Νίκος �Καββαδίας

Βιογραφικά

1910 Γέννηση

• Γεννιέται στις 11 Ιανουαρίου στο παραποτάμιο Νικόλσκι Ουσουρίσκι, μια μικρή επαρχιακή πόλη του Χαρμπίν της Μαντζουρίας, ο Νίκος (Κόλιας) Καββαδίας, δευτερότοκος γιος του μεγαλέμπορου Χαρίλαου Καββαδία και της Δωροθέας το γένος Αγγελάτου που κατάγονταν από την Κεφαλλονιά.
• Είχε μια μεγαλύτερη αδελφή (Ευγενία-Τζένια) και δυο μικρότερους αδερφούς (Δημήτρη-Μίκια και Αργύρη). Ο πατέρας του διατηρούσε επιχείρηση εισαγωγών-εξαγωγών, με κύριο πελάτη τον τσαρικό στρατό.

Μια ιστορία για τον πατέρα του Καββαδία

«Μια νύχτα τον σύρανε στο αντίσκηνο του Ρώσου διοικητή, του Κουροπάτκιν», λέει ο Κόλιας για τον πατέρα του τον Χαρίλαο, που ήταν προμηθευτής του τσαρικού στρατού. «Πάνω στο κιβώτιο που ’χε για τραπέζι, ανάμεσα σ’ ένα μεσοκομμένο ψωμί, βρισκόταν μια τεράστια κατσαρίδα, ένας τούμπανος.

– Θα σε τουφεκίσω πριν ξημερώσει. Τι είναι αυτό;

Ο πονηρός Κεφαλονίτης τροφοδότης πήρε το “πειστήριο” στο χέρι, το ζύγιασε με το μάτι, το ’βαλε στο στόμα και το κατάπιε!

– Σταφίδα, εξοχότατε. Του νησιού μου!

Ο Κουροπάτκιν κατάπιε το γέλιο του δυσκολότερα απ’ ό,τι ο πατέρας μου το θεριό.

– Φύγε… Κι άλλη φορά δεν τη γλιτώνεις».

​

[στο βιβλίο του Δ. Καλοκύρη, Χρυσόσκονη στα γένια του Μαγγελάνου,

Ν. Καββαδίας, εκδ. Άγρα, σελ.24]

​

​

1914: στην Ελλάδα

• Εξαιτίας μιας επανάστασης η οικογένεια Καββαδία εγκαταλείπει την χώρα και με τον υπερσιβηρικό φτάνει μέσω Τουρκίας στην Ελλάδα, για να εγκατασταθεί στο Αργοστόλι.
• Ο πατέρας επιστρέφει στη Ρωσία, τα ίχνη του χάνονται λόγω της Οκτωβριανής Επανάστασης, φυλακίζεται αλλά τελικά διαφεύγει και επιστρέφει στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 1920 οικονομικά κατεστραμμένος και ψυχικά απροσάρμοστος.
• Αργότερα θα ανοίξει συνεταιρικά ένα μικρό εμπορικό κατάστημα στο Πασαλιμάνι.

​

​

​

• Ο μικρός Κόλιας (δεξιά) με τα αδέλφια του στο Αργοστόλι: την Τζένια (αριστερά) τον υστερότοκο Αργύρη, καθιστό, και τον Μίκια (όρθιος πάνω στην καρέκλα).

Σχολικά χρόνια

• 1921: Η οικογένεια Καββαδία μετακομίζει στον Πειραιά, όπου ο Νίκος θα τελειώσει το γυμνάσιο.
• 1922: Εκδίδει το μαθητικό τετρασέλιδο φυλλάδιο Σχολικός Σάτυρος (τρία τεύχη), με έμμετρα κείμενα γραμμένα από τον ίδιο. Συνεργάζεται με τη Διάπλαση των παίδων χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Ο μικρός ποιητής».

​

• O Νίκος Καββαδίας, οκτώ χρονών, στο 1918 στο Aργοστόλι.

Στο γραφείο

• 1928: Τελειώνει το γυμνάσιο και δίνει εξετάσεις για την Ιατρική Σχολή. Την ίδια χρονιά, όμως, ο πατέρας του αρρωσταίνει βαριά, γεγονός που τον υποχρεώνει ν’ αναλάβει τις οικονομικές ευθύνες της οικογένειας. Θα εργαστεί στο ναυτικό γραφείο Ζωγράφου που πρακτόρευε και τα βαπόρια των θείων του Γιαννουλάτων, αδελφών της μητέρας του, συνεχίζοντας, παράλληλα με τις «αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία», τη συνεργασία του με λογοτεχνικά περιοδικά.

