અગત્યના મુદ્દા

• આપણી પૃથ્વી એ સૌર પરિવારનો એક સભ્ય છે.
• સૂર્ય મંદાકિની તારામંડળનો એક તારો છે.
• સૂર્યના અને જે જે ગ્રહોના ગુરુત્વાકર્ષણબળના લીધે બધા ગ્રહો સૂર્યની આસપાસ વર્તુળાઆકારે ફરે છે .
• આ ગ્રહોનો પોતાનો કોઈ પ્રકાશ નથી પણ સૂર્યનાં પ્રકાશથી તે પ્રકાશે છે .
• આ બધા ગ્રહો મળીને સૌર પરિવાર બનાવે છે .
• સૌર પરિવારના મુખ્ય સભ્ય તરીકે સૂર્ય છે.

: સૂર્ય :

​

• સૂર્ય સન્માનિત તારો છે.
• તે પૃથ્વી પરના જીવનનો દાતા છે.
• સૂર્ય પૃથ્વી કરતા 13 લાખ ગણો મોટો છે.
• સૂર્યનું ગુરુત્વાકર્ષણબળ પૃથ્વી કરતા 28 ગણું વધારે છે
• સૂર્યથી પૃથ્વી 15 કરોડ કિમી દુર છે.
• સૂર્ય પ્રકાશને ધરતી ઉપર પહોચતા સવા આઠ મીનીટનો

સમય લાગે છે .

• સૂર્યનું મુખ્ય આવરણ હાઈદ્રોજન વાયુનું બનેલું છે.
• હાઇડ્રોજન અને હિલયમ વાયુથી ઉર્જા ઉત્પન્ન થાય છે.
• સૂર્યને સજીવોનો પાલક કહેવાય છે .
• સૌર પરિવારના આઠ ગ્રહો છે .
• બુધ , શુક્ર , પૃથ્વી, મંગળ, ગુરુ, શનિ, યુરેનસ , નેપ્ચ્યુન.

​

​

: બુધ :

• આ ગ્રહ સુર્યની સૌથી નજીકનો ગ્રહ છે.
• તે પીળાશ પડતા રંગનો છે.
• આ ગ્રહને વાતાવરણ કે ઉપગ્રહ નથી.
• સૂર્યોદય બાદ અને સૂર્યોદય પહેલા પૃથ્વી ઉપરથી આ ગ્રહ જોઈ શકાય છે.

​

​

​

​

​

યાદ રાખવા માટેની ચાવી :

બુટ શૂટ પૃથ્વી પેરે મંગળનો ગુરુ શમજાયું ને !

​

​

• સૌરપરિવારનો સૌથી ચમકતો ગ્રહ છે.
• કદ અને વજનમાં પૃથ્વી જેવો જ છે.
• તેને પૃથ્વીનો જોડિયો ભાઈ કહેવાય છે.
• તે ચળકાટમાં ચંદ્ર જેવો જ છે.
• તેને એક પણ ઉપગ્રહ નથી.
• તેની આસપાસ વાયુઓ અને વાદળોનાં

ઘટ્ટ આવરણો આવેલા છે જેથી તેનો

અભ્યાસ કરવો શક્ય નથી.

સૌરમંડળ યાદ રાખવા માટેની ચાવી

બુટ શૂટ પૃથ્વી પેરે મંગળનો ગુરુ શમજાયું ને !

​

શુક્ર

આપણો ગ્રહ પૃથ્વી

• શુક્ર અને મંગળની વચ્ચે આપણી પૃથ્વીનું સ્થાન છે.
• પૃથ્વી પોતાની ધરી ઉપર 24 કલાકમાં એક આંટો પૂરો કરે છે.
• જ્યારે સૂર્યની આસપાસ 365 દિવસમાં એક આંટો પૂરો કરે છે.
• દિવસ – રાત અને ઋતુઓ જેવી ઘટનાઓ ફક્ત પૃથ્વી ઉપરજ થાય છે.
• પૃથાવીનો એક ઉપગ્રહ ચંદ્ર છે.
• ચંદ્રને પૃથ્વીની ફરતે એક ચક્ર પૂર્ણ કરવામાં 29.5 દિવસ લાગે છે.
• ચંદ્રને સૂર્ય પ્રકાશિત કરે છે.
• ચંદ્રની સપાટી ઉપર મૃત જ્વાળામુખી આવેલા છે. ઉલ્કાઓ પણ છે.

