JOB – SPREUKEN – PREDIKER - HOOGLIED

LIJDEN

ZIN VAN HET LEVEN

LIEFDE

WIJSHEID

Spreuken

Poëzie versus proza

- Poëzie is een indirecte manier van communicatie.

- Gedichten hebben vaak een diepere uitwerking.

- Gedichten (zeker op melodie - rijm en ritme) zijn gemakkelijker te onthouden.

​

- Poëzie is een effectieve manier om het hart van de mens te bereiken (wenskaarten).

​

- In poëzie worden vaak mooie woorden gebruikt.

- Herhaling maakt de poëzie ook mooi. (parallellismen, �maar ook: synoniemen, antithesen, synthesen)

- Verwondering….

De vijf boeken van poëzie in het OT�

Les 1: Job - lijden

5

Enkele Gedachten over het lijden vanuit de bijbel �

Lijden….

1. … als straf op de zonde: Gen 6:5-7; Rom 1:18-32

2. … van een rechtvaardige: Jozef

3. … disciplinair / opvoedend of ook beproevend: Ps 119:67; Deut 8:3; Abraham; Hebr 12; Job 5:17 e.v.

4. … in dienst van God: Profeten; als Christenen

5. … meevoelend lijden: Hos 11:8; Rom 12:15

6. … : eschatologisch: Jes 24 t/m 27; Jer 30 t/m 33; Openbaring

7. … in eeuwigheid over de onrechtvaardigen�

Betekent lijden: Gods Almacht tegenover Zijn Goedheid?

JOB:��Beeltenis vervaardigd door Karel Gomes

​

Symboliseert het lijden in de Holocaust

Job wordt een dienaar van God genoemd (Job 1:6-8)

​

Job raakt alles kwijt, ook zijn 10 kinderen, ook zijn gezondheid

​

Jobs vrouw ziet het helemaal anders: “waarom blijf je zo onberispelijk?”

​

Job’s vrienden reizen meer dan 1000 km

​

Job vraagt God een uitleg te geven (Job 31:35)

​

Job 42-43 en Genesis 3

​

Job en Jezus: rechtvaardig, lijden, offer brengen

Job 1 en 2: God, satan en Job

GOD

mijn knecht Job? Want niemand op aarde is als hij, zo vroom en oprecht, godvrezend en wijkende van het kwaad. 2x

Zie, hij zij in uw macht; alleen, spaar zijn leven.

satan

of hij U dan niet openlijk zal vaarwel zeggen! 2x

​

JOB:

Al het goede aanvaarden we van God; zouden we dan het kwade niet aanvaarden? Ondanks alles zondigde Job niet.

(Job 2:10)

�Dan zijn er 7 dagen stilte!!�

​

​

� Job wil er wel de brui aan geven (Job 3)

Job en Elifaz

JOB

1^e: (6-7) wijst op zijn wanhoop, �i.p.v. wijsheden verwachtte hij medeleven! Hij vecht tegen zijn lijden.

​

2^e: (16-17) wanhoop!�Alleen bij God zelf, die kennelijk hem in het ongeluk stortte, kan Job nog zijn recht vinden.

​

3^e: (23-24) Het pleit voor God, zou Job in het gelijk stellen met zijn recht.�Zoveel onrecht en God doet niets.

ELIFAZ

​

1^e: (4-5) Net, maar arrogant ventje, die (soms) ware principes onterecht toepast op Job.

​

2^e: (15) sarcasme;�de goddeloze gaat te gronde.

​

3^e: (22) Job moet zich bekeren van zijn zonden.�

Lijden wordt veroorzaakt door zonden.

Job en Bildad

BILDAD

1e: (8) lijden komt door zonden; beken je schuld, en lijden wordt ongedaan gemaakt.

​

2^e: (18) weten wij niets, Job? De goddelozen gaan ten onder … (Ook jij, Job?)

​

​

3^e: (25) Niemand, ook de schepping niet, is rechtvaardig voor God.

JOB

1^e: (9-10) God is zo machtig: Hij straft de mens altijd; hoe dan ook. D.i. tegen de vrienden in. Rouwklacht van Job aan God.

​

2^e: (19): vrienden vijandig; God evenzo; ALLE relaties. TOCH HOOP OP GOD als losser.

3^e: (26) vrienden geen hulp en troost; God kennen, begrijpen kan niet; slechts Zijn almacht.