Με τον αδελφό του Δημήτρη-Μήκια, τον τριτότοκο (δεξιά), το 1929, στον Πειραιά. Τη χρονιά εκείνη πέθανε ο πατέρας τους και ο Κόλιας εγκατέλειψε τα «χοντρά λογιστικά βιβλία» του ναυτιλιακού γραφείου (αρχείο οικογένειας Καββαδία).

Πρώτο ταξίδι

• 1929: Τον Οκτώβριο πεθαίνει ο πατέρας του. Μπαρκάρει ναύτης στο φορτηγό πλοίο «Άγιος Νικόλαος».

​

​

• Στο κατάστρωμα του «Ιωνία», ζωγραφισμένος από τον Γιάννη Tσαρούχη για προμετωπίδα στην έκδοση των «Μαραμπού» και «Πούσι» από τον «Κέδρο», το 1973 (συλλογή οικογένειας Καββαδία).

​

​

Από το πεζό �«Βάρδια»

«...Μα πιο πολύ υπερηφανευόταν για

μια γοργόνα μπλε και κόκκινη ... στα

μαλακά του μπράτσου του...» θυμόταν, στο κείμενό του «O φίλος μου ο Μαραμπού» (περ.ANTI 31.3.79) ο Στρατής Tσίρκας,

(φωτ.: αρχείο οικογένειας Kαββαδία).

• «Δεν ξεκίνησα για τίποτα. Μονάχα για να ταξιδεύω. Εκείνοι που μαζί πρωτομπαρκάραμε, σε τέσσερα χρόνια πήρανε το χαρτί τους, εσύ το ίδιο. Εμένα μ’ άρεσε η πλώρη. Η ξενοιασιά. Πιάσανε πολλοί πατριώτες μας καπετάνιοι να με συμβουλέψουνε. Άλλοι με κοροϊδεύανε και με δαχτυλοδείχνανε. Με πήρε το φιλότιμο. Ετοιμάστηκα να πάρω του τρίτου. Τότε συνάντησα έναν εφοπλιστή, ξάδελφο της μάνας μου. Ο μόνος άνθρωπος που με καταλάβαινε και με συγχωρούσε. Μου ʼδινε πάντα δουλειά, χωρίς να με ρωτάει γιατί ταξιδεύω. Του τα ʼπα. Να γίνεις μαρκονιστής, μου ʼπε. Από να σπάσουμε μια πλώρη, καλύτερα να τσακίσουμε έναν ασύρματο. Έπινα... καταλαβαίνεις...»

Η μοίρα

• «Συνήθιζε να λέει πως σ’ ένα από τα πρώτα του ταξίδια στο Περού, πριν ακόμα εκδοθεί το πρώτο του βιβλίο, μια χαρτορίχτρα του προφήτεψε πως θα γίνει γνωστός στα 1934 και πως θα πεθάνει 64 χρονών.»

[Δ. Καλοκύρης, Χρυσόσκονη στα γένια του Μαγγελάνου, Ν. Καββαδίας, εκδ. Άγρα, σελ.67]

1939: μαρκόνης

• Καταλαβαίνοντας ότι λόγω των συνεχών περιπλανήσεών του δεν μπορεί να πραγματοποιήσει το αρχικό του όνειρο να γίνει πλοίαρχος, επιλέγει τη συντομότερη λύση: παίρνει δίπλωμα ραδιοτηλεγραφητή (ασυρματιστή).

Ο ποιητής στην καμπίνα του ασυρματιστή (φωτ.: αρχείο οικογένειας Καββαδία).

1940-1945�Πόλεμος-Κατοχή

• Στον ελληνοϊταλικό πόλεμο υπηρετεί αρχικά ως ημιονηγός τραυματιοφορέας και αργότερα, λόγω της ειδικότητας που είχε ως ασυρματιστής, χρησιμοποιείται στο σταθμό υποκλοπής της ΙΙΙ Μεραρχίας. Συνεργάζεται με το περιοδικό Η λόγχη που κυκλοφορούσαν οι συμπολεμιστές του στο χωριό Κούδεσι. Οι πολεμικές του εμπειρίες θα μεταφερθούν στα μικρά αφηγήματα «Στο άλογό μου» (1941) και «Του πολέμου» (1969).
• Στη διάρκεια της Κατοχής μένει ξέμπαρκος και συμμετέχει στην Εθνική Αντίσταση.

​

• δίπλα: στην Αλεξάνδρεια το 1949.

Δέκα χρόνια σιωπή…

Το επιβατηγό «Κυρήνεια» υπήρξε, στη γραμμή της Αυστραλίας, το κατεξοχήν μεταναστευτικό καράβι, με διαστάσεις θρύλου στη μεταναστευτική ιστορία των Ελλήνων της Αυστραλίας. Σ’ αυτό ο Καββαδίας υπηρέτησε περισσότερο από κάθε άλλο στην πολυετή ναυτική του σταδιοδρομία. Καρτ–ποστάλ της δεκαετίας του ’50, σταλμένη στην Eλλάδα από τον Καββαδία.

• 1957: Στο Κόμπε της Ιαπωνίας αυτοκτονεί μέσα στην καμπίνα του ο μικρότερος αδελφός του, πρώτος πλοίαρχος σε φορτηγά πλοία, γεγονός που συγκλονίζει τον Καββαδία. Θα ξαναγράψει ποίημα μόλις το 1967.

Τελευταία κείμενα

• 1968: Επισκέπτεται με την αδελφή του την Κεφαλλονιά μετά από τριάντα πέντε χρόνια απουσίας. Εκεί γράφει και το πεζό Λι.

​

«Ένα μεσημεράκι μέσα Μαΐου 1974» στο Τουρκολίμανο (αρχείο Ηλία Παπαδημητρακόπουλου)

Θάνατος

• 1975: Τη Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου πεθαίνει στην αθηναϊκή κλινική «Άγιοι Απόστολοι» από εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Δεν θα προλάβει να δει τυπωμένη την ποιητική συλλογή Τραβέρσο που ετοίμαζε.

Νίκος �Καββαδίας

Εργογραφία

Πρώτο πεζό

• 1932: Δημοσιεύεται το πρώτο πεζογράφημά του, «Το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη» στην εφημερίδα Πειραϊκόν Βήμα, στο οποίο εντοπίζονται πολλά βασικά θέματα της κατοπινής μυθολογίας του Καββαδία.

Πορτρέτο του ποιητή σε νεαρή ηλικία, φιλοτεχνημένο από τον ζωγράφο Λεκκό, το 1927 (συλλογή

οικογένειας Καββαδία)

1^η συλλογή: Μαραμπού

• 1933: Εκδίδεται σε 245

αντίτυπα από τις εκδόσεις

«Κύκλος» η ποιητική συλλογή Μαραμπού, που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση.

• Η κριτική θα επισημάνει το νεαρό της ηλικίας του ποιητή, την ιδιότυπη θεματική του και τον αγνό ανθρωπισμό που κρύβει κάτω από μια φαινομενική κυνικότητα. Χαρακτηριστική η αποστροφή του Ν. Καλαμάρη: «Τα ποιήματα της συλλογής Μαραμπού είναι τα μόνα φετινά ποιήματα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Δεν τα θεωρώ τέλεια ποιήματα, κάθε άλλο, πρέπει όμως να έχουμε υπ’ όψη μας πως αυτός που τα ʼγραψε είναι μόλις είκοσι χρονών».

Μαραμπού

• μαραμπού, το: μεγαλόσωμο πτηνό με γκριζόλευκα φτερά και μεγάλο πρόλοβο που ζει στις παραλίες της Aφρικής και των Iνδιών.
• [λόγ. < γαλλ. marabout (στη νέα σημ.) < αραβ. marābut `καλόγερος πολεμιστής΄]

1947: Πούσι �(δεύτερη συλλογή)

• Κυκλοφορεί η

δεύτερη ποιητική του συλλογή, το Πούσι, και σε δεύτερη έκδοση το Μαραμπού εμπλουτισμένο με τρία ακόμη ποιήματα.

​

• Πούσι, το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης της συλλογής, το 1947. Την έκδοση κοσμούσαν ξυλογραφίες εκλεκτών ζωγράφων – χαρακτών, φίλων του ποιητή και του εκδότη (αρχείο Μαρίας και Δημήτρη Ντανάκα).

1947: Πούσι

• «Στον Μαραμπού με αγάπη»: η ηθοποιός Ελένη Χαλκούση, στην οποία είχε αφιερώσει το ποίημα «Πούσι» από την ομώνυμη συλλογή. Ο Καββαδίας είχε στενές σχέσεις με αρκετούς καλλιτέχνες.

1954: Κυκλοφορεί �το πεζό Βάρδια

• «Εκείνο που κάνει αμέσως εντύπωση είναι το ότι κατορθώνει, μέσα σε τόσο λίγες σχετικώς σελίδες, να δώσει αμέτρητα σκίτσα –περισσότερο ή λιγότερο φιξαρισμένα, ανάλογα με την ιδιοτροπία της μνήμης– απ’ τη σκληρή πραγματικότητα των πλοίων και ιδίως από τον κόσμο των πολύπειρων και βασανισμένων ανθρώπων τους.» (Τίμος Μαλάνος, Η Καθημερινή, 17/3/1954)

​

Τελευταία �κείμενα

• 1968: Στην Κεφαλλονιά γράφει το πεζό Λι.
• 1969: γράφει το μικρό πεζό Του πολέμου.
• 1975: Θα κυκλοφορήσει δύο μήνες μετά τον θάνατό του συλλογή Τραβέρσο.

Στη φωτογραφία, το Causeway Bay, στο Xονγκ Kονγκ, με τις πλωτές κατοικίες των «ανθρώπων του νερού» (τα σαμπάν), σε κάρτα σταλμένη από τον Νίκο Καββαδία σε φίλους στη δεκαετία του ’50.

Μεταφράσεις του έργου του

• Τα έργα του, πεζά και ποιήματα, έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες: γαλλικά, ολλανδικά, ισπανικά, σερβικά, αγγλικά, γερμανικά.
• Το πεζό Λι γίνεται ταινία με τον τίτλο «Between the Devil and the Deep Blue Sea» από την Βελγίδα Marion Hansen, σε μουσική Wim Mertens. Παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ των Καννών.

η «Βάρδια» �στα γαλλικά

• O Νίκος Καββαδίας –στη φωτογραφία το είδωλό του στον καθρέφτη της καμπίνας του ασυρματιστή– και η «Βάρδια» του, στο ειδικό αφιέρωμα «Βιβλία» της γαλλικής«Liberation», Μάρτιος 1990.
• H «Bάρδια», πρόσφατα τότε μεταφρασμένη στα γαλλικά από τον Mισέλ Σωνιέ, είχε καταλάβει τιμητική θέση στα «100 καλύτερα βιβλία της χρονιάς». (αρχείο οικογένειας Kαββαδία).

Μελοποίηση των ποιημάτων του

Tρία εξώφυλλα δίσκων βινυλλίου από τις πολλές μελοποιήσεις ποιημάτων του Ν. Καββαδία. «Ο Σταυρός του Νότου», Καββαδίας - Μικρούτσικος· «Μαρίζα Κωχ»· «S/S IONION 1934», Kαββαδίας τραγουδισμένος από τους «Ξέμπαρκους» και τη Δήμητρα Γαλάνη.

Νέες Εβρίδες και Τοκοπίλα

Νέες Εβρίδες - Τοκοπίλα

Θάνος Μικρούτσικος�Ο Σταυρός του Νότου (1979)

Νίκος �Καββαδίας

Kuro Siwo

Η Γέφυρα �του Αδάμ

• Δεν ειναι πραγματική γέφυρα αλλά μια στενή λωρίδα ξηράς και αβαθών που υπάρχει μεταξύ των νησιών Παμπάν στην νοτιοανατολικά Ινδία, μέχρι το νησί Μαννάρ, στην βορειοδυτική Σρι Λάνκα. Γεωλογικές μελέτες έχουν δείξει πως η ζώνη αυτή στο παρελθόν αποτελούσε μια ενιαία λωρίδα γης που ένωνε την Ινδία με την Σρι Λάνκα.
• Έχει μήκος 30 χιλιόμετρα. Το βάθος στην περιοχή είναι μεταξύ 1 και 10 μέτρων και μέχρι τον 15ο αιώνα υπάρχουν μαρτυρίες πως ήταν δυνατόν να διασχισθεί με τα πόδια.
• Το όνομα προέρχεται από μια ισλαμική παράδοση που θέλει τον Αδάμ να χρησιμοποιεί το πέρασμα αυτό για να προσεγγίσει την περιοχή του ομώνυμου όρους Αδάμ, (ή Κορυφή του Αδάμ), στη Σρι Λάνκα, μετά την έξωσή του από τον Παράδεισο. [Βικιπαιδεία]

Η Γέφυρα �του Αδάμ

Κούρο σίβο

• Ισχυρό θερμό θαλάσσιο ρεύμα (στα ιαπωνικά που σημαίνει «μαύρη παλίρροια») που διαρρέει τον βορειοδυτικό Ειρηνικό Ωκεανό. Η ονομασία προήλθε από το βαθύ μπλε χρώμα των νερών του.

• Η Ελένη Χαλκούση μιλά για τον Καββαδία (ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ/ΠΑΠΑΣΤΕΦΑΝΟΥ/Ο Γιάννης Σπανός…39΄)