મંગળ

• લાલ રંગનો સુંદર ચમકતો ગ્રહ એટલે મંગળ .
• મંગળ ગ્રહ ઉપર આછું વાતાવરણ છે.
• મંગળ ગ્રહ ઉપર પૃથ્વી કરતા વધુ ગરમી અને ઠંડી પડે છે.
• મંગળ ગ્રહના બે ઉપ ગ્રહો છે.
• વૈજ્ઞાનિકો મંગળ ગ્રહ ઉપર જીવની શોધ કરી રહ્યા છે.

યાદ રાખવા માટેની ચાવી

બુટ શૂટ પૃથ્વી પેરે મંગળનો ગુરુ શમજાયું ને !

​

ગુરુ

• ગુરુ આછો પીળાશ પડતો સફેદ ગ્રહ છે.
• ગુરુ ગ્રહની આસપાસ વાયુઓનું વાતાવરણ છે.
• ગુરુ સૌરમંડળનો સૌથી મોટો ગ્રહ છે.
• ગુરુને 79 ઉપગ્રહો છે.
• ગુરુને ભીમકાય ગ્રહ કહેવાય છે.
• દૂરબીનથી જોતા તેની ટપકાવાળી સપાટી મનોહર લાગે છે.

​

યાદ રાખવા માટેની ચાવી

બુટ શૂટ પૃથ્વી પેરે મંગળનો ગુરુ શમજાયું ને !

​

શનિ

• સોર પરિવારમાં ગુરુ અને યુરેનસની વચ્ચે આવેલો છે.
• ગુરુ પછીનો બીજા નંબરનો સૌથી મોટો ગ્રહ છે શનિ.
• નીલા રંગના તેજસ્વી વલયોથી આ ગ્રહ સુંદર લાગે છે.
• આ વલયો માથામાં પહેરેલી પાઘડી જેવા હોવાથી તેને પાઘડીયો ગ્રહ પણ કહેવાય છે.
• શનિ ગ્રહને 62 કરતા પણ વધારે ઉપગ્રહો છે.
• ગુરુને 79 ઉપગ્રહો છે.
• સૂર્યથી દુર હોવાને કારણે તાપમાન ઓછું હોય છે.

​

​

યુરેનશ અને નેપ્ચુન

• પૃથ્વીથી એટલો દુર છે કે સામાન્ય દૂરબીનથી દેખાતો નથી.
• વિલિયમ હર્ષલ નામના ખગોળશાસ્ત્રીએ 1781માં આ ગ્રહ શોધ્યો હતો.
• આ ગ્રહ ખુબજ ઠંડો છે.

નેપ્ચુન

• નેપ્ચ્યુન ગ્રહ લીલા રંગનો છે.
• તેના વાતાવરણમાં મિથેન નામનો ઝેરી વાયુ છે.
• આ નેપ્ચ્યુન ગ્રહ ઉપર પૃથ્વીની જેમ ઋતુપરિવર્તન થાય છે.

​

​

ઉલ્કા અને નક્ષત્રો

• અવકાશમાં ફરતા પથ્થરના નાના ટુકડા અથવા ગ્રહોના નાના ભાગો ઉલ્કા કહેવાય છે.
• વાતાવરણમાં પ્રવેશતા પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે ઘર્ષણ થતા સળગી ઉઠે છે.
• પુરેપુરી ન સળગેલી ઉલ્કાઓ પૃથ્વી ઉપર પડતા ખાડો પાડી દે છે .
• મહારાષ્ટ્રનું કોયના સરોવર આવી ઉલ્કા પડવાથી બનેલું છે.
• સૌરાષ્ટ્રમાં ધળાજા પાસે આવી ઉલ્કા ખરી હતી જેનું વજન 40 કિલોગ્રામ હતુ.

