Jacqueline de Ridder-Aanhaanen & Lyanne Parlevliet Psychologen Topaz
2 of 19
Inhoud
(Model van) A. Došen
De ontwikkelingsfases van Došen
SEO-R² fasen
Casusbespreking
Kritische blik
3 of 19
(Model van) A. Došen
Kinderpsychiater
Onderzoek naar schaal voor emotionele ontwikkeling
Ontwikkelingsdynamisch model
Vier dimensies; biologische-, psychologische-, sociale- en ontwikkelingsaspecten
�
4 of 19
Model van Doŝen (vervolg)
Discrepantie ontwikkeling cognitieve en emotionele aspecten 🡪 psychiatrische stoornissen en probleemgedrag (Došen, 2005).
= discrepantie tussen ‘kunnen’ en het ‘aankunnen’.
Oorsprong in de VG: focus van cognitieve prestaties naar emotionele ontwikkeling.
SEO om emotioneel ontwikkelingsniveau in kaart te brengen (VG-sector)�🡪 begeleidingsbehoefte
5 of 19
Emotionele ontwikkeling in fases (Došen)
1. Adaptatiefase (0-6 maanden) – homeostase vs disregulatie
2. Eerste socialisatiefase (6-18 maanden) – vertrouwen vs wantrouwen
3. Eerste individuatiefase (18-36 maanden) – autonomie vs afhankelijkheid
4. Identificatiefase (3-7 jaar) – initiatief vs geremdheid
5. Realiteitsbewustwordingsfase (7-12 jaar) – zelfvertrouwen vs minderwaardigheid
🡪 Universeel�- Verstoring kan plaatsvinden onafhankelijk van leeftijd en cognitieve ontwikkeling
6 of 19
Spanning/onlust wordt gereguleerd door de ander
Emotioneel welbevinden grotendeels bepaald door lichamelijk welbevinden
Nabijheid, nauwelijks afstand
Aan de hand nemen en richting geven
7 of 19
Hechting staat centraler – relatie met de ander
Wij samen
Zoeken tussen eigen regie en grenzen
De ander nodig voor emotieregulatie
Betrouwbaarheid
8 of 19
Drang naar autonomie (‘ikke’)
Eigen wil
Sprake van zelfoverschatting
Binnen kaders eigen beslissingen kunnen nemen
9 of 19
Zelfstandigheid neemt verder toe, impulsiviteit
‘ik’ sta centraal/egocentrisch
Ondersteunen van zelfstandigheid, zelf beslissen binnen kaders
Waarom?
10 of 19
Relaties met leeftijdsgenoten wordt belangrijker – gaat zich hiermee vergelijken
Geweten ontwikkelt verder
Leren samenwerken
Gelijkwaardige relatie
Samen analyseren en reflecteren
11 of 19
Voorbeeld
12 of 19
Casus dhr. X
36-jarige met ziekte van Huntington
Voorgeschiedenis:
Mogelijk autisme en verstandelijke beperking
Psychotische symptomen�
Gedrag op de afdeling: o.a. weinig contact (gamet veel op zijn kamer), impulsief, spanningen (uit zich in verbale agressie, vernielen van kamer (o.a. met spullen gooien en teksten op muren schrijven), dreigend richting medecliënten.
�
13 of 19
Drang naar autonomie (‘ikke’)
Eigen wil
Sprake van zelfoverschatting
Binnen kaders eigen beslissingen kunnen nemen
14 of 19
Casus dhr. X
Interventies o.a.:�- Korter lijntje: vaker bij dhr. binnenlopen en (kort) contact met hem maken (bijv. over het gamen) 🡪 vertrouwen opbouwen.
- Dhr. meer ‘aan de hand nemen’ bij activiteiten en afspraken (meer samen doen ipv dhr alleen laten doen).
- Ondersteuning stemming ook door medicatie.
15 of 19
Casus dhr. X
Gevolg:
Verwachtingen richting dhr. liggen lager
Dhr. wordt minder overvraagd
Minder ‘faalervaringen’
Meer begrip voor zijn gedrag
Agressief gedrag is afgenomen
16 of 19
Toepasbaarheid
VG cliënten en cliënten met psychiatrische stoornis.
Beeldvorming 🡪 helpt gedrag beter begrijpen.
Ondersteuning-/begeleidingsbehoefte in kaart brengen 🡪 benaderingsplan
Interventie zorgteam
17 of 19
Kritische blik
Uitspraken in termen van ontwikkelingsleeftijden (zoals de cliënt heeft een peuterniveau)/vergelijking met kinderen 🡪 krenking�> Tegenargument: afstemming van de ondersteuning op de emotionele behoefte 🡪 het ‘niveau’ is een opstapje om emotionele behoefte te ontdekken.
Lastig omzetten naar handelingsgerichte adviezen betreffende de ondersteuning 🡪 maatwerk per cliënt.
Termen die gebruikt worden niet altijd duidelijk 🡪 vertaling naar praktijk kan hierdoor lastiger zijn.
18 of 19
Wat is jullie eerste indruk betreft de toepasbaarheid van de SEO bij cliënten met de ZvH?