DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

*Kemik doku

*İskelet

*Kas doku ve kaslar

*Eklemler

*Diğer canlılarda hareket

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Kemik doku

• Kemik doku , hücreler ve ara maddeden oluşur
• Kemik ara maddesi osein Ca,Mg ve diğer tuzlarla protein maddeden oluşur.
• Süngerimsi kemik dokusu kan hücrelerinin yapım yeridir.
• Kan damarları kemik hücrelerini besler
• Boyuna büyüme kıkırdak tabaka tarafından sağlanır.
• Yaş ilerledikçe tuzlar kemik dokuda daha çok birikir ve kemik sertleşir.

​

Kıkırdak

Süngerimsi kemik

(Kırmızı kemik iliği

İçerir)

Sıkı kemik

Merkezi

Boşluk

(Sarı kemik

iliği)

Kan damarları

Periost

Havers

kanalı

Kemik

hücreleri

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

İskelet Sistemi

• Canlılarda dış ve iç iskelet olmak üzere

iki çeşit iskelet vardır

• Hücrelerin dışarıya doğru salgıladığı

organik ve inorganik(Ca ) minerallerden

oluşur.

• Kaslar iskelete içten bağlanmıştır

• Karada yaşayan canlılarda su kaybını

engeller

• Esnek bir yapıya sahip değildir

• Eklembacaklılarda büyüme sırasında zaman zaman

değiştirilir.

t

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

İç iskelet

• Süngerlerde iç iskelet spikül adı verilen kalsiyum karbonat ve silisyum gibi minerallerle birlikte spongin maddesinden oluşur

Spikül

Yakalı

kamçılı

hücreler

O

• İç iskelet daha çok omurgalı canlılarda

bulunur.

• Köpek balıklarında iç iskelet

kıkırdaktan oluşur ve ömür boyu

kemikleşmez.

• Diğer omurgalılarda embriyo

döneminde kıkırdaktan oluşan iç iskelet

canlı büyüdükçe kemik dokuya dönüşür.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

İnsanın İskelet Yapısı

• Yaklaşık 207 kemikten oluşur.

• Kemikler kaslara bağlanma yüzeyi

oluşturur.

• Yassı, uzun ,kısa ve belli şekle sahip

olmayan şeklinde olabilirler.

• Embriyo oluşumunda orta tabaka (Mezoderm)

hücreleri farklılaşarak kıkırdakları ve kemikleri

oluşturur.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Baş iskeleti

• Kemikler arasında oynamaz eklemler ve sadece

omurilik ve sinirlerin çıkmasını sağlayan

delikler vardır.

• Kafatasında bulunan 8 kemikle birlikte 14 yüz

kemiğinden oluşur.

• Yeni doğanların kaynaşmamış ve yumuşak

kemikleri yaklaşık 2 yıl içinde birbiriyle sıkıca

kaynaşır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Kafatası kemikleri

• 1 Alın
• 2 Yan kafa
• 2 Şakak
• 1 Art kafa
• 1 Temel
• 1 Kalbur

Yüz kemikleri

• 2 Tırnaksı
• 2 Burun
• 2 Boynuzcuk
• 2 Elmacık
• 1 Sapan
• 2 Üst çene
• 1 Alt çene
• 2 Damak

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Gövde İskeleti(Omurga)

• 33 Omurun üst üste dizilmesi ile oluşur

• Omurlar arasında kıkırdak diskler vardır.

• Boyun,sırt,bel,sağrı ve kuyruk sokumu

olarak 5 bölgeye ayrılır.

• İlk omur(Boyun omuru) atlas ikincisi ise

eksendir.Kafatası atlas omuru üzerine

oturur.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Boyun omurları (7)

Sırt omurları(12)

Bel bölgesi(5)

Sağrı ve kuyruk sokumu(9)

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Göğüs Kafesi

• Göğüs kemiği ve(12 çift) kaburgadan oluşur

• İlk yedi çift kaburga doğrudan göğüs

kemiğine 8,9,10.kaburgalar birleşerek

7.kaburgaya bağlanır.

• Kaburgaların ön uçları göğüs kemiğine arka

uçları bel omurlarına kıkırdak uçlarla bağlıdır.

• 11. ve 12. çift kaburgalrın ön uçları serbesttir

ve yüzücü kaburga adını alır.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Göğüs kemiği

​

​

Kaburgalar

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Omurga

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Omuz kemeri ve Kol kemikleri

• Omuz kemeri köprücük ve kürek

kemiklerinden oluşur.