નક્ષત્રો

• વિશાળ અર્થમાં તારાઓનો સમૂહ એટલે નક્ષત્ર .
• અશ્વિની,રેવતી, રોહિણી, પુષ્પ, આર્યા, મૃગશીર્ષ ,

સ્વાતી જેવા કુલ 27 નક્ષત્રો છે.

• પુષ્યનક્ષત્રમાં સોના – ચાંદીની ખરીદી કરવામાં આવે છે .

​

​

આટલું યાદ રાખો

• ધ્રુવનો તારો ઉત્તર દિશામાં હોય છે પરંતુ તે દક્ષીણ ગોળાર્ધમાં જોઈ શકાતો નથી.
• પૃથ્વીના ગોળા ઉપર આડી દોરેલી કાલ્પનિક રેખાઓ અક્ષાંશ કહેવાય છે.
• પૃથ્વીના ગોળા ઉપર ઉભી દોરેલી કાલ્પનિક રેખાઓ રેખાંશ કહેવાય છે.
• અક્ષાંશવૃત્તોની કુલ સંખ્યા 181 છે.
• રેખાંશવૃત્તોની સંખ્યા 360 છે.
• પૃથ્વીની મધ્યમાંથી પસાર થતી 0 ઔંસ આડી રેખાને વિશુવવૃત્ત કહેવાય છે.
• પૃથ્વીની મધ્યમાંથી પસાર થતી 0 ઔંસ ઉભી રેખાને ગ્રીનીચ રેખા કહેવાય છે.
• વિશુવવૃત્તથી 23.5 ઉત્તરે આવેલ આડી રેખા કર્કવૃત્ત કહેવાય છે.
• વિશુવવૃત્તથી 23.5 દક્ષીણે આવેલ આડી રેખા મકરવૃત્ત કહેવાય છે.
• પૃથ્વી 66.5 ઔંસના ખૂણે નમેલી છે. આથી કર્કવૃત્ત અને મકરવૃત્ત ઉપર સૂર્યના કિરણો બરાબર સીધા પડે છે.

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

આંતર રાષ્ટ્રીય દીનાંતર રેખા 180 ઔંસ

કટીબંધો

કંથરપુરા પ્રાથમિક શાળા તા : તિલકવાડા જિ : નર્મદા

આટલું યાદ રાખો

• ગ્લોબલ પોજીશનિંગ સીસ્ટમ ( GPS ) ની મદદથી કોઈ પણ સ્થળના અક્ષાંશ અને રેખાંશ જાણી શકાય છે.
• ઈંગ્લેન્ડના ગ્રીનીચ શહેર પરથી પસાર થતું 0 ઔંસ રેખાંશવૃત્ત એટલે ગ્રીનીચ રેખા.
• ગ્રીનીચ રેખા પૃથ્વીના બે ભાગ કરે છે. પૂર્વ અને પશ્ચિમ .
• વિશુવવૃત્ત પૃથ્વીના આડા બે ભાગ કરે છે. ઉતર ગોળાર્ધ અને દક્ષીણ ગોળાર્ધ
• 180 ઔંસ ઉભી રેખાને આંતરરાષ્ટ્રીય દીનાંતર રેખા કહેવાય છે. જે પેસિફિક મહાસાગરમાંથી પસાર થાય છે.
• તેને ઓળંગતા તારીખ અને વાર બદલાય છે.
• મુખ્ય કટીબંધો ત્રણ છે. 1. ઉષ્ણ કટિબંધ. 2. શીત કટિબંધ 3. સમશીતોષણ કટિબંધ
• પૃથ્વી ઉપર સૌથી વધુ ભાગ સમશીતોષણ કટીબંધનો આવેલો છે.

