοστειρωτικά, σημειοχημικά, απωθητικά, προσελκυστικά, φερομόνες, διεγερτικά σίτισης ή άλλες βιολογικά δραστικές ενώσεις για το σχηματισμό ενός φυτοφαρμάκου πολλών συστατικών δίνοντας ευρύτερο φάσμα της γεωργικής προστασίας, αλλά αγνοώντας τη επίπτωση του στο χρήστη. Εμπορικά ονόματα τέτοιων συστάσεων στο: The Pesticide Manual, Twelfth Edition, C. D. S. Tomlin, ed., British Crop Protection Council, 2000.
• Το πρόσθετο προωθητικό συστατικό από τη κατηγορία ουσιών όπως διαλύτες στερεών ή υγρών ουσιών ή τασιενεργές για επιφανιοδραστική προσκόληση του μίγματος στα φυτά.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 17

• Σύμφωνα με αναφορές, η ανθεκτικότητα στο Roundup έχει επιβεβαιωθεί σε περισσότερα από 20 είδη ζιζανίων, με πάνω από 100 στελέχη που έχουν εντοπιστεί να είναι ανθεκτικά, καλύπτοντας μια έκταση περίπου 60 εκατομμύριων στρεμμάτων, κυρίως στην Αργεντινή, τη Βραζιλία και τις ΗΠΑ.
• Υπό αυτές τις συνθήκες, υπάρχουν έντονες ανησυχίες ότι η Monsanto και άλλες εταιρείες χημικών θα δρομολογήσουν την χρήση ακόμη πιο τοξικών χημικών ουσιών για την καταπολέμηση της ανθεκτικότητας δημιουργώντας μια “κούρσα χημικού πολεμικού εξοπλισμού”

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 18 !!

• Το ζιζανιοκτόνο glufosinate ammonium ο Σουηδικός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων το πρότεινε να συμπεριληφθεί στα προς απαγόρευση βιοκτόνα.
• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 13 Ιανουαρίου 2009 ενέκρινε αυτή τη πρόταση.
• Το Ελληνικό Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης το έχει ακόμα σε κυκλοφορία, αλλάζοντας τον τρόπο χρήσης

( πιέσεις εφαρμογής μέχρι δύο ατμόσφαιρες), με προσθήκη και άλλων εργοστασίων παρασκευής, με αλλαγή εταιρείας διάθεσης προϊόντος από Bayer (22/11/2013) σε Syngenta (22/5/2014) και αλλαγή σήμανσης ετικέτας.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 19

Ελλάδα:

• παρασκευάζεται νηματοδοκτόνο
• πωλούνται τα 20 λίτρα στη Κύπρο 250 Ευρώ,
• στην Ελλάδα τα 20 λίτρα 350-380 ευρώ και
• στην Βουλγαρία τα 20 λίτρα 50 ευρώ!!
• Γίνονται ερευνητικές εργασίες για νέα νηματοδοκτόνα με συμβατικά οργανοφωσφορικά και πυρεθροειδή ή επανεγκρίνεται από 13/3/2015 η κυκλοφορία νηματοδοκτόνων με δραστική ουσία το Μetam Sodium (Vapam), την ώρα που υπάρχουν νέα βιολογικά παρασκευάσματα νηματοδοκτόνων όπως το ΒΙΟΑCT (14ο Πανελλήνιο Εντομολογικό Συνέδριο -376).

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 20 !!

Ελλάδα:

• Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των περιφερειακών κέντρων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης δεν γίνεται ενημέρωση για τις επιπτώσεις των χρησιμοποιούμενων εντομοκτόνων.
• Δεν γίνονται μελέτες για τις επιπτώσεις στους στόχους, στον άνθρωπο, σε άλλους οργανισμούς και στο περιβάλλον πριν κάθε χρήση.
• Δεν συμμετέχουν σε μόνιμες επιτροπές σε επίπεδο περιφέρειας εμπειρογνώμονες υγείας και περιβάλλοντος στην αξιολόγηση και στο προγραμματισμό των επεμβάσεων με εντομοκτόνα.
• Δεν αναπτύσσεται ερευνητική δραστηριότητα και εναλλακτικές μορφές επεμβάσεων

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 21 !!

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης στην Ελλάδα

• χορηγεί άδεια κυκλοφορίας σε ένα παρασκεύασμα στο οποίο οι κατασκευαστές δεν αποκαλύπτουν τις «βοηθητικές ουσίες» που μπορεί να βλάψουν την ανθρώπινη υγεία
• Είναι νομικό κενό η χορήγηση άδειας χωρίς επαρκή αξιολόγηση του κινδύνου στο πλαίσιο του ανεπαρκούς συστήματος καταγραφής των φυτοφαρμάκων.

Φυτοφάρμακα:Tο παρόν και το μέλλον 22

Κλασσικό παράδειγμα το νηματοδοκτόνο Διχλωροπροπένιο

• Έχει άδεια κυκλοφορίας 120 ημερών, αν και απαγορευμένο από τη σύμβαση Ρότερνταμ της ΕΕ, από το 2012, για τις προφυτευτικές ανάγκες απολύμανσης των θερμοκηπίων.
• Η κατασκευάστρια εταιρεία Dow Agroscience, αν και της ζητήθηκε δεν έχει προσκομίσει πολλά χρόνια τώρα στο σχετικό φάκελο μελέτες για τα «βρώμικα συστατικά» του εμπορεύσιμου παρασκευάσματος, ούτε και έχει προσκομίσει, ενώ έχει κάνει και γνωρίζει τα αποτελέσματα, για τη συνδυασμένη τοξικότητα του συνυπάρχοντος σταθεροποιητή επιχλωροχυδρίνη. Φυσικά, καμία αναφορά για την απρόβλεπτη συμπεριφορά του μίγματος στο έδαφος και για τη τοξικότητα των προϊόντων διάσπασης του.
• Ο Υφυπουργός κ. Αποστόλου δεσμεύτηκε για οριστική απόσυρση το 2016.

​

Φυτοφάρμακα: έρευνα 1

Εθνικά ερευνητικά προγράμματα ή συγχρηματοδοτούμενα από Ε.Ε (ΤΕΙ, ΙΤΕ, ΕΘΙΑΓΕ, ΕΛΚΕΘΕ κ.ά.) σε τομείς σχετικούς για:

​

• τη τοξικότητα στα μελισσοσμήνη των νεο-νικοτινοειδών εντομοκτόνων,
• την εξέλιξη πληθυσμών αλευρώδη Bemisia tabaci στη Μεσόγειο,
• την ανθεκτικότητα των εχθρών καλλιεργειών Bemisia tabaci και Tetranychus urticae,
• το τρόπο δράσης του νεονικοτινοειδές Flonicamid και για διερεύνηση ανάπτυξης ανθεκτικότητας άλλων νικοτινοειδών και πυρεθροειδών στο έντομο Trialeurodes vaporariorum,
• την ανάπτυξη ανθεκτικότητας των νηματοδών σε νηματοδοκτόνα και μελέτη ανθεκτικότητας σε θερμοκήπια της Κρήτης για ένα οργανοφωσφορικό και ένα καρβαμιδικό νηματωδοκτόνο.

Φυτοφάρμακα: έρευνα 2

Πρόγραμμα ΘΑΛΗΣ χρηματοδοτούμενο από το Ευρωπαϊκό

Κοινωνικό Ταμείο, 2012

• είναι σε εξέλιξη δεκάδες εργασίες Ελλήνων ερευνητών όλων των Πανεπιστημίων, του ΙΤΕ, των ΤΕΙ σε θέματα που σχετίζονται με τον τρόπο δράσης των φυτοφαρμάκων και τις επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία.
• Οι τρέχουσες μελέτες αφορούν:

-τη μιτοχονδριακή λειτουργία και τη σχέση της σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις,

-τους μηχανισμούς και τη παθογένεση παθήσεων όπως Αlzheimerr’s και Parkinson’s,

- τις γονιδιακές και λειτουργικές μελέτες κατανόησης της ανθεκτικότητας των εχθρών στα φυτοφάρμακα,

- τα διαγνωστικά εργαλεία Μοριακής Βιολογίας για την αντοχή των φυτοφαρμάκων, τη μεταβολική μηχανική μοντέλων για υποβοηθούμενη με γενετικούς τρόπους αύξηση της αυτοπροστασίας των φυτών. κ.ά.