Job en Sofar

SOFAR

1e: (11) tactloos, geen�troost, venijnig;

2 groepen mensen: godvrezenden en grote zondaars.

​

​

​

​

2e: (20) beschrijft hoe de goddeloze ongelukkig leeft en omkomt.

JOB

1^e: (12-14) God heeft het hele leven in de hand; Hij handelt soeverein en voor de mens met zijn principes, onbegrijpelijk, onrechtvaardig. Een rechtszaak beginnen met God.�De hopeloosheid van het bestaan.

​

2^e: (21) Bewijst dat de vrienden ongelijk hebben met het lot der goddelozen. Er is geen verband tussen lijden en zonde.

Job’s betoog (Job 27 - 31)

(27) Job belijdt zijn onschuld; wenst zijn vijanden het �lot van de goddeloze dat God aan hen geeft.

​

(28) wijsheid, waar vinden wij, mensen, die? De vreze Gods!!

​

(29) op een overdreven manier beschrijft Job zijn vroegere staat; maar hij begint bij God!!

​

(30) Job wordt vernederd door het gespuis; God heeft hem het kwade geschonken.

​

(31) Als er onrecht bij Job te vinden was, mag hij veroordeeld worden, bestraft met de meest vreselijke dingen.

Job zwijgt ……..

Heeft Elihu de jongeling nog iets toe te voegen?

Job 32 – 37: Wat nieuw is:

- Elihu gaat direct in op Job’s woorden (en die van de vrienden).

- Hij spreekt beter over God dan de drie vrienden.

__________________________________________________________________________

Job 33: Job is niet Gods vijand, maar Hij verantwoordt zich ook niet!

God spreekt (1) ter vermaning in de slaap en dromen; (2) door lijden. Dit brengt tot boetvaardigheid en God redt zijn ziel.

Job 34: God is niet onrechtvaardig. Hij geeft loon naar werk. Onderhouder van de wereld. De machtigen oordeelt Hij. Job moet zich vernederen onder God en zijn arrogantie opgeven.

Job 35: mensen keren zich niet tot God in hun lijden.

Job 36: God beproeft de mens; ook jou, Job. Laat je door deze ellende niet afvoeren van de weg. God is groot en rechtvaardig.

Job 37: Job, en alle mensen, hebben geen begrip over de manier waarop God bestuurt; zie de natuur.

​

Job antwoordt hierop niet!!

De Here antwoordt Job

“Job, weet je eigenlijk wie IK ben?”

​

De rechtszaak is nu met Job in de beklaagdenbank! God gaat de vragen stellen.

​

Job erkent zijn fout(en) van rebellie, dat God ter verantwoording geroepen werd.

Acht vragen / lessen uit Job

1. Wat is jouw houding op lijden? �

2. Hoe stel je je vragen aan God als lijden komt?�

3. Is lijden alleen maar genoegdoening? �

4. Kun je eigen ervaringen zomaar toepassen op anderen?�

5. God gebruikt het lijden, maar zendt Hij het ook?�

6. God is soeverein en almachtig. Maar Hij is ook liefde.�

7. Berust jouw relatie met God op rijkdom, zegen, etc?�

8. Antwoord op je vragen over het lijden: God werkelijk ontmoeten.

Kerntekst uit Job

Ik weet dat mijn Redder leeft,�en Hij zal tenslotte hier op aarde ingrijpen.

(Job 19:25)

Job in Ezechiël 14:14,20

Job in Jacobus 5:11

Noach, Daniël en Job: genoemd als rechtvaardigen

Hun gerechtigheid kan alleen henzelf redden

Volharding van Job als voorbeeld voor de christen

​

De Heer is liefdevol en barmhartig

​

Vergelijk ook met de profeten: geduldig lijden terwijl ze in de naam van de Heer spraken

De zin van het lijden

Les 2: Spreuken - wijsheid voor elke dag

20

Bekende spreuken

• Wie zijn tong in toom houdt, waakt over zichzelf, wie zijn �lippen hun gang laat gaan, stort zichzelf in het verderf. �(Spr 13:3)�
• Hoogmoed komt voor de val. (Spr 16:18)�
• Twee gewichten om te wegen, twee maten om te meten, beide zijn de HEER een gruwel. (Spr 20:10)�
• Wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in. (Spr 26:27)�
• Laat een ander je prijzen, doe het niet zelf, laat het over aan een vreemde, zie er zelf van af. (Spr 27:2)

Spreuken

Spreuken - kenmerken

- 900 spreuken (1 Kon 4:32 - Salomo schreef 3000 spreuken �en 1005 liederen)

​

- meest praktisch boek van het OT

​

- Bijna alle thema’s van het goede leven: het leven nuttig maken en niet nutteloos voorbij laten gaan

​

- Vaak door een tegenstelling te beschrijven (bv. wijsheid naast dwaasheid, rechtvaardige en het kwade, trots tegenover nederigheid)

​

- Het leert ons met geld om te gaan

- Weinig religieus

​

- Niets over priesters, profeten of koningen, geen referenties over de geschiedenis van Israel

Spreuken

Spreuken - Hebreeuws

- Hebreeuws woord mashal (mv)

​

- Oorsprong: �1) lijken op, parallel aan; �2) regeren

​

- Spreuken zijn krachtige �woorden die een �gelijkenis vertonen met �iets en een voorbeeld �functie hebben.

Spreuken

Spreuken - waarom?

- Je kunt leren van deze spreuken: Spreuken 1:2 �“ Ze bieden wijsheid en zijn een leidraad voor het leven �(andere vertaling: vermaning), en bieden inzicht”.

​

- Je wordt er wijs van: Wijs(heid): 86 x in Spreuken. Het verkrijgen van wijsheid is de hoofdzaak van het boek.�

- Eerste stap naar wijsheid is: ontzag hebben voor de Heer; God vrezen

​

- Niet als expliciete beloften van God; maar door ze te bestuderen en ze ons eigen te maken zal je inzicht krijgen in Gods karakter, zegeningen

​

- Salomo schreef Spreuken in de eerste plaats als vader voor zijn zoon Rehabeam …

Spreuken

Spreuken - indeling

Spreuken

De wijsheid van Salomo

- Koning Salomo�

- Hij had om wijsheid gevraagd bij zijn troonsbestijging�

- God gaf hem daarnaast ook roem, rijkdom en macht�

- De wijsheid komt van God�

- 1 Kon 3:12,14 ”Ik zal je zoveel wijsheid en onderscheidings-vermogen schenken … als je Mij gehoorzaamt en je houdt aan Mijn bepalingen…”

Spreuken

De spreuken van Agur en Lemuel

- In beide versen komt het woord massa voor:

- (30:1) De woorden van Agur, zoon van Jakeh, massa.

- (31:1) De woorden van koning Lemuel, massa.

​

- Massa = last

- Massa kan ook een naam zijn

- Massa is een van de zonen van Ismael (Gen 25:14)

- Massa zou een gebied zijn in het noorden van Arabië

​

- Agur en Jakeh komen voor in oude Arabische literatuur

- Koning Lemuel en zijn landgenoten Agur en Jakeh zijn waarschijnlijk Ismaelieten die de godsdienst van Israel hadden aangenomen.

Spreuken

Aanhalingen in Nieuwe Testament

- Woorden van Jezus; “en hier is iemand die meer is dan Salomo” (Matth. 12:42)

​

- (Kol 2:2,3 - Christus, in wie alle schatten van wijsheid en kennis verborgen liggen.)

Spreuken

Arabische (Marokkaanse ) spreuken

- Zet uw voet niet te dikwijls in het huis van uw naaste, �anders zou hij genoeg van u krijgen en u gaan haten. (Spr 25:17)�Als je broeder honing is, eet hem niet helemaal op. (Marokkaans)

​

- Een vriendelijk woord is een korf vol honing, zoet voor de ziel en gezond voor het lichaam. (Spr 16:24; overgenomen in het Marokkaans)

​

- Wie een eerlijk antwoord geeft is als iemand �die een kus op je lippen drukt. (Spr 24:26; �overgenomen in het Marokkaans)

Spreuken

Even pauze

Les 3: Prediker -

zin van het leven

31

Prediker - “De scepticus”

De scepticus is in de eerste plaats iemand die weet dat hij niets weet.

​

Hij heeft altijd zijn bedenkingen als je hem iets vraagt.

​

Het leven van gewone mensen wordt door hem op afstand bekeken, als was het een schouwtoneel.