​

​

​

​

​

​

પૃથ્વીની ગતિના પ્રકાર

• પૃથ્વીની ગતિના મુખ્ય બે પ્રકાર છે. 1. પરિભ્રમણ 2. પરીક્રમણ
• પૃથ્વી પોતાની ધરી ઉપર પશ્ચિમ હી પૂર્વ દિશામાં ફરે છે તેને પરિભ્રમણ કહેવાય છે.
• પૃથ્વી સૂર્યની આસપાસ પરિક્રમા કરે તેને પરીક્રમણ કહેવાય છે.
• પૃથ્વી વિશુવૃત્ત પર કલાકના 1670 કિમીની ઝડપે ફરે છે.
• પૃથ્વીને પોતાની ધરી ઉપર એક ચક્ર પૂર્ણ કરતા 24 કલાકનો સમય લાગે છે.
• પૃથ્વીને સૂર્યની આસપાસ એક ચક્કર પૂર્ણ કરતા 365 દિવસ એટલે કે એક વર્ષ લાગે છે
• પૃથ્વીને સૂર્યની આસપાસ ફરવા માટે એક કાલ્પનિક માર્ગ છે તેને કક્ષા કહેવાય છે.
• પૃથ્વી પોતાની ધરી ઉપર 23.5 ઔંસ અને કક્ષા સાથે 66.5 ઔંસનો ખૂણો બનાવે છે.
• પૃથ્વીના ધરી નમનને કારણે ઋતુઓ થાય છે અને દિવસ રાત લાંબા ટૂંકા થાય છે.
• 21મી જુને કર્કવૃત્ત અને 22મી ડિસેમ્બરે મકરવૃત્ત ઉપર સૂર્યના કિરણો સીધા પડે છે.
• ૨૧ માર્ચ અને ૨૩ મી સપ્ટેમબરનાં રોજ દિવસ રાત સરખા હોય છે.

​

​

​

​

​

​

​

લીપવર્ષ

• પૃથ્વીનું એક વર્ષ એટલે 365 દિવસ અને 6 કલાક
• બાકી બચેલાલ 6 કલાક દર ચાર વર્ષે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં એક દિવસ વધારીને એટલે કે 28 ને બદલે 29 ફેબ્રુઆરી ગણી સરભર કરાય છે.
• તે વર્ષને લીપ વર્ષ કહેવાય છે.
• ઉત્તરાયણ 22 ડીસેમ્બરનાં રોજ થાય છે.
• 14મી જાન્યુઆરીના રોજ સૂર્ય મકરરાશિમાં પ્રવેશ કરે છે આથી તેને મકરસંક્રાંતિ કહેવાય છે.
• 22મી જુન થી સૂર્યના કિરણો કર્કવૃત્તથી ખસીને દક્ષીણ તરફ પડવા લાગે છે આથી તેને દક્ષિણાયાન કહેવાય છે.
• સૂર્યનો અમુક ભાગ દેખાતો બંધ થઈ જાય તેમજ પૂર્ણ ચંદ્રનો અમુક ભાગ ન દેખાય કે આખેઆખો ચંદ્ર દેખાતો બંધ થઈ જાય ત્યારે ગ્રહણ થયું એમ કહેવાય.
• સૂર્યનો ક્રાંતિવૃત્ત અને વિશુવવૃત્ત વર્ષમાં બે વખત એક બીજાને છેદે છે.

​

​

​

​

​

​

​

સૂર્યગ્રહણ

• ક્યારેક ચંદ્ર પૃથ્વીની આસપાસ ફરતી વખતે સૂર્ય અને પૃથ્વીની આસપાસ આવી જાય છે આ વખતે ચંદ્રના પડછાયાથી સૂર્ય દેખાતો નથી , આ ઘટનાને સૂર્યગ્રહણ કહેવાય છે.
• આખી દુનિયામાં સૂર્યગ્રહણ એક સાથે જોઈ શકાતું નથી કારણકે ચંદ્ર સૂર્ય કરતા નાનો હોવાથી તે સંપૂર્ણ રીતે સૂર્યને ઢાંકી શકતો નથી.
• સૂર્ય ગ્રહણ અમાસનાં દિવસે થાય છે પરંતુ દર અમાસે થતું નથી.

​

​

​

​

​

​

​

​

ચંદ્રગ્રહણ

​

• ચંદ્ર અને સૂર્યની વચ્ચે પૃથ્વી આવે ત્યારે ચંદ્ર ગ્રહણ થયું કહેવાય.
• ચંદ્ર ગ્રહણ પુનમના દિવસે થાય છે પરંતુ અ ઘટના દર પૂનમે થતી નથી.

​

​

​

​

​

​

​

​

START

​

સામાજિક વિજ્ઞાન ક્વીઝ ધોરણ 06: એકમ 09 સત્ર : પ્રથમ

તૈયાર કરનાર શિક્ષક : પંડ્યા ચિરાગ .કે

શાળા : કંથરપુરા પ્રા,શાળા તા : તિલકવાડા જિ : નર્મદા

MO NUMBER : 7383404783

NEXT

સૂર્યનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પૃથ્વી કરતા કેટલું વધારે છે ?

​

8 ગણું વધારે છે

18 ગણું વધારે છે

28 ગણું વધારે છે

20 ગણું વધારે છે

Question No : 01

NEXT

BACK

NEXT

સૂર્યના પ્રકાશને ધરતી ઉપર પહોંચતા કેટલો સમય લાગે છે ?

નવ મિનીટ

સવા દશ મિનીટ

આઠ મિનીટ

સવા આઠ મિનીટ

Question No : 02

NEXT

BACK

NEXT

સૂર્યને બીજા ક્યાં નામથી ઓળખવામાં આવે છે ?

સજીવોનો સંહારક

સજીવોનો પાલક

સજીવોનો વિનાશક

સજીવોનો મિત્ર

Question No : 03

NEXT

BACK

NEXT

સૂર્યની સૌથી નજીકનો ગ્રહ કયો છે ?

ગુરુ

મંગળ

પૃથ્વી

બુધ

Question No : 04

NEXT

BACK

NEXT

સૌર પરિવારનો સૌથી ચમકતો ગ્રંથ કયો છે ?

શુક્ર

શનિ

યુરેનસ

નેપ્ચુન

Question No : 05

NEXT

BACK

NEXT

સૌર પરિવારનો કયો ગ્રહ પૃથ્વી જેવો જ હોવાથી પૃથ્વીનો જોડિયો ભાઈ કહેવાય છે ?

શનિ

શુક્ર

મંગળ

ગુરુ

Question No : 06

NEXT

BACK

NEXT

સૌરમંડળનો સૌથી મોટો ગ્રહ કયો છે ?

ગુરુ

શુક્ર

પૃથ્વી

શનિ

Question No : 07

NEXT

BACK

NEXT

ગુરુ ગ્રહને કેટલા ઉપગ્રહો છે ?

69

02

79

એક પણ નહી

Question No : 08

NEXT

BACK

NEXT

શુક્ર અને મંગળની વચ્ચે કયો ગ્રહ આવેલો છે ?

શુક્ર

શનિ

બુધ

પૃથ્વી

Question No : 09

NEXT

BACK

NEXT

સૌરપરિવારના કયા ગ્રહને પાઘડીયો ગ્રહ કહેવાય છે ?

ગુરુ

શનિ

શુક્ર

મંગળ

Question No : 10

NEXT

BACK

કયા ગ્રહના વાતાવરણમાં મિથેન નામનો ઝેરી વાયુ આવેલો છે ?

યુરેનસ

શનિ

પ્લુટો

નેપ્ચુન

Question No : 11

NEXT

BACK

NEXT

સૌરાષ્ટ્ર પાસે ધજાળા ગામે પડેલી ઉલ્કાનું વજન કેટલું હતું ?

50 કિગ્રા

45 કિગ્રા

40 કિગ્રા

20 કિગ્રા

Question No : 12

NEXT

BACK

NEXT

પૃથ્વીને સુર્યની ફરતે એક પ્રદક્ષિણા પૂરી કરતા કેટલો સમય લાગે ?

24 કલાક

365 દિવસ

48 કલાક

366 દિવસ

Question No : 13

NEXT

BACK

પૃથ્વી પોતાની કક્ષા સાથે કેટલા ઔંસનો ખૂણો બનાવે છે ?

​

23.5 ઔંસ

33.5 ઔંસ

67.5 ઔંસ

66.5 ઔંસ

Question No : 14

NEXT

BACK

THANKU FOR PLAYING GAME