TEMA : HISTORIKU I GJUHËS SHQIPE DHE I LETËRSISË SHQIPE.
KONGRESI I MANASTIRIT
Kongresi i Manastirit ose Kongresi i Alfabetit ka qenë një konferencë akademike në qytetin e Manastirit, mes datave 14 nëntor - 22 nëntor 1908, për standardizimin e alfabetit të gjuhës shqipe.
2
5/22/2025
DOKUMENTAT E GJUHËS SHQIPE
Dokumentet e para të shqipes së shkruar janë:
Nën pluhurin e arkivave të Evropës dhe sidomos të atyre të Vatikanit mund të gjenden edhe shumë dokumente të tjera, ndoshta më të plotë e më domethënës.Pas këtyre 3 dokumenteve janë gjetur edhe dokumente të tjera por që kanë qenë disa vite më vonë.
3
5/22/2025
MESHARI
Meshari është libri më i vjetër i botuar dhe përkthimi i parë liturgjik në gjuhën shqipe, botuar më 1555 Libri u përkthye nga prifti Gjon Buzuku në vitet 1554-1555,[9] nga italishtja dhe latinishtja ka qenë i destinuar për t’u përdorur nga priftërinjtë që vepronin në trojet shqiptare, gjatë shërbesave të tyre.[10] Njihet vetëm një kopje e cunguar që ruhet në Bibliotekën e Vatikanit, por supozohet se u botua në Venedik, i shkruar në shqipen e kohës me alfabet latin gjysmë-gotik.
4
5/22/2025
DREJTSHKRIMI I GJUHËS SHQIPE.
Me nismën e Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë të Universitetit Shtetëror të Tiranës (USHT) nga data 20 nëntor deri në 25 nëntor të vitit 1972 në Tiranë zhvilloi punimet Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe. Në Kongres u përfaqësuan gjerësisht forcat e shkencës, të arsimit dhe të kulturës shqiptare. Aty ishin të pranishëm 87 delegatë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi si dhe arbëreshë nga Italia.
5
5/22/2025
PROJEKTET E VITEVE 1948, 1951, 1953,1956
1948 : Ambasadorët rus në Tiranë I vinin porosi nga Moska në lidhje me cfarë qëndrimi duhet të mbante misioni sovjetik në marrëdhenie diplomatike me E.Hoxhën.
1951 : NË SHKURT BASHKIMI SOVJETIK DHE SHQIPËRIA NËNSHKRUAN NJË MARRËVESHJE PER NDIHMË PËR DËRSJELLJE EKONOMIKE
1953 : DOËN PLANET PËR RREGULLIMIN E TIRANËS QË I MORI PERSIPËR ARKITEKTI G. STAZIMIRI
6
5/22/2025
Fjalori drejtshkrimor I vitit 1976 ka 32000 fjalë. Ai u hartua nga instituti I Gjuhësisë Akademisë së shkencave të Shqipërisë dhe u botua nga Shtëpia Botuese e Librit Shkollor.
7
5/22/2025
LETËRSIA
Morfologjia 1995
Morfologjia e gjuhës shqipe shqyrton ndarjen dhe formimin e fjalëve duke perfshirë kategori si emra, folje, përemra dhe përshtatje.
8
5/22/2025
SINTAKSA
Në gjuhësi, sintaksa është grup i rregullave, parimeve dhe proceseve që rregullojnë strukturën e fjalisë në një gjuhë të caktuar, zakonisht duke përfshirë rendin e fjalive. Termi sintaksë përdoret gjithashtu për t'iu referuar studimit të parimeve dhe proceseve të tilla. Qëllimi i shumë sintaksistëve është të zbulojnë rregullat sintaksore të përbashkëta për të gjitha gjuhët.
9
5/22/2025
LETËRSIA E VJETËR
Letërsia e vjetër shqiptare lindi në kohën kur vendi ynë ishte i pushtuar nga osmanët, pikërisht edhe ideologjia ishte fetare dhe nën kushte të shoqërisë feudale e gjithë kjo u zhvillua në mesjetë. Ajo ishte e ndikuar nga tre sfera kryesore: Perandoria Osmane (me turqishten dhe persishten dhe arabishten), Kisha Ortodokse (perdorimin e greqishtes dhe sllavishtes) dhe kisha katolike ( nga italishtja). Duke u nisur nga qëllimet atdhetare, shkrimtarët e kësaj periudhe shkruan edhe vepra mësimore e didaktike. Kultura shqiptare është një kulturë e lashtë autoktone,por e shkruar relativisht vonë. Shqipja e shkruar deshmohet vetëm ne shekullin e XV, ne kohen e Gjergj Kastriotit,ku edhe shprehet fuqishm një identitet shqiptar para vetes dhe botës.
�
10
5/22/2025
GJUHËTAR DHE LETRAR TË SHQUAR SHQIPTAR.
Ismail Kadare[a] (28 janar 1936 - 1 korrik 2024) ishte akademik, politikan, ish-deputet i Kuvendit Popullor (1970-'82), zv/kryetar i Frontit Demokratik[1] dhe një ndër shkrimtarët më të mëdhenj bashkëkohorë.[2][3][4][5] Si shkrimtar shquhet kryesisht për prozë, por kontributi i tij shtrihet edhe në dramaturgji, poezi dhe përkthime. Nisi të shkruajë kur ishte ende i ri, fillimisht poezi, me të cilat u bë i njohur, e më pas edhe prozë, duke u bërë prozatori kryesor shqiptar.[6][7] Deri më sot veprat e tij janë përkthyer në rreth 45 gjuhë të ndryshme, duke qenë kështu përfaqësues kryesor i letërsisë shqipe nëpër botë.
11
5/22/2025