​

Zelfs wie in niets gelooft kan nog waardering opbrengen voor �de militante zelfopoffering die “alles tot meerdere eer en �glorie van God” nastreeft. De scepticus niet.

​

Hij is er rustig van overtuigd dat alles sinds lang door God �zelf tot eer van God gemaakt is.

​

(Patrick Vandermeersch)

Prediker - Hebreeuws

- Hebreeuws woord Qohelet

​

- Oorsprong:

�1) misschien verwant aan gahal (=gemeente).�Qohelet zou “leraar” kunnen zijn, iemand die woorden van wijsheid verkondigt.

�2) Qohelet, misschien pseudoniem van Salomo?

Prediker - auteur

- Salomo? We gaan daarvan uit.

​

- Tegen auteurschap van Salomo:

• Pr 1:16 - Ik heb meer en grotere wijsheid verworven

dan iedereen die voor mij in Jeruzalem heeft geregeerd.

• Pr 1:12 - Ik, Prediker, was koning van Israel…
• Achtergrond van boek past niet bij Salomo’s generatie:�-tijd van ellende en leegheid (Pr 1:2-11);�-glans van Salomo’s regering was voorbij (Pr 1:12-2:36);�-tijd van onrecht en geweld (4:1-3); etc.

Prediker - indeling

Prediker - Doel

- Prediker onderzoekt de menselijke ervaring en maakt �de balans op van de menselijke situatie.

​

- “onder de zon”: beperkt perspectief, onderzoekt zijn leven �van geboorte tot dood binnen de grenzen van het zichtbare.

​

- Prediker kijkt niet na wat er na de dood is.

​

- Leven in de wereld is niet los van God te zien: hij begint met “alles is leegte” (Pr 1:2) en eindigt met “gedenk je Schepper” en “heb ontzag voor God en leef zijn geboden na” (Pr 12:1,13)

​

- Wijsheid heeft zijn beperkingen (o.a. Pr 1:13; 8:16): het kan de diepten van Gods bedoelingen niet doorgronden; het kan alleen maar vragen stellen.

Prediker - Wat leert het onderzoek hem?

- Ondanks moeiten bereikt de mens niets en kan hij �fundamenteel niets veranderen. (bv Pr 6:10)

​

- Wijsheid is beter dan dwaasheid. (bv Pr 2:13,14)

​

- Menselijk leven eindigt hetzelfde als dat van dieren. (bv Pr 3:16-19)

​

- Hoewel God mensen goed gemaakt heeft zijn stellen zij teleur. (Pr 7:29)

​

- Omdat mensen niet in de toekomst kunnen kijken blijft alles onzeker. (Pr 2:19; 6:12)

​

- God heeft alles vastgesteld en de mens kan daar niets aan veranderen. (Pr 3:1-8; 11:1-6)

Prediker - En wat is de conclusie?

- Aanvaard de menselijke staat zoals die is en geniet van �het leven.�

- Breek je hoofd niet over onrealistische doelstellingen - erken de beperkingen van de menselijke capaciteit.

​

- Wees voorzichtig in alles - volg de leiding van de wijsheid.

​

- “Heb ontzag voor God en leef zijn geboden na.” (Pr 12:13) �

Kortom: Leef betekenisvol onder Gods regels: God in het centrum.

Prediker - Wat doen we ermee?

- In zijn geheel gelezen door Joden tijdens het Loofhuttenfeest. (Vreugde Pr 11:7-10; of/en dat men afhankelijk is van God in het dagelijks leven - bladeren van de hutten bedekken de hemel gedeeltelijk)�

- Somber? Nee, wel herkenbaar.

​

- Genieten!

Prediker - Twee wijze levenslessen

Pr 5:5 Sta je mond geen loze, zondige geloften toe en zeg niet naderhand tegen de priester dat ze een vergissing waren. Wil je soms dat God zich kwaad maakt over dergelijk gepraat en moet Hij wat je heb bereikt te gronde richten?

​

Pr 7:9 Erger je niet te snel, want ergernis heerst in het hart van de dwaas.

Les 4: Hooglied - liefde

41

Hooglied

- “Salomo’s Lied der Liederen” (Hebr. titel)

​

- Joden lazen het als metafoor voor het volk Israël en hun relatie met God. Voor Joodse rabbijnen is dit het “heilige der heilige”.�

- God wordt niet een keer genoemd.

​

- Geen referentie in het NT naar Hooglied.

Hooglied - wat is het voor boek?

- Bevestiging: God bevestigt dat Hij Zijn zegen gegeven heeft aan de liefde tussen een man en een vrouw.

​

- Analogie: Liefde tussen man en vrouw is als de liefde tussen God en mensen. �“Ik ben van mijn lief, en mijn lief is van mij” (H 6:3).�

- Bruid en bruidegom staan symbool voor de gemeente en Jezus, zie Efeze 5.

Hooglied - meisje, herdersjongen, koning

Climax - 8:6,7 - vier uitspraken …

… van wijsheid die de kracht van de liefde tussen man en vrouw �karakteriseren (en dus ook tussen God en mens):

​

1. De liefde is sterk als de dood, de hartstocht beklemmend als het dodenrijk. �(de geliefde wordt nooit opgegeven)

​

2. De liefde is een vlammend vuur, een vuurgloed van de Heer. �(intens vuur, door de Heer aangestoken)

​

3. Zeeën kunnen haar niet doven, rivieren spoelen haar niet weg. �(geen enkele bedreiging kan de liefde tenietdoen)

​

4. Zou een man met al zijn rijkdom liefde willen kopen, dan werd hij smadelijk veracht. (van onschatbare waarde)

Hooglied - lessen voor de liefde

Meisjes van Jeruzalem, ik bezweer je bij de gazellen, bij de hinden �op het veld: wek de liefde niet, laat haar niet ontwaken voordat zij �het wil. (H 2:7; 3:5; 8:4)

- Het gaat hier om het niet forceren van de liefde tussen twee �geliefden, niet voor de juiste tijd en de juist omstandigheden.

- Liefde heeft haar eigen wetmatigheden. Liefde hoeft niet te worden opgedrongen.

Zorgen over seksuele ontwikkeling van jongeren (NOS, 08-02-2021)

De coronamaatregelen belemmeren jongeren in hun relationele en seksuele ontwikkeling, zeggen kenniscentrum Rutgers en Soa Aids Nederland na eigen onderzoek onder ruim 4000 jongeren van 16 tot 20 jaar. Tijdens de tweede lockdown hadden jongeren bijvoorbeeld veel minder dates dan voor de coronacrisis: 21 procent van de ondervraagde jongeren ging op date, tegen 51 procent voor corona.

Normaal gesproken ontmoeten veel jongeren hun dates ‘offline’, zeggen de onderzoekers, zoals op school of tijdens het uitgaan. Ze kunnen daar nu wel datingapps voor gebruiken, maar volgens Rutgers en Soa Aids Nederland is het gebruik van zulke apps onder jongeren niet toegenomen. Wel heeft iets meer dan de helft van de ondervraagde single jongeren tijdens de tweede lockdown nog seks gehad.

“De beperking van sociale contacten van jongeren legt ook hun liefdesleven stil. Jongeren hebben daarom minder mogelijkheden om te experimenteren met en te genieten van seks, terwijl dat op deze leeftijd cruciaal is”, zegt onderzoeker Hanneke de Graaf van Rutgers. “Dit is extra zorgelijk, omdat dit nu al zo lang duurt. Tegelijkertijd zien we dat het welbevinden van jongeren afneemt, wat wellicht ook te maken heeft met het gemis aan liefde en seks.”

Vandaag begint de Week van de Liefde. Daarin stimuleren Rutgers, Soa Aids Nederland en GGD-organisaties scholen in het voortgezet onderwijs en mbo om structureel aandacht te besteden aan seksuele vorming.

Hooglied - kerntekst

H 2:8 (Zij) Hoor! Mijn lief! Kijk! Hij komt, springend over de bergen en dansend over de heuvels.

​

H 2:13: (Hij) Sta op, vriendin! Mooi meisje, kom!

De vraag van vandaag was:

Wat betekenen deze boeken van wijsheidspoëzie voor jou persoonlijk?

Spreuken

Dank jullie wel!!

Voorbereiding voor de volgende keer:

​

- Profeten: Jona, Hosea, Amos, Jesaja, Micha

​

- Studiemap: betreffende hoofdstukken

​

- Vraag 1: Jesaja (H 6): wat leer je van zijn roeping, opdracht en persoon?

​

- Vraag 2: Welke lessen leer je van Jona als profeet?