• Pazı,ön kol,dirsek ,bilek,tarak ve

parmak kemikleri ise kol kemikleridir.

• Her bir kolda 30 kemik bulunur.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Pazı

​

​

Ön kol

​

​

Dirsek

​

​

​

Bilek

​

Tarak

​

​

Parmak

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Kalça kemeri ve Bacak kemikleri

• Kalça kemeri kalça,çatı ve oturga

kemiklerinden oluşur.

• Kalça kemikleri arkadan sağrı ile

birleşerek leğen kemiğini oluşturur.

• Bir bacakta uyluk,diz kapağı, kaval

baldır,bilek,tarak ve parmak kemikleri

olmak üzere toplam 30 kemik vardır.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Leğen

Sağrı

Diz kapağı

Uyluk

Kaval

Baldır

Bilek

​

​

Tarak

​

​

Parmak

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Eklemler

• Hareketsiz ,az hareketli ve hareketli olmak

üzere üç çeşit eklem vardır.

• Kafatası eklemleri hareketsiz eklemlere bir

örnektir.

• Omurgadaki eklemler az hareketlidir.

• Hareketli eklemler bir kapsülle çevrilmiştir.

• Kemiklerin arasındaki boşlukta eklem sıvısı

vardır.Kemik uçları kıkırdak yapıdadır.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Kas Doku

• Çizgili kas doku hücreleri(Kas lifi)

çok sayıda miyofibrilden oluşmuştur.

• Miyofibrillerin etrafında sarkolemma

adı verilen zar vardır.Bu yapının içinde

çok sayıda hücre çekirdeği ve

mitokondri vardır.

​

• Miyofibriller bir açık bir koyu bant

görünümü şeklindedir.

• Aktin ve Miyozin iplikleri protein

yapıdadır.

• Kasılma sırasında Z çizgileri birbirine

yaklaşır.Sarkomerin boyu kısalır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

İNSANIN KAS YAPISI

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

• Kolun bükülmesi bükücü ve uzatıcı

kasların hareketi ile gerçekleşir.

• Bükücü(İki başlı kas) kas kasıldığında

uzatıcı(Üç başlı kas) kas gevşer

• Kolun kasılması birbirine zıt(Antogonist)

çalışan kaslarla gerçekleşir.

• Bazı bel ve sırt kasları ise birlikte

(Sinerjit) kasılıp gevşerler.

Kol kasları

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Kasların çalışması

• Çizgili kas hücrelerinin hepsi,düz

kaslardan farklı olarak ,birkaç

noktadan sinir hücreleri ile temas

halindedir.

• Kaslar beyin ve omurilikten gelen

sinir uyartıları ile uyarılarak kasılma

durumuna geçerler

• Çizgili kaslar kalın ve miyelinli

sinir lifleri ile uyarılır.

• Sinir uçları çizgili kas hücreleri

üzerinde birçok kollara ayrılarak

sonlanır.Bu noktalara motor plak

adı verilir.

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Motor Plak

• Sinir hücreleri ile gelen uyarı kas

membranına ulaştığında sinir ucu

nörotransmitter denilen kimyasal

maddeler salgılar

• Asetilkolin sinaptik boşluğu

geçerek kas zarına ulaşır.Buraya

motor son plağı adı da verilir.

Bu uyarı kas kasılmasına yol açar.

• Uyarı geldiğinde zarların Ca

geçirgenliğini değiştirir ve kalsiyum

iyonları sarkoplazmik retikulumdan

çıkarak miyofibrillerin arasına dağılır

ANA SAYFA

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

AKTİN MİYOZİN

HAREKETİ

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

Kas kasılmasının biyokimyası

• Kasta depo edilen Glikoz ana enerji kaynağıdır.Ortamda azalan glikoz Glikojenin

Glikoza dönüşümü ile arttırılır.

​

• Glikoz oksijenli yada oksijensiz solunumla parçalanır ve enerji ATP haline çevrilir.

​

• Oksijensiz solunumla daha az enerji elde edilmiş olur 2ATP ve oluşan Laktik asit

kaslarda yorgunluğa neden olur.

​

• Oksijenli solunum da ise 38ATP sağlanır.ATP den sağlanan enerji ile Kreatin fosfat

sentezlenir.Bu madde direkt kas kasılmalarına katılmamakla birlikte kas kasılmaları

sonucu oluşan ADP lerden tekrar ATP elde edilmesinde kullanılır.

​

​

​

Glikojen Glikoz ATP Kreatin fosfat ATP Kas kasılması

Hidroliz Solunum

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI