„Profesjonalne kadry wspierające osoby z niepełnosprawnościami �w trakcie trwania stanu epidemii”��Zadanie publiczne dofinansowane przez Województwo Lubelskiego.�

SYTUACJE TRUDNE – ASPEKTY PSYCHOLOGICZNE�

PLAN PREZENTACJI

• POTRZEBA WYSŁUCHANIA
• EMOCJE NEGATYWNE
• SFERA SEKSUALNA
• TAJEMNICA ZAWODOWA
• POMOC LEKARSKA
• WSPARCIE W TRUDNYCH SYTUACJACH RODZINNYCH

​

POTRZEBA WYSŁUCHANIA�

• Osoby z niepełnosprawnością: niesłyszące lub niedosłyszące, niewidome, niedowidzące czy niepełnosprawne intelektualnie oraz ruchowo, osoby ze spektrum autyzmu potrzebują naszej uwagi i uwrażliwienia na ich potrzeby! Podstawą jest komunikacja i stworzenie przestrzeni do dialogu! Osoby z niepełnosprawnością nie powinny bać się mówić o swoich potrzebach i tak samo osoby pełnosprawne nie powinny bać się pytać i oferować pomocną dłoń.

Aby tego dokonać przydatne jest opanowanie umiejętności aktywnego słuchania. Dobry słuchacz jest aktywnym twórcą całej sytuacji komunikacyjnej i od niego w takiej samej mierze zależy powodzenie w komunikowaniu się, jak od umiejętności nadawcy.

​

Cechy dobrego słuchacza:

• utrzymywanie kontaktu wzrokowego,
• udzielanie zachęt,
• klaryfikacja, czyli dążenie do uzyskania wyjaśnienia,
• parafrazowanie,
• odzwierciedlanie uczuć – odnoszenie się do wyrażonych emocji,
• odzwierciedlanie zachowań niewerbalnych,
• dowartościowywanie.

​

​

�Zanim zaczniemy udzielać pomocy osobie z niepełnosprawnością zapytajmy i upewnijmy się, czy jej potrzebuje!�

�EMOCJE NEGATYWNE�

• Rozpoznajemy kilka rodzajów emocji negatywnych. Są wśród nich złość, gniew, zmartwienie, smutek, żal, stres, samotność, strach, lęk, szok, niecierpliwość i nienawiść, zazdrość i zawiść. Mogą one mieć źródło w naszych myślach, wynikać z różnych sytuacji albo mogą je powodować pewne osoby. Najbardziej popularne sposoby odreagowania negatywnych emocji to:
• - uwolnienie – poprzez nazwanie ich i rozmowę,
• - przekierowanie uwagi – energia podąża za uwagą.

​

SFERA SEKSUALNA

Ze względu na to, że jest to obszar związany z intymnością, wymagający rozsądnego i wyważonego podejścia, często rodzice i opiekunowie osób z niepełnosprawnością obawiają się podejmowania tej tematyki. Towarzyszy im wiele obaw - czy poruszanie tej tematyki nie spowoduje chęci eksperymentowania, nie obudzi niezdrowej ciekawości i przekraczania granic?

​

Tymczasem im bardziej pomożemy osobie z niepełnosprawnością zrozumieć i oswoić własną płciowość, tym większa szansa, że uda się ją ująć w pewne ramy, i że będzie raczej motorem rozwoju, a nie źródłem frustracji i lęku. Umiejętność kontrolowania swojej płciowości i jej przejawów będzie tym lepiej rozwinięta, im większą i bardziej rzetelną wiedzę otrzyma osoba niepełnosprawna na ten temat.

​

• Warto też zwrócić uwagę na to, iż ogólne prawidłowości rozwoju są takie same u osób z niepełnosprawnością, jak i u osób pełnosprawnych. Natomiast z racji występowania różnorodnych zaburzeń, w tym o podłożu genetycznym, u osób z niepełnosprawnością tempo rozwoju jest wolniejsze oraz zindywidualizowane.
• Rozwój psychoseksualny częściej jest nieharmonijny. Najczęściej występuje silna zależność i kontrola ze strony najbliższego otoczenia, większa izolacja społeczna, brak przyzwolenia na rozwój psychoseksualny, unikanie tematu. Zazwyczaj brak edukacji seksualnej.

​

Seksualność można opisywać w odniesieniu do różnych faz, jakie przechodzi. Jest to seksualność:

- dziecięca,

• młodzieńcza,

- dojrzała,

- starcza.