Φυτοφάρμακα: έρευνα 3

Εθνικά Ιδρυμάτα, Ινστιτούτα, Πανεπιστημία έχουν κάνει ερευνητική προσπάθεια με συμμετοχή πολλών Ελλήνων επιστημόνων και με εργασίες που έχουν ανακοινωθεί σε Πανελλήνια Εντομολογικά Συνέδρια και σε πανελληνιες συναντήσεις φυτοπροστασίας, όπως:

• οι εργασίες για την ισχύουσα νομοθεσία,
• τις οδηγίες ορθής χρήσης φυτοπροστασίας,
• την ανθεκτικότητα εντόμων σε chlorpyrifos + pyrethrin,
• της μετάλλαξης γονιδίου ACH του Δάκου,
• της μοριακής διάγνωσης μηχανισμών ανθεκτικότητας σε εντομοκτόνα,
• την αντοχή του δάκου στο πυρεθροειδές alpha-cypermethrin και στα spinosad,
• τη βιολογική καταπολέμηση του δάκου ελιάς και τη σύγκριση της με τη συμβατική χημική καταπολέμηση,
• τα νέα εντομοκτόνα για το δάκο ελιάς,
• τις οργανοχλωρίνες και τα μύδια,
• την αντοχή του τετράνυχου σε οργανοφωσφορικά και πυρεθρίνες από μετάλλαξη των πρωτεινών του κ.ά.

Φυτοφάρμακα: έρευνα 4

Το Εργαστηρίου Ιατροδικαστικών Επιστημών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης με Διευθυντή το Καθηγητή κ. Τσατσάκη Αριστείδη,

έχει αξιόλογη επιστημονική συμβολή στο θέμα έκθεσης σε φυτοφάρμακα και προβλημάτων υγείας, με δεκάδες εργασίες, αναφορές στην Ελληνική και Διεθνή Βιβλιογραφία και των διδακτορικών διατριβών χημικών, κτηνιάτρων, γεωπόνων και ιατρών.

Φυτοφάρμακα: έρευνα 5

Ποιός ελέγχει την έρευνα;

• Ελληνικά ερευνητικά κέντρα και επιστήμονες κάνουν έρευνες με απευθείας ανάθεση για λογαριασμό ξένων πολυεθνικών εταιρειών.
• Συχνά δημοσιεύονται επιστημονικά άρθρα σε τοπικό τύπο με ασθένειες και εχθρούς φυτών και δίπλα δημοσιεύονται ολοσέλιδες διαφημίσεις σχετικών φυτοφαρμάκων και των πολυεθνικών εταιρειών.

​

ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ

1. Τα παιδιά, οι υπερήλικες και οι έγκυες ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.

​

• Τα παιδιά έχουν μοναδικούς τρόπους έκθεσης στα τοξικά χημικά (εμβρυική φάση, θηλασμός, παιγνίδι) καθώς έχουν χαμηλά επίπεδα ενζύμων.

​

• Τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο εξαιτίας της φυσιολογίας, της συμπεριφοράς και της γνωστικής ανωριμότητάς τους.

​

• Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει μελετήσει τις επιπτώσεις της έκθεσης των παιδιών σε τοξικά χημικά όσον αφορά την καρκινογένεση, τις χρόνιες φλεγμονές (άσθμα), τις αλλεργίες πεπτικού και δέρματος.

​

5. Την τελευταία δεκαετία έχουν γίνει διεθνείς προσπάθειες (IFSC) για την προστασία των παιδιών από επιβλαβείς χημικές ουσίες και έχουν διατεθεί χρήματα σε προγράμματα πρόληψης και έρευνας.

Επίλογος 1

• Αν και τα γεωργικά φάρμακα χρησιμοποιούνται ευρέως για την καταπολέμηση των εχθρών των καλλιεργειών και την αύξηση της παραγωγής , οι επιδράσεις τους στην υγεία δεν έχουν μελετηθεί πλήρως.
• Η εκτίμηση επικινδυνότητας είναι στατιστικά ένα δύσκολο πρόβλημα, καθώς
• τα γεωργικά φάρμακα εμφανίζονται περιστασιακά, μπορεί να εμφανίζονται σε ποικίλα συστατικά σε ένα διαιτολόγιο, και μπορεί να επιδράσουν στον άνθρωπο και με τα καλύτερα μέτρα προστασίας.

Επίλογος 2

Εκτίμηση κινδύνου

​

Κίνδυνος = τοξικότητα Χ έκθεση Χ άτομο

Επίλογος 3

• Έτσι, αν ληφθούν υπ’ όψη οι τοξικές επιδράσεις των φυτοφαρμάκων στον άνθρωπο και τα ωφέλιμα ζώα, η φυτοτοξικότητα στις ίδιες τις καλλιέργειες και ρύπανση του γενικότερου περιβάλλοντος, συμπεραίνεται ότι η ωφέλεια της ανθρωπότητας από την αύξηση της παραγωγικότητας στη γεωργία με τη χρήση φυτοφαρμάκων, σκιάζεται από τους κινδύνους που αυτά περικλείουν.
• Οι κίνδυνοι είναι δυνατό να περιοριστούν με την ορθολογική χρήση των φυτοφαρμάκων, δηλαδή την εφαρμογή τους μόνο όταν είναι απαραίτητα, στις ελάχιστες αποτελεσματικές δόσεις, και με αποτελεσματικές και ασφαλείς μεθόδους.

Επίλογος 4

• Ο πρώτος γιατρός που πίστεψε ότι η υγεία του σώματος βασίζεται στην αρμονία του ανθρώπου (μικρόκοσμος) με τη φύση (μακρόκοσμος), που πίστευε ότι πρέπει να υπάρχει ισορροπία στα στοιχεία του σώματος και ότι οι ασθένειες μπορούν να θεραπευτούν με τη χρήση χημικών ουσιών ήταν ο Αλχημιστής Παράκελσος.
• Έζησε το 1493-1541 και στην εποχή του που όλα τα φάρμακα ήταν φυσικά έλεγε: «...Τίποτα δεν είναι δηλητήριο. Όλα είναι δηλητήρια. Η δόση κάνει το δηλητήριο ...»

Επίλογος 5

• Σήμερα, εποχή των συνθετικών φαρμάκων ισχύει ότι ο κίνδυνος από τα φάρμακα είναι ανάλογος της δόσης και της τοξικότητας της δραστικής ουσίας, του βαθμού έκθεσης και της ηλικίας.
• Το να μιλάμε μόνο για ορθολογική χρήση ή για σωστά μέτρα προστασίας των φυτοφαρμάκων και να αγνοούμε τη τοξικότητα,
• το συνδυασμό τους σε μίγματα,
• την απουσία εμπειρογνωμόνων υγείας και περιβάλλοντος στη παρασκευή, διακίνηση και χρήση φυτοφαρμάκων,
• την ανεπαρκή προστασία καταναλωτών και κατοίκων που εκτίθενται σε τοξικές ουσίες

είναι συνειδητή αμέλεια

Να θυμάμαι 1

• την αυξανόμενη ανθεκτικότητα των εχθρών στόχων στα φυτοφάρμακα
• τη διαπλοκή σε επιστημονικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο και την άλωση των ερυνητικών κέντρων από πολυεθνικές εταιρείες
• την σοβαρότητα της αυξανόμενης μόλυνσης του περιβάλλοντος, της γενετικής τροποποίησης και της κλιματικής αλλαγής

Να θυμάμαι 2

• την σε παγκόσμια κλίμακα αύξηση των χρόνιων ανίατων ή και θανατηφόρων ασθενειών σε ανθρώπους και σε ζώα της ξηράς, της θάλασσας και του αέρα
• Σε κάποιους αξία έχουν η μετοχή και τα κέρδη από μονοπώληση των φαρμάκων και φυτοφαρμάκων, σε μια απόλυτα αυτοκαταστροφική και τρελή κούρσα εξαφάνισης των ειδών.

Να θυμάμαι 3

Τώρα είναι η ώρα της προσωπικής ευθύνης του καθενός από εμάς

• Συλλογικές ευθύνες σε συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων είναι ρευστές και μεταβαλόμενες.
• Τώρα είναι η ώρα που πρέπει να αντιδράσει το κάθε κύτταρο αυτής της κοινωνίας στην φυτοφαρμακευτική επίθεση που δέχεται.
• Αυτό που μας ενώνει είναι ότι είμαστε όλοι απλοί άνθρωποι που έχουμε δικαίωμα να ζήσουμε με υγεία, να επικοινωνήσουμε, να κάνουμε γερά παιδιά και να πεθάνουμε με αξιοπρέπεια.

​

Ο κάθε ένας ας πάρει τη θέση του

Να θυμάμαι

​

Η «επιστροφή στο ΛΕΥΚΟΧΩΡΙ»

δείχνει το δρόμο για εμάς και τα παιδιά μας

​

Να θυμάμαι

​

​

Δεν είναι όλοι οι μύκητες για….. θάνατο

​

Αλκοολική ζύμωση

Ο χυμός των ώριμων σταφυλιών είναι πλούσιος σε γλυκόζη (από 150 έως 250g/l), που λειτουργεί ως οργανικό υπόστρωμα για τους ζυμομύκητες που τη καταναλώνουν με σκοπό την παραγωγή ενέργειας σε μορφή ATP. Η τριφωσφορική αδενοσίνη είναι ο κύριος μεταφορέας ενέργειας, υπευθύνος για τις περισσότερες διεργασιές (βιοσυνθεσεις,κινησης,σύνθεσης μακρομορίων) που παίρνουν μέρος στους ζύμομύκητες. Αυτή η μεταβολική διαδικασία καλείται αλκοόλικη ζύμωση, λαμβάνει χώρα κάτω από αναερόβιες συνθήκες και τα κυριότερα προιόντα της είναι η αιθανόλη και το διοξειδιο του άνθρακα. Η αλκοολική ζύμωση ανακαλύφθηκε από τον Παστέρ που την αποκαλούσε �la vie sans lʽ air� (τη ζωή χωρίς αέρα).

Αλκοολική ζύμωση

Στάδια αλκοολικής ζύμωσης

Η αλκοολική ζύμωση όπως επίσης και η διαδικασίας της αναπνοής στους ζυμομύκητες αρχίζουν με τον ίδιο τρόπο αποικοδόμησης της γλυκόζης ως προς το πυροσταφυλικό οξύ και την ταυτόχρονη παραγωγή ATP. Αυτό το στάδιο ονομάζεται στάδιο της γλυκόλυσης (από τις ελληνικές λέξεις γλυκός και λύσις) και πραγματοποιήται στο κυτταρόπλασμα.

Η γλυκόλυση ακολουθεί μια πορεία εννέα αντιδράσεων , μέχρι ένα μόριο γλυκόζης να δώσει δύο μόρια πυροσταφυλικού οξέος. Ταυτόχρονα έχουμε και παραγωγή δύο μορίων ΑΤΡ όπως και την αναγωγή του συνενζύμου ΝΑD σε NADH+.�

Στάδια αλκοολικής ζύμωσης

• Στη συνέχεια το πυροσταφυλικό οξειδώνεται προς ακεταλδεύδη με την βοήθεια ενός ενζύμου της πυροσταφυλικής αποκαρβοξυλάσης. Η ακεταλδεύδη λειτουργεί ως τον ηλεκτρικό δέκτη του Η+ οπότε το συνέζυμο NAD+ επανοξειδώνεται και με την βοήθεια ενός άλλου ενζύμου της αλκοολικής δευδρογονάσης ανάγεται προς αιθανόλη.(Σχήμα 2)��Στην αποικοδόμοιση των σακχάρων από τους ζυμομύκητες παράγονται και άλλα προϊόντα σε μικρή ποσότητα όπως η γλυκερίνη με την μεταβολική διαδικασία της γλυκοπυροσταφυλικής ζύμωσης,το οξικό οξύ,το γαλακτικό οξύ,το ηλεκτρικό οξύ και η 2,3-βουτανοδιόλη. 

Τα 10 ένζυμα της αλκοολικής ζύμωσης

Και…εγένετο οίνος

• Aφού μάθαμε πως γίνεται το κρασί…..

​

​

​

​

​

​

• Ποιός το κάνει; Και Που το κάνει;

​

​

Οι Μινωίτες ;

Το πατητήρι ;

Τα σύγχρονα οινοποιεία;

O Ήλιος ;

Μιτοχόνδριο έχει και ο…

… Ζακχαρομύκητας

Να θυμάμαι

​

Η «επιστροφή στο ΛΕΥΚΟΧΩΡΙ»

δείχνει το δρόμο για εμάς και τα παιδιά μας

​

Σας ευχαριστώ πολύ

Σας ευχαριστώ πολύ �