​

• Seksualność dziecięca wyraża się głównie w potrzebie więzi, bliskości, w pieszczotach, przytulaniu itp. Jeżeli seksualność osoby z niepełnosprawnością zatrzyma się na tym etapie, to możemy obserwować takie zachowania jak: dążenie do stałej bliskości z matką lub innymi osobami znaczącymi, opiekunami, obnażanie się, labilność nastrojów, dążenie do kontaktu fizycznego w postaci przytulania, całowania, brak wstydu, poczucia, że niektóre sfery ciała powinny być przykryte, nieustanne domaganie się zainteresowania, dziecięca kokieteria. Często ta forma seksualności jest jedyną akceptowaną przez rodziców osoby z niepełnosprawnością.

​

• Seksualność młodzieńczą charakteryzuje odejście od bezpośredniej i bardzo bliskiej relacji z rodzicami oraz zwrócenie się ku relacji z rówieśnikami. Występuje potrzeba bycia w grupie, akceptacji i podobania się innym, a także tendencje rywalizacyjne.

​

• Główna cecha dojrzałej seksualności to świadoma realizacja potrzeb seksualnych oraz wybór formy ich realizacji (małżeństwo, celibat) połączona z odpowiedzialnością za swoje działania. U osób z niepełnosprawnością możemy nierzadko obserwować przejście seksualności w fazę starczą – w tym okresie potrzeby te wyciszają się, co często wiąże się z wyparciem potrzeb seksualnych, które jest mechanizmem obronnym chroniącym osobę z niepełnosprawnością przed napływem silnych potrzeb, których niemożność zrealizowania byłaby bardzo trudna i bolesna.

Bardzo ważne jest wtedy wprowadzenie rzetelnej i dostosowanej do poziomu rozumienia wiedzy, pokazanie, że zmiany te to coś naturalnego.

​

​

Kilka słów o masturbacji

Masturbacja jest reakcją na rozkwit potrzeby płciowej, podejmuje ją większość osób pełnosprawnych i z niepełnosprawnością, nie jest objawem choroby ani upośledzenia. Nie należy karać za masturbację krzykiem lub zawstydzaniem – to jedynie nasili masturbację lub wywoła reakcję agresji lub autoagresji. Nie można dopuszczać do aktów masturbacji w miejscach publicznych, przy innych osobach.

​

• Bardzo często w sferze zainteresowań osób z niepełnosprawnością znajduje się temat zakochania, miłości, posiadania sympatii. Niezbędne jest zwracanie uwagi, że nie zawsze istnieje możliwość realizacji miłości, może się zdarzyć, że obdarzymy uczuciem kogoś, kto nie odwzajemnia naszych uczuć. Warto rozmawiać o dobrych formach okazywania uczuć ukochanej osobie i odpowiedzialności za nią; o tym, jak powinien wyglądać dobry związek (szacunek, wierność, wspólne spędzanie czasu, ograniczenia i bariery związane z niepełnosprawnością).

​

W rozmowach zawsze powinniśmy uwzględnić aspekt uczuć, tłumacząc, że można być blisko drugiego człowieka nie tylko poprzez współżycie seksualne.

​

TAJEMNICA ZAWODOWA�

Jest to informacja pozyskana w trakcie świadczenia pracy. Obowiązki zachowania pewnych informacji w poufności gwarantuje wszystkim obywatelom konstytucja RP:

• art.30 - przyrodzona i niezbywalna godność człowieka
• art31 – ochrona prawa wolności człowieka
• art.47 – prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym
• art.51 – prawo do zachowania w tajemnicy informacji dotyczącej swojej osoby.

​

• Osoby z niepełnosprawnością są w szczególny sposób narażone na naruszanie swych praw. Istnienie więzi zaufania między opiekunem a osobą z niepełnosprawnością jest podstawą do podmiotowego i godnego traktowania drugiego człowieka. Pracownicy świadczący usługi, opiekujący się osobami z niepełnosprawnością w szczególny sposób powinni dbać o nie rozpowszechnianie prywatnych i osobistych informacji na temat swojego podopiecznego. Osoby z niepełnosprawnością często nie potrafią bronić swoich racji.

​

POMOC LEKARSKA�

Szukanie pomocy u lekarza, psychologa jest uzasadnione jeśli zauważymy niepokojące objawy, które wskazują na zaburzenia psychiczne, problemy z pamięcią itp. – zwłaszcza jeśli problemy te zgłasza sama osoba z niepełnosprawnością. Jeśli nie potrafimy podjąć takiej decyzji, mamy wątpliwości – wzywamy osobę przełożoną. To samo dotyczy zgłoszenia przemocy domowej, wykorzystywania seksualnego osoby z niepełnosprawnością. Przemoc domową należy zgłosić na Policję, założyć niebieską kartę.

​

�WSPARCIE W TRUDNYCH SYTUACJACH RODZINNYCH�

Kiedy rozmawiać z rodziną?

• kiedy osoba z niepełnosprawnością zwróci się z taką prośbą,
• kiedy sami zauważymy problem, po konsultacji z przełożonym,
• kiedy występują wydarzenia traumatyczne: rozwód, przemoc, alkoholizm itp.

​